Αποστολέας Θέμα: Η Αγία Επίσκεψη  (Αναγνώστηκε 4898 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 64
  • -Λάβατε: 39
  • Μηνύματα: 646
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 51
  • Φύλο: Άντρας
Η Αγία Επίσκεψη
« στις: 19 Σεπτέμβριος 2009, 07:19:58 μμ »
  • Publish
  • Η Αγία Επίσκεψη από την Τρίγλια της Προποντίδας στο Βυζαντινό & Χριστιανικό  Μουσείο της Αθήνας.

    Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός
     
    H «Αγία Επίσκεψις» ήταν ναϊδριο στην Τρίγλια της Προποντίδας, στο οποίο είχε κατατεθεί η πολύτιμη ψηφιδωτή εικόνα της Θεοτόκου με τον Χριστό στην αγκαλιά της, «Μήτηρ Θεού η Επίσκεψις».
       Κατά μια παράδοση η εικόνα βρέθηκε από Τούρκους που την δώρησαν στους κατοίκους της Τριγλίας (1). Κατά άλλη παράδοση των παλαιών Τριγλιανών βρέθηκε στην άμμο της παραλίας της Τρίγλιας(2).
         Οι Τριγλιανοί έλεγαν και λένε την εικόνα «η Αγία Επίσκεψις». Η εικόνα αρχικά ήταν στο ναϊδριο  του Αγίου Δημητρίου και την μετέφεραν πανηγυρικά στο ναό του Αγίου Βασιλείου, ο οποίος από τότε ονομάζονταν η Αγία Επίσκεψη και εξαλείφθηκε το όνομα του Αγίου Βασιλείου.
       Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στεγάζονταν σ’ ένα σπίτι, στη θέση που αργότερα χτίστηκε το περίφημο σχολείο της Τρίγλιας.
       Ο Απόστολος Τσίτερ γράφει: «…ο μετέπειτα εθνομάρτυρας Χρυσόστομος Καλαφάτης (είχα την τιμή να τον έχω θείο, αδελφότης μητέρας μου)συνεβούλεψε και επιστάτησε ο ίδιος, στο γκρέμισμα (ήμουν εκεί), διότι ήταν επικίνδυνο για τους εκκλησιαζόμενους να γκρεμίσει από μόνη της (ήταν ετοιμόρροπη) και να θάψει σα ερείπιά της τους εκκλησιαζομένους, αλλά και να καταστραφεί η πολύτιμη, πανάρχαια εικόνα»(3).
    Αύγουυστος 1922: Το μέτωπο στο Εσκί Σεχίρ καταρρέει. Ο Ελληνικός στρατός υποχωρεί. Τα δυσάρεστα μηνύματα φθάνουν στην Τρίγλια. Οι Τριγλιανοί είναι αναστατωμένοι. Τα νέα σπέρνουν σύγχυση και πανικό. Ο παλαιός δήμαρχος Τρίγλιας Στεφανής Κασούρης προτρέπει την δημογεροντία να στείλουν γράμμα στο συμπατριώτη εφοπλιστή Φίλιππο Καβουνίδη, που έμενε στο Καντίκοι της Πόλης, να στείλει τα βαπόρια του για να σωθούν οι πατριώτες.
       Ο νέος δήμαρχος γιατρός Κ. Κονδυλένιος έστειλε απεσταλμένους με γράμμα στον Φίλιππο Καβουνίδη παρακαλώντας τον να κάνει ότι μπορεί, να στείλει πλοία, να τους σώσει από το μαχαίρι των Τούρκων, που κατέβαιναν καθώς υποχωρούσε ο Ελληνικός στρατός.
       «Συμπατριώτη και φίλε Φίλιππε Καβουνίδη κάνε ότι μπορείς, στείλε όσα καράβια μπορείς, πλήρωσε ότιδήποτε για λογαριασμό μας να σωθούμε, και θα στο χρωστάμε εμείς και τα παιδιά μας»(4).
       
    Ο Φίλιππος Καβουνίδης καταπιάστηκε αμέσως με την προσπάθεια διάσωσης των συγχωριανών. Την 29ην Αυγούστου στέλνει από την Πόλη τα πλοία «Τρίγλια» και «Ελλήσποντος» που είχε διαθέσιμα. Ναύλωσε δύο ατμόπλοια το εγγλέζικο «General Motors» και το «Χελιδόνι» και τα έστειλε για το ίδιο σκοπό. Ζήτησε να ναυλώσει και το υπερωκεάνειο «Κωνσταντινούπολις» που βρίσκονταν εκείνες τις ημέρες στην Σμύρνη.
    Τα πλοία που έστειλε δεν έφθαναν για να σώσουν τους Τριγλιανούς και τους κατοίκους των γειτονικών χωριών, που είχαν συγκεντρωθεί στην παραλία για να σωθούν. Η αποτυχία να ναυλώσει το «Κωνσταντινούπολις» τον έφερε σε απελπισία. Μία άλλη σκέψη που πέρασε από το μυαλό του. Ζήτησε να του δώσουν άδεια να στείλει το μεγάλο πλοίο «Βιθυνία», που ήταν υπό επισκευή, με το ένα καζάνι αχρηστεμένο. Για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο να μείνει μεσοπέλαγα το βαπόρι σκέφθηκε να έχει μαζί του ένα ρυμουλκό.
    Του δόθηκε η άδεια. Πήρε την απόφαση να πάει ο ίδιος στην Τριγλία. Ήταν μεγάλο βαπόρι και δεν μπορούσε να πλησιάσει την παραλία. Στην παραλία της Τρίγλιας δεν είχε μείνει ούτε βάρκα, ούτε καΐκι. Το ρυμουλκό αποδείχθηκε σωτήριο. Πλεύρισε στην προβλήτα, γέμισε κόσμο και τον μετέφερε στο «Βιθυνία».
    Χιλιάδες μπήκαν στο πλοίο. Και ενώ γέμιζαν τα αμπάρια από πράγματα (μπόγους, σεντούκια, κ.α.) και ο κόσμος έψαχνε να βρει μιά γωνιά για να κουρνιάσει, ο Φίλιππος Καβουνίδης πήρε το ρυμουλκό μερικούς ναύτες οπλισμένους και βγήκε στη στεριά... στην πατρίδα του την Τρίγλια.
    Ο γιος του Χρυσόστομος Φιλ. Καβουνίδης γράφει : « Γύρισε τις εκκλησίες της Τρίγλιας, πήρε τις πιο πολύτιμες θαυματουργικές εικόνες την
    «ΠΑΝΤΟΒΑΣΙΛΙΣΣΑ» και την ψηφιδωτή «ΑΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ», πήρε δισκοπότηρα, τους ασημένιους σταυρούς των εκκλησιών, πήρε μουσικά όργανα, που ο ίδιος είχε χαρίσει στην Τρίγλια και τα έφερε στο πλοίο. Αργότερα τα παρέδωσε στην Ελληνική Κυβέρνηση». (5)
       
    ΕΦΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ
    ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ
             ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ
    Παρελήφησαν παρά της Διευθύνσεως του Βυζαντινού Μουσείου αντικείμενα προερχόμενα εκ κειμηλίων Μικράς Ασίας.
    Εικών ψηφιδωτή παριστάνουσα την Θεοτόκον μετά του Ιησού, φέρουσα την επιγραφήν.   Μ(ήτη)Ρ Θ(εο)Υ Η ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ και προερχόμενα εκ Τριγλίας (1,06Χ 0,75).
       Ακολουθεί καταγραφή άλλων κειμηλίων από την Μικρά Ασία.

             Εν Αθήναις τη 16η Φεβρουαρίου 1925  
                     Ο Διευθυντής του  Βυζαντινού Μουσείου
                                    Γ.Α Σωτηρίου

    H φωτογραφία της εικόνας της  Αγίας Επίσκεψης (Παλιά Τρίγλια)  

          
    Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο
    Βυζαντινές Συλλογές
    Η Μόνιμη Έκθεση, Αθήνα 2007
    Σελ.141- Εικόνα 94. Ψηφιδωτή εικόνα Παναγία η «Επίσκεψις».



    O Απόκομα της εφημερίδας «ΕΣΤΙΑ» σχετικά με την εικόνα «Η Μήτηρ Θεού- Επίσκεψις». Αθήνα 19-1-1925.

          ΝΕΟΝ ΠΟΛΥΤΙΜΟΝ ΑΠΟΚΤΗΜΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

    •   «Εκ των καταγραφέντων κειμηλίων τα οποία με τα οποία μετέφερον οι διασωθέντες τους εφεστίους Θεούς των της Μικράς Ασίας κατετέθη εις στο Βυζαντινόν Μουσείον η πολύτιμος ψηφιδωτή εικών της Παναγίας.
       Η εικών χρονολογείται από της λεγομένης αναγεννήσεως της Βυζαντινής τέχνης (ΙΔ΄ αιώνος). Είναι μήκους ενός μέτρου και πλάτους εβδομήκοντα πέντε εκατοστών, φέρει την επιγραφήν «Μήτηρ Θεού η Επίσκεψις» και προέρχεται εκ του Ιερού Ναού του Αγίου Βασιλείου της Τρίγλιας παρά τα Μουδανιά Προύσσης.
       Πρόκειται περί μιας εκ των Βυζαντινών προτύπων παραστάσεων της Θεοτόκου,  την οποίαν απεμιμήθησαν πλήθος ζωγράφων εις τους μεταβυζαντινούς χρόνους. Επί χρυσού βάθους εκ μεγάλων σχετικώς ψηφίδων εικονίζεται η Θεοτόκος, μέχρι της οσφύος κρατούσα τον Χριστόν δια της δεξιάς χείρος εις στάσιν «γλυκοφιλούσης».
    Είναι ενδεδυμένη με πράσινον μανδύα του οποίου αι πολλαί πτυχώσεις δηλούνται δια χρυσόν ψηφίδων εν γένει γραμμών, εκ του οποίου η χαρακτηριστική «χρυσοκονδηλιά» των μεταγενεστέρων φορητών εικόνων. Επίσης και ο Χριστός φέρει πολύπτυχον ένδυμα εκ ζωηρού πρασίνου χρώματος και καστανόν μανδύαν.
    Τα πρόσωπα και τα γυμνά μέρη είναι κατασκευασμένα εκ των λεπτοτάτων ροδίνων ακανονίστων ψηφίδων με ερυθρά διαγράμματα  και πράσινες σκιές όπως εικονίζονται στα γνήσια Βυζαντινά έργα. Το πρόσωπο της Παναγίας ωραίον, ωοειδές, έχει ρετουσαρισθεί αργότερα όπως και  άλλα  τινά  μέρη της εικόνος.
       Το χαρακτηρίζον την τέχνην της ψηφιδωτής Παναγίας της οποίας ομοιώταται παραστάσεις σώζονται  εις τας τοιχογραφίας πολλών ναΐσκων της Καστοριάς του 14ου αιώνος και επί των αποκρήμνων  βράχων της λίμνης Πρέσπας, είνε η ευγένεια, η άκρα λιτότης και η έκφρασις της θείας μεγαλοπρέπειας και της μητρικής τρυφερότητος, το πρώτο αποδίδεται δια του όγκους του σώματος το οποίον καταλαμβάνει το κάτω ήμισυ της εικόνας και στάσεων και πτυχώσεων, η τρυφερότης δε δια της ωραίας κλίσεως των εφαπτομένων δύο κεφαλών. Η στάσις αυτή κατέστη τυπική δια πολλάς μεταβυζαντινάς εικόνας της Θεοτόκου και έδωσε το όνομα της «Γλυκοφιλούσης».
       Εν τω μέσω του σκοτεινού χρώματος των ενδυμάτων ως φωτειναί κηλίδες εξαιρούνται τα γυμνά της αριστεράς χειρός της Παναγίας και των ποδιών του Χριστού, διατηρούντα την Βυζαντινήν αναμιξίαν.
    Δια τούτο επιτυγχάνεται ικανή καλλιτεχνική εντύπωσις, όπως και δια του ωραίου των πολυπτύχων βαθυχρώμων ενδυμάτων προς τας έντονας γραμμάς και την ανταύγειαν των χρυσών ψηφίδων.
       Πάντα ταύτα είνε χαρακτήρες της Βυζαντινής τεχνοτροπίας. Αλλά ότι την εικόναν ταύτην ήγγισεν η πνοή της Βυζαντινής «αναγεννήσεως» του 14ου αιώνα προδίδουν λεπτομέρειες τινές. Δεν είναι μόνον η εκφραστική προσέγγισις των κεφαλών, την οποίαν αγνοεί η Βυζαντινή αυστηρότης, είνε και η βαθειά σκιά του προσώπου, ώστε τούτο να εξέχη εν αναγλύφω και το τμήμα του ενδύματος, το οποίο πίπτει προς τα έξω και σκεπάζει εν μέρει την δεξιάν χείρα  της  Θεοτόκου, την  υποβαστάζουσα τον Χριστόν, χαρακτηρικαί λεπτομέριαι, μαρτυρούσαι την τάσιν προς φυσικότητα και την γνώσιν προοπτικής αποδόσεως άτινα κυρίως χαρακτηρίζουν την Βυζαντινήν αναγέννησιν».
                 Κατά την παράδοση των Τριγλιανών η εικόνα της Αγίας Επίσκεψης ήταν τοποθετημένη σε τέμπλο και μετά έγινε φορητή. Ο Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης στο βιβλίο του «Βρύλλειον-Τρίγλια», Αθήνα 1934 γράφει πως περιγράφει την εικόνα ο τεχνοκρίτης Στέφανος Ξενόπουλος (Δελτίο Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, τόμος Β’ 1925, σελ.43-49 και στο περιοδικό «Φιλική Εταιρεία», έτος Α’, τεύχος 1).
       Στην περιγραφή του ο τεχνοκρίτης επιβεβαιώνει την παράδοση  ότι η εικόνα δεν ήταν φορητή. «…Η λιτότης των χρωμάτων μας δίδει την ιδέαν ότι η εικών εξ αρχής δεν είχε κατασκευασθη δια να είνε φορητή, προσπίπτουσα εκ του πλησίον εις την θέαν των πιστών, αλλ΄έπρεπε να είνε ορατή εξ αποστάσεως και τινος ύψους. Αλλά και η εν γένει όψις της εικόνος μας πείθει ότι δεν πρέπει να της ταιριάζει ο όρος φορητή μωσαϊκή εικών. Φορητή είνε τώρα και άγνωστον από πόσον χρόνον. Πάντως η κατάστασις του ξύλινου πίνακος, εφ’ ου είνε προσκεκολλημένη, δίδει ενδόσιμον, ότι τουλάχιστον από 4 αιώνων λατρέυεται ως φορητή εικών, υποστάσα πλείστας όσας βλάβας αλλά και επιδιορθώσεις και προλήψεις καταστροφής…».
    Η εικόνα σήμερα  φυλάσσεται σε περίοπτη θέση στο Βυζαντινό  και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών και παρουσιάζει πάντοτε ξεχωριστό ενδιαφέρον. Η εικόνα έχει δυο ρωγμές στους αρμούς των τριών σανίδων της που προκάλεσαν και πτώση μερικών ψηφίδων. Στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο αναγράφεται ότι η εικόνα της Αγίας Επίσκεψης είναι του τέλους του 13ου αιώνος.



    (1)Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίδη, «Βρύλλειον- Τρίγλεια». Αθήναι 1934.
    (2) Χρήστος Αρχ. Δημητρακός (τρίγλια 1912- Ραφήνα 2002)
    (3)Απ.Τσίτερ, «Τρίγλια», Θεσσαλονίκη 1979.
    (4)+(5) Χρυσόστομος Φιλ. Καβουνίδης, «Τριγλιανά Νέα», Φύλλο 5, 28 Ιουνίου 1976.  

                          
     Δημοσιεύθηκε στο  Περιοδικό «Παντοβασίλισσα», Ι.Ν Γεννήσεως Θεοτόκου Ραφήνας, Τεύχος 16, Ιούλιος- Αύγουστος 2002.  

    Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

    • Global Moderator
    • ****
    • Συγχαρητήρια
    • -Δώσατε: 0
    • -Λάβατε: 71
    • Μηνύματα: 215
    • Age: 71
    • Τόπος: Πάτρα
    • Επιβράβευση του μέλους απο : 81
    • Φύλο: Γυναίκα
    • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
    Απ: Η Αγία Επίσκεψη
    « Απάντηση #1 στις: 31 Ιανουάριος 2010, 08:34:38 μμ »
  • Publish
  • Πολύ καλή δουλειά.
    Το Βυζαντινό Μουσείο είχε μία εκθεση το καλοκαίρι με τους ΄Θυσαυρούς  των προσφύγων΄. ( δείτε περισσότερα στο: http://www.icon-network.org/Refugee-Treasures.html)
    Στην είσοδο της έκθεσης δέσποζε η εικόνα της Αγίας Επίσκεψης και από πίσω παίζονταν ένα video με την ιστορία της εικόνας
    ( δείτε το στο: http://www.icon-network.org/Refugee-Treasures-Video.html)

    Ευγενία Μυτιληναίου

    Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

    • Administrator
    • *****
    • Συγχαρητήρια
    • -Δώσατε: 120
    • -Λάβατε: 18
    • Μηνύματα: 442
    • Τόπος: Ραφήνα
    • Επιβράβευση του μέλους απο : 26
    • Φύλο: Άντρας
    Απ: Η Αγία Επίσκεψη
    « Απάντηση #2 στις: 12 Απρίλιος 2012, 06:47:55 μμ »
  • Publish
  • <a href="http://www.youtube-nocookie.com/v/IyKxKuc42Iw&amp;hl=en&amp;fs=1&amp;color1=0x402061&amp;color2=0x9461ca&amp;border=1" target="_blank" class="new_win">http://www.youtube-nocookie.com/v/IyKxKuc42Iw&amp;hl=en&amp;fs=1&amp;color1=0x402061&amp;color2=0x9461ca&amp;border=1</a>
    Όλοι μαζί, μπορούμε να ενημερώσουμε αυτόν τον χρήσιμο χώρο, ώστε να τον έχουν οι νεώτερες γενιές, ως παρακαταθήκη την ιστορία των προγόνων μας.

    Αλλά και να γνωριστούμε, αναπτύσοντας γνωριμίες - φιλίες, ενώνοντας κάθε Τριγλιανό Απόγονο.

    Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

    • Global Moderator
    • ****
    • Συγχαρητήρια
    • -Δώσατε: 0
    • -Λάβατε: 71
    • Μηνύματα: 215
    • Age: 71
    • Τόπος: Πάτρα
    • Επιβράβευση του μέλους απο : 81
    • Φύλο: Γυναίκα
    • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
    Απ: Η Αγία Επίσκεψη
    « Απάντηση #3 στις: 06 Νοέμβριος 2014, 06:47:56 μμ »
  • Publish
  • Ένα πολύ ωραίο άρθρο για την Αγία Επίσκεψη από το μουσείο Getty της Αμερικής. Έχει όλη την ιστορία του τόπου, της εικόνας και τοιχογραφίες από την εκκλησία
    http://blogs.getty.edu/iris/seeking-shelter-a-story-of-greek-refugees-and-the-virgin-episkepsis/

    Υποθέτω ότι το άρθρο είναι επ' ευκαιρία της επίσκεψης εκεί της εικόνας την άνοιξη στα πλαίσια μιας περιοδεύουσας έκθεσης του Βυζαντινού Μουσείου στην Αμερική.