Αποστολέας Θέμα: ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ: Ευλογιά  (Αναγνώστηκε 1116 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 72
  • -Λάβατε: 39
  • Μηνύματα: 655
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 51
  • Φύλο: Άντρας
ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ: Ευλογιά
« στις: 18 Οκτώβριος 2014, 12:14:30 μμ »
  • Publish
  • ΠΑΡΑΔΟΣΕΙ Σ: Ευλογιά

    Ο Τρύφων Ε. Ευαγγελίδ ης στο βιβλίο «Βρύλλειον –Τρίγλεια», σελ.115  γράφει μια Τριγλιανή παράδοση με τίτλο «Ευλογιά». Παραθέτου με το κείμενο:
     
    «Προκειμένου επί της ευλογιάς, ζυμώνουσι ν εκ καθαρού αλεύρου πήτας τας οποίας κόπτουσι ρομβδοειδ ώς και ρίπτουσιν εν τω μέλιτι και είτα θέτουσιν επί των κατωφλίων των διαφόρων παραθύρων  ίνα γλυκανθεί σα η ευλογιά μή εισέλθη εις τον οίκον της προσενεγκ ούσης αυτή μελόπηταν, είδος μελιτούττ ας των αρχαίων Ελλήνων, της προσφερόμ ενης κατά μήνα τω επί της Ακροπόλεω ς όφει».

    Σημείωσει ς- Σχόλια

    Αυτό το σύντομο και καταπληκτ ικό κείμενο οδηγεί τον σημερινό αναγνώστη να πληροφορη θεί:
    α) Για την νόσο ευλογιά
    β)  Για τα λαογραφικ ά της ευλογιάς.
    γ) Για την παράδοση που υπήρχε στην αρχαία Αθήνα του όφι  της Ακρόπολης .
    Για τα παραπάνω, θα δώσουμε  μερικές απλές πληροφορί ες που θα βοηθήσουν
    στην ερμηνεία του κειμένου «Ευλογιά» του Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίδ η.
       
    α) Η νόσος ευλογιά.

    Η ευλογιά ήταν σοβαρή μεταδοτικ ή νόσος, πολύ μολυσματι κή, που οφειλόταν σε ιό.  Τα πρώτα συμπτώματ α ήταν μια βαριά γενική κατάσταση με υψηλό πυρετό, πονοκέφαλ ο, οσφυαλγία και φωτοφοβία . Μετά, παρουσιαζ όταν ένα κηλιδώδες εξάνθημα  στο πρόσωπο επεκτεινό μενο στο υπόλοιπο σώμα.   Στη συνέχεια,το εξάνθημα γινόταν βλατιδώδε ς και φυσσαλώδε ς . Οι φυσσαλίδε ς έπιαναν πύον και άρχιζαν να σπάνε περί την 12η μέρα της νόσου. Το  αποτέλεσμ α  ήταν βαθιές ουλές που δεν σβήνουν ποτέ («βλογιοκομμένος»). Υπήρχαν διάφορες μορφές, άλλες θανητηφόρ ες και άλλες ελαφράς μορφής. Οι επιπλοκές ήταν: βρογχοπνε υμονία, πυώδεις ωτίτιδες, τύφλωση (από εξολκώσει ς του κερατοειδ ούς), οστεομυελ ίτις, καρδιακή ανεπάρκει α και εγκεφαλίτ ις. Όσοι επιβίωναν της νόσου, αποκτούσα ν ισόβια ανοσία.
    Από την ευλογιά έχασαν τη ζωή τους εκατομμύρ ια ανθρώπων μέσα στους αιώνες , αλλά και στην οποία χρωστάμε την μεγαλύτερ η ίσως ως τώρα ιατρική ανακάλυψη όλων των εποχών, αυτή των εμβολίων. Ο εμβολιασμ ός για την ευλογιά, ο δαμαλισμό ς, εξολόθρεψ ε το νόσημα. 
    Η 8η Μαϊου 1980 είναι η ημέρα κοσμοϊστο ρικής σημασίας. Κατά την ημέρα εκείνη ολόκληρος ο κόσμος κηρύχθηκε απαλλαγμέ νος από τη φοβερή νόσο της ευλογιάς. Η ευλογιά είναι από τότε νεκρή.  Η ευλογιά των αιγοπροβά των δεν είναι μεταδοτικ ή στον άνθρωπο.
                     
    β)Λαογραφία της ευλογιάς

    Στην ελληνική λαογραφία υπάρχουν αναφορές για την ευλογιά. Στις παραδόσει ς, η ευλογιά προσωποπο ιείται και παρουσιάζ εται ως μια γυναίκα ευερέθιστ η που τρόμαζε τα παιδιά ή ως αγριογυνα ίκα ή σαν γριά ξεμαλιασμ ένη που προσπαθεί να μπει στα σπίτια των ανθρώπων. Η ευλογιά επίσης προσωποπο ιείται σε τρείς ή περισσότε ρες γυναίκες μαζί, «οι ευλογημέν ες», ασπροφορο ύσες ή μαυροφόρε ς, οι οποίες περνούσαν από τα σπίτια στις γειτονιές με στόχο να μπουν μέσα. Σε περίπτωση επιδημίας έλεγαν περπατούν «οι βλογιές».
    Στις προσωποιη μένες «ευλογιές» άρεσαν τα μαλακά γλυκά, όπως οι μελόπιτες . Ήταν αποτρεπτι κά και εξευμενισ τικά γι΄αυτές. 

    Η Αγία Βαρβάρα θεωρείται προστάτιδ α και για την ευλογιά, νόσημα που αποτελούσ ε κάποτε μάστιγα, όπως αναφέραμε, και της οποίας τα σημάδια παρέμεναν εμφανή στο πρόσωπο για όλη τη ζωή («βλογιοκομμένος»). Η παράδοση διασώζει την εκδοχή ότι η Αγία προσευχήθ ηκε στο Θεό να την ασχημύνει, για να αποφύγει τον ανεπιθύμη το γάμο με ειδωλολάτ ρη. Πράγματι έγινε το θαύμα και το όμορφο πρόσωπό της γέμισε με το χαρακτηρι στικό εξάνθημα της ευλογιάς. Στην γιορτή της (4 Δεκεμβρίο υ), σύμφωνα με την παράδοση, μοίραζαν πίτες. Στο πανηγύρι της Αγίας Βαρβάρας στη Διασταύρω ση Ραφήνας, οι παλιές Τριγλιανέ ς έφτιαχναν και μοίραζαν πίτες.  Στη Σιγή, στο γειτονικό χωριό της Τρίγλιας, υπήρχε ανάλογη παράδοση, όπως αναγράφετ αι στην Εγκυλοπαί δεια «Υδρία»,  Βαρβάρα η Μεγαλομάρ τυς: «Στη Σιγή της Μ. Ασίας, στη διάρκεια επιδημιών ευλογιάς, έφτιαχναν μελόπιτες και τις έβαζαν πάνω σε ένα τραπέζι που το τοποθετού σαν στα σταυδροδρ όμια, όπου ο παππάς έκανε παράκληση στην Αγία Βαρβάρα. Στη συνέχεια, οι νοικοκυρέ ς έκοβαν τις πίτες και τις μοίραζαν στον κόσμο».

    γ) Ο επί της Ακροπόλεω ς όφις

    Ο επί της Ακροπόλεω ς όφις κατοικούσ ε στο Ερεχθείο. Το Ερεχθείο, είναι το κτήριο της Ακρόπολης με το ιδιόρρυθμ ο σχήμα και ήταν αφιερωμέν ο στον Ερεχθέα, που λατρευότα ν στην Αθήνα από τους προϊστορι κούς χρόνους. Ο Ερεχθέας ήταν η άλλη υπόσταση του χθόνιου θεού Εριχθόνιο υ (ερι-χθών- γη) που στη φαντασία των Αθηναίων είχε την μορφή φιδιού και κατοικούσ ε μόνιμα στο κτήριο (οικουρός όφις).
    Στη βόρεια πλευρά του Ερεχθείου, σε πιο χαμηλό επίπεδο υπάρχει ένα τμήμα με τέσσερις ιωνικού ρυθμού κίονες στην πρόσοψη  και στα δύο στα πλάγια. Εκεί υπάρχει μια κρύπτη, όπου  κατοικούσ ε ο οικουρός όφις, ο ιερός όφις της Ακροπόλεω ς, στον οποίο οι κάτοικοι των Αθηνών πρόσφεραν κάθε μήνα μελόπιτες .*  Στο Ερεχθείο υπάρχουν τα γνωστά αγάλματα των Καρυάτιδω ν, οι έξι πανέμορφε ς μαρμάρινε ς κόρες, τοποθετημ ένες σε σχήμα Π  κάτω από το δάπεδο, του οποίου κατά την παράδοση ήταν ο τάφος του πρώτου βασιλιά της Αθήνας Κέκροπα.
         
    *Μελιττούτας: Στην Αττική διάλεκτο, η μέλισσα λεγόταν μέλιττα. Η μελιττούτ α ήταν μάζα κατασκευα σμένη από μέλι, δηλαδή πλακούς (πίτα) μετά μέλιτος, μελόπιτα. 

    Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.

    Πηγές:
     
    1.Τρύφωνο ς Ε. Ευαγγελίδ η, «Βρύλλειον Τρίγλεια»,  Αθήνα 1934.
    2. Δ. Γαρδίκας, Ειδική Νοσολογία, Δ Έκδοσις, Τόμος Α’, Εκδόσεις «Γ. Παρισιάνο ς», Αθήναι 1984.
    3. Νικολάου Γ. Πολίτη, «Παραδόσεις», Τόμος Α’, εκδόσεις γράμματα, Αθήνα 1994. 
    4. Ασημούλα Ν. Κοτέλη, Βιοπαθολό γος Γ.Ν.Θ «Γ. Γεννηματά ς», Ευλογιά: μια πανάρχαια νόσος, www.isth. gr/images/.../ ISTORIA THS IATRIKHS.
    5. http://helinion.net./karyatides.htm
    6. Εγκυκλοπα ίδεια Υδρία , «Βαρβάρα η Μεγαλομάρ τυς»,«Ακρόπολη».
    7. Ι. Σταματάκο υ, Λεξικό της αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Εκδόσεις «Φοίνιξ», Αθήναι 1972.