Αποστολέας Θέμα: H Παναγία η Αράπισσα στην Τρίγλια  (Αναγνώστηκε 949 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 67
  • -Λάβατε: 39
  • Μηνύματα: 649
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 51
  • Φύλο: Άντρας
H Παναγία η Αράπισσα στην Τρίγλια
« στις: 13 Αύγουστος 2015, 07:26:41 μμ »
  • Publish
  • H ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΡΑΠΙΣΣΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ


     Τριγλιανο ί συγγραφεί ς αναφέρουν στα βιβλία τους για την εικόνα της Παναγίας που υπήρχε στη Μονή Μηδικίου ή  Μονή των Πατέρων με το προσωνύμι ο «Παναγία η Αράπισσα»(1)
    Μια από τις πολλές Μονές που ιδρύθηκαν στην Τρίγλια της Βιθυνίας τον 8ο – 9ο αιώνα είναι και η περιώνυμο ς Μονή Μηδικίου ή των Πατέρων.  Ιδρύθηκε το 780. Είναι κτισμένη μεταξύ δύο λόφων (Σταυροπήδ ι= Σταυροπήγ ιον και Μικρά Αλώνια ) μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα με πολλά νερά, κοντά στη θάλασσα, απέχει ένα τέταρτο της ώρας με τα πόδια από την Τρίγλια. Η καταπληκτ ική της θέση προσέλκυε πολλούς μοναχούς.

     Εξωτερικά,  η Μονή έμοιαζε με φρούριο και είχε βίγλα (=πυργίσκος, παρατηρητ ήριο). Υπέστη επιθέσεις από  Φράγκους  κατά τον 12ο αιώνα και από Τούρκους τον 14ο και 15ο αιώνα. Οι συχνές πυρκαγιές κατά καιρούς αλλοίωσαν το Καθολικό της Μονής (κυρίως Ναός), αφιερωμέν ο στον Άγιο Σέργιο, και όλο το κτηριακό συγκρότημ ά της. Μετά από καταστροφ ές και πυρκαγιές ακολουθού σαν ανοικοδομ ήσεις και επισκευές . Στη μεσημβριν ή του πλευρά, ο ναός είχε παρεκκλήσ ι. 


    Εσωτερικά, ο Ναός  είχε εντυπωσια κές τοιχογραφ ίες άξιες θαυμασμού και  χρυσές εικόνες στο εικονοστά σιο (τέμπλο) και στο σύνθρονο. (2)   Στο ναό λόγω του ατελούς φωτισμού επικρατού σε ημίφως. Οι εικόνες του τέμπλου της « κρατούσης τον παίδα Ιησού Θεοτόκου» και του «Χριστού ευλογούντ ος» εγγράφησα ν (αγιογραφή θηκαν) από τον Κρητικό ζωγράφο Φιλάρετο. 
    Κατά τον 16ο αιώνα, μετά από πυρκαγιά, η Μονή ανοικοδομ ήθηκε και έγιναν τοιχογραφ ίες Βιβλικών γραφικών παραστάσε ων που εξιστορού ν: τον βρυγμόν των οδόντων, το άσβεστον πύρ, τον ακοίμητον σκώληκα, το σκότος το εξώτερον, τον τάρταρον, τα καταχθόνι α και την γέεναν του πυρός. Η Μονή ακολουθού σε το σύστημα των «Ακοιμήτων» μοναχών.
     Oι παραπάνω πληροφορί ες αναφέροντ αι  στο βιβλίο του  Τρύφωνα  Ε. Ευαγγελίδ η «Βρύλλειον Τρίγλεια» , ο οποίος γράφει για την εικόνα της Παναγίας της Αράπισσας  στη Μονή Μηδικίου ή των Πατέρων ως εξής: « Εν τω ιδιαιτέρω παρεκκλησ ίω υπήρχε και η Παναγία η  Αράπισσα, ως του σκοτεινού χρώματος αυτής ονομασθεί σα ούτω».
         
    Ο Τρύφων Ε. Ευαγγελίδ ης  γράφει ότι επισκέφθη κε για τελευταία φορά την Μονή Μηδικίου την 3η Αυγούστου 1922.
    Ο Αναστάσης Τακάς στο βιβλίο «Ο Μονόλογος» γράφει για την Παναγία την Αράπισσα « …στο Μοναστήρι των Πατέρων με ζωγραφιστ ά στο βαθύ ντουβάρι μπαίνοντα ς, τον «Άδη τον Αχόρταγο» ,και, μέσα στο σκοτεινό παρεκκλήσ ι την Πεναϊα την Αράπισσα .
    Η γλωσσολόγ ος Ελένη Παπαδοπού λου στη μελέτη της για τα Τοπωνύμια της Τρίγλιας γράφει για το τοπωνύμιο Μοναστήρι των Πατέρων  και έχει από το αρχείο του  ΚΜΣ (Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών)  καταχωρημ ένη μεταξύ των άλλων την παρακάτω πληροφορί α: «Το Μοναστήρι των Πατέρων ή των Αγίων Πατέρων λεγόταν και Μονή Μηδικίου […]Βρισκόταν δίπλα στο χωριό σχεδόν ένα τέταρτο δρόμο προς τα μεσόγεια. Η εκκλησία ήταν μεγάλη, θα χωρούσε και πεντακόσι α άτομα. Τρούλο δεν είχε, δίρριχτη ήταν η στέγη. Πόρτες είχε δύο, την κεντρική, στη μέση και μια δεξιά. Απέναντι στη δεξιά πόρτα ,στον τοίχο, ήταν ιστορημέν η   η  Παναγία η Αράπισσα, ποίος ξέρει γιατί τη λέγαν έτσι ; κάτι άγιοι με ματάρες- που να κοιμηθείς τη νύχτα άμα τα ’βλεπες! Μπαίνοντα ς στην κύρια είσοδο, απέναντι, επάνω ήταν ιστορημέν η η Δευτέρα Παρουσία.[…] Την Τρίτη  της Διακαινησ ίμου γινόταν εδώ μονοεκκλη σιά(3)  και στους Χαιρετισμ ούς λειτουργο ύσε επίσης η εκκλησία, εκεί διάβαζαν της Παναγίας τα γράμματα. Ήταν εξοχική τοποθεσία και πήγαινε ο κόσμος. Φυσικά την Τρίτη της Διακαινησ ίμου ήταν Άνοιξη, πάνω στην εποχή , παιδιά, γυναίκες, άνδρες, εκεί εκκλησιάζ ονται όλοι. Αλλά το περισσότε ρο πήγαιναν για διασκέδασ η κάτω από τις καρυδιές μες στα νερά».
    Συνεχίζει η Ελένη  Παπαδοπού λου με μια άλλη πληροφορί α από το ΙΑ (Αρχείο Ιστορικού Λεξικού Ακαδημίας Αθηνών): « […] Ήταν  μεγάλο μοναστήρι . Είχε τετρακόσι ους καλογέρου ς πριν[…]Είναι πολύ αρχαία. Είχε και Παναϊα Αράπισσα παρα δω μεριά από το ιερό. Σε μια εκκλησία είχε δύο μέσα (δισυπόστα τος). Ήταν χτιστή στον τοίχο».   

    Σημειώσει ς
    (1) Στο Ελληνικό λεξικό  Τεγόπουλο ς-Φυτράκης, Ελευθεροτ υπία 1993 αναφέρετα ι : Αράπισσα= θηλυκό του ουσιαστικ ού  Αράπης  (από το αραβικό Arap), αιθιοπική φυλή, ειδικότερ α Αιγύπτιος, Άραβας και ο πολύ μελαχρινό ς.
    Από το Τούρκικο λεξικό της Νέας Ελληνικής  Ι. Τ. Παμπούκη (Τόμος Α’, Εκδόσεις Παπαζήσης, Αθήνα 1988)  καταγράφο υμε τα εξής: Ο Αράπης προέρχετα ι από το αραβικό Arap = Άραβας, Αιγύπτιος, Αιθίοπας και κάθε μαύρος γενικά.
    Αραπιά= η Αραβία και η Αίγυπτος,
    Αράπισσα= η Αραπίνα, η μαύρη γυναίκα.  Το Τριγλιανό επώνυμο Αραπκιλής  προέρχετα ι από το Arap + Κilik= μορφή, εμφάνιση, δηλαδή Αραπκιλής= αραπόμορφ ος ή μαυριδερό ς ή  αυτός που έχει ομορφιά αράπικη.

    (2) Σύνθρονο= σειρά καθισμάτω ν μέσα στον ιερό ναό, πίσω από την Αγία Τράπεζα που έχουν μορφή θρόνου και προορίζον ται για κληρικούς .

    (3)[/b ]Μονοεκκλη σιά= συλλείτου ργο: Θεία λειτουργί α από δύο ή περισσότε ρους κληρικούς .

    Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.   

    Βιβλιογραφία:
    1. Τρύφων Ε. Ευαγγελίδ η, « Βρύλλειον Τρίγλεια» , Αθήνα 1934.(Μονή Μηδικίου, σελ. 41-51 και Παραπομπέ ς- Σημειώσει ς σελ.134).   

     2. Αναστάση Τακά, Ο «Μονόλογος»- Χρονικό, Επιστολή στο Γιό (σελ.14), Εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα 1983.

    3. Ελένη Γ. Παπαδοπού λου, «Τα Τοπωνύμια της Τρίγλιας Βιθυνίας»,   Αθήνα 1996, (Μοναστήρι των Πατέρων, σελ.73-74).