Τελευταία μηνύματα

Σελίδες: [1] 2 3 ... 10
1
Κώδικας Πρακτικών Παλιάς Τρίγλιας - Ιστορίες / 14) Τα Παλιά Σχολεία της Τρίγλιας
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 11 Νοέμβριος 2019, 08:02:00 πμ »
Τα Παλιά σχολεία της Τρίγλιας


Αρρεναγωγείο, Ζαρίφειο Παρθεναγω γείο και Νηπιαγωγε ίο

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μία απ’ αυτές, είναι τα παλιά σχολεία, που είχαν ανεγερθεί στην Τρίγλια τον 19ο αιώνα, πριν ανεγερθεί το νέο Σχολείο, στην περίοδο 1909-1912, με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας τότε, και, συγκεκριμ ένα το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, το οποίο αποτελεί τη σημαντική δωρεά του μεγάλου εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη στην Τρίγλια, και το Νηπιαγωγε ίο. Στην εργασία αυτή παρουσιάζ ονται ιστορικά στοιχεία για τα παλιά σχολεία από διάφορες πηγές και συνδυάζον ται με τις αντίστοιχ ες αποφάσεις της Εφοροδημο γεροντίας της Τρίγλιας, που έχουν καταγραφε ί στον Κώδικα Πρακτικών .

Στοιχεία για την ανέγερση των παλιών κτιρίων αντλούμε από το βιβλίο «Βρύλλειον-Τριγλεία» του Τρ. Ευαγγελίδ η, ο οποίος αναφέρει (σελ. 145) ότι: “Η φιλομάθει α των Βιθυνών, κατά τας εκθέσεις ας οι επιθεωρητ αί των σχολείων απηύθηναν προς τον εν Κωνσταντι νουπόλει Ελληνικόν φιλολογικ όν Σύλλογον, επί τη βάσει των οποίων ο καθηγητής Γ. Χασιώτης συνέταξε τον εν τέλει του συγγράμμα τος αυτού: L’ instructi on publique chez les Grecs (Paris 1881) προστεθέν τα εκπαιδευτ ικόν χάρτην, ανέρχεται εις 30-35 τοις 1000. Αλλ΄ έκτοτε τα ποσοστά ταύτα ηυξήθησαν εν ταις πλείσταις των πόλεων και χωρίων της Βιθυνίας, διότι εν Τριγλεία υπήρχε 1 Αστική 1 Παρθεναγω γείον και 2 μικτά νηπιαγωγε ία επί 4720 κατοίκων”, δηλαδή το Αρρεναγωγ είο, το Παρθεναγω γείο και δύο Νηπιαγωγε ία.

Στο ίδιο βιβλίο και στο κεφάλαιο «Σχολείον Τριγλείας» (σελ. 80) αναφέρει ότι: “Πρώτη συστηματι κή σχολή (κοινή εννοείται) ιδρύθη εν Τριγλεία τελευτούν τος του ΙΗ’ και αρχομένου του ΙΘ’ αιώνος, της οποίας όμως αγνοούμεν τους διαδασκάλ ους, των αρχείων της πόλεως καταστραφ έντων. Αύτη κατά την επανάστασ ιν βεβαίως εσχόλασε και μετ’ αυτήν των 1830 ανιδρύθη εν ταπεινώ οικήματι… Εισαχθείσ ης μετά ταύτα της υπό του Γεωργίου Κλεοβούλο υ του Φιλιπποπο λίτου, αλληλοδιδ ακτικής μεθόδου, ωκοδομήθη λαμπρόν διδακτήρι ον εν τω κέντρω της πόλεως, παρά τον ρύακα τω 1839 διώροφον. Και εν μεν τω κάτω ορόφω αποτελουμ ένω εκ μιας μεγάλης αιθούσης μετά της διδασκαλο καθέδρας και του Γραφείου υπήρχον θρανεία και τα ημικύκλια μετά των αναγνωστι κών πινάκων εφ’ οις εδίδασκον οι πρωτόσχολ οι. Εν δε τοις τοίχοις εκρέμεντο οι πίνακες και ήσαν γεγραμμέν α διάφορα ρητά εκκλησιασ τικά και ηθικά, το μέγα ωρολόγιον του σχολείου μετά της κλίμακος προς διακανονι σμόν αυτού και προς τιμωρίαν των εις φάλαγγα υποβαλλομ ένων ατάκτων μαθητών, ους εκρέμα από των βαθμίδων εις τα πέλματα των οποίων κατέφερε σφοδρούς ραβδισμού ς ο παιδονόμο ς!”. Και συνεχίζει (σελ. 81): “Καταργηθείσης ως είπομεν, της αλληλοδιδ ακτικής Τριγλείας, συνέστη αστική σχολή επτατάξιο ς, εν η εφοίτων 180 μαθηταί διδασκόμε νοι υπό τριών διδασκάλω ν μισθουμέν ων από του σχολικού ταμείου. Τότε δε συνέστη και ίδιον κτίριον διά τε τα Νηπιαγωγε ία και Παρθεναγω γείο, χωριζόμεν ον διά τοίχου της αστικής σχολής. Εν αμφοτέροι ς εφοίτων 430 μαθήτριαι εις 4 τάξεις κατατεταγ μέναι. Το παρθεναγω γείον συνετηρεί το παρά τε της κοινότητο ς και εκ δωρεάς του αειμνήστο υ εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη. Εξ αυτού δε προήλθον ικαναί διδασκάλι σσαι υπηρετήσα σαι εν τε Μακεδονία και Θράκη εθνοπρεπώ ς. Αμφότερα τα σχολεία διετηρούν το μέχρι της Μικρασιατ ικής καταστροφ ής του 1922”. Στην παραπομπή 132 (σελ. 145) ο Τρ. Ευαγγελίδ ης αναφέρει για τον Γ. Ζαρίφη: “Ο μέγας ούτος του δουλεύοντ ος Γένους προστάτης Γεώργιος Ζαρίφης χιλιάδας λιρών διέθετο προς σύστασιν σχολείων (απεβίωσε 27 Μαρτίου 1884). Φίλος της παιδείας ήτο και ο υιός αυτού Λεωνίδας και αδελφός Νικόλαος. Οι απόγονοι αυτών ήδη μετέρχοντ αι τον Τραπεζίτη ν εν Αθήναις”. Από την παραπάνω περιγραφή του Τρ. Ευαγγελίδ η, για τα σχολεία, προκύπτει ότι, στην Τρίγλια, οικοδομήθ ηκε: 1) διώροφο κτίριο «παρά τον ρύακα» το 1839, το οποίο αντιστοιχ εί στο Αρρεναγωγ είο, και 2) μεταγενέσ τερα, άλλο κτίριο, όμορο με το προηγούμε νο, με δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, στο οποίο στεγάστηκ αν το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο.

Δεδομένου ότι 1) το κτίριο του Αρρεναγωγ είου ανεγέρθηκ ε πρώτο το 1839, 2) το κτίριο του Παρθεναγω γείο ανεγέρθηκ ε μερικές δεκαετίες μεταγενέσ τερα και ήταν όμορο του Αρρεναγωγ είου και 3) και τα δύο κτίρια βρισκόντο υσαν «παρά τον ρύακα», εύκολα προκύπτει το συμπέρασμ α ότι το Αρρεναγωγ είο βρισκόταν στη θέση της ιδιοκτησί ας 809, 2227/8 και το Παρθεναγω γείο στη θέση 810, 2278/9 του κτηματολο γικού διαγράμμα τος 2015 της Τρίγλιας.

Θέσεις του Αρρεναγωγ είου και του Παρθεναγω γείου Τρίγλιας


Το Αρρεναγωγ είο

Η ακριβής θέση του Αρρεναγωγ είου στην Τρίγλια δεν περιγράφε ται στις διαθέσιμε ς πηγές, αλλά προσδιορί ζεται έμμεσα, όπως περιγράφε ται παραπάνω, δεδομένου ότι βρισκόταν στον κεντρικό δρόμο του χωριού (σημερινή Iskele Cad), που διέσχιζε ο χείμαρρος (ντερές), σύμφωνα με την από 4.10.1909 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας προς τον Μητροπολί τη Προύσας (σελ. 79-80), στην οποία αναφέρετα ι ότι: «Είναι γνωστή τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι η οικτρά κατάστασι ς των Σχολικών κτιρίων της κοινότητο ς ημών Τριγλίας, ταύτα αμφότερα το τε Παρθεναγω γείον και αρρεναγωγ είον είναι όχι μόνον παμπάλαια και ετοιμόρρο πα, αλλά και ουδένα απολύτως υγιεινόν και εκπαιδευτ ικόν συνδυάζου σι και πληρούσιν όρον. Αφίνομεν ότι ως κείμενα αμφότερα παρά τον διασχίζον τα της Κοινότητα μας ρυπαρόν χείμαρον πολλάς και ανεπανορθ ώτους ζημίας πρόξενοι γίνονται εις την υγείαν των τρυφερών και αώρων εις την ηλικίαν μικρών τέκνων της Πατρίδος μας».

Στο βιβλίο του Ανδρέα Χελιώτη [«Τριγλιανό Χρονικό (1876-1909)»] μεταφέρον ται αποσπάσμα τα από την «Αυτοβιογραφία» του Αλέξανδρο υ Μουμτζή, η οποία έχει δωρηθεί στο Οικουμενι κό Πατριαρχε ίο, από την οικογένει ά του, αλλά δεν γνωρίζουμ ε που ακριβώς βρίσκεται σήμερα. Στα αποσπάσμα τα αυτά της «Αυτοβιογραφίας» (σελ. 17) ο Αλεξ. Μουμτζής αναφέρει ότι: “Η Τρίγλια είχε Αρρεναγωγ είον, Παρθεναγω γείον και Νηπιαγωγε ίον εις την επάνω συνοικίαν”, και από τη διατύπωση αυτή συμπεραίν εται ότι αναφέρετα ι είτε στα δύο παλιά κτίρια σχολείων στο ντερέ και το νεώτερο νηπιαγωγε ίο στον επάνω μαχαλά, είτε στο νέο Σχολείο που ανεγέρθηκ ε με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας τότε, στην περίοδο 1909-1912 και σχεδιάστη κε για να στεγαστού ν και να λειτουργή σουν εκεί οι τρεις βαθμίδες εκπαίδευσ ης. Στη σελίδα 23 αναφέρετα ι στις θεατρικές παραστάσε ις που παρουσίαζ αν οι Τριγλιανο ί στο Αρρεναγωγ είο: “Μεταξύ των κοινωνικώ ν δραστηριο τήτων που ελάμβαναν χώρα στην Τρίγλια ήταν οι κατά καιρούς διδόμενες θεατρικές παραστάσε ις τις οποίες ετοίμαζαν οι ίδιοι οι κάτοικοι και παρουσίαζ αν στην αίθουσα του Αρρεναγωγ είου. Κατά την περιγραφή ν του Αλεξ. Μουμτζή στην «Αυτοβιογραφία του», «παρεστάθησαν τα δράματα “Κασσία και Ακύλας” εις το οποίον το πρόσωπον του αυτοκράτο ρος Θεοφίλου υπεδύθη ο πατήρ μου, ο “Οθέλος” του Σαίκσπηρ, οπότε ο πατήρ μου υπεδύθη το πρόσωπον του Βραβουτίο υ του πατρός της Δεσδαιμόν ος, το πρόσωπον του Οθέλου ο ιατρός Ι. Καλεμκερή ς αξιολογώτ ατα, την Δεσδαιμόν α η Σοφία Κυριακίδο υ από την Τραπεζούν τα, η οποία ήτο ανεψιά της διεθυντρί ας του Παρθεναγω γείου, τον Ιάγον υπεδύθη ο διδάσκαλο ς Γεώργος Κυριακίδη ς πολύ επιτυχώς, τον Κάσσιον ο Αριστείδη ς Τιταγκού, ο οποίος αν και υποδηματο ποιός την τέχνην, ήξευρε όμως να υποδύεται λαμπρά. Άλλο δράμα που είδομεν ήτο «Αρματωλοί και Κλέφται¨, κατά το οποίον όλοι έμειναν έκθαμβοι (και μάλιστα ο Τούρκος διοικητής) που ευρέθησαν τόσαι πολλαί στολαί και τόσα καρυοφύλι α»”. Στις μαρτυρίες, όμως, των πληροφορη τών του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών (ΚΜΣ), για τα σχολεία, αναφέρετα ι ότι: “Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι”. Παρατηρεί ται, επομένως, μια αντίφαση στο θέμα της χρήσης του Αρρεναγωγ είου ή του Παρθεναγω γείου, για τις θεατρικές παραστάσε ις, και υπενθυμίζ εται ότι, σε όλες τις αποφάσεις που αφορούσαν τη χρήση του κτιρίου του Παρθεναγω γείου, μετά την ανέγερση του Νέου Σχολείου, αναφέρετα ι η χρήση του ισογείου ως θέατρο, με τελευταία τη συνεδρίασ η της Γεν. Συνέλευση ς της 16.10.192 0 (σελ. 342), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, στην οποία αποφασίστ ηκε να συνεργαστ ούν οι δύο Αδελφότητ ες “δια την μεταρρύθμ ισιν του Παλαιού Παρθεναγω γείου εις θέατρον, λέσχην, ξενοδοχεί ον κλπ, το δε παλαιόν Αρρεναγωγ είον όπως μετατραπή εις χάνιον ή άλλο προσοδοφό ρον κτήμα κατά την κρίση και αντίληψη των τα κοινά διεπόντων και των λοιπών συμπολιτώ ν”. Με δεδομένο ότι το κτίριο του Παρθεναγω γείου, που εξακολουθ εί να σώζεται, ανακαινισ μένο, και σήμερα, έχει μεγαλύτερ ο πρόσωπο επί του κεντρικού δρόμου και, επομένως, μεγάλη αίθουσα στο ισόγειο, θεωρείται ότι η μαρτυρία των πληροφορη τών ανταποκρί νεται στην πραγματικ ότητα.

Το πρώτο πρακτικό του Κώδικα που αναφέρετα ι στο Αρρεναγωγ είο είναι εκείνο της συνεδρίασ ης της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1909 (σελ. 81), κατά την οποία αναγνώσθη κε η επιστολή του Μητροπολί τη Προύσας, με την οποία ο Μητροπολί της συνιστά την εξεύρεση συμβιβαστ ικής λύσης στο ζήτημα του Μιλτιάδη Παπαλεξαν δρή, διευθυντή του Αρρεναγωγ είου. Επίσης, αναφέρετα ι ότι ο διευθυντή ς έδειξε διάθεση να προσφύγει στις πολιτικές Αρχές, για να μάθει τους λόγους για τους οποίους δεν προσκλήθη κε να αναλάβει τα καθήκοντά του, ως Διευθυντο ύ της Σχολής και δεν διορίστηκ ε από την Ex Oficio Εφοροδημο γεροντία. Μετά από έρευνα στον Κώδικα Πρακτικών, η Εφοροδημο γεροντία δεν βρήκε πρακτικό σχετικό με το διορισμό του ανωτέρω και αποφάσισε παμψηφεί να απαντήσει στον Μητροπολί τη Προύσας ότι η Κοινότης δεν έχει καμία ευθύνη και υποχρέωση απέναντι στον Μ. Παπαλεξαν δρή και να παρακαλέσ ει τον Μητροπολί τη να τον παραπέμψε ι όπου ο Μ. Παπαλεξαν δρής θέλει να προσφύγει, με την πεποίθηση ότι η Εφοροδημο γεροντία θα προσπαθήσ ει με όλα τα μέσα να αμυνθεί των συμφερόντ ων της Κοινότητο ς.

Κατά τη συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910 (Κώδικας, σελ. 93), υπό την προεδρία του Χρυσόστόμ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης πλέον, το πρακτικό της οποίας είναι γραμμένο από τον ίδιο, συζητήθηκ αν αρκετά θέματα που αφορούσαν το νέο Σχολείο και, εκτός αυτών, συζητήθηκ ε και αποφασίστ ηκε η αλλαγή χρήσης των παλαιών σχολείων και, συγκεκριμ ένα, η μετατροπή του Αρρεναγωγ είου σε Χάνι και του Παρθεναγω γείου σε Υφαντουργ είο και το κάτω σε Θέατρο κλπ.

Οι Χριστιανο ί Τριγλιανο ί που επέζησαν και επέστρεψα ν στο χωριό τους, από την εξορία τους στην Προύσα (Ιούλιος 1915- Οκτώβριος 1918), προσπάθησ αν να επαναφέρο υν σταδιακά τη ζωή και τα πενιχρά οικονομικ ά τους στην προηγούμε νη κατάσταση . Αλλά, τα προβλήματ α ήταν πολλά και η εξωτερική βοήθεια περιορισμ ένη.

Στις συνεδριάσ εις της Εφοροδημο γεροντίας της 17.11.191 9 και 24.11.191 9 (Κώδικας, σελ. 307) συζητήθηκ αν διάφορα θέματα και “δια μακρόν η πρότασις μετασκευή ς εις καταστήμα τα του κτιρίου του παλ. Αρρεναγωγ είου. Υπαρχούση ς προσφοράς ίνα δι’ εξόδων των ενοικιαστ ών μετασκευα σθή εις κατάστημα ο προς Β της Σχολής χώρος εγκρίνετα ι συμφώνως προς τους όρους τους εν τω οικείω συμβολαίω αναφερομέ νους”.

Λίγες ημέρες αργότερα, στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 8.12.1919 (Κώδικας, σελ. 310) συζητήθηκ αν θέματα αξιοποίησ ης της κτηματική ς περιουσία ς της Κοινότητο ς και, συγκεκριμ ένα, αποφασίστ ηκε ομοφώνως να πουληθούν όλα τα κτήματα που βρίσκοντα ι μακριά και εκείνα που έχουν μικρή αξία, καθώς και η οικία του Ιωάννου Μπαρμπόγλ ου (Κωφού), προκειμέν ου από το προϊόν της πώλησης να κατασκευα στούν καταστήμα τα στο παλιό Αρρεναγωγ είο, ώστε να έχει η Κοινότητα μεγαλύτερ η ωφέλεια.

Στη Γενική Συνέλευση της 16.10.192 0 (Κώδικας, σελ. 342) αποφασίστ ηκε η αλλαγή της χρήσης του παλαιού Αρρεναγωγ είου “εις Χάνιον ή ότι άλλο προσοδοφό ρον κτήμα, κατά την κρίσιν και αντίληψιν των τα κοινά διεπόντων και των λοιπών πολιτών“.

Όπως αναφέρθηκ ε στην Εισαγωγή αυτού του όρθρου, στις μαρτυρίες των πληροφορη τών του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών (Προφορική Παράδοση) και στο κεφάλαιο «Σχολεία» της Τρίγλιας αναφέρετα ι ότι: “Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι”.

Από τη μαρτυρία αυτή επιβεβαιώ νεται ότι δεν πραγματοπ οιήθηκε η μετατροπή του Αρρεναγωγ είο σε καταστήμα τα, που είχε συζητηθεί στις συνεδριάσ εις της περιόδου 1919-1920.


Το Ζαρίφειο Παρθεναγω γείο

Ο Γεώργιος Ζαρίφης (1807-1884) γεννήθηκε και έζησε στην Κωνσταντι νούπολη, εκτός από το διάστημα 1820-1830 που έζησε και σπούδασε στην Οδησσό και από το 1830 στην Ελλάδα όπου διορίστηκ ε γραμματέα ς της διοικήσεω ς Καρύταινα ς. Μετά το θάνατο του Καποδίστρ ια (Οκτώβριος 1831) επέστρεψε στην Κωνσταντι νούπολη και προσελήφθ η υπάλληλος στο κατάστημα του Στέφανου Ζαφειρόπο υλου και μετά από δύο χρόνια έγινε συνεταίρο ς στην επιχείρησ η. Αναμίχθηκ ε σε εμπορικές επιχειρήσ εις και χάρη στην ευφυΐα και τις ικανότητέ ς του, προόδευσε ταχύτατα. Κατόρθωσε, μαζί µε τα αδέλφια του και τους άλλους στενούς συγγενείς του, να ιδρύσει µια πραγματικ ή οικονομικ ή αυτοκρατο ρία, της οποίας ήταν ο ιθύνων νους. Παντρεύτη κε το 1838 την Ελένη Ζαφειροπο ύλου, κόρη του αδελφού του συνεταίρο υ του Δημήτρη Ζαφειρόπο υλου. Οι επιχειρημ ατικές δραστηριό τητες του Γ. Ζαρίφη περιλάμβα ναν πολλούς τομείς: εμπόριο, συμμετοχή στα τραπεζικά κεφάλαια πολλών τραπεζών και χρηματοδό τηση μεγάλων τεχνικών έργων, πρωτοπορι ακών για την εποχή. Ίδρυσε δικό του εμπορικό οίκο που τον μετέτρεψε σε σημαντική τράπεζα. Ο Ζαρίφης αποτελούσ ε προσωπικό σύμβουλο του σουλτάνου Αμπτούλ Χαμίτ Β’ για κάθε οικονομικ ό ζήτημα της Οθωμανική ς Αυτοκρατο ρίας. Χαρακτηρι στική είναι η εμπλοκή του στο θέμα του Οθωμανικο ύ Χρέους, το οποίο, μετά από τετραετή προσωπική του προσπάθει α (1875-1879), επιλύθηκε αίσια για το Οθωμανικό κράτος. Επιδόθηκε με μοναδική γενναιοδω ρία στους εθνικούς, εκπαιδευτ ικούς και φιλανθρωπ ικούς σκοπούς. Μετά το θάνατό του (27.3.1884) η Ελένη Ζαρίφη συνέχισε το φιλανθρωπ ικό έργο του.

Μία από τις δωρεές του, αν και δεν περιλαμβά νεται σ’ εκείνες που αναφέροντ αι στις βιογραφίε ς του, αφορούσε στην ανέγερση Παρθεναγω γείου στην Τρίγλια, το οποίο «συνετηρείτο παρά τε της κοινότητο ς και εκ δωρεάς του αειμνήστο υ εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη», όπως αναφέρει ο Τρύφων Ευαγγελίδ ης στο «Βρύλλειον-Τριγλεία» (σελ. 81). Η πραγματικ ή ιστορία, όμως, για τη δωρεά αυτή του Γεωργίου Ζαρίφη περιγράφε ται στην από 10.1.1885 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας Τρίγλιας προς τον Λεωνίδα Ζαρίφη, πρωτότοκο γιο του Γεωργίου, η οποία δημοσιεύτ ηκε στο φύλλο 72/ Σεπτέμβρι ος 1990 των Τριγλιανώ ν Νέων, με τίτλο «Ιστορικά Χρονικά της Παλιάς Τρίγλιας», και συγγραφέα τον «Ιστορικό» (ψευδώνυμο του Σωτήρη Στ. Βουλγαράκ η, μάλλον). Δυστυχώς, ο συγγραφέα ς του άρθρου δεν αναφέρει την πηγή, η οποία του έστειλε αυτή την σημαντική και αποκαλυπτ ική επιστολή, για την ιστορία του κτιρίου που σώζεται ανακαινισ μένο μέχρι σήμερα. Με την επιστολή αυτή η Εφοροδημο γεροντία ευχαριστε ί τον Λεωνίδα Ζαρίφη, για τη γενναιόδω ρη δωρεά της μητέρας του, με το ποσό των 45 λιρών ετησίως, για τη συντήρηση του κτιρίου του Παρθεναγω γείου, που ιδρύθηκε με δωρεά του συζύγου της Γεωργίου Ζαρίφη. Στην επιστολή αναφέροντ αι σημαντικά στοιχεία για το κτίριο και θεωρώ αναγκαίο να την παραθέσω αυτούσια, με την ορθογραφί α και την καθαρεύου σά της:

Προς τον Ευγενέστα τον
Κύριον Κύριον
Λεωνίδαν Ζαρίφην
Φιλογενέσ τατε
Μετ’ άκρας αγαλιάσεω ς και ευγνωμοσύ νης ελάβομεν την Υμ. Επιστολήν, ημερολογο υμένης από της 20ης παρελθόντ ος μηνός Δεκεμβρίο υ (σ.σ. 1884), δι’ ης ανακοινού τε ημίν την εκ τεσσαράκο ντα πέντε λιρών μεγάθυμον συνδρομήν, ην η σεβαστή ημίν μήτηρ υμών ευηρεστήθ η ετησίως του λοιπού να παρέχη εις το Παρθεναγω γείον της ημετέρας κοινότητο ς, προς την όσον οιόν τε αξιοπρεπή συντήρησι ν τούτου.
Μετά μεγίστης επίσης ευαρεσκεί ας είδομεν εν αυτή και την φιλογενή φροντίδα, ην ευαρεστήθ ητε να λάβητε προς μόνην επιθυμίαν, όπως το ημέτερον Παρθεναγω γείον πρεπόντως λειτουργή βεβαιωθεί τε, ότι η φροντίς αύτη προστίθησ ιν ένα έτι εις τους σπουδαίου ς λόγους, δι’ ους η ημετέρα κοινότης οφείλει, ίνα ευγνωμονή προς τε τον αοίδιμον υμών πατέρα και μέγαν ευεργέτην και δομήτορα του ημετέρου Παρθεναγω γείου, προς την πολυσέβασ τον ημίν μητέρα υμών και προς υμάς τον άξιον εκείνων γόνον και αρχηγόν του μεγατίμου Ζαριφείου οίκου.
Οφείλοντε ς ν’ απαντήσωμ εν εις την δικαίαν πρόνοιαν υμών, φιλογενέσ τατε ευεργέτα, παρέχομεν ακριβή εικόνα της καταστάσε ως του υμετέρου Παρθεναγω γείου, όπερ αφ’ ότου ο αοίδιμος πατήρ υμών ευηρεστήθ η να αναθέση την εποπτείαν αυτού εις την αυτού Σεβασμιότ ητα τον ποιμενάρχ ην ημών, ελειτούργ ησε και εξακολουθ εί λειτουργο ύν τακτικώτα τα, αφθόνως παραγαγόν τους καρπούς, πεπεισμεθ α δε, ότι και εις το μέλλον χάρις εις την γενναίαν συνδρομήν, ην η πολυσέβασ τος ημίν μήτηρ υμών ευαρεστεί ται ετησίως να προσφέρη και εις τον ζήλον ον αύτη παρά τοις κατοίκοις διεγείρει, κινούσα την ομολογουμ ένην φιλοτιμία ν αυτών, θέλει παραγάγει έτι αφθονωτέρ ους τους καρπούς, και ουδόλως διστάζομε ν ως εκ τούτου, να υποσχεθώμ εν υμίν την εκπλήρωσι ν του όρου, ον θέτετε και ούτινος η εκπλήρωσι ς είναι κοινός πόθος και της ημετέρας κοινότητο ς.
Λαμβάνομε ν όθεν την τιμήν να εκδηλώσωμ εν τη υμετέρα μεγατίμω φιλογενεί α, ότι το μεν Παρθεναγω γείον ημών σύγκειται εκ τεσσάρων τάξεων ελληνικών μαθημάτων και αριθμούν περί τας εβδομήκον τα μαθητρίας, διευθύνετ αι ήδη υπό της ευπαιδεύτ ου κυρίας Καλλιόπης Λουμίδου, εχούσης και μιαν υποδιδάσκ αλον. Το δε Νηπιαγωγε ίον αριθμεί περί τα τριακόσια νήπια, η συμπύκνωσ ις δε αύτη ανεπαρκή ήδη καταστήσα σα τον χώρον του Νηπιαγωγε ίου, επιβάλλει ημίν την ανάγκην, όπως οικοδομήσ ωμεν και έτερον Νηπιαγωγε ίον, ως παράρτημα, επί αγορασθέν τος ήδη οικοπέδου, δια τα νήπια των απομεμακρ υσμένων συνοικιών .
Διευθύνετ αι δε και το Νηπιαγωγε ίον ημών παρά της κυρίας Κατήνας Παππαδάκη τελειοδιδ άκτου της Παλλάδος μετά τριών βοηθών, και δι’ άπαν εν γένει το προσωπικό ν του τε Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου παρέχει η κοινότης, μεθ’ όλην την επιπολάζο υσαν οικονομικ ήν ανέχειαν, τους πρέποντας μισθούς.
Προς απόδειξιν δε της καλής και ευαρέστου όσον ένεστι στάσεως των ημετέρων τούτων εκπαιδευτ ηρίων και προς πίστωσιν, ότι ο υπό της ευλογημέν ης και φιλευεργε τικής Ζαριφείου χειρός ριπτόμενο ς σπόρος εις εύθετον προς καρποφορί αν γην σπείρεται, επιτρέψατ ε, να είπωμεν υμίν, ότι ο Φιλολογικ ός Σύλλογος εγκρίνει τας ημετέρας μαθητρίας ως Νηπιαγωγο ύς και εξαποστέλ λει ταύτας, ως τοιούτας, εις το εξωτερικό ν. Και τούτο μεν ταπεινώς εις απάντησιν και πληροφορί αν υμών.
Θερμώς δε εκπλιρούν τες, όπως ευδοκήσετ ε ευμενώς ν’ αποδεχτήτ ε την διαβεβαίω σιν των προς υμάς ευγνωμόνω ν αισθημάτω ν και προς την πολυσέβασ τον ημίν Μεγάλην Ευεργέτιδ α και Μητέρα υμών καθυποβάλ ητε τα ταπεινά και βαθύτατα σεβάσματα υμών τα και απάσης της ημετέρας κοινότητο ς, διατελούμ εν και υποσημειο ύμεθα.
Εν Τριγλία την 10ην Ιανουαρίο υ 1885
Της ημετέρας ευγενείας ταπεινοί θεράποντε ς
Οι δημογέρον τες
Οι έφοροι
”.

Από την επιστολή αυτή προκύπτει το συμπέρασμ α ότι στο κτίριο, που είχε ανεγερθεί με τη δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, πριν από το 1884, για να λειτουργή σει ως Παρθεναγω γείο, συστεγαζό ταν και το Νηπιαγωγε ίο, και φοιτούσαν 70 περίπου μαθήτριες και 300 περίπου νήπια την εποχή εκείνη. Επίσης, και με δεδομένο ότι, δεν έχει αναφερθεί κανένα στοιχείο για την ύπαρξη «Φιλολογικού Συλλόγου» στην Τρίγλια, εκτιμάται ότι εννοούσαν την Φιλεκπαιδ ευτική Αδελφότητ α που είχε ιδρυθεί το 1868 ή το 1869 και είχε αρμοδιότη τα στα θέματα της παιδείας.

Το διώροφο κτίριο του Παρθεναγω γείο μετά το 1923

Σημειώνετ αι, τέλος, ότι σε αρκετά άρθρα Ελλήνων και Τούρκων ως «Ζαρίφεια Εκπαιδευτ ήρια» αναφέρετα ι, εσφαλμένα, το νέο κτίριο που ανεγέρθηκ ε στην περίοδο 1909-1912 με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, τότε, στο οποίο στεγάστηκ αν το Αρρεναγωγ είο, το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο.


Παρά το γεγονός ότι το Παρθεναγω γείο και το Αρρεναγωγ είο βρισκόντο υσαν «παρά τον ρύακα», δηλαδή στον κεντρικό δρόμο της Τρίγλιας, στην από 14-16.6.1907 επιστολή του, προς τον γιο του Αλέξανδρο [«Τριγλιανό Χρονικό (1876-1909», σελ. 47] αναφέρει μόνον το Παρθεναγω γείο, και αυτό σαν ορόσημο για τη θέση του μπακάλικο υ του Κουζή, στις ζημιές που προκάλεσε η πλημμύρα της 24.5.1907 στα κτίρια που είχαν πρόσωπο στο χείμαρρο. Αυτό σημαίνει ότι τόσο το Παρθεναγω γείο όσο και το όμορό του Αρρεναγωγ είο δεν υπέστησαν ζημιές από την πλημμύρα. Επίσης, χρησιμοπο ιεί την έκφραση «Αντικρύ τούτου (σ.σ. εννοεί του μπακάλικο υ Ν. Νυστάζου) κατά μήκος των σχολείων, ένθα σταθμεύου ν αι άμαξαι (άνευ ίππων), τέσσαρες τον αριθ. όσαι κατ’ εκείνην την στιγμήν ευρέθησαν …». Με δεδομένο ότι, κατά μήκος των προσόψεων των δύο κτιρίων, του Αρρεναγωγ είου και του Παρθεναγω γείου, και αντίκρυ απ’ αυτό, κατά την έννοια παράλληλα του άξονα του δρόμου, είχε διαμορφωθ εί το πλάτωμα που φαίνεται στο κτηματολο γικό διάγραμμα, στο οποίο στάθμευαν τότε οι άμαξες, η συγκεκριμ ένη περιγραφή του 1907 επιβεβαιώ νει τις θέσεις των δύο αυτών κτιρίων των σχολείων Αρρεναγωγ είου και Παρθεναγω γείου.

Το πρώτο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας που αναφέρετα ι στο Παρθεναγω γείο είναι εκείνο της 8.9.1909 (σελ. 76), στο οποίο αποφασίστ ηκε ο αναδιορισ μός του προσωπικο ύ του Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου Τριγλίας και συγκεκριμ ένα 1) την κ. Μαγδ. Βαφειάδου αντί ετησίου μισθού 46 ΛΤ, την κ. Αναστασία Οικονόμου βοηθό του Παρθεναγω γείου αντί 11 ΛΤ, 2) την κ. Όλγα Σιγουριτο ύ ως διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 21 ΛΤ, την κ. Ευανθία Καβούνη … διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 9 ΛΤ και τις βοηθούς Άννα Χαστόγλου, Σπίρτου και Αμπατζή αντί 350 γρ. η κάθε μία.

Ένα μήνα αργότερα, και μετά την έναρξη των εργασιών ανέγερσης του μεγαλοπρε πούς κτιρίου των νέων Σχολείων το 1909, η Εφοροδημο γεροντία έστειλε την από 4.10.1909 επιστολή προς τον Μητροπολί τη Προύσας (σελ. 79-80), με την οποία τον ενημερώνε ι ότι «Είναι γνωστή τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι η οικτρά κατάστασι ς των Σχολικών κτιρίων της κοινότητο ς ημών Τριγλίας, ταύτα αμφότερα το τε Παρθεναγω γείον και αρρεναγωγ είον είναι όχι μόνον παμπάλαια και ετοιμόρρο πα, αλλά και ουδένα απολύτως υγιεινόν και εκπαιδευτ ικόν συνδυάζου σι και πληρούσιν όρον. Αφίνομεν ότι ως κείμενα αμφότερα παρά τον διασχίζον τα της Κοινότητα μας ρυπαρόν χείμαρον πολλάς και ανεπανορθ ώτους ζημίας πρόξενοι γίνονται εις την υγείαν των τρυφερών και αώρων εις την ηλικίαν μικρών τέκνων της Πατρίδος μας».

Την ίδια ημέρα, στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1909 (σελ. 82) συζητήθηκ ε η από 22.9.1909 έκθεση της κ. Μαγδαληνή ς Βαφειάδου, Διευθυντρ ίας, για τον καταρτισμ ό μιας ακόμη τάξεως της Ζ’, και για το σκοπό αυτό η Εφοροδημο γεροντία παρακάλεσ ε την κ. Όλγα Χ’’Παναγιώτου να αναλάβει τη διδασκαλί α μαθημάτων στο Παρθεναγω γείο, αλλά η νηπιαγωγό ς αρνήθηκε και επιφυλάχθ ηκε να εφαρμόσει τις προτεινόμ ενες μεταρρυθμ ίσεις της έκθεσης το επόμενο σχολικό έτος. Η από 22.9.1909 τετρασέλι δη και εμπεριστα τωμένη έκθεση της Μαγδαληνή ς Βαφειάδου είναι συνημμένη με αριθμούς 493-496 στον Κώδικα Πρακτικών και, λόγω της ιδιαίτερη ς σημασίας που έχει, για το εκπαιδευτ ικό επίπεδο των μαθητριών, τουλάχιστ ον, στις αρχές του 20ου αιώνα στην Τρίγλια, παρατίθετ αι αυτούσια.
 

 Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.4.1910 (σελ. 93-95), με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης, πλέον, αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, και «…Τα κτήματα ταύτα είνε τα παλαιά Σχολεία μετατρέπε ι σήμερα το μεν Αρρεναγωγ είον εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείον εις Υφαντουργ είον και το κάτω εις θέατρον …».

Μετά την αναγγελία του θανάτου της Ελένης Ζαρίφη, Μεγάλης Ευεργέτιδ ος της Κοινότητο ς, συνεδρίασ ε η Εφοροδημο γεροντία και στο πρακτικό της 7.5.1910 (σελ. 100) καταγράφο νται οι αποφάσεις της:
Α) Να συνταχθή και αποσταλή αυθωρεί συλλυπητή ριον τηλεγράφη μα εις τον υιόν Αυτής κ. Λ. Ζαρίφην,
Β) Να διακοπώσι τα μαθήματα του Παρθεναγω γείου, δια την συντήρησι ν του οποίου από της ιδρύσεώς του προσφέρει 45 Λιρ. Τουρκίας, επί τριήμερον από της σήμερον,
Γ) Να ανατεθή εις τον εκ των συμπολιτώ ν ημών κ. Θ. Γκικάδην η κατάθεσις στεφάνου επί του τάφου της μακαρίτιδ ος με την επιγραφήν «Τη Μεγάλη Αυτής Ευεργέτιδ ι η Ελληνική τοιαύτη Τριγλίας»,
Δ) Να ψαλή τεσσαρακο νθήμερον μνημόσυνο ν της μακαρίτιδ ος,
Ε) Να δημοσιευθ ή το παρόν δια της εφημερίδο ς ο Νεολόγος
Εν Τριγλία τη 7 Μαίου 1910


Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Εφοροδημο γέροντες Ευγ. Ν. Καλαφάτη, Λυκούργο Ν. Τσάκωνα, Γεώργιο Σ. Μποτό, Κωνσταντί νο Θωμίδη, Αρμόδιο Στέργιο, Δημήτριο Κ. Τακά και Φίλιππο Ε. Καβουνίδη .

Στο πρακτικό της Γενικής Συνελεύσε ως της 10.1.1911 (σελ. 111) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα της εξασφάλισ ης εις το διηνεκές του επιδόματο ς από τον οίκο Ζαρίφη και συγκεκριμ ένα ότι: «Η Αυτού Σεβασμιότ ης (σ.σ. εννοεί τον Δωρόθεο, Μητροπολί τη Προύσης) είτα εδήλωσεν τη Γενική Συνελεύσε ι ότι το επίδομα το οποίον παρά του οίκου Ζαρίφη καθ’ έκαστον έτος απελάμβαν εν η Κοινότης εξασφαλίσ θη εις το διηνεκές αυτή υπό των τέκνων της μακαρίτιδ ος Ελένης Ζαρίφη κατατεθέν των λιρών στερλινών 3600 εις μετοχάς του Δημαρχιακ ού Δανείου Κωνσταντι νουπόλεως εις το Credit Lyonnais”.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 1.9.1912 (σελ. 153) συζητήθηκ αν θέματα πρόσληψης διδακτικο ύ προσωπικο ύ και «… Διευθύντρ ιαν δε του Παρθεναγω γείου συνεφωνήθ η η κ. Μαγδαληνή Βαφειάδου επί ετησίω μισθώ λίρας τουρκίας πεντήκοντ α Αρ. 50 άνευ κατοικίας, βοηθός δε αυτής η κ. Αναστασία Οικονόμου αντί ετησίω μισθώ λίρας τουρκίας δέκα πέντε Αρ. 15. Διευθύντρ ια δε του Νηπιαγωγε ίου η κ. Όλγα Χ’’Παναγιώτου με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας είκοσι πέντε Αρ. 25, βοηθός δε αυτής η κ. Ευδοξία Χ’’Ιορδάνου με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας δέκα πέντε Αρ. 15 και η κ. Αμαλία Βερεσέ με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας τέσσαρες Αρ. 4».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 5.6.1913 (σελ. 177) συζητήθηκ ε η παραίτηση της κ. Κατίνας Παπαδοπού λου, βοηθού διδασκαλί σης του Παρθεναγω γείου, και αποφασίστ ηκε να γίνει δεκτή, αφού ενημερωθε ί η ίδια ότι θα περικοπεί ο μισθός της κατά ένα μήνα (216 γρ.) για την «παράκαιρον παραίτησι ν αυτής». Αποφασίστ ηκε, επίσης, ο προσωρινό ς διορισμός της Σοφίας Σούρλου, με μηνιαίο επίδομα 108 γρ., μέχρι τέλους του διδασκαλι κού έτους.

Στο διάστημα από το πρακτικό της 5.6.1913 μέχρι εκείνο της 23.2.1920, κατά το οποίο μεσολάβησ ε και η εξορία των Χριστιανώ ν Τριγλιανώ ν στην Προύσα, δεν βρέθηκε κάποιο σχετικό με το θέμα του Παρθεναγω γείου. Στο από 23.2.1920 πρακτικό (σελ. 317) καταχωρήθ ηκε το αίτημα της Φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ας Κυριών για την παραχώρησ η από την Εφοροδημο γεροντία του κτιρίου του παλαιού Παρθεναγω γείου και “… Α) Ενεκρίθη η παραχώρησ ις του Παρθεναγω γείου εις το σωματείον της φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ος των Κυριών, όπερ δι’ ιδίων εξόδων υποχρεούτ αι να αναλάβη την επισκευήν και μετασκευή ν αυτού εις αίθουσαν Λέσχης και Θεάτρου υπό τους όρους , όπως να δικαιούτα ι να συμμετάσχ η εις τούτο και το σωματείον της φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ος εν περιπτώσε ι καθ’ ην ήθελεν απαιτήσει αυτό τούτο. Β) Το παραχωρού μενον κτίριον επί μίαν εξαετίαν θα ευρίσκετα ι εις την δικαιοδοσ ίαν και διαχείρισ ιν του σωματείου της φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ος των Κυριών και του της φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ος ενί περιπτώσε ι ήθελεν συμμετάσχ η τούτο εγκαίρως δικαιουμέ νων και των λοιπών σωματείων της Κοινότητο ς ημών να διαθέτωσι ν την αίθουσαν της Λέσχης και του Θεάτρου οσάκις ήθελε παρουσιασ θή προς τούτο ανάγκη. Γ) Μετά την λήξιν της εξαετίας το εν λόγω κτίριον θα περιέλθη εις την άμεσον δικαιοδοσ ίαν και διαχείρισ ιν της Εφοροδημο γεροντίας , άνευ ουδεμιάς απαιτήσεω ς του σωματείου των Κυριών, προς όφελος των Σχολών”.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το κτίριο του Παρθεναγω γείου έχει αναπαλαιω θεί και διατηρείτ αι σήμερα στην ίδια ακριβώς μορφή, όπως φαίνεται σε παλιές φωτογραφί ες, με μικρές αλλαγές στην πρόσοψη.

Το αναπαλαιω μένο κτίριο του παλαιού Παρθεναγω γείου και αριστερά η θέση του παλαιού Αρρεναγωγ είου (Yandex 2012)

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.4.1920 (σελ. 323) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, η αναβολή του μνημοσύνο υ υπέρ του Γεωργίου Ζαρίφη, λόγω ασθενείας της Διευθυντρ ίας του Παρθεναγω γείου Μαρίας Τιτάγκου.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 16.10.192 0 (σελ. 342), υπό την προεδρία αφενός του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης αφετέρου του Διόδωρου, Μητροπολί τη Καμπανίας, οι οποίοι βρέθηκαν στην Τρίγλια, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και αποφασίστ ηκε «όπως αι δύο Αδελφότητ ες συνεργασθ ώσι δια την μεταρρύθμ ισιν του Παλιού Παρθεναγω γείου εις Θέατρον, Λέσχην, ξενοδοχεί ον κλπ».

Υπενθυμίζ εται ότι, σύμφωνα με τους πληροφορη τές του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών «Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι».

Συνδυάζον τας τα στοιχεία που αναφέροντ αι στην από 10.1.1885 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας , σχετικά με το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο, που λειτουργο ύσαν στο ίδιο κτίριο, και τα αντίστοιχ α που αναφέρουν οι πληροφορη τές του ΚΜΣ, προκύπτει ότι, το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη ήταν αυτό που είχε ανεγερθεί στο οικόπεδο που είχε αγοραστεί από την Κοινότητα, για το σκοπό αυτό, πριν το 1885 και αναφέρετα ι στην ίδια επιστολή, και ως «άνω Νηπιαγωγε ίο» στο από 30.11.191 0 πρακτικό (σελ. 107).


Τα Νηπιαγωγε ία

Στις αναφορές για τα προηγούμε να δύο σχολεία (Αρρεναγωγ είο και Παρθεναγω γείο) περιλαμβά νονται και οι περισσότε ρες πληροφορί ες για τα δύο Νηπιαγωγε ία, που υπήρχαν στην Τρίγλια, πριν από την ανέγερση του Νέου Σχολείου στην περίοδο 1909-1912.

Όπως αναφέρθηκ ε στο προηγούμε νο κεφάλαιο, από την επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας της 10.1.1885 προκύπτει το συμπέρασμ α ότι 1) στο κτίριο, που είχε ανεγερθεί με τη δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, πριν από το 1884, για να λειτουργή σει ως Παρθεναγω γείο, συστεγαζό ταν και το πρώτο Νηπιαγωγε ίο, και φοιτούσαν 70 περίπου μαθήτριες και 300 περίπου νήπια, την εποχή εκείνη, και 2) είχε αγοραστεί οικόπεδο για να ανεγερθεί και άλλο Νηπιαγωγε ίο, ως παράρτημα, για τα νήπια των απομεμακρ υσμένων συνοικιών . Η θέση του δεύτερου Νηπιαγωγε ίου προκύπτει έμμεσα από τους πληροφορη τές του ΚΜΣ, για τα νερά του χωριού: «Ο μαχαλάς του Άϊ Δημήτρη είχε βρύση έξω από το σχολειό, τα παλιά τα χρόνια ήταν εκεί το Νηπιαγωγε ίο». Μία από τις δεξαμενές-βρύσες της περιοχής αυτής, που αποτελούσ ε και κόμβο για τις δύο διακλαδώσ εις των σωλήνων νερού, οι οποίες τροφοδοτο ύσαν την άνω συνοικία, βρίσκεται στην αρχή του Kaptan Sok, βορειοδυτ ικά του Νέου Σχολείου και απέναντι από την είσοδο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου Άνω. Ίσως, εκεί γύρω να βρισκόταν το δεύτερο Νηπιαγωγε ίο. Δεν πρέπει να λειτούργη σε μετά τη μεταφορά όλων των σχολείων στο νέο κτίριο το 1912, σύμφωνα με τη μαρτυρία των πληροφορη τών «τ’ άλλα έμειναν έτσι», και την 21.9.1921 η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να το παραχωρήσ ει με το οικόπεδό του στον Ευγ. Καλαφάτη (πρακτικό από 21.9.1921, σελ. 376), έναντι του χρέους των Σχολών προς αυτόν, από το κοινό δάνειο, στο οποίο είχε συμμετάσχ ει, για την ολοκλήρωσ η των εργασιών (1911).

Το πρώτο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας που αναφέρετα ι στο Παρθεναγω γείο είναι εκείνο της 8.9.1909 (σελ. 76), στο οποίο αποφασίστ ηκε ο αναδιορισ μός του προσωπικο ύ του Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου Τριγλίας και συγκεκριμ ένα 1) την κ. Μαγδ. Βαφειάδου αντί ετησίου μισθού 46 ΛΤ, την κ. Αναστασία Οικονόμου βοηθό του Παρθεναγω γείου αντί 11 ΛΤ, 2) την κ. Όλγα Σιγουριτο ύ ως διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 21 ΛΤ, την κ. Ευανθία Καβούνη … διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 9 ΛΤ και τις βοηθούς Άννα Χαστόγλου, Σπίρτου και Αμπατζή αντί 350 γρ. η κάθε μία.

Στο πρακτικό της 30.11.191 0 (σελ. 107) συζητήθηκ ε η επιστολή της Οικονομικ ής Επιτροπής των νέων Σχολείων, με την οποία ζητάει τα κλειδιά του άνω Νηπιαγωγε ίου, για να προβεί στην ενοικίασή του με πλειστηρι ασμό και η Εφορία αποφάσισε ότι, με βάση το πρακτικό της 19.4.1910 (σελ. 93), η Επιτροπή δεν δικαιούτα ι να συμπεριλά βει και το εν λόγω Νηπιαγωγε ίο εις τα λοιπά προσοδοφό ρα κτήματα, των οποίων οι πρόσοδοι ορίστηκαν για τη χρήση του δανείου (εννοεί το δάνειο για την ολοκλήρωσ η των Νέων Σχολείων). Επίσης ότι, η αξίωση της Επιτροπής να ζητά απ’ ευθείας να διενεργήσ ει πλειστηρι ασμό είναι αντίθετα με τον Κανονισμό και αποφασίστ ηκε να γραφτεί και να αποσταλεί επιστολή με αυτό το πνεύμα. Υπενθυμίζ εται ότι στη συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης πλέον (το πρακτικό είναι γραμμένο από τον ίδιο), συζητήθηκ ε το θέμα της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας των εκκλησιών το πρακτικό τελειώνει με τις φράσεις “Τα δύο Σχολεία (σ.σ. εννοεί τα παλιά, τα οποία αναφέρετα ι, στο ίδιο πρακτικό, ότι μετατρέπο νται το μεν Αρρεναγωγ είο εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείο εις Υφαντουργ είο και το κάτω εις θέατρο) ενοικιάζονται δια πλειοδοσί ας προς χρήσιν του πλειοδοτο ύντος. Δια πλειοδοσί ας κατακυρού ται και των λοιπών κτημάτων η ενοικίασι ς”.

Στη συνεδρίασ η της Γεν. Συνέλευση ς της 10.1.1911 (σελ. 110) συζητήθηκ ε και πάλι το θέμα του αν περιλαμβά νεται και το άνω Νηπιαγωγε ίο στα κτήματα των οποίων η διαχείρισ η παραδόθηκ ε στην Οικονομικ ή Επιτροπή των Νέων Σχολείων και η Συνέλευση αποφάσισε “… όπως η ενοικίασι ς του εν λόγω κτιρίου γίνηται υπό της εκάστοτε Εφοροδημο γεροντίας αι πρόσοδοι δε παραδίδων ται εις την επί των νέων κτιρίων διορισθεί σαν οικονομικ ήν επιτροπήν . Εάν δε εν τω μεταξύ τούτου παρουσιασ θή αγοραστής του εν λόγω κτιρίου εις τιμήν συμφέρουσ αν δύναται η Εφοροδημο γεροντία να έλθη εις διαπραγμα τεύσεις μετά του αγοραστού αναφερομέ νη δια την τελικήν απόφασιν εις την Γενικήν Συνέλευσι ν της Κοινότητο ς”.

Στη συνεδρίασ η της 6.9.1919 (σελ. 293) αποφασίστ ηκε η πρόσληψη της Σοφίας Σπίρτου, ως νηπιαγωγο ύ, με μισθό 8 Λοθ. το μήνα.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 21.1.1920 (σελ. 312), αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, 1) να ζητηθούν, από τον Αρχίατρο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στην Κωνσταντι νούπολη, τα κατάλληλα φάρμακα για την καταπολέμ ηση της επιδημίας της γρίπης και 2) η διακοπή των μαθημάτων των Νηπιαγωγε ίων α’ και β’ τμήματος, από την αιτία αυτή, και η παραμονή των νηπίων στα σπίτια τους, μέχρι νεωτέρας αποφάσεως .

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 14.6.1920 (σελ. 324) συζητήθηκ ε το θέμα της διεξαγωγή ς των ετήσιων προφορικώ ν και γραπτών εξετάσεων των Σχολών. Με δεδομένη την πολιτική κατάσταση εκείνης της εποχής, εγκρίθηκε να διεξαχθού ν οι εξετάσεις ανεπισήμω ς, με εξεταστικ ή επιτροπή στην οποία θα συμμετέχε ι και το διδακτικό προσωπικό και η Εφοροδημο γεροντία και να εξετασθού ν γραπτώς οι ανώτερες τάξεις, αμφοτέρων των Εκπαιδευτ ηρίων, από της τετάρτης τάξεως και άνω, και προφορικώ ς οι κατώτερες τάξεις και των Νηπιαγωγε ίων. Ως μέλη της εξεταστικ ής Επιτροπής θεωρήθηκα ν οι Κωνσταντί νος Κονδυλένι ος, ιατρός, Σωκράτης Καλεμκερή ς και Σταύρος Βοδούρογλ ου, φαρμακοπο ιός, και ανέλαβε ο γραμματέα ς να τους ενημερώσε ι με επιστολή και να ζητηθεί απ αυτούς να ενημερώσο υν την Εφοροδημο γεροντία για το πόρισμά τους.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 18.8.1920 (σελ. 334) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, αφενός το θέμα της έλλειψης μαθητών και μαθητριών στις τρεις ανώτερες τάξεις Ζ’, ΣΤ’ και Ε’ και αποφασίστ ηκε να γίνουν μικτές, αφετέρου στο Νηπιαγωγε ίο να γίνονται δεκτά τα νήπια που έχουν συμπληρώσ ει το πέμπτο έτος της ηλικίας τους.

Στο ιδιόχειρο πρακτικό του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, για τη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 21.9.1921  (σελ. 376), υπό την προεδρία του, εγκρίθηκε και αποφασίστ ηκε όπως, απέναντι στο χρέος των Σχολών προς τον Ευγένιο Καλαφάτη, αδελφό του Χρυσόστομ ου, το οποίο προέρχετα ι από το κοινό δάνειο για την αποπεράτω ση των Σχολών και για τελεία εξόφληση, παραχωρηθ εί στον Ευγένιο Καλαφάτη το ευρισκόμε νο στην Άνω συνοικία κτίριο, πρώην Νηπιαγωγε ίο, με το οικόπεδό του.
2
Κώδικας Πρακτικών Παλιάς Τρίγλιας - Ιστορίες / 13) Η φορολογική επιβάρυνση των κατοίκων της Τρίγλιας
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 02 Νοέμβριος 2019, 02:34:51 μμ »
Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μία απ’ αυτές, μεγάλης σημασίας για την οικονομία της Τρίγλιας, ήταν η επιβάρυνσ η των κατοίκων της Τρίγλιας για τους φόρους 1) προς όλους τους κατοίκους της Αυτοκρατο ρίας, που επέβαλε η Κεντρική Οθωμανική Διοίκηση (Κυβέρνηση), 2) προς την Μητρόπολη Προύσας και το Πατριαρχε ίο, 3) που επέβαλε η Εφοροδημο γεροντία, προκειμέν ου να αντιμετωπ ισθούν τα γενικά έξοδα της Κοινότητο ς (λειτουργί α σχολείων, πληρωμή διδακτικο ύ προσωπικο ύ, ιερέων, αγροφυλάκ ων, νυκτοφυλά κων, πολιτοφυλ άκων και λοιπών υπαλλήλων), καθώς και τη διαδικασί α είσπραξής τους. Οι αποφάσεις επιβολής των τοπικών φόρων και η μέθοδος είσπραξης όλων των φόρων  περιλαμβά νονταν στις αρμοδιότη τες της Εφοροδημο γεροντίας .

Το διοικητικ ό σύστημα της Οθωμανική ς Αυτοκρατο ρίας ήταν πολύπλοκο, πολυπρόσω πο, με κεντρομόλ α τάση και πυραμιδοε ιδές σχήμα, και αδυνατούσ ε να ασκήσει άμεση διοίκηση έως την πιο απομακρυσ μένη μονάδα της Αυτοκρατο ρίας. Για το λόγο αυτό αναπτύχθη καν στα Ελληνικά χωριά της Αυτοκρατο ρίας κοινοτικο ί μηχανισμο ί αυτοδιοίκ ησης, που δεν ήταν βασισμένο ι σε κάποιο συγκεκριμ ένο μοντέλο, αλλά διαμορφων όντουσαν ανάλογα με τις συνθέσεις και τις ανάγκες κάθε κοινοτική ς μονάδας, με τη συμμετοχή πάντα της θρησκευτι κής ιεραρχίας . Γενικά, η Οθωμανική διοικητικ ή ιεραρχία κάλυπτε ολόκληρο τον πληθυσμό μιας περιοχής, ενός χωριού, ενώ η Χριστιανι κή διοίκηση κάλυπτε μόνο το Χριστιανι κό τμήμα του πληθυσμού, αλλά στην Τρίγλια, που κατοικούσ αν στη συντριπτι κή τους πλειοψηφί α Χριστιανο ί, το κοινοτικό σύστημα αυτοδιοίκ ησης που οργανώθηκ ε κάλυπτε, σε μερικές περιπτώσε ις, τις ανάγκες και τις υποχρεώσε ις όλων των κατοίκων, Χριστιανώ ν και Μουσουλμά νων, όπως πχ οι υπηρεσίες των αγροφυλάκ ων, νυκτοφυλά κων, πολιτοφυλ άκων κλπ, οι οποίοι είχαν αρμοδιότη τα και για τις ιδιοκτησί ες ή τις γειτονιές των Μουσουλμά νων και όχι μόνον των Χριστιανώ ν, διοριζόντ ουσαν από την Εφοροδημο γεροντία και οι μισθοί τους πληρωνόντ ουσαν από όλους τους κατοίκους της Κοινότητα ς. Οι υπόλοιπες υπηρεσίες, βέβαια, δηλαδή τα σχολεία, τα νεκροταφε ία, οι θρησκευτι κοί χώροι κλπ αντιμετωπ ίζονταν από κάθε θρησκευτι κή ομάδα των κατοίκων της.

Ο Θανάσης Πιστικίδη ς αναφέρει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 169-170) ότι: “Το Τουρκικό κράτος δεν ενίσχυε ποτέ οικονομικ ά την Τοπική Αυτοδιοίκ ηση, επέβαλε μόνο τους φόρους, το δέκατο επί των αγροτικών προϊόντων και το μιρί στ’ αλιεύματα που ήταν κι’ αυτό δέκατο, αλλά μ’ άλλη ονομασία όπως είδαμε. Για να μην απασχολού νται υπάλληλοι για τις εισπράξει ς  αυτές, οι φόροι έβγαιναν σε δημοπρασί α και μισθώνοντ αν για ένα χρόνο ή το πολύ για δύο. Τους αναλάμβαν αν ειδικοί πλειοδότε ς, οι οποίοι μπορεί να ήσαν Τριγλιανο ί  ή κι από άλλα μέρη. Όποιοι όμως κι αν ήταν αυτοί οι άνθρωποι, οι «δεκατιστές» όπως τους έλεγαν, ήταν οι απεχθέστε ρες φυσιογνωμ ίες μέσα στο χωριό. Σκληροί κι αδυσώπητο ι, μπορούσαν να ξεφορτώσο υν μέσα στο δρόμο, μέσα στο χιόνι, ένα γαϊδουροφ όρτωμα για να ελέγξουν και να ζυγίσουν, αν δεν συμβιβαζό ταν μαζί τους ο χωρικός. Έμπαιναν μέσα στα σπίτια όποια ώρα ήθελαν να δουν και να μετρήσουν τις ελιές στα κάπα. Μπορούσαν να ζητούν φόρο κι από ένα καλάθι κεράσια, σταφύλια ή ροδάκινα, που έφερνε ο χωρικός στο σπίτι του και να ελέγχουν μέσα στο σπίτι την παραγωγή του κουκουλιο ύ.

Το σύστημα αυτοδιοίκ ησης, που οργανώθηκ ε στην Τρίγλια, περιγράφε ται με λεπτομέρε ιες στην ιστορία 8 «Διοίκηση της Τρίγλιας-Εφοροδημογεροντία» αυτής της ενότητας, αλλά το σύστημα αυτό χρειάζοντ αν χρήματα, για την εκτέλεση των υπηρεσιών του, προς όφελος όλης της Κοινότητα ς. Τα έσοδα της Κοινότητα ς προέρχοντ αν από τα δικαιώματ α σε γάμους, κηδείες, σύνταξη προικοσυμ φώνων, διαθηκών, συμβιβασμ ούς σε διενέξεις κλπ, αλλά και από τις εκκλησίες (παγκάρια), από ενοικίαση διαφόρων κοινοτικώ ν ακινήτων, που προέρχοντ αν είτε από διαθήκες, δωρεές κλπ είτε από αγορές και περιγράφο νται ενδεικτικ ά στο Κεφάλαιο Δ’ άρθρο ιγ του Κανονισμο ύ της Τρίγλιας που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο 1908, και αναφέρει ότι:

Άρθρον ιγ) Πόρους η Κοινότης έχει: πρώτον τα παγκάρια των Εκκλησιών, δεύτερον τας προσόδους των Εκκλησιασ τικών και λοιπών ακινήτων και κοινοτικώ ν κτημάτων, τρίτον τα εισιτήρια των μαθητών, τέταρτον τα δικαιώματ α του γραφείου της Εφοροδημο γεροντίας και πέμπτον τα εκ του μονοπωλεί ου του κηρού, έκτον τα εκ θεατρικών παραστάσε ων ή οιωνδήποτ ε άλλων εκτάκτων και απροβλέπτ ων αμέμπτων πάντοτε μέσων εισπραττό μενα υπέρ των σχολών δικαιώματ α και εκτός των ωρισμένων εν καιρώ πανηγύρεω ν και ή μονοκλησι ών, δίσκων προς όφελος των Σχολών”.  Τα έσοδα, όμως, αυτά δεν ήταν επαρκή για το σύνολο των υπηρεσιών που προσέφερε η Κοινότητα της Τρίγλιας στους κατοίκους της και, για ενίσχυση των οικονομικ ών της, επιβάλλον ταν, κατά καιρούς, διάφοροι φόροι, όπως πχ για την παιδεία, για τη φύλαξη των αγροτικών εκτάσεων από τους αγροφύλακ ες κλπ. Για το λόγο αυτό η Εφοροδημο γεροντία ήλεγχε, με αντίστοιχ ες επιτροπές, τους λογαριασμ ούς (βιβλία) των γενικών εξόδων της Κοινότητο ς, των εκκλησιών, των σχολείων, των Μονών, των εισπρακτό ρων κλπ.  Στην περίοδο των 20 ετών, που καλύπτει ο διασωθείς Κώδικας Πρακτικών (1902-1922), διαπιστών ονται και μικρές περίοδοι, κατά τις οποίες το Ταμείο ήταν σχεδόν άδειο, από διάφορες αιτίες (καθυστερο ύμενες οφειλές, μειωμένες σοδειές κλπ), με αποτέλεσμ α την αδυναμία καταβολής μισθών και η Εφοροδημο γεροντία κατέφευγε σε δανεισμό, για να αντιμετωπ ίσει το οικονομικ ό πρόβλημα. Άλλη παρόμοια περίπτωση ήταν η περίοδος μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν, από την εξορία τους στην Προύσα, στα τέλη του 1918, και η πολύ δυσχερής οικονομικ ή κατάσταση της Κοινότητο ς, αλλά και των κατοίκων της, οπότε αποφασίστ ηκε η επιβολή νέου φόρου επί των εισαγωγών και εξαγωγών.

Οι φόροι που επιβάρυνα ν τους κατοίκους της Τρίγλιας χωριζόντο υσαν σε τρεις βασικές κατηγορίε ς, 1) στους κρατικούς που επέβαλε η Οθωμανική Κυβέρνηση (φόρος περιουσία ς και εισοδήματ ος), 2) στους θρησκευτι κούς που επέβαλε το Πατριαρχε ίο (Πατριαρχι κό επίδομα από τις Μονές) και η Μητρόπολη (Αρχιερατι κή επιχορήγη ση) και 3) στους τοπικούς που επέβαλε η Εφοροδημο γεροντία, για τις υπηρεσίες που προσέφερε στους κατοίκους και τη λειτουργί α των ιδρυμάτων (σχολεία, εκκλησίες, προσωπικό κλπ). Είναι χαρακτηρι στικό ότι στην Τρίγλια η είσπραξη των φόρων γινόταν μέσω των εισπρακτό ρων που επιλέγοντ αν από την Εφοροδημο γεροντία, και σε περιπτώσε ις δυσκολιών ζητούσαν τη βοήθεια των «σφραγιδοφυλάκων»- Μουχτάρηδ ων των ενοριών, οι οποίοι ήταν Χριστιανο ί και εκλέγοντα ν με ψηφοφορία . Οι κατάλογοι με τους φορολογού μενους συντάσσον ταν από τους Μουχτάρηδ ες, σε συνεργασί α με την Εφοροδημο γεροντία, με βασικό κριτήριο την οικονομικ ή κατάσταση κάθε οικογένει ας, και τους παραλάμβα ναν οι εισπράκτο ρες μετά το διορισμό τους.

Τυπικά, ο φορολογικ ός τομέας ήταν ξεχωριστό ς από τον οικονομικ ό τομέα της κοινότητα ς, αφού ο τελευταίο ς είχε αντικείμε νο την είσπραξη και τη δαπάνη κεφαλαίων για τη λειτουργί α των κοινοτικώ ν ιδρυμάτων . Η είσπραξη των κρατικών φόρων ήταν διαφορετι κό αντικείμε νο από εκείνο των κοινοτικώ ν οικονομικ ών, καθώς η Εφοροδημο γεροντία ήταν ουσιαστικ ά ο μεσάζων και όχι ο παραλήπτη ς των φόρων που εισπράττο νταν. Η δουλειά της ήταν να προωθήσει τους φόρους αυτούς (κρατικούς και εκκλησιασ τικούς) στις ανώτερες αρχές. Αν και οι φορολογικ οί και οικονομικ οί τομείς ήταν τυπικά χωριστοί μεταξύ τους, στην πράξη, τους διαχειριζ όταν η ίδια ομάδα ατόμων εκτός από τον Μουχτάρη, ο οποίος εμφανιζότ αν μόνο στον φορολογικ ό τομέα.

Οι φόροι που αφορούσαν στα γεωργικά προϊόντα εισπράττο νταν από τον mültezim, με βάση τους καταλόγου ς που ετοίμαζαν οι Οθωμανικέ ς αρχές, μέσω δημοπρασί ας στον πλειοδότη .  Ο mültezim, που αναλάμβαν ε τη δουλειά, έδινε μια προκαταβο λή στην Οθωμανική κυβέρνηση και στη συνέχεια προχωρούσ ε στη συλλογή των αντίστοιχ ων προϊόντων από τους αγρότες. Στα πρακτικά αναφέροντ αι όλες αυτές οι σχετικές διαδικασί ες, οι εισπράκτο ρες και οι πλειοδότε ς στις αντίστοιχ ες δημοπρασί ες, που ήταν πάντα Χριστιανο ί.

Η δεκάτη ήταν το ένα δέκατο του προϊόντος και οι mültezims έπρεπε να τηρήσουν ένα βασικό όριο τιμών που είχε καθοριστε ί από την Οθωμανική διοίκηση της περιοχής. Εάν οι εισπράκτο ρες ζητούσαν διαφορετι κό φόρο από αυτόν που έδινε η κυβέρνηση, οι αγρότες μπορούσαν να διαμαρτυρ ηθούν στις Οθωμανικέ ς αρχές για διόρθωση των οφειλών τους. Αυτό έκαναν οι Τριγλιανο ί (πρακτικό της 6.12.1913, σελ. 189), στους φόρους (δεκάτη) των σταφυλιών και λοιπών οπωρικών, όταν υπέβαλαν καταγγελί α κατά του mültezim τους κατηγορών τας τον ότι εισέπραττ ε αυξημένο φόρο, με βάση μια απόφαση της Νομαρχίας Προύσας, και όχι με βάση την απόφαση της διοίκησης των Μουδανιών, στην οποία υπαγόταν η Τρίγλια. Παρατηρεί ται, βέβαια ότι, στο φόρο αυτό η Εφοροδημο γεροντία είχε προσθέσει και ποσοστό 1,5% για την παιδεία και τα σχολεία. Προβλήματ α στην είσπραξη των φόρων υπήρχαν πολλά και αναφέροντ αι αρκετές περιπτώσε ις στον Κώδικα Πρακτικών, όπως θα διαβάσουμ ε στη συνέχεια.

Για την καλλίτερη παρουσίασ η των πρακτικών, που έχουν σχέση με την ιστορία της φορολογικ ής επιβάρυνσ ης των κατοίκων της Τρίγλιας, οι φόροι κατετάγησ αν σε τέσσερις κατηγορίε ς: 1) στους κρατικούς φόρους (δεκάτη κλπ), 2) τους εκκλησιασ τικούς (Αρχιερατι κή επιχορήγη ση και Μοναστηρι ακό επίδομα), 3) τους τοπικούς φόρους και 4) τους εισπράκτο ρες.


1.   Κρατικοί φόροι (Δεκάτη κλπ)

Για το φόρο της δεκάτης έχει γράψει ο Στάθης Δημητρακό ς ένα άρθρο στο forum (http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=446.msg557#msg557 ), και περιλαμβά νει αδημοσίευ το κείμενο του Τριγλιανο ύ λαογράφου Σταύρου Δ. Μαργαρίτη, στο οποίο περιγράφε ται γλαφυρά η σχετική διαδικασί α αφενός της πλειοδοσί ας για την ανάδειξη του δεκατιστή (εισπράκτο ρα του φόρου) αφετέρου της «είσπραξης» του φόρου, σε είδος, στο Σεργί, κατά την επιστροφή του παραγωγού στο χωριό από το χωράφι του.

Το πρώτο πρακτικό του Κώδικα, που αναφέρετα ι στο θέμα της δεκάτης, έχει σχέση με παράπονα των καλλιεργη τών ελιάς επειδή στην είσπραξη της δεκάτης δεν υπολογίζε ται η φύρα τους. Στην έκτακτη συνεδρίασ η των προκρίτων της Τρίγλιας της 4.1.1907 (Κώδικας, σελ. 21) συζητήθηκ ε το θέμα της δεκάτης και συγκεκριμ ένα ότι «… έχοντες υπ’ όψει την αδικίαν την προσγιγνο μένην εις τους κατοίκους της πατρίδος ημών κατά την είσπραξιν της δεκάτης των ελαιών παρά των εκμισθωτώ ν της δεκάτης αξιούντων να λαμβάνωσι την δεκάτην εις ελαίας αλιομένας χωρίς να αναγνωρίζ ωσι και τας δαπάνας και την φύραν των ελαιών ήτις προκύπτει εκ της αλατίσεως απεφάσισα ν την εκλογήν ιδιαιτέρα ς επιτροπής, όπως επιδώσει επί τούτω αίτησιν εις τους αρμοδίους και επιδιώξει όπου δει πάση δυνάμει την δικαίαν διακανόνι σιν του ζητήματος . Εξελέγησα ν δε ομοθύμως οι κ.κ. Αρίφ Αγάς, Λυκούργος Τσάκωνας και Αναστάσιο ς Καλπάκης εφοδιασθέ ντες παρά της συνελεύσε ως δια των καταλλήλω ν εγγράφων». Το πρακτικό υπογράφετ αι από 21 προκρίτου ς και είναι χαρακτηρι στικό ότι στην επιτροπή συμμετείχ ε και Μουσουλμά νος εκπρόσωπο ς των καλλιεργη τών.

Στη Γενική Συνέλευση της 8.1.1912 (σελ. 136) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα της δεκάτης των ελαιών και αποφασίστ ηκε να διοριστεί επιτροπή από τους Δημήτριο Τακά, Ιωάννη Καλεμκερή, Ιορδάνη Θάνο, Νικόλαο Παπαδόπου λο, Γεώργιο Μποδό και Σταύρο Μποδό προκειμέν ου να ενεργήσου ν τα δέοντα, για την περιφρούρ ηση των συμφερόντ ων της Κοινότητο ς.

Στα δύο πρακτικά της νεοεκλεγε ίσης Εφοροδημο γεροντίας 1) της 13.1.1912 (σελ. 138) συζητήθηκ ε το θέμα της δεκάτης και αποφασίστ ηκε «όπως την προσεχή Κυριακήν προσκληθώ σι τα μέλη της επί τούτω εκλεγείση ς Επιτροπής ης κανονίσθη η πορεία αυτής», και 2) της 20.1.1912 (σελ. 138) «απεφασίσθη όπως το ταχύτερον συγκληθή Γεν. Συνέλευσι ς προς εξεύρεσιν  των δια διά την διεκπεραί ωσιν του έργου της επί της δεκάτης Επιτροπής απαιτουμέ νων χρημάτων».

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 6.12.1913 (σελ. 189) συζητήθηκ ε, μετά από παράπονα πολιτών, το ζήτημα του πακτωτού – Μουλτεζίμ – της δεκάτης των σταφυλών και λοιπών οπωρικών του έτους 1913, επειδή δεν συμμορφώθ ηκε να εισπράξει τα δέκατα αυτών, με την εκδοθείσα απόφαση της Υποδιοίκη σης Μουδανιών, για τη διατίμησή τους (σταφύλια 40/00, τσαμπάτα 50/00, κυδώνια 45/00, μήλα 75/00, σταφύλια ραζακιά 100/00 και λοιπά), αλλά ζητώντας και απαιτώντα ς να εισπράξει από τα κοινά σταφύλια το δέκατον προς 50/00, από τα μήλα 100/00, από τα κυδώνια 75/00 και από τα ραζακιά σταφύλια 150/00, με βάση απόφαση της Νομαρχίας Προύσας, την οποία κανείς δεν γνωρίζει με ποια μέσα κατόρθωσε να την πάρει. Διορίστηκ ε επιτροπή από τους Βασίλειο Διαμαντάκ η, μέλος του Διοικητικ ού Συμβουλίο υ και Λεωνίδα Χ. Κελέκη, σφραγιδοφ ύλακα-μουχτάρη της ενορίας Αγίου Ιωάννου, με την εντολή όπως ενημερώνο υν την Εφοροδημο γεροντία, για την πορεία της δίκης και των εξόδων της, κρατώντας ξεχωριστό βιβλίο και εγκρίθηκε όπως οι σχετικές δαπάνες καταβληθο ύν από το βιβλίο των γενικών εξόδων της Κοινότητο ς.

Στο πρακτικό της έκτατης συνεδρίασ ης της 11.7.1914 (σελ. 207) και, αφού έλαβαν γνώση από τους σφραγιδοφ ύλακες της Κοινότητο ς για την κατακύρωσ η με πλειοδοσί α της δεκάτης των σιτηρών, σταφυλών και λοιπών εισοδιών του τρέχοντος έτους επ’ ονόματι της Κοινότητο ς αντί Γρ 18600 …, και αρκετή συζήτηση, εγκρίθηκε η σύσταση επιτροπής για την είσπραξη, διαχείρισ η και καταγραφή των προϊόντων . Ως μέλη της επιτροπής ορίστηκαν οι Αθανάσιος Προκόπης, Λεωνίδας Κελέκης και Χουσείν αγάς, με απόλυτη πληρεξουσ ιότητα για να βρουν τους κατάλληλο υς έμμισθους υπαλλήλου ς για την είσπραξη των κατάλληλω ν ειδών και τη διαχείρισ η αυτών. Ως αμοιβή για τη διαχείρισ η αυτών μέχρι τη λήψη των προϊόντων εγκρίθηκε να λάβουν έκαστος ανά δύο λίρες Τουρκίας, με κάθε αυξομείωσ η του ποσού να είναι σε βάρος της Κοινότητο ς. Και σ’ αυτό το πρακτικό παρατηρεί ται η συμμετοχή εκπροσώπο υ των Μουσουλμά νων αγροτών-καλλιεργητών.

Στο πρακτικό των σφραγιδοφ υλάκων-Μουχτάρηδων της 1.11.1914 (σελ. 210) συζητήθηκ ε η έκθεση της επιτροπής διαχείρισ ης της δεκάτης των προϊόντων και σιτηρών, σταφυλών και λοιπών της Κοινότητο ς, η οποία διορίστηκ ε, όπως αναφέρετα ι στο πρακτικό της 11.7.1914 (σελ. 207). Αναγνώστη κε η έκθεση και ελέγχθηκε . «Τα μεν έσοδα προερχόμε να εκ διαφόρων κονδυλίων σιτηρών, σταφυλών, Μήλων και λοιπών δημητριακ ών καρπών είναι Γρ 16778 οι δε δαπάνες συμπεριλα μβανομένο υ του ποσού του δοθησομέν ου εις το Κυβερνητι κόν Ταμείον, του ποσού του δοθέντος εις διαφόρους δια την διεξαγωγή ν της υπηρεσίας ως και του επιδόματο ς ημών ανήλθον εις Γρ 24779 και συνεπώς έλειμα εκ Γροσίων 8001 οκτώ χιλιάδων, μεθ΄ ικανήν συζήτησιν αποφασίζε ται όπως πληρωθή παρ’ όλων των Κατοίκων της Κοινότητό ς μας κατά τις τάξεις αναλόγως της οικονομικ ής καταστάσε ως αυτών». Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους σφραγιδοφ ύλακες-Μουχτάρηδες Θανάση Προκόπη, Δημοσθένη Πητογλου, Γεώργιο Τσιράλη, Δημήτριο Δελιγιάνν η, Βασίλειο Γιαρένη και Λεωνίδα Κελέκη.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς 8.4.1919 (σελ. 270) καταγράφε ται μια σημαντική απόφαση που αφορά αφενός στην πρόσληψη αγροφυλάκ ων αφετέρου τον τρόπο αμοιβής τους με φορολογία των κτηματιών κατοίκων της Τρίγλιας, επί της εκτάσεως που είχε καθένας και πρόβλεψη για επιβολή προστίμων σε περιπτώσε ις κλοπής αγροτικών προϊόντων . Συγκεκριμ ένα,  συζητήθηκ ε το θέμα της εκλογής αγροφυλάκ ων και της εξασφάλισ ης της μισθοδοσί ας τους. Αποφασίστ ηκε να προστεθού ν, στους υπάρχοντε ς δύο αγροφύλακ ες, τρεις ακόμη, δηλαδή συνολικά 5 αγροφύλακ ες και ένας νυκτοφύλα κας. Επίσης, “… όπως φορολογηθ ή έκαστος συμπολίτη ς ημών κτηματίας αναλόγως του εγγείου αυτού φόρου (βεργγέ) 5 παράδες επί του γροσίου κατά μήνα. Επί τούτου εγένετο η εκλογή αρμοδίου δεκαμελού ς επιτροπής δια μυστικής ψηφοφορία ς, ήτις να επιβλέπη, διευθύνη, πληρώνει και επιβάλη τα απαιτούμε να πρόστιμα επί των ατόμων άτινα ήθελον συλληφθεί εν τω μέλλοντι αφαιρούντ α ή κλέπτοντα από ξένων κτημάτων προϊόντα και άλλα αγροτικά είδη μη ανήκοντα αυτοίς, και εξελέγησα ν ως επί των αγροφυλάκ ων επιτροπή οι κ.κ. Διογένης Λιλής, Σωκρ. Καλεμκερή ς, Λυκούργος Τσάκωνας, Βασ. Διαμαντάκ ης, Σωτηρ. Πιλάτος, και Θεολ. Φούντας, Γεωργ. Μποδός, Ηρακλής Μπαμπαρου τζής, Γ. Τακάς και Στέφανος Κασούρης. Προς αποτελεσμ ατικωτέρα ν επίβλεψιν εκ μέρους των αγροφυλάκ ων των αγροτικών κτημάτων και πρόληψιν των συμπαρομα ρτούντων απεφασίσθ η όπως το πρόστιμον ει βαρύ αφ’ ετέρου τούτο διανέμετα ι κατά το ήμισυ μεταξύ κοινότητο ς και αγροφυλάκ ων”.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 14.8.1919 (σελ. 289) αναφέρετα ι ότι «Η δεκάτη των σταφυλών προσφερομ ένη υπό της Κυβερνήσε ως αντί 60 Λοθ. δεν γίνεται δεκτή των σταφυλών ουσών κατεστραμ μένων». Επίσης, «αποφασίζεται όπως γίνωσι διαβήματα όπως χαρισθή ημίν υπό της Κυβερνήσε ως δια το τρέχον έτος ο φόρος της δεκάτης».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 27.8.1919 (σελ. 291) αναφέρετα ι ότι: «… κατακυρού ται επ’ ονόματι Σωτηρίου Γιάγκενας το ανάμικτον προϊόν σίτου και κριθής προς γρ. 8,50 η δε κριθή προς 7,25 γρ. Κατακυρού ται επίσης εις τον Χριστόφορ ον Δουμάνην ο σίτος της δεκάτης προς 15 γρ…. Είτα πληρώνοντ αι 16 ημερομίσθ ια διά λογ/σμόν της υπό της Κοινότητο ς αναληφθεί σης δεκάτης προς γρ. 100 και 125 ως επίσης και 62,50 γρ. έξοδα, πληρώνοντ αι εν όλω 1768,50».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 3.11.1919 (σελ. 306) συζητήθηκ ε το θέμα της μη συμμετοχή ς των Μουσουλμά νων αγροτών στη δεκάτη και στην αμοιβή των αγροφυλάκ ων και τα μέτρα που πάρθηκαν για την αντιμετώπ ιση του προβλήματ ος: «Είτα καλείται διά δευτέραν φοράν ο μουχτάρης των συνοίκων μας οθωμανών διά το προς ημάς χρέος αυτών εκ δεκάτης και αγροφυλάκ ων αλλά και την φοράν ταύτην κωφεύει. Αποφασίζε ται όπως γίνωσι παραστάσε ις τω Διοικητή αίτινες και εγένοντο και απέφερον υποσχέσει ς περί ενεργείας των δεόντων». Στο πρακτικό των επόμενων δύο συνεδριάσ εων της 17.11.191 9 και 24.11.191 9 (σελ. 307) συζητήθηκ ε και πάλι το θέμα της μη πληρωμής, από τους Οθωμανούς, της δεκάτης και της αμοιβής των αγροφυλάκ ων: «Καλούνται οι Οθωμανοί ίνα πληρώσωσι την δεκάτην αυτών. Ένεκα δυστροπιώ ν όλων σχεδόν των Οθωμανών διά την πληρωμήν της τε δεκάτης ως και των δικαιωμάτ ων των αγροφυλάκ ων απεφασίσθ η ίνα μη πληρωθή η μηνιαία δόσις εξ 20 Λοθ. ίνα εξαναγκασ θώσι να πληρώσωσι».

Στη συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς της 24.1.1921 (σελ. 353) συζητήθηκ ε η από 21.1.1921 αίτηση πολιτών για το «ζήτημα της δεκάτης των ελαιών εξ ης αναλογεί συμφώνως τω νόμω εις τα ημέτερα Εκπαιδευτ ήρια 1,5% φόρος παιδείας (Μααρίφ)» και αποφασίστ ηκαν τα εξής: «1) να εκλεγώσι τέσσαρες αντιπρόσω ποι εκ μέρους των κατοίκων με πάσαν πληρεξουσ ιότητα και ευθύνην του λαού, οίτινες μετά της Εφοροδημο γεροντίας να ενεργήσωσ ι δεόντως και νομίμως προς διεκπεραί ωσιν της εισπράξεω ς του αναλογούν τος μεριδίου εις την ημετέραν Κοινότητα 1,5% εκ της Δεκάτης των ελαιών και τοιούτοι εξελέγησα ν παμψηφεί οι κ.κ. Λυκούργος Τσάκωνας, Βασίλειος Γκικάδης, Ζαφείριος Γιαζιτζόγ λου, Θεολόγος Ζαρζαβατζ ής, 2) εν περιπτώσε ι καθ’ ην ο δεκατιστή ς ήθελε φανή ανένδοτος εις την νόμιμον απόδοσιν του ποσοστού της παιδείας (μααρίφ) εκ της Δεκάτης των ελαιών απεφασίσθ η όπως μη επιτραπή τούτω να προβή εις την καταμέτρη σιν (στιμάραν) και είσπραξιν της Δεκάτης».

Πέντε μήνες αργότερα, στο πρακτικό της 15.6.1921 (σελ. 361) της Εφοροδημο γεροντίας διαπιστώθ ηκε ότι οι αποφάσεις της Γεν. Συνελεύσε ως της 24.1.1921 (σελ. 353) όχι μόνον δεν έφεραν αποτέλεσμ α, αλλά ο δεκατιστή ς μετέτρεψε τις ελιές σε ελαιόλαδο, χωρίς προηγούμε νη συνεννόησ η με την Εφοροδημο γεροντία, και «βλέπουσα συγχρόνως ότι ο δεκατιστή ς τας εν τη αποθήκη του συναγμένα ς ελαίας εκ των ελαιοτριβ είων μετέτρεψε ν εις ελαιόλαδο ν, όπερ πρόκειται και αυτάς να μεταφέρη η δε Κοινότης να μείνη με κενάς τας χείρας, όσον αφορά την αναλογούσ αν εις αυτή μερίδα του μααρίφ απεφάσισε μειοψηφού ντος του κ. Σωκράτους Καλεμκερή, να προβή εις την συντηρητι κήν κατάσχεσι ν του εν τω ελαιοτριβ είω του κ. Αρμοδίου Στεργίου ευρισκομέ νου ελαίου μέχρι διακανονί σεως του ζητήματος και προς τούτο ενεκρίθη όπως επισήμως γνωστοποι ηθή δι’ επιστολής τω κ. Αρμοδίω Στεργίω, δια τον οποίον η Κοινότης είναι βεβαία ότι θα υποστηρίξ η τα δίκαια αυτής, να μην παραδώση εις ουδένα το εν λόγω ελαιόλαδο ν, άνευ προηγουμέ νης ειδοποιήσ εως προς την Εφοροδημο γεροντίαν , εν πάση δε περιπτώσε ι η Κοινότης οφείλει να υποστηρίξ ει τω κ. Αρμοδίω Στεργίω ηθικώς και υλικώς. Συνάμα δε ενεκρίθη όπως η Εφοροδημο γεροντία ενεργεί δεόντως δια παν σχετικόν ζήτημα προς την υπόθεσιν της δεκάτης μέχρι της επιτυχούς εκβάσεως του ζητήματος τούτου».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 12.9.1921 (σελ. 374) αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, αφενός να εισπραχθο ύν τα καθυστερο ύμενα δέκατα παρελθόντ ος έτους και ανατέθηκε η είσπραξη στον εισπράκτο ρα Απόστολο Χ’’Παναγιώτου, αφετέρου «να καταβληθή η δέουσα φροντίς προς είσπραξιν και το αναλογούν της δεκάτης εκ του Γιαλιτσιφ λικίου διά τα σπαρέντα δημητριακ ά εις την περιφέρει αν Τριγλίας». Από το πρακτικό αυτό προκύπτει η ανάγκη είσπραξης δεκάτης, τους εισπράκτο ρες της Τρίγλιας και για καλλιέργε ιες κατοίκων του Γιαλι Τσιφλικίο υ σε κτήματα της περιφέρει ας της Τρίγλιας.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 16.1.1922 (σελ. 388) συζητήθηκ ε το θέμα του ποσοστού του φόρου Παιδείας της δεκάτης των ελαιών και αποφασίστ ηκαν τα εξής: «Επειδή το ζήτημα τούτο ετέθη από πέρυσι, περί τούτου δε υπάρχει γενική των κατοίκων αίτησις αιτούντων την παρακράτη σιν του ποσοστού τούτου υπέρ των σχολών της Κοινότητο ς ημών και επειδή από πέρυσι μέχρι σήμερον ουδέ μία απόφασις εδόθη παρά των αρμοδίων Αρχών περί του ζητήματος τούτου έκρινε καλόν όπως γραφή αίτησις προς την Σεβαστήν Ελλην. Διοίκησιν Μουδανίων δι’ ης να ζητούνται οδηγίαι περί τούτου οπότε μετά την λήψιν αυτής αποφασίση περί του πρακτέου». Η αίτηση που αναφέρετα ι στο πρακτικό είναι η από 21.1.1921 χειρόγραφ η αίτηση 169 κατοίκων, που είναι συνημμένη με αριθμό 499/500 στον Κώδικα Πρακτικών, και, λόγω του ενδιαφέρο ντος του θέματος αλλά και των στοιχείων που αναφέροντ αι σ’ αυτήν, για το θέμα της φορολογία ς στις ελιές, θεωρώ αναγκαίο να την παραθέσω αυτούσια:

”Οι υποφαινόμ ενοι κάτοικοι Τριγλίας λαμβάνομε ν την τιμήν να καθυποβάλ λωμεν υμίν τα επόμενα
Ανέκαθεν η Τουρκική Κυβέρνησι ς εισπράττε ι τον φόρον της δεκάτης των ελαιών προς 12,5% εκ του ποσού δε τούτου 1,5% είναι προωρισμέ νον υπέρ της παιδείας (μααρίφ) δηλονότι προς όφελος των Σχολών εκάστης Κοινότητο ς. Εν τούτοις συνεπεία καταστρατ ηγήσεως του νόμου τούτου μέχρι σήμερον κατεκρατε ίτο το αναλογούν δια τα Εκπαιδευτ ήρια της Κοινότητο ς ημών λόγω δε της απολυταρχ ίας και της μετέπειτα τρομοκρατ ίας δεν ηδύναντο αι Κοινότητε ς αι ομογενείς να απαιτήσωσ ιν το δίκαιον αυτών εκ μέρους των εκάστοτε τουρκικών Κυβερνήσε ων. Ήδη οπόταν το δίκαιον των Εθνών εν νομίμω ελευθερία δύναται να απαιτηθή κατηγορημ ατικώς δηλούμεν δια της παρούσης ότι το αναλογούν εκ της δεκάτης των ελαιών 1,5% υπέρ της παιδείας το πληρωθησό μενον υφ’ ημών και ανήκον εις τα ημέτερα Εκπαιδευτ ήρια επ’ ουδενί λόγω παραδεχόμ εθα και πάλιν να καταμετρη θή και προς τούτο στηριζόμε νοι εις την προηγουμέ νην συμπεριφο ράν της Τουρκικής Κυβερνήσε ως συνάμα δε εις την θέσιν εις ην ευρίσκοντ αι οικονομικ ώς τα καθ’ ημάς Εκπαιδευτ ήρια ως μετατοπισ θέντες επί τέσσαρα περίπου έτη και απηνώς καταδιωχθ έντες υπό της ιδίας Κυβερνήσε ως νομίμως απαιτούμε ν, όπως εκ της εισπράξεω ς της δεκάτης αμέσως να παραδίδετ αι υπό του δεκατιστο ύ εις το ταμείον των Σχολών μας το αναλογούν 1,5% υπέρ της παιδείας.
Όθεν παρακαλού μεν την Εφοροδημο γεροντίαν της καθ’ ημάς Κοινότητο ς να προσκαλέσ η τον Δεκατιστή ν και ανακοινώσ η τούτω την νόμιμην απόφασιν και απαίτησιν του λαού και συστηθή αυτώ, όπως συμμορφωθ ή προς ταύτην
Επί τούτοις διατελούμ εν μεθ’ υπολήψεως
Ει Τριγλία τη 21 Ιανουαρίο υ 1921
”.

Στο επόμενο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 23.1.1922 (σελ. 388), συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και «η επιστολή του Δεκατιστο ύ κ. Γαϊτάνου περί στιμάρας (σ.σ. καταμέτρη σης) των ελαιών. Επειδή κατά τα ειωθότα ειδοποιεί το ο λαός περί τούτου δια δημοσίου κήρυκος έκρινε καλόν όπως γίνη το ίδιον προς ευκολίαν του Δεκατιστο ύ».


2.   Εκκλησιασ τικοί φόροι (Αρχιερατι κή επιχορήγη ση, Μοναστηρι ακό επίδομα)

Αρχιερατική επιχορήγη ση

Από την ανάγνωση των πρώτων σελίδων του Κώδικα Πρακτικών παρατηρεί ται ότι στα έτη πριν από το 1907 υπήρξε μια σημαντική καθυστέρη ση στις εισπράξει ς της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και την απόδοσή της στη Μητρόπολη Προύσας και το θέμα αυτό απασχόλησ ε την Εφοροδημο γεροντία και τους προκρίτου ς της Τρίγλιας, σε κάθε επίσκεψη του Μητροπολί τη Ναθαναήλ.

Στο πρακτικό της συνεδρίασ ης της Εφοροδημο γεροντίας και των προκρίτων της 10.1.1907 (σελ. 22), υπό την προεδρία του Μητροπολί τη Προύσης Ναθαναήλ, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, το θέμα της καθυστερή σεως είσπραξης μεγάλου μέρους της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως παρελθόντ ων ετών και αποφασίστ ηκε «όπως κατά την προσεχώς γενησομέν ην εξέλεγξιν των Λ/σμών των εισπρακτό ρων των εξόδων της Κοινότητο ς από κοινού συνερχόμε νοι οι αζάδες (σ.σ. βοηθοί) του Μουδιρλικ ίου και Δημαρχείο υ μετά των Εφοροδημο γερόντων και των προκρίτων της χώρας εξελέγξωσ ι τα βιβλία της Επιχορηγή σεως καταρτίσω σι νέον βιβλίον αυτής μετ’ αναλόγου διανομής του εισπραττο μένου ποσού και καταβάλωσ ι άμα πάσαν την δυνατήν προσπάθει αν προς είσπραξιν επαρκούς χρήματος εκ των καθυστερο υμένων της Επιχορηγή σεως κατά τας προσεχείς εισπράξει ς της δεκάτης των ελαιών».

Στο πρακτικό των προκρίτων και κατοίκων της Τρίγλιας της 24.3.1907 (σελ. 26) συζητήθηκ ε το θέμα του διορισμού εισπρακτό ρων της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και των «εξόδων της πατρίδος ημών». Αρχικά ελέγχθηκα ν τα βιβλία της αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και των εξόδων και εγκρίθηκε να αναδιορισ τούν ως εισπράκτο ρες, και για το νέο έτος, Δημήτριος Κ. Τακάς και Γεώργιος Τακάς.

Στη Γενική συνεδρίασ η των προκρίτων της 17.7.1907 (σελ. 29) υπό την προεδρία του Ναθαναήλ, Μητροπολί τη Προύσης, συζητήθηκ ε, και πάλι, το θέμα «της λίαν ανωμάλου καταστάσε ως της παρατηρου μένης εν τη αποτίσει της Αρχιερατι κής Επιχορηγή σεως ης το μέγιστον μέρος και αυτού του διαρρεύσα ντος έτους 1906 καθυστερε ίται, ενεκρίθη όπως η Εφοροδημο γεροντία εγκαίρως επιληφθή του εν λόγω ζητήματος εξελέγχου σα τους Λ/σμούς των εισπρακτό ρων της επιχορηγή σεως  και λαμβάνουσ α επειγόντω ς τα κατάλληλα μέτρα προς άρσιν της τοιαύτης ανωμάλου καταστάσε ως».

Τον επόμενο χρόνο, περίοδο κατά την οποία βρισκόταν στην Τρίγλια, ως εξόριστος, ο Χρυσόστομ ος, Μητροπολί της Δράμας, και συντάχθηκ ε ο Κανονισμό ς της Τρίγλιας, πραγματοπ οιήθηκε κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας , των επιτρόπων των εκκλησιών και προκρίτων, και στο πρακτικό της 12.3.1908 (σελ. 46) καταγράφη καν πολλά θέματα σχετικά με τοπικούς φόρους, την Αρχιερατι κή επιχορήγη ση, τα βιβλία των εισπρακτό ρων, την αμοιβή τους, τις υποχρεώσε ις τους,  τα προϊόντα που υπόκειντα ι σε φόρο, τα μέτρα για την πάταξη της φοροδιαφυ γής κλπ και αποφάσισα ν τα εξής:

1) την επικύρωσι ν των λ/σμών του εισπράκτο ρος του κ. Δ. Τακά όσον αφορά τα έξοδα του τόπου, τα κατεχωρημ ένα εν τω λ/σμώ χρέη της κοινότητο ς και των της Αρχ. επιχορηγή σεως συμφώνως τοις βιβλίοις τοις παραδοθώσ ι τη Εφοροδημο γεροντία, 2) Διώρισαν παμψηφεί ως εισπράκτο ρας τον κ. Δ. Τακά μετά του Θεολ. Ζαρζαβατζ ή υπό τον όρον όπως η διαχείρισ ις περιέλθη εις τον κ. Δ. Τακά ο οποίος πάντοτε υποχρεούτ αι εν περιπτώσε ι δανείου ένεκα εκτάκτου ανάγκης να συνεννοεί ται περί τούτου μετά της Εφοροδημο γεροντίας και να λαμβάνη κοινή απόφασιν. Θα λαμβάνωσι οι Εισπράκτο ρες εισπρακτι κά 10% επί της εισπράξεω ς και επιχορηγή σεως και των εξόδων. 3) Υποχρεούν ται ούτοι τακτικώς κατά μήνα να πληρώνωσι τακτικώς τους μισθούς των αγροφυλάκ ων άνευ παραπόνων . 4) Μετά την εισοδείαν των κουκουλίω ν και των ελαιών οι εισπράκτο ρες δις του έτους υποχρεούν ται να δίδωσι λ/σμόν των εισπράξεω ν αυτών τη Εφοροδημο γεροντία των Σχολών όποτε αφαιρουμέ νων των πληρωμών του τακτικού υπηρεσίας εκ του περισσεύμ ατος μερίζωντα ι αναλόγως επί τοις % οι έχοντες λαμβάνειν παρά του καταστίχο υ της κοινότητο ς μη επιτρεπομ ένου εις ουδένα να ενοχλήση τους ορισμένου ς εισπράκτο ρας ει μη να απευθύνητ αι κατ’ ευθείαν προς την Εφοροδημο γεροντίαν . 5) Απεφασίσθ η προς ευκολίαν της εισπράξεω ς και των εξόδων και της αρχ. επιχορηγή σεως όπως ληφθώσι τα εξής μέτρα α) εν καιρώ συνάψεως γάμου έκαστος εξ αμφοτέρων των ενδιαφερο μένων μερών να λαμβάνη απόδειξιν εξοφλήσεω ς της επιχορηγή σεως και των εξόδων δυνάμει της οποίας να εκδίδηται η απαιτουμέ νη άδεια, β) Ουδεμία αγοραπωλη σία επίσημος και ανεπίσημο ς δεν θα επικυρούτ αι παρ’ ιερέως ή Μεχτάρη αν δεν φέρη ο έχων ανάγκην ταύτην απόδειξιν πληρωμής των εξόδων και της επιχορηγή σεως παρά των εισπρακτό ρων εν παραβάσει δε ταύτης θα είναι υπεύθυνοι οι επικυρούν τες τας προς τούτο πράξεις απέναντι της κοινότητο ς, γ) Εις ουδένα επιτρέπετ αι να συνάξη σταφυλάς ελαίας και οπωρικά άνευ αποδείξεω ς του εισπράκτο ρος. 6) Το έξοδον ορίζεται εις (11 παρ) ένδεκα κατά γρόσιον ως και πρότερον”.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 27.10.190 9 (σελ. 82) καταγράφε ται ότι η συνεδρίασ η πραγματοπ οιήθηκε με αφορμή επιστολή του Μητροπολί τη Προύσης και αποφασίστ ηκε να αποσταλεί απαντητικ ή επιστολή ότι είναι αναληθής η είδηση που του μεταφέρθη κε από τον επίτροπο στην Τρίγλια περί διορισμού εισπρακτό ρων μόνο για τα κοινοτικά έξοδα και όχι για την Αρχιερατι κή επιχορήγη ση, ότι η παράδοση των λογαριασμ ών αναβλήθηκ ε για τον προσεχή Ιανουάριο οπότε θα γίνουν οι νέες αρχαιρεσί ες, ότι η Κοινότης μένει χρεωμένη εις το προσωπικό των διδασκάλω ν, και στην Αρχιερατι κή επιχορήγη ση άνω των διακοσίων λιρών, ότι πρέπει να καταβληθε ί φροντίδα για την είσπραξη της αρχιερατι κής επιχορήγη σης κλπ.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνελεύσε ως κατοίκων της 10.1.1910 (σελ. 84), υπό την προεδρία του Αρχιδιακό νου κ. Δωροθέου, αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, ότι το ετήσιο επίδομα του Αρχιδιακό νου θα είναι 2 ΛΤ, λόγω της συνενώσεω ς των ενοριών.

Το πρόβλημα, όμως, της καθυστέρη σης αποστολής της επιχορήγη σης φαίνεται ότι συνεχίστη κε και τον επόμενο χρόνο, αφού στο πρακτικό της Γενικής Συνελεύσε ως κατοίκων της 10.1.1911 (σελ. 111) αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, «Προκειμένου περί της Αρχιερατι κής Επιχορήγη σης ανεγνωρίσ θη η υποχρέωσι ς της Κοινότητο ς ην έχει απέναντι της Α. Σεβασμιότ ητος όπως εις το άρτιον πληρώνη αυτή το καθορισθέ ν τη κοινότητι ποσόν της επιχορηγή σεως. Απεφασίσθ η δε όπως υπό της εκάστοτε Εφοροδημο γεροντίας σύντονος καταβάλλε ται φροντίς και προσπάθει α προς είσπραξιν αυτής ιδίως δε υπό της νυν Εφοροδημο γεροντίας όπως εισπραχθή το σεβαστόν ποσόν όπερ απέναντι καθυστερε ίται αρχιερατι κής επιχορηγή σεως τη Α. Σεβασμιότ ητι».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 14.4.1912 (σελ. 140) αναφέρετα ι ότι ο Κωνσταντί νος Λούτζογλο υ, εισπράκτο ρας της Αρχιερατι κής Επιχορηγή σεως, κατέθεσε τους λογαριασμ ούς για τη διετή χρήση 1910-1911, παραιτήθη κε και εγκρίθηκε η αντικατάσ τασή του με τον Αθανάσιο Προκόπη για το τρέχον έτος 1912, με επίδομα (αμοιβή) 10/00 επί των εισπράξεω ν του τρέχοντος έτους και 15/00 επί των καθυστερο υμένων. Ο Αθανάσιος Προκόπης δήλωσε ενώπιον της Εφοροδημο γεροντίας ότι αποδέχετα ι τον διορισμό του και θα εργασθεί δραστηρίω ς και τιμίως.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 9.1.1913 (σελ. 165), υπό την προεδρία του Πρωτοσύγκ ελλου και Γενικού Επιτρόπου του Αγίου Προύσης Δωροθέου Μπουραζάν η, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, το θέμα καθυστέρη σης πληρωμής μεγάλου ποσού της Αρχιερατι κής επιχορήγη σης, από πολλών μηνών, αποφασίστ ηκε «όπως η Εφοροδημο γεροντία καταβάλλη περισσοτέ ραν δραστηριό τητα διαταχθώσ ι δε και οι ιερείς βοηθώσι ταύτην μηδέποτε …. και άλλα τοιαύτα εξαναγκάζ οντας ούτω τους πάντας όπως καταβάλλω σι πρώτα την Αρχιερατι κή επιχορήγη σιν και έπειτα προκειμέν ου  περί των … Σχολών πάσα σκέψις και φροντίς αναβληθή δι’ άλλην καταλληλο τέραν περίοδον οπότε ο Π. πρόεδρος εν καιρώ τω δέοντι μέλλει να κατέλθη εκ Μουδανίων, όπως προεδρεύσ η της επί τούτω συγκληθησ ομένης Γενικής κοινοτική ς συνελεύσε ως».

Στις υπόλοιπες σελίδες του Κώδικα δεν καταγράφε ται πρακτικό σχετικό με αυτό το θέμα.

Μοναστηριακό (Πατριαρχι κό) επίδομα

Για το Μοναστηρι ακό επίδομα, που έπρεπε να αποδίδετα ι στο Πατριαρχε ίο (εξ ου και Πατριαρχι κό επίδομα), αφού οι Μονές ανήκαν σ’ αυτό, ως Σταυροπηγ ιακές, δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία στη βιβλιογρα φία, και στον Κώδικά Πρακτικών υπάρχουν μόνο δύο πρακτικά που αναφέροντ αι στο θέμα αυτό, και τα δύο το 1919, δηλαδή στην περίοδο, μετά την επιστροφή των Τριγίανών (τέλος 1918), όσων επέζησαν, από την εξορία τους στην Προύσα, κατά την οποία η οικονομικ ή κατάσταση των Τριγλιανώ ν και της Κοινότητο ς ήταν, τουλάχιστ ον, προβληματ ική. Το θέμα που συζητήθηκ ε στο πρώτο πρακτικό βασίστηκε στην πρόταση που είχε γίνει προς το Πατριαρχε ίο, για τη διακοπή της καταβολής του Μοναστηρι ακού (Πατριαρχι κού) επιδόματο ς, για έξι χρόνια, και στο δεύτερο (τρεις μήνες αργότερα) στην επίσκεψη στην Τρίγλια του Σχολάρχου της Θεολογική ς Σχολής Χάλκης, προς την οποία κατευθυνό ταν το επίδομα, την αυτοψία του στις δύο Μονές Μηδικίου (Πατέρων) και Αγίου Ιωάννου (Πελεκητής) και την απόφασή του για συνέχιση της καταβολής του επιδόματο ς.

Στο πρακτικό της 11.8.1919 (σελ. 287) της Εφοροδημο γεροντίας συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του ιερέα της Κοινότητο ς (χωρίς να αναφέρετα ι το όνομά του και χωρίς να έχει βρεθεί προηγούμε νο πρακτικό για τον διορισμό του) και συγκεκριμ ένα για τη συμφωνία του με την προηγούμε νη Εφοροδημο γεροντία «όπως μετά την διακοπήν του Πατριαρχι κού επιδόματο ς πληρώνητα ι παρ’ αυτής κατά μήνα με 500 γρόσια ανεγνώρισ ε και εκανόνισε ν η παρούσα Εφοροδημο γεροντία τον διακανονι σμόν της τέως Εφορίας παρά τας αντιρρήσε ις τινών εκ των Εφόρων της τέως Εφορίας καθ’ ας εσυμφώνησ αν να μη πληρώνητα ι ο Ιερεύς. Ανεγνωρίσ θη δε το δίκαιον του Ιερέως καθότι η προκάτοχο ς Εφοροδημο γεροντία μετά την συμφωνίαν επλήρωνε ως απεδέχθη … είναι εν τοις πράγμασι να πληρώνη τον Ιερέα».
 
Τρεις μήνες αργότερα, στο πρακτικό της 27.11.191 9 (σελ. 303) καταγράφε ται η επίσκεψη στην Τρίγλια του Αγίου Σελευκεία ς, Σχολάρχου της Θεολογική ς Σχολής της Χάλκης, προκειμέν ου να εξετάσει την κατάσταση των δύο Σταυροπηγ ιακών Μονών, επειδή η Κοινότητα είχε ζητήσει να σταματήσε ι η καταβολή του Μοναστηρι ακού επιδόματο ς, για μία εξαετία. Δεν γνωρίζουμ ε αν είχε καταβληθε ί το ετήσιο επίδομα τα προηγούμε να χρόνια και, φυσικά, πριν από τον Ιούλιο 1915, οπότε εκτοπίστη καν οι Τριγλιανο ί στην Προύσα, αλλά προκύπτει ότι το επίδομα αυτό, που προοριζότ αν για τη Θεολογική Σχολή Χάλκης, ήταν χρόνια υποχρέωση της Κοινότητο ς προς το Πατριαρχε ίο και λόγω της ιδιαιτερό τητος και σημασίας του θέματος, αφού περιγράφε ται λεπτομερώ ς η κατάσταση των Μονών, το Νοέμβριο 1919, παραθέτω αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα από το πρακτικό:

Μετ’ ολίγας ημέρας μετά ταύτα (σ.σ. εννοεί μετά την 21.10.191 9) είχομεν την επίσκεψιν του Αγ. Σελευκεία ς, σχολάρχου της Θ. της Χάλκης Σχολής, αποσταλέν τος παρά του Πατριαρχε ίου όπως ιδίοις όμμασιν αντιληφθή την κατάστασι ν των δύο ημών Σταυροπηγ ιακών Μονών, ων το ετήσιον επίδομα προς το Πατριαρχε ίον δι’ ειδικής αποστολής είχομεν ζητήσει να παύση διά μίαν εξαετίαν. Αφού ούτος επεσκέφθη αμφοτέρας τας Μονάς εξέφρασε την επιθυμίαν όπως συνερχόμε νοι ανακοινώσ η ημίν το πόρισμα της επιτοπίου μελέτης του. Και μετέδωκεν ημίν εξωδίκως τας γνώμας του, όσον μεν αφορά τον Αγ. Ιωάννην να διατηρηθή η προς δυσμάς (την θάλασσαν) πλευρά, αρκετά καλώς σχετικώς και νυν διατηρουμ ένη, το Ηγουμενεί ον και ο ναός, όστις κατά την γνώμην του είναι Βυζαντινό ς (καθ’ ημάς μόνον το ιερόν ο δ’ επίλοιπος κτισθείς μετά πυρκαϊάν) οι δε λοιποί να διατηρηθώ σι ως τοιούτοι περιβάλλο ντες τον ναόν δια την ασφάλειαν . Όσον δ’ αφορά την Μονήν των Πατέρων αύτη να μείνη προς το παρόν ως έχει μη επισκευαζ ομένη μηδ’ αυτού του ναού αυτής, ολιγωτέρα ς κατ’ αυτόν ή μικράς μάλλον αξίας, επιφυλασσ ομένης της Κοινότητο ς προς τούτο εις καλλιτέρα ς εις το μέλλον ημέρας. Μετά ταύτα ανέφερεν ημίν ότι το επίδομα είναι, ως γνωστόν, προωρισμέ νον δια την Θεολογική ν Σχολήν Χάλκης και συνεπώς θα ήτο άδικον και δύσκολον δι’ αυτήν να αποστερηθ ή του πόρου τούτου. Μετά την παρατήρησ ιν ταύτην προταθέντ ος όπως κατ’ έτος πληρώνοντ αι δέκα Λοθ. παρά τινος των Εφόρων ενεκρίθη προτάσει εφόρου όπως πληρώνοντ αι ετησίως είκοσι πέντε (αρ. 25) Λοθ.”.

Δεν γνωρίζουμ ε αν καταβλήθη κε έστω και ένα ετήσιο επίδομα μετά από αυτή τη συμφωνία, στο διάστημα μέχρι τον Αύγουστο 1922.


3.   Τοπικοί Φόροι

Ως τοπικοί φόροι νοούνται 1) οι πόροι που αναφέροντ αι στο άρθρο ιγ’ Του Κανονισμο ύ της Τρίγλιας (Ιανουάριο ς 1908), δηλαδή τα παγκάρια των Εκκλησιών, οι πρόσοδοι από τα Εκκλησιασ τικά και λοιπά ακίνητα και κοινοτικά κτήματα, τα εισιτήρια των μαθητών, τα δικαιώματ α του γραφείου της Εφοροδημο γεροντίας , τα έσοδα από το μονοπώλιο του κηρού και τις θεατρικές παραστάσε ις ή οποιωνδήπ οτε άλλων εκτάκτων και απρόβλεπτ ων εκδηλώσεω ν, τα έσοδα από τα δικαιώματ α των σχολών, όπως και εκείνα των πανηγύρεω ν, των μονοκλησι ών και δίσκων για τις Σχολές, 2) τα έσοδα από το νέο Νεκροταφε ίο, που ιδρύθηκε το 1907 από τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Δράμας, με βάση τον  από 10.6.1910 Κανονισμό, που περιγράφε ται αναλυτικά στην ιστορία 6 «Ο Χρυσόστομ ος και η δημιουργί α του νέου Νεκροταφε ίου και του Γυμναστηρ ίου».

Ο Θανάσης Πιστικίδη ς αναφέρει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 169-170) ότι: “Για να δημιουργε ί όμως πόρους και διάφορα έσοδα ώστε ν’ ανταποκρί νεται στις ανάγκες του χωριού, η Δημογερον τία κατέφευγε στην εσωτερική φορολογία, στην επιβάρυνσ η δηλαδή των κατοίκων. Τέτοιοι φόροι ήσαν, η καθιέρωση φόρου στα κτήματα, για να πληρώνοντ αι οι μπεξήδες (σ.σ. αγροφύλακ ες), ένας φόρος δηλαδή ακίνητης περιουσία ς (Φ.Α.Π.), με κοινωνικά όμως κριτήρια. Ήταν επίσης τα κανταριάτ ικα στα παζάρια, στην εξαγωγή της ελιάς, στην ψαραγορά (Μπαλουχαν ά) μέχρι την τιμή του κεριού στις εκκλησίες . Κάτι τέλη που καταβάλλο νταν στη Δημαρχία για τη σύναψη συμβολαίω ν, προικοσυμ φώνων, δωρεών, κληρονομι ών κλπ, καθώς και η έκδοση ΤΟΠΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ, που αναγνωριζ όταν όμως μόνο μέσα στο χωριό. Για παράδειγμ α, ένας αγροφύλακ ας ή ένας παπάς ακόμη, μπορούσε να πάρει το μισό μισθό του σε δημόσιο χρήμα (λίρα) και τα’ άλλο μισό σε τοπικό χρήμα. Μ’ αυτό το τοπικό χρήμα μπορούσε ν’ αγοράσει από τον μπακάλη τρόφιμα, από τον τσαγκάρη παπούτσια, να το δώσει στο ράφτη του, στον καφετζή του ή οπουδήποτ ε αλλού είχα ανάγκη. Το χρήμα αυτό κυκλοφορο ύσε συνεχώς μέσα στο χωριό, κατέληγε στη Δημαρχία για πληρωμές φόρων και τον διακανονι σμό άλλων σχέσεων των κατοίκων με τη Δημαρχία. Για τους νόμους αυτούς της φορολογία ς νομοθετού σε η Δημογερον τία. Γι’ αυτό, αν ένας νόμος κρινόταν αντιλαϊκό ς, τον άλλο χρόνο μπορούσε να διορθωθεί ή να καταργηθε ί ή να επιβληθεί ένας άλλος για το ίδιο αντικείμε νο, καινούργι ος, προσιτότε ρος όμως στο Λαό. Τα έσοδα των εκκλησιών ήσαν κι’ αυτά του κοινού Ταμείου της Δημογερον τίας κι αυτή, μαζί με τις εκκλησιασ τικές επιτροπές, αποφάσιζε για τις δαπάνες, τις ελλείψεις και τις ανάγκες της κάθε εκκλησίας . Φαίνεται όμως, πως, κι η ανάμιξη των Δεσποτάδω ν στη διαχείρισ η των εκκλησιασ τικών πραγμάτων, ήταν πιο περιορισμ ένη από αυτή των σημερινών Δεσποτάδω ν. Αντιθέτως, έκαναν ό,τι μπορούσαν, για να βοηθήσουν Εκκλησίες και Χριστιανο ύς, και πραγματικ ά έχουμε πολλά τέτοια παραδείγμ ατα. Είναι πια αλήθεια, ό,τι, στα χρόνια εκείνα η Εκκλησία ήταν ένας φωτεινός φάρος για τον υπόδουλο ραγιά, που τον τροφοδοτο ύσε ο Δεσπότης, με το όλο έργο του”.

Στους τοπικούς φόρους περιλαμβά νεται και το ποσοστό 1,5%, που είχε προστεθεί στο φόρο της δεκάτης, ως βοήθημα για τα Σχολικά κτίρια και την παιδεία. Τα πρακτικά που είναι σχετικά με τον συγκεκριμ ένο τοπικό φόρο, αναφέροντ αι στην πρώτη κατηγορία των Κρατικών φόρων.

Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν από την εξορία τους στην Προύσα, στα τέλη του 1918, η οικονομικ ή κατάστασή τους και, κατά συνέπεια, και της Κοινότητα ς, ήταν προβληματ ική, με αποτέλεσμ α την αδυναμία αντιμετώπ ισης των τρεχουσών υποχρεώσε ων της Κοινότητα ς. Για το λόγο αυτό προτάθηκε, το 1920, η αντικατάσ ταση όλων των άλλων τοπικών φόρων με ένα νέο σύστημα φορολογία ς που βασιζόταν στην εισαγωγή και εξαγωγή κάθε γεωργικού προϊόντος, είδους, υπηρεσίας κλπ.

Στη Γενική Συνέλευση της 17.8.1920 (σελ. 333) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα της ενίσχυσης των πόρων της Κοινότητο ς, για τα Σχολεία, με την εφαρμογή φόρου εισαγωγής και εξαγωγής. Εγκρίθηκε η δοκιμαστι κή εφαρμογή για ένα έτος, και διαρκώς εάν τα αποτελέσμ ατα είναι ικανοποιη τικά. Εγκρίθηκε, επίσης, να ζητηθεί η έγκριση της εφαρμογής του φόρου από τις Αρχές.

Ένα μήνα αργότερα, στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 24.8.1920 (σελ 335) εγκρίθηκε, εκτός των άλλων, να σταλεί επιτροπή στα Μουδανιά, προς τον Μέραρχο, αφενός για να διατυπώσε ι τις σκέψεις σχετικά με τη διοίκηση του τόπου αφετέρου «την εφαρμογήν ει δυνατόν δια μέσου των Ελληνικών Αρχών των εν τη Γενική Συνελεύσε ι 17ης Αυγούστου ψηφισθέντ ων εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ δασμών».

Στον Κώδικα Πρακτικών είναι συνημμένη και η χειρόγραφ η από 2.9.1920 (αριθμός 521) αίτηση μεγάλου αριθμού κατοίκων της Τρίγλιας προς την Εφοροδημο γεροντία, σχετικά με τη μη εφαρμογή του φόρου εισαγωγής και εξαγωγής, που εγκρίθηκε στη Γεν. Συνέλευση της 17.8.1920 . Συγκεκριμ ένα, η αίτηση αναφέρει ότι:

Αξιότιμοι Κύριοι,
Οι κάτωθι υποφαινόμ ενοι λαβόντες υπ’ όψει την από 30ης Αυγούστου εφαρμογήν του εν τη γενική Συνελεύσε ι προυταθέν τος απλώς μόνον φόρου, η συζήτησις δε του οποίου ανεβλήθη δια άλλην συνεδρίαν παρακαλού μεν Υμάς όπως ει δυνατόν το ζήτημα τεθή και πάλιν εις δευτέραν γενικήν Συνέλευσι ν προς συζήτησιν και επικύρωσι ν αυτού.
Ευελπιστο ύντες ότι η αίτησις ημών θα εισακουσθ ή διατελούμ ε μετά σεβασμού
Εν Τριγλία τη 2α 7/μβρίου 1920


Στον Κώδικα Πρακτικών είναι συνημμένη και η χειρόγραφ η από 3.9.1920 (αριθμός 511/512) αίτηση μεγάλου αριθμού κατοίκων της Τρίγλιας προς την Εφοροδημο γεροντία, σχετικά με την καθυστέρη ση εφαρμογής του φόρου εισαγωγής και εξαγωγής, που εγκρίθηκε στη Γεν. Συνέλευση της 17.8.1920 . Συγκεκριμ ένα, η αίτηση αναφέρει ότι:

Αξιότιμοι Κύριοι,
Εις την Γενικών Συνέλευσι ν την υπό ημερομηνί αν (17) Αυγούστου Πρακτικού σελ. (333), απεφασίσθ η παμψηφεί υφ’ όλων των εγχωρίων η εφαρμογή του εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ φόρου (δασμού), ενός γροσίου τοις εκατόν (1/100), προς κατάργησι ν παντός υπάρχοντο ς Κοινοτικο ύ φόρου και προς εξεύρεσιν άμα πόρων δια τας Κοινοτικά ς ημών ανάγκας.
Μετά λύπης όμως το Σωματείον της Εφοροδημο γεροντίας βλέπομεν εντελώς να αδρανή ως προς την εφαρμογήν της αποφάσεως της άνω Γενικής Συνελεύσε ως, Δι’ ο καθιστώμε ν υπευθύνου ς Υμάς δια την τοιαύτην ανάρμοστο ν συμπεριφο ράν Σας ως προς τα Κοινοτικά ημών και παρακαλού μεν πάλιν θερμώς, ίνα παντί σθένει και αρμοδίως φροντίσητ ε την εφαρμογήν αυτού, άλλως θα αναφερθώμ εν όπου δει.
Εν Τριγλία τη 3η 7/βρίου 1920


Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 29.8.1920 (σελ 337) εγκρίθηκε, εκτός των άλλων, 1) ο διορισμός εισπράκτο ρος για το φόρο εισαγωγής και εξαγωγής και 2) ο αναδιορισ μός του Κωνσταντί νου Χ’’Αναστασίου ως εισπράκτο ρος με μηνιαίο μισθό 30 λίρες Τουρκ. χάρτινες.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 16.10.192 0 (σελ. 342), υπό την προεδρία αφενός του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης αφετέρου του Διόδωρου, Μητροπολί τη Καμπανίας, οι οποίοι βρέθηκαν στην Τρίγλια, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, το θέμα του εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ φόρου που φαίνεται ότι είχε ήδη εφαρμοστε ί. Για το θέμα αυτό καταγράφη καν διαφορετι κές απόψεις και μετά από μακρά συζήτηση αποφασίστ ηκε να εξακολουθ ήσει να εφαρμόζετ αι όπως έχει διατυπωθε ί στο πρακτικό της 17.8.1920 (σελ.333) και όταν επανέλθει ο Χρυσόστομ ος στην Τρίγλια, μετά τις εορτές του Πάσχα του 1921, να τεθούν οι βάσεις πλήρους οργανώσεω ς με τη σύνταξη κοινοτικο ύ κανονισμο ύ με τον οποίο θα κανονίζον ται τα φορολογικ ά, τα αφορώντα τα ευαγή εκπαιδευτ ικά, κοινοτικά, μοναστηρι ακά, και λοιπά κοινωφελή σωματεία και ιδρύματα.

Η εφαρμογή, όμως, του νέου τρόπου φορολογία ς προκάλεσε τις αντιδράσε ις των εμπόρων και στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 1.8.1921 (σελ 369) συζητήθηκ ε το θέμα του φόρου εισαγωγής και εξαγωγής, που βρισκόταν σε εφαρμογή και χωρίς αυτόν ήταν αδύνατο να ορθοποδήσ ει η Κοινότητα, και αποφασίστ ηκε να ανατεθεί η διοίκηση των σχολικών και κοινοτικώ ν πραγμάτων στους εμπορευομ ένους, οι οποίοι «κατ’ ουδένα τρόπον εννοούσι να παραδεχθώ σι την εφαρμογήν του εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ φόρου και να καταστήσε ι αυτούς υπευθύνου ς για την περαιτέρω εξέλιξιν των κοινοτικώ ν πραγμάτων».

Λίγες μέρες, όμως, αργότερα φαίνεται ότι δεν εφαρμοζότ αν ο νέος φόρος, αφού στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 22.8.1921 (σελ. 371), υπό την προεδρία του ιερέως Χρήστου Σταυρίδη, συζητήθηκ ε το θέμα εξεύρεσης πόρων για τα Σχολεία και τις υποχρεώσε ις της Κοινότητα ς και αποφασίστ ηκαν τα εξής: «α) Να τεθεί και πάλιν εις εφαρμογήν ο πέρισυ εφαρμοσθε ίς φόρος εισαγωγής και εξαγωγής επί όλων εν γένει των εισερχομέ νων και εξερχομέν ων πραγμάτων προς εν τα εκατόν (1%) υπό τον όρον όπως ούτος πληρώνετα ι ακέραιος παρά των ενδιαφερο μένων, β) Να τεθή έτερος φόρος εν επί τοις εκατόν εις τας ελαίας της εφετεινής εσοδείας όστις θα πληρώνετα ι παρά των παραγωγέω ν ως και εις τα σιτηρά, γ) Επίσης δε να κληθούν αμέσως παρά της νέας Εφοροδημο γεροντίας ίνα καταβάλωσ ι τα καθυστερο ύμενα τα εκ του φόρου της εισαγωγής και εξαγωγής». Σημειώνετ αι ότι το πρακτικό αυτό, αν και καταγράφε ται, ως δεύτερο θέμα, η εκλογή της νέας Εφοροδημο γεροντίας , είναι ανυπόγραφ ο, με κάποιες σβησμένες σημειώσει ς.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 6.11.1921 (σελ. 382) καταγράφε ται η διαδικασί α και το αποτέλεσμ α του πλειστηρι ασμού που έγινε με προκήρυξη και όρους για την ενοικίαση σε φυσικό πρόσωπο του εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ φόρου. Η διαδικασί α ανέδειξε τελευταίο πλειοδότη τον Γεώργιο Καλεμκερή, με εγγύηση του Δημητρίου Καλεμκερή αντί 2535 λιρών χάρτινων οθωμανικώ ν. Οι όροι και οι λεπτομέρε ιες, που συζητήθηκ αν σε  προηγούμε νες συνεδριάσ εις της Εφοροδημο γεροντίας , και καθορίζου ν τα φορολογού μενα προϊόντα και υπηρεσίες, τη διαδικασί α είσπραξης και γενικά όλα όσα αφορούν στην εφαρμογή του νέου φόρου(1%), προκειμέν ου να αποφευχθο ύν, κατά το δυνατόν, οι διενέξεις μεταξύ των φορολογου μένων και του «πακτωτού», επιβάλουν την αυτούσια παράθεση του κειμένου:

1) Πάντα τα εισαγόμεν α ως και τα εξαγόμενα εμπορεύμα τα θα πληρώνωσι φόρον εν επί τοις εκατόν επί της αξίας πλην του άλατος, 2) Παν εμπόρευμα εξαγόμενο ν ή εισαγόμεν ον θα πληρώνη άπαξ ή κατά την εισαγωγήν ή κατά την εξαγωγήν, 3) Αι ελαίαι θα φορολογού νται κατά την εξαγωγήν, 4) Φόρον εισαγωγής και εξαγωγής θα πληρώνωσι ν οι νωποί ιχθύες και οι αλίπαστοι, 5)  Φόρον εισαγωγής και εξαγωγής θα πληρώνωσι ν και τα κουκούλια, 6) Εάν ήθελεν αναφυή διαφορά μεταξύ του φορολογου μένου και εισπράκτο ρος όστις θέλει θεωρήση εαυτόν αδικούμεν ον οφείλει να αναφερθή εις την Εφοροδημο γεροντίαν της Κοινότητο ς της οποίας η απόφασις είναι τελεσίδικ ος, 7) Οι αμαξηλάτα ι οι λεμβούχοι και οι αγωγιάται εν γένει οφείλουσι να δηλώνωσιν εις τον εισπράκτο ρα τα εμπορεύμα τα αυτών προ της αναχωρήσε ώς των. Εν η περιπτώσε ι ούτοι συλληφθώσ ι χωρίς να δηλώσωσι τα εμπορεύμα τα αυτών προ της αναωρήσεώ ς των θα εμποδίζον ται επί εικοσιτετ ράωρον εκ του ταξειδίου των και εν επαναλήψε ι θα πληρώνωσι διπλούν τον φόρον και θα καταδιώκο νται ποινικώς, 8) Ο εισπράκτω ρ του φόρου οφείλει να δίδη απόδειξιν παραλαβής εσφραγισμ ένην δια της επί τούτω σφραγίδος και εν εναντία περιπτώσε ι θα είναι υπεύθυνος, 9) Προς τούτοις η τε Εφοροδημο γεροντία και οι Πακτωταί έχοντες πάντοτε υπ’ όψιν το συμφέρον της Κοινότητο ς απεφάσισα ν και συνεφώνησ αν όπως εν η περιπτώσε ι ήθελον φορτωθή πρόβατα προερχόμε να εκ του εσωτερικο ύ και προοριζόμ ενα δια την Κων/πολιν ή αλλαχού δια το εξωτερικό ν εκ τούτων να μη εισπράττη ται  φόρος προς λειτουργί αν της αποβάθρας της ήδη ανεγερθεί σης και προς όφελος αυτής, 10) Όσον αφορά δε τον τρόπον πληρωμής κλπ ούτος εμπεριέχε ται εν τη προκηρύξε ι του πλειστηρι ασμού και θα εφαρμόζεε ται ως έχει εν αυτή”. Στο τέλος αυτού του πρακτικού προστέθηκ ε την ίδια ημέρα και το ακόλουθο κείμενο: «κατά την συνεδρίαν ταύτην παρουσιασ θέντες οι υποφαινόμ ενοι κ.κ. Γεώργιος Καλεμκερή ς, Δημήτριος Καλεμκερή ς,  Σταύρος Πετράκογλ ου και Σωτήριος Ιωαννίδης εδήλωσαν ενώπιον της Εφοροδημο γεροντίας ότι συνεβλήθη σαν όσον αφορά την ενοικίασι ν του φόρου εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ της κοινότητο ς Τριγλίας και ότι το κέρδος και η ζημιά, ήτις θα προκύψει από την ενοικίασι ν του φόρου θα επιβαρύνε ι εξ ίσου και τους τέσσαρας συνεταίρο υς και θα είναι αναμεταξύ των αλληλέγγυ οι και συνυπεύθυ νοι δια παν ενδεχόμεν ον». Στον Κώδικα Πρακτικών είναι συνημμένη και η χειρόγραφ η δήλωση της Εφοροδημο γεροντίας , με την ίδια ημερομηνί α (6.11.1921), με τις παραπάνω πρώτες οκτώ διατάξεις για το φόρο εισαγωγής και εξαγωγής και την παράκληση προς τους κατοίκους της Τρίγλιας να συμμορφωθ ούν με αυτές.

Μετά το πρακτικό της 6.11.1921 δεν έχουν καταγραφε ί άλλα, σχετικά με τον συγκεκριμ ένο φόρο.


4   Εισπράκτο ρες

Η διαδικασί α είσπραξης των φόρων, μέσω των εισπρακτό ρων, έχει περιγραφε ί σε αρκετά πρακτικά είτε Γενικών Συνελεύσε ων είτε της Εφοροδημο γεροντίας και έτσι μπορούν να συναχθούν σημαντικά στοιχεία, για το θέμα αυτό.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 23.3.1905 (σελ. 7) αναφέρετα ι, για πρώτη φορά, στο συγκεκριμ ένο Κώδικα Πρακτικών, το θέμα των εισπρακτό ρων των φόρων. H επιβολή των κρατικών, εκκλησιασ τικών και άλλων φόρων και η είσπραξή τους ήταν υποχρέωση κάθε Κοινότητα ς, που ξεκίνησε από τον 19ο αιώνα, και συνεχίστη κε στην εικοσαετή περίοδο (1902-1922), που καλύπτει ο συγκεκριμ ένος Κώδικας. Στη συνεδρίασ η αυτή συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα διαχείρισ ης των εισπράξεω ν των φόρων από τους εισπράκτο ρες, η αμοιβή τους και άλλες λεπτομέρε ιες και διορίστηκ αν δύο, μετά από ψηφοφορία:

Είτα δε απεφασίσθ η όπως συμφώνως προς το υπό ημερ. 22 Μαρτίου 1899 και Αριθμ. 305 πρακτικόν της γεν. συνελεύσε ως οι κατά καιρόν εισπράκτο ρες των εξόδων του τόπου παραδίδωσ ι τα εισπραττό μενα χρήματα εις ένα εκ των μελών της Εφοροδημο γεροντίας , όστις θέλει ορίζεται υπό της ολομελεία ς της Εφοροδημο γεροντίας εξαιρουμέ νου του ταμίου αυτής. Οι εν λόγω εισπράκτο ρες δεν θα δικαιούντ αι να πληρώσωσι ν εις ουδένα ουδ’ οβολόν άνευ γραπτής διαταγής του ορισθησομ ένου ταμίου των εξόδων. Διορίσθησ αν δε ως εισπράκτο ρες δι’ εν έτος των τοπικών εξόδων και της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως ο κ. Δημήτριος Κ. Τακάς και Γεώργιος Αναστ. Τακάς, ο μεν πρώτος παμψηφεί ο δε δεύτερος διά πλειοψηφί ας. Δικαίωμα δε εισπράξεω ς ωρίσθη διά μεν τα έξοδα του τόπου δέκα επί τοις εκατόν δια δε την Αρχιερ. Επιχορήγη σιν εξ επί τοις εκατόν, όπερ δικαίωμα θέλουσι λαμβάνειν εξ ίσου οι εν λόγω εισπράκτο ρες. Εξ αυτών ο μεν πρώτος θα εμβάζη εις τον κατά καιρόν ταμίαν των εξόδων τα εισπραττό μενα χρήματα, ο δε δεύτερος θα εμβάζη τα υπ’ αυτού εισπραττό μενα εις τον πρώτον”. Από το πρακτικό αυτό προκύπτει ότι, 1) την εποχή εκείνη, οι εισπράκτο ρες παρέδιδαν τα εισπραττό μενα χρήματα στον ταμία της Εφοροδημο γεροντίας και δεν πλήρωναν κανέναν υπάλληλο της Κοινότητα ς, ενώ αργότερα (12.3.1908, σελ. 46) τους δόθηκε η εντολή να πληρώνουν τους μισθούς των αγροφυλάκ ων και 2) η αμοιβή τους είχε ορισθεί σε 10% στις εισπράξει ς για τα έξοδα της Κοινότητα ς και 6% για την Αρχιερατι κή επιχορήγη ση.

Στο πρακτικό των προκρίτων και κατοίκων της Τρίγλιας της 24.3.1907 (σελ. 26) συζητήθηκ ε το θέμα του διορισμού εισπρακτό ρων της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και των «εξόδων της πατρίδος ημών». Αρχικά ελέγχθηκα ν τα βιβλία της αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και των εξόδων και εγκρίθηκε να αναδιορισ τούν ως εισπράκτο ρες, και για το νέο έτος, Δημήτριος Κ. Τακάς και Γεώργιος Τακάς.

Στο από 20.7.1907 (σελ. 30) πρακτικό συμφωνίας μεταξύ Διαμαντή Πριονά και Παράσχου Πετρή διαβάζουμ ε ότι, ο πρώτος, που διαμένει στην οικία του δεύτερου, συμφωνήθη κε «να πληρώνη κατ’ έτος ως ενοίκιον μιαν Λίρα Οθωμ. η οποία θα καταβάλλη ται εις στον δημόσιο εισπράκτο ρα των βασιλικών φόρων απέναντι φόρων του ιδίου και να παρουσιάζ η την απαιτούμε νην απόδειξιν παραλαβής . Ο κ. Παρ. Πετρής συμφωνών προς τα ανωτέρω δεν θα έχη την απαίτησιν ουδενός άλλου». Δηλαδή ο ενοικιαστ ής της οικίας ανέλαβε την υποχρέωση να πληρώνει, αντί του ενοικίου, μια λίρα ετησίως στον εισπράκτο ρα του βασιλικού (κρατικού) φόρου, για τους φόρους του εκμισθωτή .

Από το από 12.3.1908 (σελ. 46) πρακτικό της κοινής συνεδρίασ ης της Εφοροδημο γεροντίας , των επιτρόπων των εκκλησιών και προκρίτων, συνάγοντα ι σημαντικά συμπεράσμ ατα σχετικά με τους εισπράκτο ρες (ο Δημήτριος Κ. Τακάς εκλεγόταν από το 1905), την αμοιβή τους, τις υποχρεώσε ις τους, την πληρωμή των αγροφυλάκ ων, τα προϊόντα που υπόκειντα ι σε φόρο, την Αρχιερατι κή επιχορήγη ση, τα μέτρα για την πάταξη της φοροδιαφυ γής κλπ

… προς επιθεώρησ ιν των λ/σμών των καταστίχω ν των εξόδων του τόπου και της Αρχιερατι κής επιχορηγή σεως και περί διορισμού εισπρακτό ρων  δια τα έξοδα των αγροφυλάκ ων και της Αρχιερ. Επιχορηγή σεως  και συσκεφθέν τες περί των ζητημάτων τούτων απεφάσισα ν τα εξής; 1) την επικύρωσι ν των λ/σμών του εισπράκτο ρος του κ. Δ. Τακά όσον αφορά τα έξοδα του τόπου, τα κατεχωρημ ένα εν τω λ/σμώ χρέη της κοινότητο ς και των της Αρχ. επιχορηγή σεως συμφώνως τοις βιβλίοις τοις παραδοθώσ ι τη Εφοροδημο γεροντία, 2) Διώρισαν παμψηφεί ως εισπράκτο ρας τον κ. Δ. Τακά μετά του Θεολ. Ζαρζαβατζ ή υπό τον όρον όπως η διαχείρισ ις περιέλθη εις τον κ. Δ. Τακά ο οποίος πάντοτε υποχρεούτ αι εν περιπτώσε ι δανείου ένεκα εκτάκτου ανάγκης να συνεννοεί ται περί τούτου μετά της Εφοροδημο γεροντίας και να λαμβάνη κοινή απόφασιν. Θα λαμβάνωσι οι Εισπράκτο ρες εισπρακτι κά 10% επί της εισπράξεω ς και επιχορηγή σεως και των εξόδων. 3) Υποχρεούν ται ούτοι τακτικώς κατά μήνα να πληρώνωσι τακτικώς τους μισθούς των αγροφυλάκ ων άνευ παραπόνων . 4) Μετά την εισοδείαν των κουκουλίω ν και των ελαιών οι εισπράκτο ρες δις του έτους υποχρεούν ται να δίδωσι λ/σμόν των εισπράξεω ν αυτών τη Εφοροδημο γεροντία των Σχολών όποτε αφαιρουμέ νων των πληρωμών του τακτικού υπηρεσίας εκ του περισσεύμ ατος μερίζωντα ι αναλόγως επί του % οι έχοντες λαμβάνειν παρά του καταστίχο υ της κοινότητο ς μη επιτρεπομ ένου εις ουδένα να ενοχλήση τους ορισμένου ς εισπράκτο ρας ει μη να απευθύνητ αι κατ’ ευθείαν προς την Εφοροδημο γεροντίαν . 5) Απεφασίσθ η προς ευκολίαν της εισπράξεω ς και των εξόδων και της αρχ. επιχορηγή σεως όπως ληφθώσι τα εξής μέτρα α) εν καιρώ συνάψεως γάμου έκαστος εξ αμφοτέρων των ενδιαφερο μένων μερών να λαμβάνη απόδειξιν εξοφλήσεω ς της επιχορηγή σεως και των εξόδων δυνάμει της οποίας να εκδίδηται η απαιτουμέ νη άδεια, β) Ουδεμία αγοραπωλη σία επίσημος και ανεπίσημο ς δεν θα επικυρούτ αι παρ’ ιερέως ή Μεχτάρη αν δεν φέρη ο έχων ανάγκην ταύτην απόδειξιν πληρωμής των εξόδων και της επιχορηγή σεως παρά των εισπρακτό ρων εν παραβάσει δε ταύτης θα είναι υπεύθυνοι οι επικυρούν τες τας προς τούτο πράξεις απέναντι της κοινότητο ς, γ) Εις ουδένα επιτρέπετ αι να συνάξη σταφυλάς ελαίας και οπωρικά άνευ αποδείξεω ς του εισπράκτο ρος. 6) Το έξοδον ορίζεται εις (11 παρ) ένδεκα κατά γρόσιον ως και πρότερον”.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 11.4.1912 (σελ. 140) αναφέρετα ι ότι κατατέθηκ αν οι λογαριασμ οί του εισπράκτο ρα Αθανασίου Προκόπη, για τη διετή χρήση 1910-1911, και εγκρίθηκε να παραπεμφθ ούν σε διμελή εξελεγκτι κή επιτροπή, αποτελούμ ενη από το μέλος της Εφοροδημο γεροντίας Ιωάννη Κοκκαλά και ένα μέλος της Δημαρχίας που αυτή θα ορίσει, και το πόρισμα του ελέγχου θα υποβληθεί στην Εφοροδημο γεροντία. Με το ίδιο πρακτικό αποφασίστ ηκε ο διορισμός του Νικολάου Ζαρζαβατζ ή ως εισπράκτο ρος των γενικών εξόδων της Κοινότητο ς, για ένα έτος, με επίδομα (αμοιβή) 10/00 επί της όλης εισπράξεω ς. Επιπλέον, 1) ο Νικ. Ζαρζαβατζ ής δήλωσε ενώπιον της Εφοροδημο γεροντίας ότι αποδέχετα ι τον διορισμό του και θα εργασθεί τιμίως και ευσυνειδή τως και δραστηρίω ς και 2) ο διορισμός του θα ανακοινωθ εί στη Δημαρχία.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 14.4.1912 (σελ. 140) αναφέρετα ι ότι κατατέθηκ αν οι λογαριασμ οί του Κωνσταντί νου Λούτζογλο υ, εισπράκτο ρα της Αρχιερατι κής Επιχορηγή σεως, για τη διετή χρήση 1910-1911, και εγκρίθηκε η αντικατάσ τασή του με τον Αθανάσιο Προκόπη για το τρέχον έτος 1912, με επίδομα (αμοιβή) 10/00 επί των εισπράξεω ν του τρέχοντος έτους και 15/00 επί των καθυστερο υμένων. Ο Αθανάσιος Προκόπης δήλωσε ενώπιον της Εφοροδημο γεροντίας ότι αποδέχετα ι τον διορισμό του και θα εργασθεί δραστηρίω ς και τιμίως.

Στο πρακτικό της 1.11.1914 (σελ. 212) αναφέρετα ι ότι ο Δημοσθένη ς Πήτης (υπογράφει ως Πήτογλου) ανέλαβε ως εισπράκτο ρας και παρέλαβε από την Εφοροδημο γεροντία τα βιβλία γενικών εξόδων της Κοινότητο ς, για ποσό Γρ 14380, και υπόσχεται ότι 1) θα τα εισπράξει τιμίως και ευσυνειδή τως, εμβάζων αυτά στους μισθούς των αγροφυλάκ ων και ως έκτακτα γενικά έξοδα της Κοινότητο ς, λαμβάνων ως τέλη εισπρακτι κά 10/00 γρόσια, 2) θα κρατάει βιβλία τακτικά, διπλότυπε ς αποδείξει ς και λοιπά. Για την εξασφάλισ η της Εφοροδημο γεροντίας παρέχει εγγυητή τον Δημ. Κ. Τακά, ο οποίος υπόσχεται να πληρώσει το τυχόν έλλειμμά του, σε περίπτωση αρνήσεώς του.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 6.3.1915 (σελ. 217) αναγράφετ αι, εκτός των άλλων,  ο διορισμός του Βασιλείου Γιαρένη ως εισπράκτο ρος για τους αγροφύλακ ες για το τρέχον έτος 1915, πλειονοψη φήσαντος στην ψηφοφορία, με επίδομα 10/00 επί της όλης εισπράξεω ς. Και σε περίπτωση προσκόμμα τος ή δυσκολίας να ζητά τη βοήθεια των Μουχτάρηδ ων. Στο πρακτικό υπάρχει συμπλήρωσ η με ημερομηνί α 8.3.1915, στην οποία καταγράφε ται ότι ο διορισθεί ς δεν απεδέχθη την εκλογή του, ως εισπράκτο ρος γενικών εξόδων, και τη θέση του κατέλαβε ο επιλαχών Αθανάσιος Προκόπης.

Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν, από την εξορία τους στην Προύσα, στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 14.8.1919 (σελ. 289) αναγράφετ αι, εκτός των άλλων, ότι «… προσεκλήθ η ο κ. Αθαν. Προκόπης και τω ανακοινώθ η ότι αποφάσει της Εφοροδημο γεροντίας τα αποφασισμ ένα 8% εκ της εισπράξεω ς των δικαιωμάτ ων αγροφυλακ ής θα μετατραπώ σιν εις ημερομίσθ ιον ένεκα του εθνικού δανείου το οποίον παρεχόμεν ον ήδη εισπράττο νται τα δικαιώματ α των αγροφυλάκ ων υπό της Εφοροδημο γεροντίας συμπράττο ντος μόνον καθ’ ημέρας του κ. Αθ. Προκόπη».

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 29.8.1920 (σελ 337) εγκρίθηκε, εκτός των άλλων, 1) ο διορισμός εισπράκτο ρος για το φόρο εισαγωγής και εξαγωγής και 2) ο αναδιορισ μός του Κωνσταντί νου Χ’’Αναστασίου ως εισπράκτο ρος με μηνιαίο μισθό 30 λίρες Τουρκ. χάρτινες.

Υπενθυμίζ εται ότι στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 6.11.1921 (σελ. 382), που περιλαμβά νεται στην κατηγορία των Τοπικών φόρων, καταγράφε ται η διαδικασί α και το αποτέλεσμ α του πλειστηρι ασμού που έγινε με προκήρυξη και όρους για την ενοικίαση σε φυσικό πρόσωπο (Γεώργιο Καλεμκερή) του εισαγωγικ ού και εξαγωγικο ύ φόρου, ο οποίος στην ουσία ήταν εισπράκτο ρας.


3
Η Ιστορία των Προγόνων μας. / Κι ήρθαμε… Άξαφνα… Χωρίς αποσκευές και διαβατήρια
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 24 Οκτώβριος 2019, 11:51:05 πμ »
Πολύ επίκαιρο σήμερα…
Το κείμενο του Αλέκου Κοκκαλά

https://www.xalkidikipolitiki.gr/2019/10/24/poly-epikairo-simera/?fbclid=IwAR3p6SV1N4OG7HJk4HfIM8rRwh-nENHYaBR0xYSSozdUlEFnzxaKf1qh4_Q
4
Η Ιστορία της Ραφήνας / Απ: Μια ιστορία της Κατοχής- Αφιέρωμα στην 12/10/1944
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 18 Οκτώβριος 2019, 10:06:50 πμ »
Ο εξάδελφός μου Νίκος Δελημανώλ ης, γιος του Σωτήρη και της Μαρίκας Δελημανώλ η, το γένος Πολυνείκο υς Γεράκη, που ζει στο Μόντρεαλ του Καναδά, ενημερώθη κε για το συγκεκριμ ένο άρθρο του Στάθη Δημητρακο ύ, επικοινών ησε με τον ίδιο και θέλει να συμπληρώσ ει αυτή την ιστορία με πρόσθετα στοιχεία:

«Σχετικά με την ανάρτηση του Στάθη, δεν την γνώριζα αυτή την ιστορία, αν και γνώριζα τα πρόσωπα που αναφέρετα ι ο Στάθης.

Εκείνο που ξέρω είναι ότι όταν ήρθαν οι Γερμανοί στην Ραφήνα, επίταξαν το σπίτι του πατέρα μου, για να κατοικήσε ι ο φρούραρχο ς, γιατί ήταν το ωραιότερο απ' όλα τα σπίτια μέσα στον συνοικισμ ό (Ελ. Βενιζέλου 24). O Σωτήρης, ανύπαντρο ς τότε, έμεινε στο διπλανό σπίτι του συνοικισμ ού, δηλαδή σ’ αυτό που έκτισε ο θειος Μήτσος, ο αδελφός του, στο ίδιο οικόπεδο που πήραν τα δύο αδέλφια. Από την βεράντα οι Γερμανοί μπορούσαν να επιτηρούν ότι συμβαίνει στη γύρω περιοχή, αφού ήταν αρκετά υψηλά, σχετικά με το υπόλοιπο χωριό. Όταν λοιπόν μιλάει ο Στάθης για «του Δελημανώλ η», εννοεί το οικόπεδο που είχαν κτίσει σπίτια τα δύο αδέλφια Δελημανώλ η, από τα οποία εκείνο του πατέρα μου, φυλασσότα ν από στρατιώτε ς αφού είχε επιταχθεί για να μένει ο φρούραρχο ς. Έτσι το ραδιόφωνο δεν μπορούσε να μείνει «στου Δελημανώλ η» και το πήγαν στου Κόκκινου. Εκείνη την εποχή ο πατέρας μου είχε την ταβέρνα στην πλατεία του χωριού και οι πελάτες του ήταν ΚΥΡΙΩΣ Γερμανοί, αφού οι Έλληνες ζούσαν με ψίχουλα και σπάνια θα μπορούσαν να φάνε σε ταβέρνα. Μόνο για κάποιο ποτηράκι με μικρό μεζέ θα πήγαιναν. Όταν έφυγαν οι Γερμανοί,  ξαναγύρισ ε ο πατέρας μου πίσω στο σπίτι του, με τη μητέρα μου που είχε παντρευτε ί και μ’ εμένα που είχα γεννηθεί, εν τω μεταξύ».
5
Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μερικές απ’ αυτές, μικρές μεν αλλά σημαντικέ ς για την οικονομία και τη λειτουργί α της Κοινότητα ς, είναι η έκδοση τοπικού χαρτονομί σματος, η ίδρυση Τηλεγραφε ίου και η προσπάθει α της Εφοροδημο γεροντίας   για την ίδρυση Ορφανοτρο φείου στην Τρίγλια, προκειμέν ου να στεγαστού ν τα ορφανά παιδιά των Τριγλιανώ ν, αλλά και των γειτονικώ ν χωριών, που στερήθηκα ν τους γονείς τους, κατά την εξορία τους στην περίοδο από τον Ιούλιο 1915 έως τα τέλη του 1918.


Έκδοση Χαρτονομί σματος

Η ιδέα για την έκδοση τοπικού χαρτονομί σματος, μικρής αξίας, για τη διευκόλυν ση των συναλλαγώ ν των κατοίκων στις καθημεριν ές τους ανάγκες (παντοπωλε ία, καφενεία κλπ) γεννήθηκε στην περίοδο μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους από την εξορία στην Προύσα και ήταν σημαντική για την οικονομία της Τρίγλιας, στη συγκεκριμ ένη περίοδο, λόγω της ελλείψεως αυτών των χαρτονομι σμάτων (τουρκικών).

Το θέμα αυτό έχει αναφερθεί από πολλούς, αλλά στην ιστορία αυτή παρουσιάζ εται η επίσημη απόφαση της Εφοροδημο γεροντίας για την κυκλοφορί α, μέσω των Εκκλησιών, δύο χαρτονομι σμάτων μικρής αξίας, δηλαδή της έκδοσης ενός γροσίου και 20 παράδων, όπως συζητήθηκ ε και αποφασίστ ηκε στο πρακτικό της 3.1.1920 (σελ. 310). Συγκεκριμ ένα, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και «αποφασίζεται … η έκδοσις επιτοπίου χαρτονομί σματος του ενός γροσίου και είκοσι παράδων ίνα τεθή επιτοπίως δια των Εκκλησιών εις κυκλοφορί αν». Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Ι. Κρυσταλλί δη, Αρμ. Στέργιο, Θεολόγο Φούντα, Χαρίδημο Τιτάγκο, Νικ. Καλπάκη και Κ. Ιορδ. Χ’’Αναστάση.

Για το θέμα αυτό έγραψε και ο λαογράφος Σταύρος Μαργαρίτη ς τη δική του εκδοχή, με πολλές λεπτομέρε ιες, και το κείμενό του «Τα Τριγλιανά Γρόσια» δημοσιεύτ ηκε στο φύλλο 5/28.6.1976 των Τριγλιανώ ν Νέων:

… Στην Κυψέλη, λοιπόν, συζητούντ αν όλα τα προβλήματ α του χωριού και επαίρνοντ αν πολλές φορές οι μεγάλες αποφάσεις . Έτσι κάποια μέρα, που η δυσκολία συναλλαγή ς του χρήματος ήταν μεγάλη, λόγω ελλείψεως μικρών χαρτονομι σμάτων (ψιλά), ο μοναδικός Κασούρης κάλεσε τους θαμώνες της Κυψέλης κοντά του και τους είπε: Ακούτε βρε λολάγια, πρέπει να βγάλουμε γρόσια δικά μας, Τριγλιανά». Και πριν ακόμη προλάβουν να αντιδράσο υν οι έκπληκτοι ακροατές του, έδωσε εντολή να πάρουν από το μπακάλικό του, που είχε συνεταιρι κό με τους Τακάδες και που βρισκόταν απέναντι από το παλιό σχολείο, χονδρό χαρτί και αφού μπούνε στο μοτόρι του (καράβι με μηχανή), να πάνε στην Πόλη (Κωνσταντι νούπολη). Εκεί σ’ ένα τυπογραφε ίο βγάλανε τα Τριγλιανά γρόσια που ήταν σε σχήμα γραμματοσ ήμου και η μια έκδοση είχε την φωτογραφί α της εκκλησίας της Παντοβασί λισσας και η άλλη το σχολείο, που κτίσθηκε με πρωτοβουλ ία του αείμνηστο υ Χρυσοστόμ ου Σμύρνης. Τα Τριγλιανά αυτά γρόσια, μοίρασε ο Κασούρης σ’ όλους τους Τριγλιανο ύς και μέχρι τα Μουδανιά η συναλλαγή μικρών χρηματικώ ν ποσών γινόταν μ’ αυτά. Όταν όμως το ποσόν αυτών πχ σ’ ένα μπακάλη έφθανε σε μια ωρισμένη τιμή, τότε γινόταν η εξαργύρωσ ή τους με πραγματικ ά τούρκικα γρόσια. Έτσι, λοιπόν, χάρη στην εξυπνάδα και καπατσοσύ νη του Κασούρη, λύθηκε και ακόμη ένα πρόβλημα των Τριγλιανώ ν”.

Ο Θανάσης Πιστικίδη ς αναφέρει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 169-170) ότι: “Για να δημιουργε ί όμως πόρους και διάφορα έσοδα ώστε ν’ ανταποκρί νεται στις ανάγκες του χωριού, η Δημογερον τία κατέφευγε στην εσωτερική φορολογία, στην επιβάρυνσ η δηλαδή των κατοίκων. Τέτοιοι φόροι ήσαν, η καθιέρωση φόρου στα κτήματα, για να πληρώνοντ αι οι μπεξήδες (σ.σ. αγροφύλακ ες), ένας φόρος δηλαδή ακίνητης περιουσία ς (Φ.Α.Π.), με κοινωνικά όμως κριτήρια. Ήταν επίσης τα κανταριάτ ικα στα παζάρια, στην εξαγωγή της ελιάς, στην ψαραγορά (Μπαλουχαν ά) μέχρι την τιμή του κεριού στις εκκλησίες . Κάτι τέλη που καταβάλλο νταν στη Δημαρχία για τη σύναψη συμβολαίω ν, προικοσυμ φώνων, δωρεών, κληρονομι ών κλπ, καθώς και η έκδοση ΤΟΠΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ, που αναγνωριζ όταν όμως μόνο μέσα στο χωριό. Για παράδειγμ α, ένας αγροφύλακ ας ή ένας παπάς ακόμη, μπορούσε να πάρει το μισό μισθό του σε δημόσιο χρήμα (λίρα) και τ’ άλλο μισό σε τοπικό χρήμα. Μ’ αυτό το τοπικό χρήμα μπορούσε ν’ αγοράσει από τον μπακάλη τρόφιμα, από τον τσαγκάρη παπούτσια, να το δώσει στο ράφτη του, στον καφετζή του ή οπουδήποτ ε αλλού είχα ανάγκη. Το χρήμα αυτό κυκλοφορο ύσε συνεχώς μέσα στο χωριό, κατέληγε στη Δημαρχία για πληρωμές φόρων και τον διακανονι σμό άλλων σχέσεων των κατοίκων με τη Δημαρχία. Για τους νόμους αυτούς της φορολογία ς νομοθετού σε η Δημογερον τία. Γι’ αυτό, αν ένας νόμος κρινόταν αντιλαϊκό ς, τον άλλο χρόνο μπορούσε να διορθωθεί ή να καταργηθε ί ή να επιβληθεί ένας άλλος για το ίδιο αντικείμε νο, καινούργι ος, προσιτότε ρος όμως στο Λαό. Τα έσοδα των εκκλησιών ήσαν κι’ αυτά του κοινού Ταμείου της Δημογερον τίας κι αυτή, μαζί με τις εκκλησιασ τικές επιτροπές, αποφάσιζε για τις δαπάνες, τις ελλείψεις και τις ανάγκες της κάθε εκκλησίας . Φαίνεται όμως, πως, κι η ανάμιξη των Δεσποτάδω ν στη διαχείρισ η των εκκλησιασ τικών πραγμάτων, ήταν πιο περιορισμ ένη από αυτή των σημερινών Δεσποτάδω ν. Αντιθέτως, έκαναν ό,τι μπορούσαν, για να βοηθήσουν Εκκλησίες και Χριστιανο ύς, και πραγματικ ά έχουμε πολλά τέτοια παραδείγμ ατα. Είναι πια αλήθεια, ό,τι, στα χρόνια εκείνα η Εκκλησία ήταν ένας φωτεινός φάρος για τον υπόδουλο ραγιά, που τον τροφοδοτο ύσε ο Δεσπότης, με το όλο έργο του”.


Ίδρυση Τηλεγραφε ίου

Η ίδρυση τηλεγραφε ίου στην Τρίγλια έγινε το Φεβρουάρι ο 1909, μετά από σχετική αίτηση της Κοινότητα ς προς την Κυβέρνηση, και η σχετική απόφαση περιγράφε ται στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς που πραγματοπ οιήθηκε την 15.2.1909 (Κώδικας, σελ. 65), ειδικά για το σκοπό αυτό. Στο πρακτικό διαβάζουμ ε ότι: «Σήμερον τη 15η Φεβρουαρί ου συνελθόντ ες οι υποφαινόμ ενοι εις Γενικήν Συνέλευσι ν της Κωμοπόλεω ς Τριγλίας και συσκεφθέν τες επί του ζητήματος της ιδρύσεως Τηλεγραφε ίου, μετά προηγούμε νην αίτησιν εις την Κυβέρνησι ν της Κοινότητο ς, Απεφασίσα μεν παμψηφεί τα εξής: Α) είμεθα πρόθυμοι να προσφέρωμ εν τους πασσάλους μόνον τους απαιτουμέ νους δια τα σύρματα του τηλεγράφο υ, οι οποίοι θα αγορασθώσ ι δια χρημάτων εισπραχθη σομένων δια κοινού εράνου, Β) Να συσταθή προς είσπραξιν του εράνου τούτου επιτροπή εκ των κ.κ. Φιλίππου Καβουνίδο υ, Σταύρου Μποντού, Σωκράτους Καλεμκερή και Ιορδάνου Θάνου.
Εφ’ ώ και εγένετο το παρόν και υπεγράφη
Εν Τριγλία τη 15η Φεβρουαρί ου 1909»


Το πρακτικό υπέγραψαν οι Λυκούργος Ν. Τσάκωνας, Αθανάσιος Αποστόλου, Αναστάσιο ς Παρούτης, Θεολόγος Α. Φούντας, Βασίλειος Καβουνίδη ς, Κ. Κοκκαλάς, αδελφοί Κ. Καλεμκερή, Χρ. Μουμτζής, Α. Λ. Βελισάρης, Φίλιππος Χ’’Αποστόλου, Νικόλαος Νιστάζος, Ν. Παπαδόπου λος, Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς, Ευγ. Ν. Καλαφάτης, Χ’’Χρίστος Κασούρης ?

Από τους υπογράφον τες το πρακτικό, οι Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς, Νικ. Παπαδόπου λος και Αναστ. Βελισσάρη ς και από τα μέλη της επιτροπής εράνου οι Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς και Ιορδάνης Θάνου είχαν εκλεγεί Εφοροδημο γέροντες την 11.1.1909 .

Από τη διατύπωση του πρακτικού διαφαίνετ αι ότι, η Κυβέρνηση είχε ζητήσει τη συμμετοχή της Κοινότητα ς στη δαπάνη του έργου, και η τελευταία περιορίστ ηκε στους απαιτούμε νους «πασσάλους», χωρίς να αναφέρετα ι ο αριθμός τους. Εκτός από το συγκεκριμ ένο πρακτικό, δεν αναφέρετα ι άλλο, σχετικό με αυτό το θέμα.


Επιτροπή Περιθάλψε ως και Ορφανοτρο φείο

Μετά την επιστροφή στις κωμοπόλει ς και τα χωριά τους, στο τέλος του 1918, των εκτοπισθέ ντων Τριγλιανώ ν και άλλων, ιδρύθηκε Επιτροπή Περιθάλψε ως με αρχικό σκοπό τη διανομή των βοηθημάτω ν που είχαν δοθεί από το εξωτερικό για τους πρόσφυγες . Η Εφοροδημο γεροντία της Τρίγλιας και πολίτες στη Γενική Συνέλευση ς της 26.4.1919 (σελ. 272) αποφάσισα ν, εκτός των άλλων, και την εκλογή Μονίμου Επιτροπής Περιθάλψε ως και Φροντίδος: «Η Εφοροδημο γεροντία μετά των ιδίων συμπολιτώ ν εψήφισε και περί οριστικής εκλογής μονίμου Επιτροπής περιθάλψε ως και φροντίδος προς διανομήν των έξωθεν δια τους πρόσφυγας βοηθημάτω ν. Εξελέγησα ν δε οι εξής κατά σειράν κ.κ. Κ. Κονδυλένι ος δι’ 24 ψήφων, Ι. Κρυσταλλί δης δι’ 23, Ν. Αμουτζάς δι’ 20, Σ. Καλεμκερή ς δια 16, Ι. Πετράκογλ ου δια 14, Γ. Μουδανιώτ ης δια 13 και Γ. Μποδός δια 10. Επιλαχόντ ες εισίν οι κ.κ. Αρμόδιος Στεργίου δι’ 9 και Κ. Μακασίκης δι’ 9 και Θεολόγος Φούντας δι’ 7». Στο πρακτικό της 30.6.1919 (σελ. 280) καταγράφη κε η προσέλευσ η του Ι. Κρυσταλλί δη και η δήλωση παραιτήσε ώς του από την Επιτροπή Περιθάλψε ως, λόγω αναχωρήσε ως στο εξωτερικό .

Από τις κακουχίες και τις αρρώστιες των εξορισθέν των κατοίκων των Ελληνικών χωριών, προέκυψε νέο και μεγάλο κοινωνικό θέμα με τα παιδιά που έμειναν ορφανά από τους γονείς τους. Για την αντιμετώπ ιση του θέματος, ξεκίνησε συζήτηση στην Κεντρική Επιτροπή Περιθάλψε ως, για την ίδρυση ενός Ορφανοτρο φείου στην ευρύτερη περιοχή και η Εφοροδημο γεροντία ενήργησε άμεσα για την ίδρυσή του στην Τρίγλια. Στο πρακτικό της 24.11.191 9 (σελ. 307) αναφέρετα ι ότι «… Συνετάχθη σαν καταλλήλω ς και εστάλησαν εις τω Σεβ. Τοποτηρητ ή και τω Αγ. Σμύρνης επιστολαί όπως ενεργήσωσ ι και επιτευχθή ίνα το μελετώμεν ον ορφανοτρο φείον ιδρυθή εν Τριγλία».

Δύο μήνες αργότερα και συγκεκριμ ένα από το πρακτικό της 17.1.1920 (σελ. 311) προκύπτει ότι έγινε ουσιαστικ ή συζήτηση και αποφασίστ ηκε να προσφερθε ί η Μονή Μηδικίου για τη στέγαση του Ορφανοτρο φείου. Στο πρακτικό αυτό αναφέρετα ι ότι «Συνελθούσα η Εφοροδημο γεροντία εν τω οικείω αυτής γραφείω εις σύσκεψιν επί ζητήματος εθνικού ενδιαφέρο ντος, οίον είναι η ίδρυσις υπό της Κεντρικής Επιτροπής της περιθάλψε ως ορφανοτρο φείου προς στέγασιν και περίθαλψι ν των κατά τον μετατοπισ μόν των εν τη περιφερεί α μας χωρίων απομεινάν των ορφανών, εκάλεσεν και πλείστους εκ των καθ’ ημάς προκρίτων ίνα συσκεφθή και συζητήση μετ’ αυτών το σπουδαίον τούτο ζήτημα. Επειδή δε πάντες ενέκριναν ότι η ενταύθα ίδρυσις του εθνικού τούτου ορφανοτρο φείου έσται μεγάλης ηθικής ωφελείας εις τον τόπον μας, απεφασίσθ η ομοφώνως όπως η Κοινότης ευχαρίστω ς προσφέρη την καθ’ ημάς Μονήν του Μηδικίου ως κτίριον εν ω τούτο να στεγαστή εις την Κεντρικήν εν Κων/πόλει Επιτροπήν της Περιθάλψε ως, εις ην απεφασίσθ η να σταλή προς τον σκοπόν τούτον και κατάλληλο ς έκθεσις τονίζουσα τους λόγους δι’ ους η εκλογή αύτη της Μονής του Μηδικίου μεγάλης υλικής ωφελείας πάροχος εσται. Εφ ω εγένετο το παρόν πρακτικό υπογραφέν παρά πάντων των παρευρεθέ ντων.
Εν Τριγλία τη 17 Ιανουαρίο υ 1920
».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Θεολόγο Φούντα, Κ. Λουτσίδη, Κ. Ιορδ. Χ’’Αναστασίου, Χαρίδημο Τιτάγκο,  Αρμόδιο Στέργιο, Νικ. Καλπάκη, Κ. Κονδυλένι ο, Γ. Α. Τακά, Αριστοφάν η Γ. Κασούρη, … Κρυσταλλί δη, Αλέξανδρο Μαστραντώ νη, Ν. Ευστρατιά δη, εκ των οποίων οι Θεολογος Φούντας, Κ. Λουτσίδης, Χαρίδημος Τιτάγκος, Αρμόδιος Στέργιος, Κ. Χ’’Αναστασίου, και Ι. Κρυσταλλί δης ήταν Εφοροδημο γέροντες.

Τέσσερις μέρες αργότερα, στο πρακτικό της 21.1.1920 (σελ. 312) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του Ορφανοτρο φείου: «Αναφορικώς δε προς το ζήτημα του Ορφανοτρο φείου, ούτινος η ίδρυσις τυγχάνει κύριον μέλημα της Κοινότητο ς ημών και εθεωρήθη λίαν επίκαιρον όπως η Εφοροδημο γεροντία αποταθεί προς τους εν Αθήναις αδελφούς Σταυρίδας, ίνα ούτοι προβώσι εις τα κατάλληλα προς τούτο διαβήματα».

Αυτό είναι και το τελευταίο πρακτικό που αναφέρετα ι στο θέμα της ίδρυσης του Ορφανοτρο φείου στην Τρίγλια, η οποία φαίνεται ότι δεν υλοποιήθη κε, τελικά, για άγνωστους λόγους.
6
Στο διάστημα 23-27/9/2019 η ομάδα ερευνητών επισκέφθη κε για δεύτερη φορά την Τρίγλια και την Πέμπτη 26/9/2019 βρέθηκε και πάλι το χώρο του Νεκροταφε ίου, που κατασκευά στηκε το 1908 με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας τότε, και τη συμμετοχή όλων των Χριστιανώ ν κατοίκων της Τρίγλιας. Στόχος ήταν να τελεστεί τρισάγιο από τον π. Θεοδόσιο στη μνήμη όλων των Χριστιανώ ν Τριγλιανώ ν, που κατοικούσ αν εκεί πριν από το Μεγάλο διωγμό (Αύγουστος 1922).

Φέτος, είχαμε την τύχη να μην βρεθούμε αντιμέτωπ οι με τον ιδιοκτήτη της έκτασης, ο οποίος μας είχε εμποδίσει πέρυσι να περπατήσο υμε όλη την έκταση. Έτσι, περπατώντ ας λίγο περισσότε ρο από το σημείο που είχαμε φτάσει πέρυσι, αντικρύσα με ένα σύμπλεγμα κτισμάτων, το ένα από τα οποία (νότιο) έμοιαζε να είναι το ναίδριο που είχε κατασκευα στεί το 1908, με το «υπόγειο», λόγω του επικλινού ς εδάφους, που χρησιμοπο ιούνταν ως οστεοφυλά κιο. Τόσο τα υλικά κατασκευή ς του (πετρόκτισ το), όσο και τα χαρακτηρι στικά της πρόσοψής του μαρτυρούσ αν ότι πρόκειται για το ναίδριο του νεκροταφε ίου και αυτό πιστοποιή θηκε, όταν επιστρέψα με από το ταξίδι, με βάση το σχετικό βίντεο από το ταξίδι των Τριγλιανώ ν το 1978, με το κρουζιερό πλοιο «Κένταυρος» του Καβουνίδη (http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=454.0 ).

Η θέση του Νεκροταφε ίου και του ναϊδρίου σε σχέση με τον επαρχιακό δρόμο

Φωτογραφία της πρόσοψης του ναιδρίου από το βίντεο του 1978


Φωτογραφία του ναϊδρίου 26/9/2019

Το κτίσμα του ναϊδρίου είναι αυτό με την δίφυλλη καφέ πόρτα και τα χαρακτηρι στικά της πρόσοψης που το ταυτοποιο ύν με εκείνο του 1978 είναι 1) το μακρύ ξύλινο δοκάρι πάνω από την πόρτα και 2) η καμάρα και η παραλληλό γραμμη εσοχή του υπέρθυρου .


Φωτογραφία της νότιας πλευράς του ναϊδρίου με το τοξωτό σιδερόφρα κτο παράθυρο

Επικουρικ ά, το τοξωτό σιδερόφρα κτο παράθυρο του κτίσματος της νότιας πλευράς του κτίσματος αποδεικνύ ει ότι πρόκειται για το ναίδριο.


Φωτογραφία του «υπογείου», που χρησιμοπο ύνταν ως οστεοφυλά κιο

Μετά από 111 χρόνια, από την κατασκευή του, το πέτρινο ναίδριο εξακολουθ εί να στέκεται όρθιο, έστω και σαν αποθήκη του σημερινού ιδιοκτήτη της έκτασης, και να αποτελεί ένα ακόμη μνημείο που άφησαν οι πρόγονοί μας στην Τρίγλια.

7
Σύλλογος των Απανταχού Τριγλιανών / ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ (23/9/2019-27/9/2019)
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 01 Οκτώβριος 2019, 10:14:00 μμ »
Ακόμη ένα ταξίδι στην αλησμόνητ ή μας πατρίδα την Τρίγλια, ολοκληρώθ ηκε. Η συγκίνηση είναι πάντα έντονη, όταν επισκέπτε σαι την Τρίγλια. Ακόμη περισσότε ρο, όταν είσαι με Τριγλιανο ύς απογόνους και μοιράζεσα ι την ίδια αγάπη για τον τόπο και για τους ανθρώπους που φύγανε…

Δεν υπάρχει ταξίδι χωρίς εκπλήξεις . Υποθέταμε πως τα είχαμε δει σχεδόν όλα και ο,τι θα βρίσκαμε θα αποτελούσ ε λεπτομέρε ιες που μας ξεφύγανε τις προηγούμε νες φορές. Γελαστήκα με.
Ο Δήμαρχος των Μουδανιών κ. Χαϊρι Τουρκιλμά ζ, μας καλοδέχθη κε στο ξεκίνημα της παραμονής μας και έκανε ο,τι μπορούσε για να περάσουμε καλά. Μας πρόσφερε ένα πλούσιο γεύμα με την άφιξή μας, μες γέμισε αναμνηστι κά δώρα, διέθεσε αυτοκίνητ ο με οδηγό και συνοδό για την περιήγησή μας στα μέρη γύρω από την Τρίγλια και μας παρέθεσε το αποχαιρετ ιστήριο γεύμα. Πάνω από όλα αυτά, βρίσκεται η ζεστή και ειλικρινή ς διάθεσή του. Τον ευχαριστο ύμε.

Ο νέος ηγούμενος της Χάλκης, σεβασμιώτ ατος κ. Κύριλλος ήρθε με τον πατέρα Νικόλαο στην Τρίγλια. Μεγάλη τιμή για μας. Συμφάγαμε και την επομένη τελέσαμε λειτουργί α στην κοντινή Προύσα. Ο σεβασμιώτ ατος, κέρδισε την αγάπη και την εκτίμηση όλων μας με την πολύ ανθρώπινη και ειλικρινή προσωπικό τητά του. Τον ευχαριστή σαμε και του ευχηθήκαμ ε καλή δύναμη στο έργο του.
Πέρα από τους γνωστούς περιπάτου ς στα σοκάκια της Τρίγλιας, ξεχώρισε η επίσκεψή μας στο χαμάμ που βρίσκεται στην άκρη του παλιού ναού του Αγ. Στεφάνου. Ανακαινίσ θηκε και είναι επισκέψιμ ο σαν αξιοθέατο . Μας έκανε μεγάλη εντύπωση και ευχαριστή σαμε τον Χάκκι και τον μουχτάρη της Τρίγλιας Σουλεϊμαν που συμβάλανε στην επίσκεψη στο μνημείο.
Κάναμε και φέτος–όπως κάθε φορά- ένα τρισάγιο στα παλιά μνήματα. Κάθε φορά που μπαίναμε στο παρελθόν, ο ιδιοκτήτη ς μας πλησίαζε και δεν μας άφηνε να προχωρήσο υμε παραπέρα. Αυτή τη φορά, απουσίαζε και αρχίσαμε να τριγυρνάμ ε στην περιοχή. Ανακαλύψα με το εκκλησάκι που έκτισε ο Αγιος Χρυσόστομ ος το οποίο μετέπειτα ιδιοκτήτε ς το είχαν μετατρέψε ι σε σπίτι και αποθήκη. Το θεωρήσαμε μεγάλη ευλογία και τύχη που μετά από τόσα χρόνια (από το 1978) το ανακαλύψα με πάλι. 

Η επίσκεψή μας στα γύρω χωριά με το μικρό λεωφορείο που μας παραχώρησ ε ο δήμαρχος μαζί με οδηγό και συνοδό είχε κι αυτή το ενδιαφέρο ν της. Λιμάνι Καπάντζα, Γυαλί Τσιφλίκ, Βελετλέρ, Μυσαίπολη, Ελιγμοί, Παλλαδάρι και Ντερέκιοι είναι τα μέρη που επισκεφθή καμε. Οι ντόπιοι –οι περισσότε ροι ανταλλάξι μοι κι αυτοί- ήταν πολύ φιλόξενοι . Μας προσφέραν ε τσάι, και τα εκπληκτικ ά σύκα (είναι η εποχή τους) εξαιρετικ ής ποιότητας και νοστιμιάς . Η εκκλησία στη Μυσέπολη του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου όπως και αυτή στο Ντερέκιοι στέκουν εκεί, σε πείσμα των καιρών, απομεινάρ ια ενός ρωμέικου χριστιανι κού πολιτισμο ύ.

Ο Μάκης, η Ευγενία, η Θεοδοσία, ο πατέρας Θεοδόσιος, ο Κοσμάς, η Εριφύλη, ο Βασίλης, η Βαλερία και ο Βασίλης, αφήσαμε πίσω την όμορφη πατρίδα μας που μας φιλοξένησ ε με τον καλύτερο τρόπο και μας φανέρωσε πάλι τα μυστικά της. Δώσαμε μέσα μας μια υπόσχεση να μην τη ξεχάσουμε και σύντομα να ξαναγυρίσ ουμε κοντά της.

Βασίλης Σακελλαρί δης


8
Α.Ο.Τ Ραφήνας / ΚΛΗΡΩΣΗ ΑΓΩΝΩΝ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Α' ΕΠΣΑΝΑ
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 11 Σεπτέμβριος 2019, 01:25:18 μμ »
Αναλυτικά το πρόγραμμα της Α’ ΕΠΣΑΝΑ έχει ως εξής:

1η αγωνιστικ ή και 16η

Παλλαυρεω τικός-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Σαρωνικός Αναβ.-Μάχη Μαραθώνα
ΑΟ Κορωπίου-Αστέρας Βάρης
Γλυκά Νερά-Άρης Βούλας
Θησέας Ν. Μάκρης-Τρίγλια Ραφήνας
Ωρωπός-ΠΑΟ Καλυβίων
Κρυονέρι-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Άνοιξη

2η αγωνιστικ ή και 17η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Παλλαυρεωτικός
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Σαρωνικός Αναβ.
Μάχη Μαραθώνα-ΑΟ Κορωπίου
Αστέρας Βάρης-Γλυκά Νερά
Άρης Βούλας-Θησέας Ν. Μάκρης
Τρίγλια Ραφήνας-Ωρωπός
ΠΑΟ Καλυβίων-Κρυονέρι
Άνοιξη-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς

3η αγωνιστικ ή και 18η

Σαρωνικός Αναβ.-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
ΑΟ Κορωπίου-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Γλυκά Νερά-Μάχη Μαραθώνα
Θησέας Ν. Μάκρης-Αστέρας Βάρης
Ωρωπός-Άρης Βούλας
Κρυονέρι-Τρίγλια Ραφήνας
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-ΠΑΟ Καλυβίων
Παλλαυρεω τικός-Άνοιξη

4η αγωνιστικ ή και 19η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-ΑΟ Κορωπίου
Παλλαυρεω τικός-Σαρωνικός Αναβ.
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Γλυκά Νερά
Μάχη Μαραθώνα-Θησέας Ν. Μάκρης
Αστέρας Βάρης-Ωρωπός
Άρης Βούλας-Κρυονέρι
Τρίγλια Ραφήνας-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Άνοιξη-ΠΑΟ Καλυβίων

5η αγωνιστικ ή και 20η

Γλυκά Νερά-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
ΑΟ Κορωπίου-Παλλαυρεωτικός
Θησέας Ν. Μάκρης-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Ωρωπός-Μάχη Μαραθώνα
Κρυονέρι-Αστέρας Βάρης
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Άρης Βούλας
ΠΑΟ Καλυβίων-Τριγλία Ραφήνας
Σαρωνικός Αναβ.-Άνοιξη

6η αγωνιστικ ή και 21η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Θησέας Ν. Μάκρης
Παλλαυρεω τικός-Γλυκά Νερά
Σαρωνικός Αναβ.-ΑΟ Κορωπίου
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Ωρωπός
Μάχη Μαραθώνα-Κρυονέρι
Αστέρας Βάρης-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Άρης Βούλας-ΠΑΟ Καλυβίων
Άνοιξη-Τρίγλια Ραφήνας

7η αγωνιστικ ή και 22η

Ωρωπός-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
Θησέας Ν. Μάκρης-Παλλαυρεωτικός
Γλυκά Νερά-Σαρωνικός Αναβ.
Κρυονέρι-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Μάχη Μαραθώνα
ΠΑΟ Καλυβίων-Αστέρας Βάρης
Τρίγλια Ραφήνας-Άρης Βούλας
ΑΟ Κορωπίου-Άνοιξη

8η αγωνιστικ ή και 23η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Κρυονέρι
Παλλαυρεω τικός-Ωρωπός
Σαρωνικός Αναβ.-Θησέας Ν. Μάκρης
ΑΟ Κορωπίου-Γλυκά Νερά
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Μάχη Μαραθώνα-ΠΑΟ Καλυβίων
Αστέρας Βάρης-Τρίγλια Ραφήνας
Άνοιξη-Άρης Βούλας

9η αγωνιστικ ή και 24η

ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
Κρυονέρι-Παλλαυρεωτικός
Ωρωπός-Σαρωνικός Αναβ.
Θησέας Ν. Μάκρης-ΑΟ Κορωπίου
ΠΑΟ Καλυβίων-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Τρίγλια Ραφήνας-Μάχη Μαραθώνα
Άρης Βούλας-Αστέρας Βάρης
Γλυκά Νερά-Άνοιξη

10η αγωνιστικ ή και 25η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-ΠΑΟ Καλυβίων
Παλλαυρεω τικός-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Σαρωνικός Αναβ.-Κρυονέρι
ΑΟ Κορωπίου-Ωρωπός
Γλυκά Νερά-Θησέας Ν. Μάκρης
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Τρίγλια Ραφήνας
Μάχη Μαραθώνα-Άρης Βούλας
Άνοιξη-Αστέρας Βάρης

11η αγωνιστικ ή και 26η

Τρίγλια Ραφήνας-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
ΠΑΟ Καλυβίων-Παλλαυρεωτικός
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Σαρωνικός Αναβ.
Κρυονέρι-ΑΟ Κορωπίου
Ωρωπός-Γλυκά Νερά
Άρης Βούλας-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Αστέρας Βάρης-Μάχη Μαραθώνα
Θησέας Ν. Μάκρης-Άνοιξη

12η αγωνιστικ ή και 27η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Άρης Βούλας
Παλλαυρεωτικός-Τρίγλια Ραφήνας
Σαρωνικός Αναβ.-ΠΑΟ Καλυβίων
ΑΟ Κορωπίου-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Γλυκά Νερά-Κρυονέρι
Θησέας Ν. Μάκρης-Ωρωπός
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Αστέρας Βάρης
Άνοιξη-Μάχη Μαραθώνα

13η αγωνιστικ ή και 28η

Αστέρας Βάρης-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
Άρης Βούλας-Παλλαυρεωτικός
Τρίγλια Ραφήνας-Σαρωνικός Αναβ.
ΠΑΟ Καλυβίων-ΑΟ Κορωπίου
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Γλυκά Νερά
Κρυονέρι-Θησέας Ν. Μάκρης
Μάχη Μαραθώνα-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών
Ωρωπός-Άνοιξη

14η αγωνιστικ ή και 29η

Ολυμπιακό ς Αγ. Στεφ.-Μάχη Μαραθώνα
Παλλαυρεω τικός-Αστέρας Βάρης
Σαρωνικός Αναβ.-Άρης Βούλας
ΑΟ Κορωπίου-Τρίγλια Ραφήνας
Γλυκά Νερά-ΠΑΟ Καλυβίων
Θησέας Ν. Μάκρης-ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς
Ωρωπός-Κρυονέρι
Άνοιξη-Αχιλλέας Κ. Αχαρνών

15η αγωνιστικ ή και 30η
Αχιλλέας Κ. Αχαρνών-Ολυμπιακός Αγ. Στεφ.
Μάχη Μαραθώνα-Παλλαυρεωτικός
Αστέρας Βάρης-Σαρωνικός Αναβ.
Άρης Βούλας-ΑΟ Κορωπίου
Τρίγλια Ραφήνας-Γλυκά Νερά
ΠΑΟ Καλυβίων-Θησέας Ν. Μάκρης
ΑΟ Γ. Παθιακάκη ς-Ωρωπός
Κρυονέρι-Άνοιξη
9
Α.Ο.Τ Ραφήνας / ΚΥΠΕΛΛΟ ΕΠΣΑΝΑ Α' ΦΑΣΗ
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 11 Σεπτέμβριος 2019, 01:08:53 μμ »
Πρόγραμμα Αγώνων Κυπέλλου Περιόδου 2019-2020

Για την Α’ Φάση του Κυπέλλου ΕΠΣΑΝΑ θα διεξαχθεί ο αγώνας ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝOY – A.O.ΤΡΙΓΛ ΙΑΣ ΡΑΦΗΝΑΣ στο γήπεδο του Αγίου Στεφάνου την Κυριακή 15 Σεπτεμβρί ου 2019 στις 16:30 μ.μ.
10
Κώδικας Πρακτικών Παλιάς Τρίγλιας - Ιστορίες / 11) Οι Εκκλησίες, οι Ιερείς και οι Επίτροποι της Τρίγλιας
« Τελευταίο μήνυμα από Μέλος Φόρουμ στις 09 Σεπτέμβριος 2019, 10:03:31 πμ »
Οι Εκκλησίες, οι Ιερείς και οι Επίτροποι της Τρίγλιας


Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μία απ’ αυτές έχει σχέση με τις Εκκλησίες, τους Ιερείς και τους Επιτρόπου ς των εκκλησιών της Τρίγλιας που διορίστηκ αν από την Εφοροδημο γεροντία και υπηρέτησα ν σ’ αυτές, στο διάστημα που καλύπτει ο διασωθείς Κώδικας Πρακτικών (1902-1922) και ειδικότερ α της περιόδου μετά τον Ιανουάριο 1908, οπότε εγκρίθηκε ο Κανονισμό ς της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τρίγλιας, στο πρώτο Κεφάλαιο του οποίου περιλαμβά νονται άρθρα για τις εκκλησίες και την εκ περιτροπή ς λειτουργί α τους, για λόγους οικονομία ς, και στο τρίτο κεφάλαιο άρθρα για τους επιτρόπου ς των εκκλησιών .


Εκκλησίες της Τρίγλιας

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζ ονται τα στοιχεία που έχουν καταγραφε ί στον Κώδικα Πρακτικών και αφορούν στις εκκλησίες και αφενός στον εκ περιτροπή ς τρόπο λειτουργί ας τους μετά τον Ιανουάριο 1908 αφετέρου στη λειτουργί α μίας μόνον εκκλησίας (Άγιος Γεώργιος κάτω), για λόγους οικονομία ς, μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν, στα τέλη του 1918, από την εξορία τους . Όπως έχει αναφερθεί στην 1η ιστορία αυτής της Ενότητας «Ο Χρυσόστομ ος και η ιδέα για νέα κεντρική εκκλησία στην Τρίγλια», κατά την περίοδο την πρώτης εξορίας του στην Τρίγλια (3.10.1907 – 19.7.1908), και από τις πρώτες ημέρες της παρουσίας του εκεί, ο Χρυσόστομ ος δραστηριο ποιήθηκε συστηματι κά για την εφαρμογή και υλοποίηση πολλών από τα σχέδια που ονειρευότ αν για την πόλη του, εκτός των άλλων, και στο θέμα των εκκλησιών της Τρίγλιας. Ανέλαβε, αμέσως, ενεργό ρόλο στις τοπικές αποφάσεις και εισηγήθηκ ε στην Εφοροδημο γεροντία και σε συνελεύσε ις των κατοίκων το σχέδιό του για ίδρυση μιας νέας Κεντρικής Εκκλησίας που θα αντικαθισ τούσε τις έξι υφιστάμεν ες, τότε, με στόχο τον περιορισμ ό των εξόδων λειτουργί ας τους, και τη χρησιμοπο ίηση των κτιριακών τους εγκαταστά σεων για άλλους σκοπούς, δεδομένου ότι η οικονομικ ή κατάσταση του Κοινοτικο ύ ταμείου χαρακτηρι ζόταν τουλάχιστ ον δραματική στις αρχές του 20ου αιώνα. Αν και η θέση ανέγερσης της νέας Κεντρικής Εκκλησίας άλλαξε τρεις φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα, η ιδέα του αυτή δεν πραγματοπ οιήθηκε, αφού μετά την επιστροφή του στην Τρίγλια, τον Ιούνιο 1909, για τη δεύτερη εξορία του, διαπίστωσ ε σοβαρές αντιδράσε ις και, τελικά, άλλαξε το αρχικό του σχέδιο και εισηγήθηκ ε την ανέγερση του μεγαλοπρε πούς κτιρίου των νέων Σχολείων που εξακολουθ εί να ορθώνεται και σήμερα στη θέση του, ως σύμβολο της θέλησης του ιδίου και του Χριστιανι κού λαού της Τρίγλιας, της εποχής εκείνης, και σημείο αναφοράς της σημερινής Τρίγλιας, μεταξύ των υπόλοιπων σημείων αναφοράς, όπως η Βυζαντινή εκκλησία Παντοβασί λισσα, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Άνω, η εκκλησία της Παναγίας-Μητρόπολη, η Βυζαντινή εκκλησία της Ευαγγελίσ τριας ή του Αγίου Στεφάνου, που μετατράπη κε σε τζαμί (Fatih Camii) το 1661 και άλλα.

Στην κατεύθυνσ η υλοποίηση ς του αρχικού του σχεδίου, συμμετείχ ε σε συνεδρίασ η υπό την προεδρία του Μητροπολί τη Προύσας Ναθαναήλ, πρότεινε την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των 5 εκκλησιών (η έκτη του Αγ. Δημητρίου αργούσε και το 1909 κατεδαφίσ τηκε προκειμέν ου να ανεγερθεί στον ευρύτερο χώρο το νέο μεγαλοπρε πές κτίριο των νέων Σχολείων) και συγκροτήθ ηκε επιτροπή με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο για τη σύνταξη Κανονισμο ύ (Κώδικας 427, πρακτικό 9.1.1908, σελ. 36-37). Στη συνέχεια, συνέταξε τον Κανονισμό της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας των Εκκλησιών της Τρίγλιας, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια, στην οποία συζητήθηκ ε και εγκρίθηκε ο Κανονισμό ς (Κώδικας 427, πρακτικό 13.1.1908, σελ. 39-40), ως ακολούθως:

… ακροασάμε νοι της γενομένης υπ’ αυτού εισηγήσεω ς του Κανονισμο ύ και συζητήσαν τες άρθρον προς άρθρον τον εν λόγω Κανονισμό ν της Ημετέρας Κοινότητο ς και εγκρίναντ ες αυτόν εν πάσι τοις σημείοις επεψηφίσα μεν και επεκυρώσα μεν αυτόν και ενεκρίναμ εν να καταχωρισ θή παρά πόδας εν τω παρόντι Κώδικι και ν’ αποτελή τουντεύθε ν θεμελιώδη νόμον, καθ’ ον να διέπωνται τα Κοινοτικά, Σχολικά και Εκκλησιασ τικά ημών πράγματα”.

Στη συνέχεια, ο “Κανονισμός της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τριγλίας της Επαρχίας Προύσης” καταχωρήθ ηκε με χρονολογί α “Ιανουάριος 1908” στον Κώδικα της Τρίγλιας (σελ. 42-45). Στο κεφάλαιο Α’ «Περί Κοινότητο ς» περιλαμβά νονται αφενός το άρθρο 2, στο οποίο έχει καταγραφε ί η ακόλουθη αναφορά για τις εκκλησίες και ακολουθού ν άλλες για τα σχολεία, τα δύο σωματεία, το νεκροταφε ίο και την κτηματική ακίνητη και κινητή περιουσία της Κοινότητο ς, αφετέρου τα άρθρα 3 και 4:

Άρθρ. 2) Η Κοινότης έχει έξι ιερούς ναούς α) τον του Αγίου Γεωργίου της κάτω συνοικίας, β) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομέ νης Μητροπόλε ως, γ) τον του Αγίου Ιωάννου, δ) τον Αγίου Γεωργίου της άνω συνοικίας, του επιλεγομέ νου Κυπαρισσι ώτου, ε) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομέ νης Παντανάσσ ης «Παντοβασιλίσσης» και στ) τον του Αγίου Δημητρίου…..

Αρθρ. 3) Αι εξ της Κοινότητο ς Εκκλησίαι αποτελούσ ι δύο συμπλέγμα τα, ων το μεν εν αποτελούσ ιν αι Εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου του κάτω, Παναγίας Μητροπόλε ως και αγίου Ιωάννου, το δ’ έτερον αι Εκκλησίαι Αγίου Γεωργίου Κυπαρισσά, Παναγίας Παντοβασι λίσσης και αγίου Δημητρίου λειτουργο ύσης μόνον κατά την ετήσιον μνήμην και πανήγυριν του Μεγαλομάρ τυρος Δημητρίου, κατά την εορτήν της Ζωοδόχου Πηγής και την εορτήν των Ισαποστόλ ων Κων/νου και Ελένης.

Άρθρ. 4) Εκ των συμπλεγμά των τούτων κατά πάσαν εορτήν και Κυριακήν λειτουργο ύσιν εν τη κοινότητι δύο εκάστοτε Εκκλησίαι μία εκ των κάτω τρειών Εκκλησιών και μία εκ των άνω δύο τούτων εκ περιτροπή ς κατά μήνα μεν μέχρι του έτους 1908 δια το πρώτον τούτο έτος, κατά τριμηνίαν δε μετά την λήξιν του παρόντος έτους, οριζομένη ς δια κλήρου της Εκκλησίας εξ ης θα γίνη η έναρξις δια το παρόν έτος από της 1ης του μηνός Φεβρουαρί ου
”.

Συμπερασμ ατικά, από τις 6 εκκλησίες, 1) εκείνη του Αγ. Δημητρίου λειτουργο ύσε, την εποχή εκείνη, μόνον κατά την πανήγυρη του Αγίου, την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής και την εορτή των ισαποστόλ ων Κωνσταντί νου και Ελένης και 2) μετά την έγκριση του Κανονισμο ύ θα λειτουργο ύσε μία εκκλησία εκ των τριών του κάτω συμπλέγμα τος και μία εκ των δύο του άνω.

Επειδή και στα επόμενα Κεφάλαια Γ’ και δ’ του Κανονισμο ύ ρυθμίζοντ αι και ορίζονται τα θέματα της λειτουργί ας των εκκλησιών, των εσόδων και εξόδων, της πρόσληψης ιερέων, ψαλτών, και λοιπών εκκλησιασ τικών υπαλλήλων και γενικά όλων των εκκλησιασ τικών θεμάτων, θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω στο κεφάλαιο την Εκκλησιών και αυτά τα Κεφάλαια του Κανονισμο ύ, ώστε  ο αναγνώστη ς να έχει την πλήρη εικόνα αυτού του εξαιρετικ ού κειμένου και να μπορεί να συσχετίζε ι τις τροποποιή σεις που εγκρίθηκα ν τα επόμενα χρόνια, τόσο στην εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, αλλά και στη λειτουργί α μιας μόνον εκκλησίας, όσο και στα θέματα των Ιερέων και των εκκλησιασ τικών Επιτρόπων:

Κεφάλαιο Γ’ Περί Επιτρόπων των Εκκλησιών

Άρθρ, θ’) Εις έκαστον σύμπλεγμα Εκκλησιών ορίζεται επιτροπή αποτελουμ ένη εκ τριών προσώπων, ων έκαστον λαμβάνετα ι εξ εκάστης εκκλησιασ τικής περιφερεί ας, ήτοι δια το κάτω σύμπλεγμα ανά εις εκ των τέως ενοριών του Αγίου Γεωργίου, Παναγίας και αγ. Ιωάννου και δια το άνω σύμπλεγμα ανά εις εκ των τέως ενοριών του Αγίου Γεωργίου Κυπαρισσά, Παντοβασι λίσσης και Αγίου Δημητρίου . Οι επίτροποι ούτοι εκλέγοντα ι εν τη γενική συνελεύσε ι δια μυστικής και πάλιν ψηφοφορία ς επί διετίαν μεταξύ των ευσεβεστέ ρων και μάλλον ζηλωτών και φιλοκάλων πολιτών.

Άρθρ. ι’) Εκάστη τριμελής Επιτροπή καθήκοντα και δικαιώματ α έχει να φροντίζει περί της ευπρεπεία ς των οίκων του θεού, περί του διορισμού καταλλήλο υ προσωπικο ύ ψαλτών και λοιπών εκκλησιασ τικών υπαλλήλων, περί ιερέων δε προκειμέν ου απευθύνετ αι δια της Εφοροδημο γεροντίας προς τον Μητροπολί την. Περί της εισπράξεω ς των εκ δίσκου, εκ κηρού, εξ ιεροπραξι ών και άλλων πάσης φύσεως εκκλησιασ τικών χρημάτων και περί των αναγκαίων δαπανημάτ ων διά κηρόν, έλαιον, μισθούς υπαλλήλων εκκλησιασ τικών και δι’ άλλα οιαδήποτε έξοδα. Εις το τέλος εκάστου μηνός θεωρεί από κοινού μετά της Εφοροδημο γεροντίας τους λ/σμούς και παραδίδει το περισσεύο ν χρήμα εις το κεντρικόν ταμείον. Γενικαί επισκευαί, ίδρυσις καταστημά των, αγορά κτημάτων και εν γένει πάσα δήποτε δαπάνη υπερβαίνο υσα τα εκατόν γρόσια γίνεται μόνον μετά σύσκεψιν και έγκρισιν της Εφοροδημο γεροντίας .

Άρθρ. ια’) Εις έκαστον σύμπλεγμα Εκκλησιασ τικόν ορίζονται ανά δύο ιερείς οι πάντων χρηστότερ οι, ανά δύο ψάλται οι εκλεκτότε ροι, ανά δύο κανδηλα(να)πται, εις πρώτος και εις δεύτερος βοηθός μετά του αναλόγου και αρμόζοντο ς μισθού. Οι μισθοί και τα εκκλησιασ τικά βάρη και τα τυχηρά κατανέμον ται ανά μέσον αυτών μετ’ ακριβείας και δικαιοσύν ης. Ιεροπραξί αι τελούνται εν τη Εκκλησία τη λειτουργο ύσει, πλην βαπτίσεων, γάμων και κηδειών δυναμένων να τελεσθώσι ν και εν τη ιδία εκάστου Εκκλησία.

Άρθρ. ιβ’) Χάριν της ευπρεπίας και τάξεως ορίζονται, όπως κατά τον μήνα του Αυγούστου δια το συμπίπτον εν αυτώ την νηστείαν του δεκαπεντα ύγουστου μέχρι της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου λειτουργο ύνται σταθερώς αι εκκλησίαι της Παναγίας Μητροπόλε ως και Παντοβασι λίσσης, καθώς και κατά τας εορτάς των Ευαγγελισ μού, γενεθλίων και εισοδίων της Θεοτόκου. Η εορτή των Φώτων η εορτή του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Γεωργίου, και της δεκάτης τετάρτης Σεπτεμβρί ου, η Κυριακή της Σταυροπρο σκυνήσεως , η της Ζωοδόχου πηγής εν τη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Εορταί του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, η του Ευαγγελισ μού, η του Προφήτου Δανιήλ κα η της Αγίας Παρασκευή ς  εν τη του αγίου Ιωάννου Εκκλησία. Το μέγα πάσχα και αι εορταί του αγίου Παντελεήμ ονος και των αγίων Θεοδώρων εν τη εκκλησία του αγ. Γεωργίου του Κυπαρισσά . Η δε δευτέρα ανάστασις εν τη Παντοβασι λίσση δια το άνω σύμπλεγμα . Κατά την εορτήν των Τριών ιεραρχών γίνεται Μονοκλησί α εν μέσω των τριών εκκλησιών αγ. Γεωργίου κάτω, αγ. Ιωάννου και αγίου Γεωργίου του Κυπαρισσά .

Κεφάλαιον δ’ Περί πόρων της Κοινότητο ς

Άρθρον ιγ’) Πόρους η Κοινότης έχει: πρώτον τα παγκάρια των Εκκλησιών, δεύτερον τας προσόδους των Εκκλησιασ τικών και λοιπών ακινήτων και κινητών κτημάτων, τρίτον τα εισιτήρια των μαθητών, τέταρτον τα δικαιώματ α του γραφείου της Εφοροδημο γεροντίας , πέμπτον τα εκ του μονοπωλεί ου του κηρού, έκτον τα εκ των θεατρικών παραστάσε ων ή οιωνδήποτ ε άλλων εκτάκτων και απροβλέπτ ων αμέμπτων πάντοτε μέσων εισπραττό μενα υπέρ των σχολών δικαιώματ α, και εκτός των ωρισμένων εν καιρώ πανηγύρεω ν ή μονοκλησι ών, δίσκων προς όφελος των Σχολών.

Άρθρ. ιδ’) Ο παρών Κανονισμό ς εγκριθείς και ψηφισθείς εν γενική συνελεύσε ι των πολιτών Τριγλίας και επικυρωθε ίς παρά του Σεβασμιωτ άτου Μητροπολί του Προύσης τίθεται εις εφαρμογήν από σήμερον και ισχύει τέσσαρα έτη, μεθ’ ου δύναται να αναθεωρηθ ή τη αιτήσει των πολιτών. Αι νέαι αρχαιρεσί αι γενήσοντα ι συμφώνως τω κανονισμώ κατά τον Ιανουάριο ν, μόνον δε όσον αφορά το σύστημα του κατά μήνα ή τριμηνίαν εκ περιτροπή ς  να λειτουργώ νται αι Εκκλησίαι εδόθη η ελευθερία να προτιμάτα ι και εν τω μέσω της τετραετία ς εκείνο εκ των συστημάτω ν, το οποίον η πείρα και εφαρμογή είθελε αποδείξη ευκολώτερ ον δια τους Χριστιανο ύς και συμφερώτε ρον δια την Κοινότητα .
Εν Τριγλία κατά μήνα Ιανουάριο ν του 1908
Η Εφοροδημο γεροντία”.



Δύο μήνες μετά την έγκριση του Κανονισμο ύ της Τρίγλιας διαπιστών ουμε την πρώτη τροποποίη ση του Κανονισμο ύ, σε ότι αφορά στην εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών . Στο από 16.3.1908 πρακτικό (σελ. 47) καταγράφε ται η συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, κατά την οποία αποφασίστ ηκε παμψηφεί, 1) η ανέγερση νέας Κεντρικής Εκκλησίας «εν η θέσει το πάλαι ήτο ιδρυμένη Εκκλησία του Σωτήρος Χριστού και όπου σήμερον είναι ωκοδομημέ να τα σχολεία της Κοινότητο ς», 2) η μελλοντικ ή χρήση των κτιρίων των ιερών ναών, 3) «και περί της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, και μόνον μέχρι της ανεγέρσεω ς του νέου κτιρίου να λειτουργώ νται αι δύο εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου του Κάτω και του Αγίου Γεωργίου του Άνω, του Ναού της Παντοβασι λίσσης χρησιμοπο ιουμένου ως αρχαίου Βυζαντινο ύ Προσκυνήμ ατος καθ’ όλας τας ημέρας της Εβδομάδος δια τας θρησκευτι κάς ανάγκας των Ευσεβών προσκυνητ ών, χωρίς όμως να έχη ιδιαιτέρα ν ενορίαν» και 4) «… ενέκρινεν ως ορθάς και σωτηρίους δια την πατρίδα τας σκέψεις και ιδέας του συμπολίτο υ ημών Σεβασμιωτ άτου Αγίου Δράμας Κυρίου Χρυσοστόμ ου έδωκεν εις Αυτόν πλήρη πληρεξουσ ιότητα όπως αναλάβη και φέρη εις πέρας αίσιον το θεάρεστον τούτο έργον».

Λίγες μέρες αργότερα, όμως, άλλαξε και πάλι η απόφαση για τη θέση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας και την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, αφού στη Γενική Συνέλευση ς της 6.4.1908 (σελ. 49), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, αποφασίστ ηκε 1) να αποτελέσε ι τη νέα Κεντρική Εκκλησία εκείνη του Αγίου Ιωάννου «ευρύνοντες και επεκτείνο ντες αυτήν εις διαστάσει ς δια της εξαγοράς των παραπλεύρ ων οικοπέδων ή ανταλλαγή ς αυτών μετ’ άλλων Εκκλησιασ τικών κτημάτων», 2) «… προσωρινώ ς θα λειτουργώ νται αι δύο εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου Κάτω και Άνω…», και 3) νέες αλλαγές στη μελλοντικ ή χρήση των κτιρίων των ιερών ναών. Αλλά και αυτή η απόφαση άλλαξε σύντομα, αφού στο πρακτικό της 22.6.1908 (σελ. 53) της Γενικής Συνέλευση ς, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, 1) αποφασίστ ηκε η ανέγερση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας στη θέση που βρισκόταν άλλοτε ο ναός της Αγίας Επίσκεψης, επειδή ο μηχανικός τον βρήκε τον πλέον κατάλληλο και επιπλέον οι κάτοικοι του Αγίου Γεωργίου Άνω αποδέχθηκ αν την μετατροπή της εκκλησίας σε Αρρεναγωγ είο, και 2) ορίστηκε επιτροπή για την εξαγορά των αναγκαιού ντων οικοπέδων . Σε εφαρμογή αυτών των αποφάσεων, ένα μήνα αργότερα (18.7.1908, σελ. 55), με την παρουσία του Χρυσόστομ ου, ο οποίος αναχώρησε την επομένη (19.7.1908) για την έδρα του, με την αμνηστία που δόθηκε από το Σουλτάνο, λόγω της εφαρμογής του Συντάγματ ος, καταγράφο νται στο αντίστοιχ ο πρακτικό οι ιδιοκτήτε ς και η αξία των οικοπέδων, τα οποία εξαγοράστ ηκαν από την Κοινότητα, για την ανέγερση της νέας κεντρικής Εκκλησίας στην ευρύτερη έκταση του άλλοτε ναού της Αγ. Επίσκεψης . Σημειώνετ αι ότι στην έκταση αυτή εξακολουθ ούσε να υπάρχει ο ετοιμόρρο πος και επικίνδυν ος για τους κατοίκους ναός του Αγ. Δημητρίου, ο οποίος αποφασίστ ηκε να κατεδαφισ τεί.

Ένα χρόνο αργότερα, ο Χρυσόστομ ος επέστρεψε στην Τρίγλια, για τη δεύτερη εξορία του, και διαπίστωσ ε ότι υπήρχαν ισχυρές αντιδράσε ις αφενός στο θέμα της ανέγερσης νέας Κεντρική Εκκλησίας αφετέρου στην αλλαγή της χρήσης των κτιρίων των εκκλησιών . Στην έκτακτη Γενική Συνέλευση της 12.7.1909 (σελ. 70),  υπό την προεδρία του, συζητήθηκ αν αυτά τα θέματα και αποφασίστ ηκε 1) να ανεγερθεί νέο Σχολείο στη θέση αυτή αντί της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, 2) «… να εξακολουθ ήση το σύστημα της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας εν ταις υπαρχούσα ις εκκλησίαι ς της Κοινότητο ς συμφώνως άλλως τε και προς τον υπάρχοντα Κανονισμό ν  μέχρι της ευλογητής εκείνης εποχής οπότε η πατρίς ομοφρονού σα θέλει προβή εις την καθιέρωσι ν δύο μόνον εκ των υπαρχόντω ν ναών του Θεού προς θεραπείαν των θρησκευτι κών και εκκλησιασ τικών αναγκών των κατοίκων …».

Η μέριμνα, όμως, του Χρυσόστομ ου, για την ανέγερση του νέου κτιρίου των Σχολείων, συνεχίζετ αι δυναμικά και στο πρακτικό της 19.4.1910 (Κώδικας 427, σελ. 93), υπό την προεδρία του, ως Μητροπολί τη Σμύρνης, πλέον, καταγράφη καν, από τον ίδιο, οι σημαντικέ ς αλλαγές που αποφασίστ ηκαν 1) στον εκ περιτροπή ς τρόπο λειτουργί ας των εκκλησιών, 2) τους ιερείς, 3) τους επιτρόπου ς και σε άλλα εκκλησιασ τικά θέματα (ίδρυση κηροποιεί ου, πώληση κηρού από τις εκκλησίες κλπ), 4) τη χρήση των κτιρίων των παλιών σχολείων, 5) το δάνειο από τον Γ. Μποτό για την ανέγερση του κτιρίου των νέων Σχολείων και, συγκεκριμ ένα, ότι:

… η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου λειτουργε ίται τακτικώς και παντοτειν ά, εκ δε των άλλων δύο εκκλησιών του Κάτω συμπλέγμα τος Παναγίας και Αγίου Γεωργίου η μεν Παναγία να λειτουργε ίται κατά τους μήνας Μάιον, Ιούνιον, Ιούλιον, Αύγουστον, Σεπτέμβρι ον και Οκτώβριον μέχρι του Αγίου Δημητρίου, εξαιρουμέ νων των δύο εορτών της Πεντηκοστ ής και του Σταυρού, οπότε θα λειτουργε ίται ο Άγιος Γεώργιος ο Κάτω, όστις και θα εξακολουθ εί λειτουργώ ν κατά τους λοιπούς εξ μήνας τους χειμερινο ύς. Το άνω σύμπλεγμα του Αγίου Γεωργίου του Κυπαρισσά και της Παντοβασι λίσσης θα εφαρμόζη το εν τω Κανονισμώ καθιερωμέ νον σύστημα. Η μεταρρύθμ ισις αύτη εκρίθη αναγκαία διότι ο χρόνος απέδειξε την χρησιμότη τα της μεταβολής ταύτης χάριν και της αγάπης των πολιτών και του συμφέροντ ος των ιερών μας Καθιδρυμά των. Οι ιερείς του Κάτω τούτου συμπλέγμα τος θα λειτουργώ σι εκ  περιτροπή ς έτος κατ’ έτος εν τη μιά ή τη άλλη Εκκλησία. Το Ταμείον έσται εν όλων των Εκκλησιών κατά ως ορίζει ο Κανονισμό ς. Ενεκρίθη δε Επιτροπή του μεν Αγίου Ιωάννου να είνε οι κύριοι Σταύρος Καραδιαμα ντής, Στέφανος Μπαρουξής και Δημ. Νανάης, του δε Αγίου Ιωάννου (σ.σ. προφανές λάθος) οι κύριοι Ζαρείφης Γιατζόγλο υ, Βασιλ. Κουτουκάς και Θεοδ. Ορφανίδης . Απεφασίσθ η να ιδρυθή κοινόν κηροποιεί ον της Κοινότητο ς, το οποίον θα έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν αποκλειστ ικώς εις τους συμπολίτα ς μας, εις ους αυστηρώς απαγορεύε ται ν’ αγοράζωσι ν άλλοθεν κηρόν. Η τιμή του εν χρήσει  (..)κηρού ωρίσθη εις γρόσια είκοσιν. Ουδείς δε εκ των εν Τριγλία εμπόρων έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν δια κατανάλωσ ιν εν ταις ιεραίς ημών Εκκλησίαι ς. Όσοι δε κηρόν έχουσι οι έμποροι υποχρεούν ται ν’ αγοράσωσι ν αι Εκκλησίαι και βαθμιαίως να πληρώσουν . Απεφασίσθ η να διορισθή οικονομικ ή και διαχειρισ τική Επιτροπή, ήτις να έχη το δικαίωμα να διαχειρίζ εται τα κοινοτικά προσοδοφό ρα κτήματα προς εξάλειψιν και εξόφλησιν του χρέους και δανείου, εις το οποίον θα προβή η Επιτροπή αύτη προς αποτελείω σιν των υπαρχουσώ ν ελλείψεων των νέων Σχολικών κτιρίων. Τα κτήματα ταύτα είνε τα παλαιά Σχολεία μετατρέπε ι σήμερα το μεν Αρρεναγωγ είον εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείον εις Υφαντουργ είον και το κάτω εις θέατρον, τα νέα μαγαζία των νέων Σχολικών κτιρίων, τα μοναστηρι ακά κτήματα αφαιρουμέ νων των δαπανών της καλλιέργε ιας, και το Καφφενείο ν της Αδελφότητ ος, ήτις σκοπόν είχε και έχει την προστασία ν των γραμμάτων εν τη Κοινότητι . Η οικονομικ ή και διαχειρισ τική αύτη Επιτροπή ωρίσθη εκ του Προέδρου της Μετοχικής ενταύθα Εταιρείας και του κ. Φιλίππου Καβουνίδο υ. Ευτυχώς ο συμπολίτη ς ημών κ. Γεώργιος Μποτός παρέχων το μέτρον της φιλοπατρί ας και φιλομουσί ας του προσηνέχθ η οικειοθελ ώς προς 8% να δανείση εις την οικονομικ ήν Επιτροπήν το ποσόν μέχρι Πεντακοσί ων λιρών αίτινες θα γίνη ανάγκη δια την αποπεράτω σιν του κτιρίου. Η πατρίς όλη ευγνωμονε ί αυτώ. Αλλά και όλοι οι παραστάντ ες πολίται εδήλωσαν ότι έκαστος θα συνεισφέρ η τον οβολόν και την συνδρομήν του, ώστε μέχρι της εσοδείας των κουκουλίω ν να πληρωθώσι και αι συνδρομαί και να καλυφθή, ως ελπίζομεν το ήμισυ του χρέους μας. Ωρίσαμεν δε όπως και την μεθαύριον Τετάρτην εργασθώμε ν όλη η πόλις  ως εις άνθρωπος και ετοιμάσωμ εν όλον το απαιτούμε νον υλικόν δια την συντέλεσι ν του κτιρίου. Της τοιαύτης δε ελπίδος και με μεγαλυτέρ αν ομόνοιαν και αγάπην αποφασίσα ντες ταύτα πάντα και υποσχόμεν οι να τα τηρήσωμεν κατεστρών αμεν ώδε  την παρούσαν πράξιν προς δήλωσιν δια τους μεταγενέσ τερους. Τα δύο Σχολεία ενοικιάζο νται δια πλειοδοσί ας προς χρήσιν του πλειοδοτο ύντος. Δια πλειοδοσί ας κατακυρού ται και των λοιπών κτημάτων η ενοικίασι ς”. Το πρακτικό υπογράφηκ ε από 64 κατοίκους και 2 εφοροδημο γέροντες και επικυρώθη κε από τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης.

Λίγες ημέρες αργότερα (26.4.1910, σελ. 99) συνεδρίασ αν οι Εφοροδημο γέροντες και οι Επίτροποι του κάτω συμπλέγμα τος, για τους ιερείς αυτού του συμπλέγμα τος, αλλά και, σε συνέχεια της πιο πάνω Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910, αποφασίστ ηκε «όπως λειτουργε ί διαρκώς ο ιερός Ναός του αγίου Ιωάννου του κάτω συμπλέγμα τος οι δε ναοί του Αγίου Γεωργίου και Παναγίας του αυτού συμπλέγμα τος  ανά εξ μήνας εναλλάξ». 

Μετά την πρώτη εξορία των Τριγλιανώ ν στην Προύσα, από τον Ιούλιο του 1915 μέχρι τα τέλη του 1918, και την επιστροφή στο χωριό τους, διαπίστωσ αν τις ζημιές στις εκκλησίες και τα σπίτια τους που προξενήθη καν από τους Τούρκους. Παράλληλα και για λόγους οικονομικ ής δυσχέρεια ς του Κοινοτικο ύ ταμείου, επανήλθε προς συζήτηση το θέμα της λειτουργί ας μιας μόνον ή δύο εκκλησιών και αντίστοιχ ου αριθμού ιερέων. Από την ανάγνωση του πρακτικού της Γενικής Συνέλευση ς Εφοροδημο γερόντων και προκρίτων της 26.4.1919 (σελ. 272) προκύπτει ότι, υπήρχαν δύο ισχυρές ομάδες που υποστήριζ αν η μεν μια την πρόσληψη ενός μόνον ιερέα και η άλλη δύο ιερέων. Μετά την ανάπτυξη των λόγων για κάθε πρόταση, έγινε μυστική ψηφοφορία μεταξύ των 32 μελών της Συνέλευση ς και υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για ένα μόνον ιερέα με ψήφους 28 έναντι 4 της άλλης πρότασης. Στη συνέχεια συζητήθηκ ε το θέμα επιλογής της μιας και μόνον εκκλησίας που θα λειτουργο ύσε, μεταξύ των τριών υποψηφίων Αγίου Γεωργίου Κάτω, Αγ. Ιωάννου και Αγ. Γεωργίου Άνω, και από τη μυστική ψηφοφορία προέκυψε η υπερψήφισ η του Αγ. Γεωργίου Κάτω με 18 ψήφους, έναντι 13 υπέρ του Αγ. Ιωάννου και 3 υπέρ του Αγ. Γεωργίου Άνω.

Τέσσερις μήνες αργότερα, πραγματοπ οιήθηκε Γενική Συνέλευση Εφοροδημο γερόντων και προκρίτων για συζήτηση γενικών θεμάτων, μεταξύ των οποίων και η αναφορά 52 πολιτών που προσκόμισ ε ο Διογένης Λιλής για το άνοιγμα και της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου Άνω. Είναι χαρακτηρι στικό το αντίστοιχ ο τμήμα του πρακτικού της 8.9.1919 (σελ. 296):

Είτα προσάγετα ι υπό του κ. Διογένους Λιλή αναφορά υπογεγραμ μένη υπό 52 πολιτών δι’ ης δι’ ύφους βαναύσου και τόνου επιτακτικ ού ζητείται το άνοιγμα και ετέρας Εκκλησίας και ονομαστικ ώς του Αγ. Γεωργίου του Άνω παρά την προϋπάρχο υσαν απόφασιν όπως μία και μόνη Εκκλησία λειτουργή ως εν τω εν σελ. 272 πρακτικώ δείκνυται . Η Εφοροδημο γεροντία εις μάτην ανακινούσ ης το προηγούμε νον πρακτικόν παρατηρού σα ότι τινές εκ των υπογραφόν των νυν την αναφοράν είνε προϋπογεγ ραμμένοι και εν εκείνω τω πρακτικώ. Εξηγείται εις αυτούς ότι η Κοινότης δεν είνε δυνατόν να αντεπεξέλ θη εις τα έξοδα των δύο εκκλησιών . Ούτε η πρότασις του κ. Φιλίππου Καράτση όπως εκκλησιαζ όμεθα όλοι εν μια Εκκλησία κλειομένη ς της ήδη λειτουργο ύσης και ανοιγομέν ης της ενορίας αυτών, ήτοι του Αγ. Γεωργίου του Άνω, ότε λαμβάνη τον λόγον ο κ. Αριστοφάν ης Κασούρης, όστις προτείνει όπως μη ανοίξει μεν και δευτέρα Εκκλησία προσληφθή όμως και δεύτερος ιερεύς. Η Εφοροδημο γεροντία ζητεί την ετυμηγορί αν των παρόντων οίτινες κατά το πλείστον συμφωνούν μετά της γνώμης ταύτης και ούτω γίνεται δεκτόν όπως προσληφθή και δεύτερος ιερεύς.
Εν Τριγλία τη 8 Σεπτεμβρί ου 1919
”.

Σημειώνετ αι ότι το πρακτικό αυτό υπογράφετ αι αφενός από τους Εφοροδημο γέροντες Ι. Κρυσταλλί δη, Αρμ. Στέργιο, Κ. Λουτσίδη και Χαρίδημο Τιτάγκο αφετέρου από πολίτες (Αριστοφάν η Γ. Κασούρη. Γεώργιο Μποτό, Βασίλειο Γκικάδη, Χαφείριο Αθ, Γιαζητζόγ λου, Ιορδάνη Κ. Τακά, Γεώργιο Γιακουβάκ η, Διογένη Λιλή, Αθανάσιο Γ. Φουτζουτζ όγλου, Χρυσόστομ ο Κάπα Ανδρέα, Δημήτριο Τσιρακμάν η, Γεώργιο Πολυχρόνη, Δημήτριο Παπορίδη και άλλους.

Αν και το θέμα των Μονών που περιλαμβά νεται στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 29.10.191 9 (σελ. 303) δεν έχει άμεση σχέση με τις εκκλησίες της Τρίγλιας, θεωρώ ότι πρέπει να αναφερθεί, αφού περιγράφε ται σ’ αυτό η κατάσταση των Μονών την εποχή εκείνη. Τις ημέρες εκείνες επισκέφθη κε την Τρίγλια ο Άγιος Σελευκεία ς, σχολάρχης της Θεολογική ς Σχολής της Χάλκης, με εντολή του Πατριαρχε ίου για να δει ο ίδιος την κατάσταση των δύο Σταυροπηγ ιακών Μονών, για τις οποίες η Εφοροδημο γεροντία είχε ζητήσει να σταματήσε ι το επίδομα προς το Πατριαρχε ίο. Μετά την επίσκεψή του στις Μονές, ανακοίνωσ ε το αποτέλεσμ α της μελέτης του και ειδικότερ α, σε ότι αφορά τον Αγ. Ιωάννη (της Πελεκητής) «να διατηρηθή η προς δυσμάς (την θάλασσαν) πλευρά, αρκετά καλή σχετικώς και νυν διατηρουμ ένη, το ηγουμενεί ον και ο ναός, όστις κατά την γνώμην του είναι Βυζαντινό ς (καθ’ ημάς μόνον το ιερόν ο δ’ υπόλοιπος κτισθείς μετά πυρκαϊάν) οι δε λοιποί τοίχοι να διατηρηθώ σι ως τοιούτοι περιβάλον τες τον ναόν δια την ασφάλειαν . Όσον δ’ αφορά την Μονήν των Πατέρων αύτη να μείνη προς το παρόν ως έχει μη επισκευαζ ομένη μηδ’ αυτού του ναού αυτής, ολιγωτέρα ς κατ’ αυτόν ή μικράς μάλλον αξίας, επιφυλασσ ομένης της Κοινότητο ς προς τούτο εις καλλιτέρα ς εις τον μέλλον ημέρας. Μετά ταύτα ανέφερεν ημίν ότι το επίδομα, ως γνωστόν, προορισμέ νον δια την Θεολογική ν Σχολήν Χάλκης και συνεπώς θα ήτο άδικον και δύσκολον δι’ αυτόν να αποστερηθ ή του πόρου τούτου. Μετά την παρατήρησ ιν ταύτην προταθέντ ος όπως κατ’ έτος πληρώνοντ αι δέκα Λοθ. (σ.σ. Λίρες οθωμανικέ ς) παρά τινός εκ των Εφόρων, ενεκρίθη προτάσει εφόρου  όπως πληρώνωντ αι ετησίως είκοσι πέντε (αρ. 25) Λοθ.». Για διευκόλυν ση του αναγνώστη, στο θέμα των χάρτινων λιρών Τουρκίας, σημειώνω ότι, μετά την ήττα της το 1918, εκδόθηκαν νέα χαρτονομί σματα με τη μορφή του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και σχέση μιας παλιάς χρυσής με 9 νέες χάρτινες λίρες. Η υποτίμηση αυτή της λίρας εξηγεί αφενός την αναφορά στα επόμενα πρακτικά σε “Λοθ” αντί των “Λιρών Τουρκίας” αφετέρου στα μεγαλύτερ α (αριθμητικ ά) ποσά για μισθούς, αξίες κλπ.

Στο πρακτικό της 3.11.1919 (σελ. 306) διαβάζουμ ε ότι συζητήθηκ ε στην Εφοροδημο γεροντία το θέμα του τρόπου λειτουργί ας των εκκλησιών, με αφορμή προφορική ανακοίνωσ η των ενοριτών του Αγ. Ιωάννου, αλλά αναβλήθηκ ε η λήψη απόφασης, προκειμέν ου οι ενορίτες να υποβάλουν γραπτώς και ενυπογράφ ως την αίτησή τους.

Μια σημαντική πληροφορί α, για τον ναό της Παντοβασί λισσας, έχει καταγραφε ί στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 3.1.1920 (σελ. 310) και συγκεκριμ ένα η προσφορά 100 Λοθ χάρτινων της Αικατερίν ης Ζαρκαλή για να επισκευασ τεί ο ιερός ναός της Παντοβασι λίσσης. Η επιδιόρθω ση του εσωτερικο ύ του ναού δόθηκε δια μειοδοσία ς, από την εκκλησιασ τική επιτροπή του Αγ. Γεωργίου Άνω, στον αρχιτέκτο να Αλεξ. Μαστραντώ νη αντί 119 Λοθ.

Στο χωρίς ημερομηνί α πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 311) αποφασίστ ηκε όπως ο κηρός των Εκκλησιών γίνει μονοπώλιο, προς όφελος των Σχολών. Αλλά και στο τελευταίο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (από 29.3.1922, σελ. 395), στο οποίο ασχολήθηκ ε με εκκλησιασ τικό θέμα, αποφάσισε «όπως ο κηρός ο χρησιμοπο ιούμενος κατά τας εορτάς του Πάσχα και εν γένει κατά πάσαν ιεροτελεσ τίαν πωλείται μόνο παρά των Εκκλησιών του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος. Εν εναντία περιπτώσε ι όσοι των κατοίκων θα αγοράσωσι κηρόν παρά των παντοπωλώ ν να έχωσι υπόψιν των ότι ο κηρός ούτος θα σφραγίζετ αι αναλόγως του βάρους παρά τούτων δι’ ιδιαιτέρα ς ταινίας παραδοθησ ομένης εις αυτούς παρά της Εφοροδημο γεροντίας . Εν η δε περιπτώσε ι ήθελε παρουσιασ θεί κηρός ασφράγιστ ος εν ταις Εκκλησίαι ς θα σφραγίζετ αι παρά των Επιτρόπων των Εκκλησιών και θα εισπράττε ται το αναλογούν χρηματικό ν ποσόν». Αποδεικνύ εται έτσι ότι, μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους,  τα οικονομικ ά της Κοινότητα ς ήταν σε πολύ δυσχερή κατάσταση, ώστε να αναγκάζετ αι η Εφοροδημο γεροντία να ασχολείτα ι και να επιβάλει παρόμοια μέτρα και κυρώσεις, για το κερί των Εκκλησιών .

Στο παραπάνω πρακτικό αναφέροντ αι οι Εκκλησίες του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος, αν και στο διάστημα από 3.11.1919 μέχρι 29.3.1922 δεν βρέθηκε πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας σχετικό με τη λειτουργί α δύο εκκλησιών στην Τρίγλια. Επομένως, στο ερώτημα αν, τελικά, λειτουργο ύσαν δύο εκκλησίες ή, απλά, ήταν τυχαία η αναφορά στις εκκλησίες του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος, η απάντηση πρέπει να είναι ότι λειτούργη σε μόνο μία, αφού στα τελευταία δύο πρακτικά, πριν από το Μεγάλο διωγμό τον Αύγουστο 1922, αναφέρετα ι μόνο η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου κάτω.

Στο πρακτικό της 11.7.1921 (σελ. 364) καταγράφε ται η δοξολογία που πραγματοπ οιήθηκε στην εκκλησία του Αγ. Γεωργίου κάτω, για τις νίκες του Ελληνικού Στρατού «επί τη καταλήψει Κοτναίου και Εσκή Σεχήρ». Συγκεκριμ ένα: «Η Κοινότης ημών επί τη χαρμοσύνω προελάσει του Στρατού μας και δια τας λαμπράς νίκας αυτού κατά του αιωνίου εχθρού ευχαριστο ύσα τω Παναγάθω πανδημεί εδοξολόγη σε τον Θεόν εν τω ιερώ ναώ του Αγίου Γεωργίου κάτω. Την δοξολογία ν ετίμησαν δια της παρουσίας των οι κάτωθι αξιωματικ οί του κατά ξηράν και θάλασσαν Στρατού προς ους εσαεί ευγνώμων τυγχάνει η Κοινότης».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από 1) τον πρόεδρο της Κοινότητο ς Κ. Κονδυλένι ο, 2) τα μέλη της Εφοροδημο γεροντίας Αρμόδιο Στέργιο, Νικ. Καλπάκη, Γεωρ. Α. Τακά, Αλέξανδρο Μαστραντώ νη και Κ. Ε. Λουτσίδη, 3) τον Κυβερνήτη Δωρίδος Πρωτοπαππ ά, 4) τρεις αξιωματικ ούς (υπογραφές δυσανάγνω στες), 5) τον Διευθυντή των Εκπαιδευτ ηρίων και 6) τους πολίτες Λυκούργο Ν. Τσάκωνα, Γεώργιο Ζ. Βουδούρης Σταύρο Μπατούρογ λου, Αναστ. Ν. …...

Στο τελευταίο από 17.7.1922 πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 404), σχετικά με τις εκκλησίες, αναφέρετα ι ότι συγκεντρώ θηκε ο λαός στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (μάλλον, του Κάτω) για να ακούσει της αποφάσεις της Ελληνικής Κυβερνήσε ως για τη Δυτική Μ. Ασία. Συγκεκριμ ένα: «Σήμερον 17 Ιουλίου του έτους 1922 μετά την ακρόασιν του επισήμου Κειμένου των αποφάσεων της Ελληνικής Κυβερνήσε ως περί Δυτ. Μ. Ασίας, συνελθών αυθορμήτω ς άπας ο λαός της ημετέρας Κοινότητο ς ανεξαρτήτ ου φυλής και θρησκεύμα τος εν τω Ναώ Αγ. Γεωργίου, αφού εξέφρασε την χαράν Αυτού, απεφάσισε να προβή εις την εκλογήν μικτής επιτροπής αποτελουμ ένης εκ των Εφοροδημο γερόντων Κων Κωνστ. Κονδυλένι ου, Βασιλ. Βασιλειάδ ου, Γεωρ. Τακά, Αρμ. Στεργίου, Αλεξ. Μαστραντώ νη, Γεωργίου Κασούρη και Κωνστ. Λουτζίδου και του Κου Αρήφ ογλού Σερκέτ αντιπροσώ που της ενταύθα Τουρκικής Παροικίας, ήτις αφού προφορικώ ς εκφράση την χαράν και τας ευχαριστί ας, συγχρόνως δε παρακαλέσ η Υμάς, όπως διαβιβάση τε τα ανωτέρω προς την Σεβαστήν Ελληνικήν Κυβέρνησι ν και προς την εν Σμύρνη Ύπατην Αρμοστεία ν».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Εφοροδημο γέροντες Κ. Κονδυλένι ο, Αρμόδιο Στέργιο, Γεώργιο Α. Τακά και Κ. Λουτζίδη.

Συμπερασμ ατικά, με τον Κανονισμό του Ιανουαρίο υ 1908 ορίστηκε η εκ περιτροπή ς λειτουργί α εκκλησιών του άνω και κάτω συμπλέγμα τος, δύο μήνες αργότερα (16.3.1908) αποφασίστ ηκε να λειτουργο ύν ο Άγιος Γεώργιος άνω και ο Άγιος Γεώργιος κάτω, αλλά η απόφαση άλλαξε και ορίστηκε να εφαρμοστε ί ο Κανονισμό ς για την εκ περιτροπή ς λειτουργί α, πριν αναχωρήσε ι ο Χρυσόστομ ος από την Τρίγλια τον Ιούλιο 1908. Μετά την επιστροφή του (Ιούνιος 1909), για τη δεύτερη εξορία του, και την απόφαση για ανέγερση νέων Σχολείων στη θέση της νέας Κεντρικής εκκλησίας, αποφασίστ ηκε (19.4.1910) 1) να λειτουργε ί παντοτειν ά ο Άγιος Ιωάννης, 2) από τις δύο εκκλησίες του κάτω συμπλέγμα τος να λειτουργε ί η Παναγία τους έξι καλοκαιρι νούς μήνες  και ο Άγιος Γεώργιος κάτω τους έξι χειμερινο ύς, ενώ στο άνω σύμπλεγμα (Άγιος Γεώργιος Κυπαρισσά ς και Παντοβασί λισσα) θα εφαρμόζετ αι το σύστημα του Κανονισμο ύ. Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους από την Προύσα, στα τέλη του 1918, και τη δυσχερή  οικονομικ ή κατάσταση της Κοινότητα ς, αποφασίστ ηκε την 26.4.1919 με ψηφοφορία 1) η λειτουργί α μιας μόνο εκκλησίας και 2) η επιλογή της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου κάτω. Αν και στο πρακτικό της 8.9.1919 (σελ. 296) συζητήθηκ ε το θέμα του ανοίγματο ς και δεύτερης εκκλησίας (Άγιος Ιωάννης), αφενός απορρίφθη κε η πρόταση και αντ’ αυτής αποφασίστ ηκε η πρόσληψη δεύτερου ιερέα, αφετέρου δεν βρέθηκε σχετικό πρακτικό στο επόμενο διάστημα. Τελικά, και στα δύο τελευταία πρακτικά πριν από το Μεγάλο διωγμό αναφέρετα ι ότι λειτουργο ύσε ο Άγιος Γεώργιος κάτω.


Οι Ιερείς της Τρίγλιας

Στην αρχή αυτού του κεφαλαίου θεωρώ υποχρέωσή μου να καταγράψω ένα μικρό αφιέρωμα στη μνήμη του Χρύσανθου Γεράκη, αδελφού του παππού μου Πολυνείκη Γεράκη, για την προσφορά του στην Τρίγλια αλλά και τη Ραφήνα, όπου εγκαταστά θηκε μετά το Μεγάλο διωγμό του 1922.

Ο Χρύσανθος ήταν το δεύτερο τέκνο και το πρώτο αγόρι του προππάππο υ μου Ιωάννη (Μοσχογιάν νη) Γεράκη, γεννήθηκε το 1868, απεβίωσε την 29.9.1929 και ετάφη δίπλα στο νότιο τοίχο της μικρής εκκλησίας (Παναγίτσα), στο ύψωμα πάνω από το νεκροταφε ίο της Ραφήνας. Στον περιφραγμ ένο τάφο του και στον μαρμάρινο σταυρό αναγράφετ αι «ΑΡΧΙΜ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ Ι. ΓΕΡΑΚΗΣ, 1868-1929».

Ο Χρύσανθος παντρεύτη κε την Εριφύλη  Σταυρίδου, ανηψιά του Σακελλαρί ου Κωνσταντί νου Σταυρίδου, ιερέως, και απέκτησαν την Χαρίκλεια την 15.1.1901, αλλά η Εριφύλη απεβίωσε ένα μήνα μετά τη γέννηση της κόρης της. Χειροτονή θηκε δόκιμος ιερέας σε ηλικία 29 ετών (1897) και το 1901 ιερέας, αν και σε πολλά πρακτικά του Κώδικα Πρακτικών της Τρίγλιας υπογράφει ως «ιερομόναχος», αλλά και σε πρακτικά του 1920 ως «Αρχιμανδρίτης». Είχε διοριστεί επανειλημ μένως στο διάστημα από 1908 έως 1915, ιερέας στην εκκλησία του Αγ. Γεωργίου Άνω, όπου βρισκόταν και η πατρική του κατοικία, και είχε συνυπογρά ψει πολλά πρακτικά με την παρουσία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, στην Τρίγλια. Μετά την εγκατάστα σή του στη Ραφήνα, δίδαξε μέχρι το θάνατό του σε σχολείο στο Δήλεσι. Η κόρη του Χαρίκλεια παντρεύτη κε στη Ραφήνα τον Μενέλαο Κανονίδη, βοηθό του Μιλτιάδη Κανονίδη, που είχε αναλάβει την κατασκευή του συνοικισμ ού της Ραφήνας, σύμφωνα με το βιβλίο «Ραφήνα-Αληθινές ιστορίες» του Θαν. Πιστικίδη (σελ. 65). Μετά το γάμο του, ο Μενέλαος εγκαταστά θηκε στη Ραφήνα και απέκτησαν δύο παιδιά την Στέλλα Κανονίδου, συζ. Γεωρ. Μπούτσικα, η οποία εξακολουθ εί να ζει στη Ραφήνα (και αμφισβητε ί αυτή την άποψη του Θαν. Πιστικίδη), και τον Χρήστο, ο οποίος απεβίωσε.

Επανερχόμ ενοι στο θέμα των ιερέων που διορίστηκ αν και υπηρέτησα ν στις εκκλησίες της Τρίγλιας, διαπιστών ουμε ότι στον Κώδικα Πρακτικών έχουν καταγραφε ί πολλά στοιχεία σχετικά με το διορισμό των ιερέων, το μισθό και τις υποχρεώσε ις τους, αλλά και τις καταγγελί ες, που υποβλήθηκ αν για μερικούς από αυτούς και τις ποινές που τους επιβλήθηκ αν. Σημειώνετ αι ότι, οι ιερείς που υπηρέτησα ν στις εκκλησίες της Τρίγλιας ήταν είτε Τριγλιανο ί, όπως ο Χρύσανθος Γεράκης, ο Σακελλάρι ος Σταυρίδης και άλλοι είτε από άλλα μέρη, και οι περισσότε ροι προσέφερα ν πολλά σ’ αυτόν τον τόπο και για το λόγο αυτό, θεωρώ ότι πρέπει να αναφερθού ν τα ονόματά τους σ’ αυτή την εργασία, ως ελάχιστο φόρο στη μνήμη τους. Υπενθυμίζ εται ότι στην προηγούμε νη ενότητα των Εκκλησιών έχει καταγραφε ί ο Κανονισμό ς  της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τριγλίας με τα άρθρα που αφορούν στις εκκλησίες, τους Ιερείς και τους Επιτρόπου ς.

Δύο μήνες μετά την έγκριση του κανονισμο ύ, στο πρακτικό της 23.4.1908 (σελ. 51) καταγράφε ται  η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των επιτρόπων εκκλησιών για τον αναδιορισ μό των ιερέων της Κοινότητο ς: “… συσκεφθέν τες περί του ζητήματος των ιερέων των ενοριών απεφάσισα ν τον αναδιορισ μόν των αυτών ιερέων δια το επιόν έτος των εφημεριών της κοινότητο ς συνωδά τω 10ω  άρθρω του επισήμου κανονισμο ύ της κοινότητο ς”.
Υπενθυμίζ εται ότι στο άρθρο 9 (θ’) του Κανονισμο ύ ορίζονται τα δύο συμπλέγμα τα εκκλησιών (το κάτω από τις τέως ενορίες Αγ. Γεωργίου, Παναγίας και Αγ. Ιωάννου και το άνω από τις τέως ενορίες Αγ. Γεωργίου Κυπαρισσά, Παντοβασι λίσσης και Αγ. Δημητρίου) και στο άρθρο 10 (ι’) περιγράφο νται τα καθήκοντα και δικαιώματ α της τριμελούς επιτροπής κάθε συμπλέγμα τος. Το πρακτικό αυτό υπογράφετ αι, εκτός από τους Εφοροδημο γέροντες, και από τους επιτρόπου ς Ν. Νυστάζο, Δημητρό Ευγενού και Γεώργιο Στυλιανού, που σημαίνει ότι ο αναδιορισ μός ιερέων αφορούσε στο άνω σύμπλεγμα εκκλησιών . Δυστυχώς, δεν έχει καταγραφε ί στις προηγούμε νες σελίδες του Κώδικα ο διορισμός ιερέων, ώστε να γνωρίζουμ ε ποιοι ήταν οι αναδιορισ μένοι, αλλά από το πρακτικό του επόμενου έτους (1909), στο οποίο επαναλαμβ άνεται ο αναδιορισ μός των ιερέων και αναφέροντ αι τα ονόματά τους, τεκμαίρετ αι ότι υπηρετούσ αν οι ίδιοι.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 25.4.1909 (σελ. 68) έχει καταγραφε ί η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων των εκκλησιών για τον αναδιορισ μό των ιερέων και των μισθών τους. Αποφασίστ ηκε να παραμείνο υν στις θέσεις τους οι ιερείς και προσελήφθ η ο Αρχιμανδρ ίτης Βασίλειος ως ιερέας στο κάτω σύμπλεγμα «αντί του αποχωρήσα ντος τέως αρχιερατι κού ενταύθα επιτρόπου αιδεσίμου Οικονόμου παπά Χρήστου. Ως μισθός αυτών ετήσιος ωρίσθη υπό της συνεδριάσ εως δια μεν τους ιερείς του κάτω συμπλέγμα τος ανά 1800 γρ. εις έκαστον δια δε του άνω συμπλέγμα τος ο εξής ετήσιος μισθός δια τον οσιώτατον Χρύσανθον Γεράκην γρ2000 δια δε τον Πανοσιώτα τον Σακελλάρι ον κ. Κωνσταντί νον (σ.σ. θείος της συζύγου  του Χρύσανθου Γεράκη) γρ1600. Επίσης δε υποχρεούν ται οι εν λόγω ιερείς όπως έκαστος εξ αυτών εναλλάξ μεταβαίνε ι εκάστην εβδομάδα και λειτουργε ί εις την ιεράν Μονήν των Πατέρων. Εν περιπτώσε ι δε καθ’ ην τις εκ των ρηθέντων ιερέων δεν μεταβή προς λειτουργε ίαν κατά την εβδομάδα αυτού θα αποζημιοί την Εφορείαν δι’ 25 γροσίων άτινα θα περιέρχον ται εις το Ταμείον της Μοναστηρι ακής Επιτροπής προς όφελος αυτής».

Παραμένου ν ανεξήγητο ι οι λόγοι της διαφοροπο ίησης των ετήσιων μισθών μεταξύ των ιερέων αφενός του άνω και του κάτω συμπλέγμα τος αφετέρου του άνω συμπλέγμα τος. Αλλά αυτή η διαφοροπο ίηση φαίνεται να εξακολουθ εί και στα επόμενα χρόνια, όπως θα διαπιστώσ ουμε στη συνέχεια. Επίσης, προκαλεί εντύπωση η ποινή που ορίστηκε για την ενδεχόμεν η περίπτωση μη μετάβασης ιερέα στην Μονή Πατέρων, για να λειτουργε ί κάθε εβδομάδα.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 26.4.1910 (σελ. 98) έχει καταγραφε ί η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων του άνω συμπλέγμα τος, για τον αναδιορισ μό των ιερέων και των μισθών τους. Αποφασίστ ηκε να παραμείνο υν στις θέσεις τους οι ίδιοι ιερείς του άνω συμπλέγμα τος, δηλαδή ο αιδεσιμώτ ατος Σακελλάρι ος κυρ Κωνσταντί νος και ο οσιώτατος ιερομόναχ ος κυρ Χρύσανθος με τους ίδιους όπως και πέρυσι μισθούς. Επαναλαμβ άνεται η υποχρέωση των δύο αυτών ιερέων «όπως μεταβαίνω σι καιρού επιτρέπον τος εναλλάξ και λειτουργώ σι εις το μοναστήρι ον των Αγίων Πατέρων, λαμβάνοντ ες ως επιμίσθιο ν δι’ εκάστην λειτουργε ίαν το αναλογούν εκ των 20 γροσίων άτινα η Μοναστηρι ακή Επιτροπή ωρίσθη όπως δίδη ως ετήσιον μισθόν εις τους εν λόγω ιερείς». Στο πρακτικό του 1910 παρατηρεί ται σαφής διαφοροπο ίηση της υποχρέωση ς των δύο ιερέων για τη μετάβαση και λειτουργί α στη Μονή Πατέρων, αλλά και της αμοιβής τους για τη συγκεκριμ ένη υπηρεσία.

Στη συνέχεια, την ίδια ημέρα, συνεδρίασ αν σε κοινή συνεδρίασ η η Εφοροδημο γεροντία και οι Επίτροποι του κάτω συμπλέγμα τος (26.4.1910, σελ. 99) για τους ιερείς αυτού του συμπλέγμα τος και τη λειτουργί α των εκκλησιών και «απεφασίσθη όπως ιερείς παραμείνω σι οι αυτοί οίοι και πέρυσι, δηλ. ο αιδεσιμώτ ατος ιερεύς παπα Χρήστος και ο Πανοσιώτα τος Αρχιμ. κυρ Βασίλειος με τον αυτό ετήσιον μισθόν αντί 1800 γρ. Και εφέτος μεν διορίζετα ι εις τον Άγιον Ιωάννην ο αιδέσιμος κυρ Χρήστος εις δε τας άλλας δύο Εκκλησίας ο αρχιμανδρ ίτης κυρ Βασίλειος . Το επόμενον δε έτος ο μεν τελευταίο ς θα μετατεθή εις τον Άγιον Ιωάννην ο δε πρώτος εις τας δύο κάτω Εκκλησίας Αγίου Γεωργίου και Παναγίας».

Μετά το θάνατο του Σακελλαρί ου Κωνσταντί νου Σταυρίδου, ιερέα του άνω συμπλέγμα τος, η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε, στην από 31.12.191 0 συνεδρίασ η (σελ. 109), την πρόσληψη του πρωτοπρεσ βύτερου Μιχαήλ με τις ίδιες υποχρεώσε ις του θανόντος, αλλά με μειωμένο μηνιαίο μισθό 150 γρ, αντί των 195 γρ που λάμβανε ο προκάτοχό ς του.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 25.4.1911 (σελ. 120) συζήτησαν σε κοινή συνεδρίασ η η Εφοροδημο γεροντία και οι Επίτροποι των εκκλησιών, για το θέμα των ιερέων, και αποφασίστ ηκε ο διορισμός 1) του Πανοσιώτα του Αρχιμανδρ ίτη κυρ Βασιλείου στον Άγιο Γεώργιο κάτω με ετήσιο μισθό 1000 γρόσια (σημαντικά μειωμένος), 2) του αιδέσιμου ιερέως κυρ Χριστόδου λου στον Άγιο Ιωάννη με ετήσιο μισθό 1800 γρόσια, 3) του οσιώτατου ιερομονάχ ου κυρ Χρύσανθου στον Άγιο Γεώργιο άνω με ετήσιο μισθό 2000 γρόσια, και 4) ανατίθετα ι στην Ιερά Μητρόπολη η εξεύρεση και ο διορισμός κατάλληλο υ ιερέως για την ενορία της Παντοβασί λισσας με ετήσιο μισθό που δεν θα υπερβαίνε ι τα 1700 γρόσια. Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1911 (σελ. 128) αναγνώσθη κε η από 29.9.1911 επιστολή του Αγίου Προύσης, με την οποία δηλώνεται ότι διορίστηκ ε ως Αρχιερατι κός Επίτροπος και εφημέριος του κάτω συμπλέγμα τος ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Αγαθάγγελ ος. Δύο μήνες αργότερα (6.12.1911, σελ. 133), όμως, έγινε καταγγελί α εναντίον του εφημερίου Αγαθαγγέλ ου, στάλθηκε επιστολή προς τον Μητροπολί τη για την παύση του, ο Μητροπολί της απάντησε ότι ο εφημέριος απέκρουσε τις κατηγορίε ς αλλά στάλθηκε και δεύτερη επιστολή, στην οποία εξετέθη εν εκτάσει το θέμα και ζητήθηκε η ανάκλησή του. Μετά από κοινή σύσκεψη της Εφοροδημο γεροντίας και της Εκκλησιασ τικής Επιτροπής αποφασίστ ηκε η παύση του εφημερίου, επειδή η περαιτέρω παραμονή του ήταν επιζήμια ηθικά και υλικά και υπήρχε φόβος να λάβει σοβαρές διαστάσει ς το θέμα. Στο πρακτικό της 17.12.191 1 (στην ίδια σελίδα) αναφέρετα ι ότι ο Μητροπολί της επικύρωσε, με την υπ’ αριθμ. 212/14.12.1911 επιστολή του, την παύση του τέως εφημερίου, έδωσε στην Εφοροδημο γεροντία το δικαίωμα να τον αντικατασ τήσει και διορίστηκ ε προσωρινά ο Αιδεσιμώτ ατος Αθανάσιος με μηνιαίο μισθό 150 γρόσια, με παροχή κατοικίας εντός της σχολής.

Στο πρακτικό της 25.4.1912 (σελ. 141) καταγράφε ται η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων, για τον αναδιορισ μό και μετάθεση των ιερέων και αποφασίστ ηκε «Ο μεν Παπα Χριστόδου λος Σταυρίδης διορίζετα ι Εφημέριος του Κάτω συμπλέγμα τος, ο Πανοσιότα τος Αρχιμ. Βασίλειος Ιωαννίδης ως τοιούτος εις την Ι. Εκκλησίαν του Αγίου Ιωάννου, ο δε Παπα Χρύσανθος εις το Άνω σύμπλεγμα δι’ εν έτος αρχόμενον από της 23 Απριλίου 1912 και λήγον τη 23 Απριλίου 1913, άπαντες επί ετησίω μισθώ χιλίων διακοσίων γροσίων. Προκειμέν ου δε περί ιερέως δια τας καθ’ ημάς Ι. Μονάς απεφασίσθ η όπως η περί τούτου φροντίς ανατεθή τη Μοναστηρι ακή Επιτροπή». Παρατηρεί ται σημαντική μείωση των μισθών των ιερέων, με την απόφαση αυτή, σε σχέση με τα προηγούμε να χρόνια, αλλά άλλαξε, δύο ημέρες αργότερα (27.4.1912, σελ. 142), ως προς τον ιερέα Βασίλειο Ιωαννίδη. Συγκεκριμ ένα, μετά από αναφορά ενοριτών του Αγίου Ιωάννου «αδύνατος τυγχάνει η υπηρεσία του ιερέως Βασιλείου εν τη Ιερά Εκκλ. της εν λόγω ενορίας» και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να παραμείνε ι μεν ως εφημέριος της ενορίας Αγίου Γεωργίου ο ιερέας Χριστόδου λος με ετήσιο μισθό 1200 γρόσια και για τον ιερέα Βασίλειο παρακαλεί ται η Μοναστηρι ακή Επιτροπή να τον τοποθετήσ ει ως ιερέα των Ιερών Μονών και για την κενή θέση ιερέως του Αγίου Ιωάννου ανατέθηκε στην Ιερά Μητρόπολη να βρει και να διορίσει το κατάλληλο πρόσωπο. Η υπόθεση αυτή, όμως, έχει και συνέχεια, όπως φαίνεται στο πρακτικό της 30.4.1912 (στην ίδια σελίδα 133), αφού στην κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων του Αγίου Ιωάννου συζητήθηκ ε το θέμα  των δύο αναφορών που υποβλήθηκ αν από αντίθετες μερίδες ενοριτών υπέρ και κατά του Αρχιμ. Βασιλείου και αποφασίστ ηκε, προς ικανοποίη ση και των δύο πλευρών, να διορισθού ν ο Αρχιμ. Βασίλειος και ο Σύγγελος Καλλίνικο ς, ως συνεφημέρ ιοι με ετήσιο μισθό 1000 γρόσια καθένας, με τον όρο εναλλάξ κάθε εβδομάδα ο μεν ένας να λειτουργε ί στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννου  και ο άλλος στην Ιερά Μονή των Πατέρων ή στη Μονή Αγ. Ιωάννου της Πελεκητής, ικανοποιο υμένης έτσι και της Μοναστηρι ακής Επιτροπής . Τα τυχερά θα διανέμοντ αι εξ ημισείας μεταξύ των δύο συνεφημερ ίων, δηλαδή ο λειτουργώ ν στην Ιερά Μονή θα απολαμβάν ει τα εκεί τυχερά και ο λειτουργώ ν στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννου θα απολαμβάν ει τα της εκκλησίας . Το μηνιαίο φώτισμα θα τελούν οι δύο εφημέριοι εναλλάξ και τα δικαιώματ α των γάμων, βαπτίσεων, κηδειών, μνημοσύνω ν και αναγνώσεω ς διαφόρων ευχών στα σπίτια θα διανέμοντ αι εξ ημισείας. Εγκρίθηκε να πληρώνει ετησίως η Μοναστηρι ακή Επιτροπή στον ταμία της Εφοροδημο γεροντίας 800 γρόσια, ως επίδομα για τον ιερέα που θα λειτουργε ί στις Μονές.

Υπενθυμίζ εται ότι, όπως αναλύεται στην 8η ιστορία αυτής της Ενότητος (Η Διοίκηση της Τρίγλιας και η Εφοροδημο γεροντία), το 1913 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την Τρίγλια, λόγω της δυσχερούς οικονομικ ής κατάσταση ς, που είχε σαν αποτέλεσμ α την παραίτηση το Μάιο 1913 της Εφοροδημο γεροντίας , που είχε εκλεγεί τον Ιανουάριο . Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, φαίνεται ότι δεν πραγματοπ οιήθηκε συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας για το διορισμό ιερέων, των οποίων η θητεία έληξε στις 23.4.1913 . Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.5.1913 (σελ. 177), εγκρίθηκε «όπως πληρωθή η θέσις κανονικού ιερέως της ενορίας Αγίου Ιωάννου, ως τοιούτος δε ενεκρίθη όπως ορισθή ο προσωρινό ς ιερατεύων αιδεσιμώτ ατος κ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν των Γρ. 1200 χιλίων διακοσίων, προσκληθε ίς δε ούτος και λαβών γνώσιν του διορισμού του επισήμως εδήλωσεν ότι αποδέχετα ι τον μισθόν αυτόν και ότι θα εργασθή τιμίως ευσυνειδή τως και χριστιανι κώς θα εκπληρεί τα καθήκοντά του». Παρατηρεί ται, βέβαια, ότι ο συγκεκριμ ένος ιερέας της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννου αναγράφετ αι με το επώνυμο «Ιωαννίδης» στο πρακτικό της 25.4.1912 (σελ 141) και με το επώνυμο «Ιωακειμίδης» στο πρακτικό της 19.5.1913 (σελ. 177), αλλά και στα επόμενα.

Οι ιερείς της Τρίγλιας ασχολήθηκ αν, εμμέσως, και με τα κοινοτικά θέματα, όπως πχ το Φεβρουάρι ο 1914, ως Εφορευτικ ή Επιτροπή για την εκλογή Εφοροδημο γεροντίας και Μοναστηρι ακής Επιτροπής, δεδομένου ότι δεν είχαν προσέλθει πολίτες στη Γενική Συνέλευση . Λεπτομέρε ιες, για τη διαδικασί α διανομής των ψηφοδελτί ων από τους ιερείς, τη διενέργει α της ψηφοφορία ς, το άνοιγμα της σφραγισμέ νης κάλπης από τους ιερείς με την παρουσία πολιτών και το αποτέλεσμ α της ψηφοφορία ς, αναγράφον ται στην 8η ιστορία αυτής της Ενότητας (Η Δοίκηση της Τρίγλιας και η Εφοροδημο γεροντία). Οι ιερείς που υπέγραψαν το σχετικό πρακτικό (25.2.1914, σελ. 196) ήταν ο ιερέας Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης, και ο πατέρας Βασίλειος Ιωακειμίδ ης.

Στο πρακτικό της 25.4.1914 (σελ. 205) καταγράφε ται η έκτακτη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας , για το διορισμό των ιερέων της Κοινότητο ς. «Ούτω ιερεύς των δύο εκκλησιών του κάτω συμπλέγμα τος – Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου κάτω- διωρίσθη ο και πέρυσιν ευδοκίμως εργασθείς δι’ εν έτος Αιδεσιμώτ ατος Χριστόδου λος Σταυρίδης με ετήσιον μισθόν Γρ. 1200. Της ενορίας του Αγίου Ιωάννου ο και πέρυσιν επίσης ευδοκίμως εργασθείς Αιδεσιμώτ ατος Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν Γρ. 1500 δι’ εν έτος. Του άνω συμπλέγμα τος ο και πέρυσιν ευδοκίμως εργασθείς Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης δι’ εν έτος με ετήσιον μισθόν Γρ. 1200».

Από το πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 9.12.1914 (σελ. 213) προκύπτει ότι είχε επιβληθεί από τη Μητρόπολη Προύσας ποινή αργίας στους ιερείς της Κοινότητα ς αφού «εν τη συνεδρία ταύτη ενεκρίθη όπως προσωρινώ ς μέχρι της προσεχούς Κυριακής δοθή εις τους ιερείς της Κοινότητό ς μας η απαιτούμε νη κανονική άδεια του να εκτελώσιν τα θρησκευτι κά αυτών καθήκοντα, παρά την επιβληθεί σαν εις αυτούς αργίαν υπό της Ιεράς Μητροπόλε ως Προύσης, οπότε ελπίζεται ότι θα κανονισθή το ζήτημα το προκαλέσα ν την αργίαν».

Η έκτη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 23.4.1915 (σελ. 221) με τις Εκκλησιασ τικές Επιτροπές, είχε ως αντικείμε νο τον αναδιορισ μό των ιερέων, και εγκρίθηκε «όπως συνεχίσωσ ιν οι ιερείς τα θρησκευτι κά αυτών καθήκοντα εις τους ιδίους Κοινοτικο ύς ημών ναούς και υπό τους ιδίους όρους, ούτω ιερεύς του κάτω συμπλέγμα τος Παναγία Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου αναδιοριζ όμενος και αύθις ο Αιδεσιμώτ ατος Χριστόδου λος Σταυρίδης δια το τρέχον έτος 1915-6 με ετήσιον μισθόν Γρ 1200 του άνω συμπλέγμα τος Παντοβασι λίσσης και Αγίου Γεωργίου ο Πανοσιώτα τος Χρύσανθος Γεράκης με ετήσιον μισθόν Γρ 1200 της ενορίας δε Αγίου Ιωάννου ο Αιδεσιμώτ ατος Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν Γρ 1500».

Αυτό ήταν το τελευταίο πρακτικό πριν από τον πρώτο διωγμό (εξορία) των Τριγλιανώ ν στην Προύσα τον Ιούλιο 1915. Στην επόμενη σελίδα 222 έχει καταγραφε ί το από 31.12/13.1.1917 έγγραφο του Ευγένιου Καλαφάτη σχετικά με τα ιερά σκεύη, άμφια και αργυρά αντικείμε να, ο κατάλογος των οποίων παραδόθηκ ε από τον Αιδ. Χρύσανθο (Γεράκη) στην Ιερά Μητρόπολη Προύσας και λεπτομερώ ς περιγράφε ται στην 7η ιστορία αυτής της Ενότητας (Εικόνες και Ιερά αντικείμε να εκκλησιών, στην περίοδο 1915-1918).

Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους, στα τέλη του 1918, και το μεγάλο οικονομικ ό πρόβλημα της Κοινότητα ς, πραγματοπ οιήθηκε Γενική Συνέλευση (26.4.1919, σελ. 272) στην οποία συζητήθηκ ε εκτενώς το θέμα της λειτουργί ας μιας ή δύο εκκλησιών με αντίστοιχ ους έναν ή δύο ιερείς. Το πρακτικό αυτό περιγράφε ται αναλυτικά στο κεφάλαιο «Εκκλησίες της Τρίγλιας», υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για μία εκκλησία και μεταξύ των τριών υποψηφίων υπερψηφίσ τηκε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω.

Τρείς μήνες αργότερα (23.7.1919, σελ. 282) η Εφοροδημο γεροντία συνεδρίασ ε για να συζητήσει την πρόταση των ιεροψαλτώ ν και των επιτρόπων του ιερού ναού ότι ο μισθός τους των 4 λιρών ήταν ανεπαρκής και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να τον αυξήσει στα 600 Γρ.

Στο πρακτικό της 11.8.1919 (σελ. 287) της Εφοροδημο γεροντίας συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του ιερέα της Κοινότητο ς (χωρίς να αναφέρετα ι το όνομά του και χωρίς να έχει βρεθεί προηγούμε νο πρακτικό για τον διορισμό του) και συγκεκριμ ένα για τη συμφωνία του με την προηγούμε νη Εφοροδημο γεροντία «όπως μετά την διακοπήν του Πατριαρχι κού επιδόματο ς πληρώνητα ι παρ’ αυτής κατά μήνα με 500 γρόσια ανεγνώρισ ε και εκανόνισε ν η παρούσα Εφοροδημο γεροντία τον διακανονι σμόν της τέως Εφορίας παρά τας αντιρρήσε ις τινών εκ των Εφόρων της τέως Εφορίας καθ’ ας εσυμφώνησ αν να μη πληρώνητα ι ο Ιερεύς. Ανεγνωρίσ θη δε το δίκαιον του Ιερέως καθότι η προκάτοχο ς Εφοροδημο γεροντία μετά την συμφωνίαν επλήρωνε ως απεδέχθη … είναι εν τοις πράγμασι να πληρώνη τον Ιερέα».

Ένα μήνα αργότερα, στη Γενική Συνέλευση της 8.9.1919 (σελ. 296) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του ανοίγματο ς και δεύτερου ναού (Αγ. Γεώργιος Άνω) αλλά η Εφοροδημο γεροντία ήταν αντίθετη και, τελικά, επικράτησ ε η άποψη του Αριστοφάν η Κασούρη να μην ανοίξει δεύτερη εκκλησία αλλά να προσληφθε ί δεύτερος ιερέας. Το θέμα αυτό περιγράφε ται αναλυτικά στο κεφάλαιο «Οι εκκλησίες της Τρίγλιας».

Ένα μήνα αργότερα (8.10.1919, σελ. 301), συνεδρίασ ε πάλι η Εφοροδημο γεροντία «ίνα προλάβη συγκρούσε ις μεταξύ των ιερέων της Κοινότητο ς κατά την εξάσκησιν των καθηκόντω ν αυτών έκρινε καλόν όπως ορίση το ποίμνιον εκάστου ούτως ως και έκπαλαι ήτο κεκανονισ μένον. Και ώρισεν όπως αι ενορίαι Αγίου Γεωργίου άνω, Αγίου Δημητρίου και Παντοβασι λίσσης απαρτίζου σι το πνευματικ όν ποίμνιον του ιερατεύον τος εν τη ιερά εκκλησία Αγίου Γεωργίου Άνω, αι δε ενορίαι Αγίου Γεωργίου κάτω, Μητροπόλε ως και Αγ. Ιωάννου αποτελέσω σι το πνευματικ όν ποίμνιον του ιερατεύον τος εν τη ιερά εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω. Και ταύτα μεν έδοξε όσον αφορά δια τας βαπτίσεις, γάμους, θανάτους κλπ όσον δ’ αφορά τους αγιασμούς εχωρίσθη η κωμόπολις καταλλήλω ς δια της κεντρικής της αγοράς οδού (σ.σ. υποθέτω ότι εννοεί τη σημερινή Eski Pazar Cad) εις δύο ων το μεν άνω ωρίσθη τω Αγ. Γεωργίω τω άνω το δε κάτω τω κάτω». Στην τελευταία παράγραφο του πρακτικού αναφέρετα ι ότι κλήθηκαν οι δύο ιερείς για να τους ανακοινωθ εί η απόφαση της Εφοροδημο γεροντίας και «ο μεν ιερεύς Νεόφυτος προσήλθεν ευχαρίστω ς και εδέχθη την γενομένην κατανομήν ο δε ιερεύς Χρήστος Βουγλίτση ς δεν υπήκουσεν εις την γενομένην πρόσκλησι ν εφ’ ω η Εφοροδημο γεροντία έγνω όπως επιβάλη αυτώ πρόστιμον μιάς Λίρας». Η ποινή εκτελέστη κε και στο πρακτικό της 27.11.191 9 (σελ. 304) καταγράφε ται η παραλαβή μιας ΛΤ από τον ιερέα Χριστόδου λο Βουγλίτση .

Από τα πρακτικό αυτό (8.10.1919) προκύπτου ν και τα ονόματα των δύο ιερέων, που διορίστηκ αν στην περίοδο μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν από την εξορία τους στην Προύσα, και υποθέτω ότι ο πρώτος ήταν ο Χρήστος Βουγλίτση ς (σ.σ. υποθέτω ότι είναι ο ίδιος που αναφέρετα ι σε άλλα πρακτικά ως Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς) και ο δεύτερος, που διορίστηκ ε μετά την 8.9.1919, ήταν ο ιερέας Νεόφυτος, χωρίς να έχουμε στοιχεία αφενός για το επώνυμό του αφετέρου για τους μισθούς τους.

Συμπερασμ ατικά, μετά τον Κανονισμό του Ιανουαρίο υ 1908, αναδιορίσ τηκαν οι ιερείς του άνω και κάτω συμπλέγμα τος και από το πρακτικό του 1909 προκύπτει ότι ήταν συνολικά τέσσερις και ο ένας από τους δύο του άνω συμπλέγμα τος ήταν ο παπα Χρήστος Οικονόμου και στη θέση του διορίστηκ ε το 1909 ο πατέρας Βασίλειος (δεν αναγράφετ αι το επώνυμό του), ενώ για το άνω σύμπλεγμα οι ιερείς ήταν ο Χρύσανθος Γεράκης και ο Σακελλάρι ος Κωνσταντί νος Σταυρίδης . Για το κάτω σύμπλεγμα διορίστηκ αν πάλι το 1910 ο Χρύσανθος Γεράκης και ο Σακελλάρι ος Κωνσταντί νος Σταυρίδης, ενώ για το άνω και πάλι οι ίδιοι, δηλαδή ο αιδ. παπα Χρήστος και ο Αρχιμ. κυρ Βασίλειος και συνολικά τέσσερις ιερείς. Μετά το θάνατο του Σακελλάρι ου Κωνσταντί νου Σταυρίδη αποφασίστ ηκε την 31.12.191 0 ο διορισμός του πρωτοπρεσ βύτερου Μιχαήλ. Το 1911 διορίστηκ αν οι ίδιοι δύο (κυρ Βασίλειος και κυρ Χριστόδου λος Σταυρίδης) στο κάτω σύμπλεγμα και ο Χρύσανθος Γεράκης στο άνω και η Μητρόπολη διόρισε τον αιδ. Αγαθάγγελ ο στο άνω (για την Παντοβασί λισσα) αλλά σύντομα ζητήθηκε η παύση του και διορίστηκ ε προσωρινά ο αιδ. Αθανάσιος, δηλαδή και πάλι συνολικά 4 ιερείς. Το 1912 ο Χριστόδου λος Σταυρίδης μετατέθηκ ε στο κάτω σύμπλεγμα (Αγ. Γεώργιος κάτω) και ο Βασίλειος Ιωαννίδης (μάλλον Ιωακειμίδ ης) στον Αγ. Ιωάννη, ενώ ο Χρύσανθος Γεράκης αναδιορίσ τηκε στο άνω. Δημιουργή θηκε θέμα με την παραμονή του Αρχιμ. Βασιλείου στον Αγ. Ιωάννη και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε την πρόσληψη και του Σύγγελου Καλλίνικο υ ως συνεφημέρ ιου με όρο να λειτουργε ί καθένας εναλλάξ κάθε εβδομάδα στον Άγιο Ιωάννη και στη Μονή Πατέρων, δηλαδή αρχικά ήταν τρεις και προσλήφθη κε τέταρτος για την αντιμετώπ ιση του προβλήματ ος που δημιουργή θηκε από τους ενορίτες. Για το 1913 αναφέρετα ι μόνο η πλήρωση της θέσης του ιερέα του Αγ. Ιωάννου, με τον αιδ. Βασίλειο Ιωακειμίδ η, αλλά από την ψηφοφορία που έγινε από τους ιερείς την 25.2.1914, προκύπτει ότι υπηρετούσ αν  τότε ο ιερέας Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης και ο πατέρας Βασίλειος Ιωακειμίδ ης, δηλαδή τρεις ιερείς. Οι ίδιοι ιερείς αναδιορίσ τηκαν και την 25.4.1914 και συγκεκριμ ένα ιερέας των δύο εκκλησιών του κάτω συμπλέγμα τος (Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου κάτω) διορίστηκ ε ο αιδ. Χριστόδου λος Σταυρίδης, της ενορίας του Αγίου Ιωάννου ο αιδ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης και του άνω συμπλέγμα τος ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης, δηλαδή και πάλι τρεις ιερείς. Με το τελευταίο πρακτικό (23.4.1915), πριν τον πρώτο διωγμό, αναδιορίσ τηκαν οι ίδιοι ιερείς και συγκεκριμ ένα στο κάτω σύμπλεγμα (Παναγία Μητροπόλε ως και Αγ. Γεώργιος) ο αιδ. Χριστόδου λος Σταυρίδης, στο άνω σύμπλεγμα (Παντοβασι λίσσης και Αγίου Γεωργίου) ο Πανοσιώτα τος Χρύσανθος Γεράκης και στην ενορία Αγίου Ιωάννου ο αιδ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης, δηλαδή και πάλι τρεις ιερείς. Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους, στα τέλη του 1918, συζητήθηκ ε σε Γενική Συνέλευση (26.4.1919) το θέμα της λειτουργί ας μιας ή δύο εκκλησιών με αντίστοιχ ους έναν ή δύο ιερείς και υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για μία εκκλησία και μεταξύ των τριών υποψηφίων υπερψηφίσ τηκε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω. Αν και δεν βρέθηκε πρακτικό για το διορισμό ιερέα μετά την απόφαση για λειτουργί α μιας εκκλησίας και ενός ιερέα, από τα επόμενα πρακτικά συμπεραίν εται ότι αυτός που διορίστηκ ε το Απρίλιο 1919 ήταν ο Χρήστος Βουγλίτση ς (σ.σ. ή Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, όπως αναφέρετα ι σε άλλα πρακτικά) και αυτός που προσλήφθη κε μετά την 8.9.1919 ήταν ο ιερέας Νεόφυτος, χωρίς να έχουμε στοιχεία για το επώνυμό του.


Οι Επίτροποι Εκκλησιών της Τρίγλιας

Στο πρακτικό της Γεν Συνέλευση ς της 9.1.1908 (σελ. 36), υπό την  προεδρία του Ναθαναήλ, Μητροπολί τη Προύσας, έλαβε το λόγο ο Χρυσόστομ ος, Μητροπολί της Δράμας, και εισηγήθηκ ε, εκτός από την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, και 1) τη μείωση των εκκλησιασ τικών επιτροπών σε δύο τριμελείς για το κάτω σύμπλεγμα (Αγ. Γεώργιος κάτω, Παναγία Μητροπόλε ως και Άγιος Ιωάννης) και για το άνω σύμπλεγμα (Άγιος Γεώργιος Κυπαρισσι ώτης και Παντοβασί λισσα) και 2) τον ορισμό ενός κεντρικού κοινοτικο ύ ταμείου, στο οποίο θα υποβάλλου ν τους λογαριασμ ούς οι επιτροπές κάθε μήνα.

Στη Γενική Συνέλευση της 13.1.1908 (σελ. 39), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, εκτός από την έγκριση του Κανονισμο ύ της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τρίγλιας, εξελέγησα ν επίτροποι 1) για το κάτω σύμπλεγμα οι κ. Φίλιππος Χ’’Αποστόλου, Δημήτριος Γεωργίου και Δημοσθένη ς Τακάς, και 2) για το άνω οι κ. Γεώργιος Στυλιανού, Ν. Νυστάζος και Δημήτριος Ευγενού.

Στο επόμενο πρακτικό της 2.2.1908 (σελ. 41), ο Σωτήριος Αβράμογλο υ δήλωσε, ιδιωτικώς μεν αλλά με το κύρος του Κώδικα, ότι, ως (σ.σ. μάλλον, πρώην) επίτροπος της Παναγίας Μητροπόλε ως, το ελαιοτόπι ο στη θέση Πουλιά ιδιοκτησί ας της ιεράς εκκλησίας που είχε πουληθεί στον Βασίλειο Δάσκαλον …, μεταπουλή θηκε και αγοράστηκ ε πάλι από την εκκλησία για να γίνη εκκλησιασ τικό κτήμα της Κοινότητο ς και επειδή δεν ήταν δυνατόν να γραφτεί στα Κυβερνητι κά αρχεία στο όνομα της εκκλησίας γράφτηκε στο δικό του όνομα, ως επιτρόπου της εκκλησίας, και δήλωσε, προς γνώση των κληρονόμω ν του, ενώπιον των συμπολιτώ ν του, ότι το κτήμα αυτό δεν είναι δικό του αλλά αγοράστηκ ε με χρήματα της εκκλησίας .

Το επόμενο έτος και στη Γενική Συνέλευση της 11.1.1909 (σελ. 64), υπό την προεδρία του Δωροθέου, Μητροπολί τη Προύσας, συζητήθηκ αν η εκλογή των μελών της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων των εκκλησιών, με μυστική ψηφοφορία: Φίλιππος Χ’’Αποστόλου (23), Δημήτριος Ευγενού (21), Δημοσθένη ς Τακάς (19), Νικόλαος Νυστάζος (17), Γεώργιος Στυλιανού (14) και Δημήτριος Τακάς (12) με επιλαχόντ ες τους Φίλιππο Καβούνη (11), Δημήτριο Γιαννικίδ η (11) και Ιωάννη Κοκκαλά (9).

Στη συνεδρίασ η της 11.1.1910 (σελ. 85) των προκρίτων του άνω και κάτω συμπλέγμα τος, υπό την προεδρία του Αρχιδιακό νου της Ι.Μ. Προύσης κ. Δωροθέου, εξελέγησα ν ως Επίτροποι: 1) για το κάτω σύμπλεγμα οι Αναστάσιο ς Βελισάρης, Θεοδόσιος Οξούζογλο υ και Βασίλειος Κουτουπάς και 2) για το άνω οι Ιορδάνης Ν. Τακάς, Αθανάσιος Χ’’Θάνου και Δημήτριος Μισοκύλης . Μετά την παραίτηση 1) του Αναστασίο υ Βελισάρη από τον κάτω σύμπλεγμα συντάχθηκ ε πρακτικό την επόμενη ημέρα (12.1.910, σελ. 86), υπό την προεδρία του ιδίου Αρχιδιακό νου, και αυτός αντικατασ τάθηκε με τον Αναστάσιο Μιχαλιτζή, 2) του Επιτρόπου Αγ. Γεωργίου άνω Ιορδάνη Τακά, και αυτός αντικατασ τάθηκε, με άλλο πρακτικό (12.1.910, σελ. 86), με τον Χρυσόστομ ο Γάγαλο, 3) του επιτρόπου Παντοβασι λίσσης Αθ. Χ’’Θάνου, και αυτός αντικατασ τάθηκε με άλλο πρακτικό (12.1.910, σελ. 87) με τον Μενέλαο Π. Πατρή και 4) του Επιτρόπου Αγίου Δημητρίου Δημητρίου Μισοκύλη και αυτός αντικατασ τάθηκε με το ίδιο πρακτικό με τον Δημήτριο Βεξιγιάνν η.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910 (σελ. 93), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, εξελέγησα ν: 1) για τον Αγ. Ιωάννη οι Σταύρος Καραδιαμα ντής, Στέφανος Μπαρουκτσ ής και Δημ. Νανάης, 2) για τον Αγ. Ιωάννη (σ.σ. προφανές λάθος) οι Ζαφ. Γιατζόγλη ς, Βασιλ. Κουτουπάς και Θεοδ. Ορφανίδης .

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 8.1.1912 (σελ. 136) αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων «Προκειμένου περί Εκκλησιασ τικών επιτροπών απεφασίσθ η όπως η διορισθεί σα και εκλεγείσα Εφοροδημο γεροντία συνεννοου μένη μετά των σχετικών ενοριών εκλέξη τους επιτρόπου ς των Ιερών Εκκλησιών». Λίγες ημέρες αργότερα, στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 13.1.1912 (σελ. 138) αποφασίστ ηκε, μεταξύ άλλων, να προσκληθο ύν οι ενορίτες για να διοριστού ν οι Επίτροποι των εκκλησιών . Δεν βρέθηκε πρακτικό στις επόμενες σελίδες για το διορισμό Επιτρόπων, αλλά στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 25.4.1915 (σελ. 141), με τη συμμετοχή των εκκλησιασ τικών επιτρόπων, για τον διορισμό ιερέων, υπογράφου ν και οι ακόλουθοι Επίτροποι: Δημήτριος Σ. Δεληγιάνν ης, Γεώργιος ..ρήγος, Βασίλειος Γιαρένης, Βασίλειος Χ’’Ζαφίρης.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 12.1.1914 (σελ. 190), καταγράφε ται, εκτός των άλλων, και το θέμα της αποχώρηση ς του Βασιλείου Κουτουπά, Επιτρόπου της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου κάτω, και της αντικατάσ τασής του από τον Νικόλαο Δ. Τσιρακμάν η. Στη συνέχεια αναφέρετα ι ότι «των λοιπών Επιτρόπων ως εκλεγέντω ν πέρυσι μελλόντων να συνεχίσωσ ι προς συμπλήρωσ ιν της διετούς αυτών περιόδου εκτός του κ. Βαιλείου Γιαρένη όστις ως ασθενών από πολλού αντικατεσ τάθη υπό του κ. Ιορδάνου Νικολ. Τακά».

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 11.1.1915 (σελ. 215) καταγράφε ται, εκτός των άλλων: «Όσον αφορά δε εις τας εκ/κάς επιτροπάς απεφασίσθ η να παρακληθώ σιν, όπως παραμείνω σιν  οι αυτοί επίτροποι . Εάν δε τυχόν τι εκ των μελών αυτών κατηγορημ ατικώς ήθελεν αρνηθή να εξακολουθ ήση εργαζόμεν ον ανατίθετα ι η αντικατάσ τασις εις την έντιμον Εφοροδημο γεροντίαν ». Με δεδομένο ότι, δεν βρέθηκε πρακτικό διορισμού εκκλησιασ τικών επιτρόπων, για το 1914 και το 1915, εκτός εκείνου για την αντικατάσ ταση του Βασιλ. Γιαρένη με τον Ιορδ. Τακά, δεν γνωρίζουμ ε τα ονόματα των επιτρόπων των εκκλησιών που υπηρέτησα ν στην περίοδο μέχρι τον Ιούλιο 1915. 

Όπως είναι γνωστό, τον Ιούλιο 1915 οι Τριγλιανο ί εκτοπίστη καν στην Προύσα και επέστρεψα ν στα τέλη του 1918. Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 27.8.1919 (σελ. 191) καταγράφε ται, εκτός των άλλων, και ο διορισμός του Αλέξανδρο υ Μαστραντώ νη ως Επιτρόπου του Ιερού Ναού Αγ. Γεωργίου (σ.σ. προφανώς, του κάτω, αφού λίγους μήνες πριν, την 26.4.1919, είχε αποφασιστ εί η λειτουργί α μόνον αυτής της εκκλησίας).

Αυτό είναι και το τελευταίο πρακτικό στο οποίο αναφέροντ αι Επίτροποι των εκκλησιών της Τρίγλιας.

Σελίδες: [1] 2 3 ... 10