Αποστολέας Θέμα: 1) Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ και η ιδέα για ΝΕΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ στην ΤΡΙΓΛΙΑ  (Αναγνώστηκε 327 φορές)

0 μέλη και 2 επισκέπτες διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 7
  • -Λάβατε: 32
  • Μηνύματα: 102
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 32
  • Φύλο: Άντρας
Ο Χρυσόστομ ος, η Νέα Κεντρική Εκκλησία στην Τρίγλια και τα Νέα Σχολεία

(επιμέλεια Μάκη Αποστολάτ ου, Μάιος 2019)

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Είναι σε όλους γνωστό ότι, ο Χρυσόστομ ος, Μητροπολί της Δράμας το 1907, εξορίστηκ ε στη γενέτειρά του την Τρίγλια και δραστηριο ποιήθηκε υλοποιώντ ας πολλά έργα που άφησαν εποχή. Ένα απ’ αυτά ήταν και το μεγαλόπρε πο κτίριο των νέων Σχολείων, που ανεγέρθηκ ε στην περίοδο 1909-1912, αποτέλεσε το στολίδι της Τρίγλιας και το κέντρο γνώσης και εκπαίδευσ ης, στα 10 χρόνια μέχρι το Μεγάλο διωγμό, συνέχισε να στεγάζει παιδιά των Τούρκων στις επόμενες δεκαετίες, εγκαταλεί φθηκε, και από το 2018 ξεκίνησε η αναπαλαίω σή του (βρίσκεται στο στάδιο των επιχρισμά των τον Μάιο 2019), αφού αποτελεί, ίσως, το σημαντικό τερο τουριστικ ό κτίριο που επιδεικνύ ει η σημερινή Τρίγλια, εκτός από τα κτίρια των τριών εκκλησιών (Παναγία-Μητρόπολη, Παναγία-Παντοβασίλισσα και Άγιος Γεώργιος άνω), που εξακολουθ ούν να παραμένου ν στη θέση τους. Πόσοι, όμως, γνωρίζουν την πραγματικ ή ιστορία της σύλληψης και υλοποίηση ς αυτού του μεγάλου έργου;

Ας ξετυλίξου με, λοιπόν, τον μίτο αυτής της σπουδαίας και σημαντική ς ιστορίας, που αναδεικνύ εται από τις σελίδες του Κώδικα Πρακτικών (427) της Τρίγλιας. Κατά την περίοδο την πρώτης εξορίας του στην Τρίγλια (3.10.1907 – 19.7.1908), και από τις πρώτες ημέρες της παρουσίας του εκεί, ο Χρυσόστομ ος δραστηριο ποιήθηκε συστηματι κά για την εφαρμογή και υλοποίηση πολλών από τα σχέδια που ονειρευότ αν για την πόλη του, εκτός των άλλων, και στο θέμα των εκκλησιών της Τρίγλιας. Ανέλαβε, αμέσως, ενεργό ρόλο στις τοπικές αποφάσεις και εισηγήθηκ ε στην Εφοροδημο γεροντία και σε συνελεύσε ις των κατοίκων το σχέδιό του για ίδρυση μιας νέας Κεντρικής Εκκλησίας που θα αντικαθισ τούσε τις έξι υφιστάμεν ες, τότε, με στόχο τον περιορισμ ό των εξόδων λειτουργί ας τους, και τη χρησιμοπο ίηση των κτιριακών τους εγκαταστά σεων για άλλους σκοπούς. Στην κατεύθυνσ η αυτή, συμμετείχ ε σε συνεδρίασ η υπό την προεδρία του Μητροπολί τη Προύσας Ναθαναήλ, πρότεινε την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των 5 εκκλησιών και συγκροτήθ ηκε επιτροπή με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο για τη σύνταξη Κανονισμο ύ (Κώδικας 427, πρακτικό 9.1.1908, σελ. 36-37). Στη συνέχεια, συνέταξε τον Κανονισμό της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας των Εκκλησιών της Τρίγλιας, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια, στην οποία ο Κανονισμό ς συζητήθηκ ε και εγκρίθηκε (Κώδικας 427, πρακτικό 13.1.1908, σελ. 39-40), και αποτέλεσε τμήμα του “Κανονισμού της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τριγλίας της Επαρχίας Προύσης”, που καταχωρήθ ηκε με χρονολογί α “Ιανουάριος 1908” στον Κώδικα 427 “Πρακτικά” της Τρίγλιας (σελ. 42-45). Αξίζει να επισημανθ εί το πάθος του Χρυσόστομ ου, για την προώθηση των ιδεών, οραμάτων και πρωτοβουλ ιών του για την Τρίγλια, αφού με αρχή αυτή τη συνεδρίασ η (13.1.1908) προήδρευσ ε, μέχρι το 1921, σε πολλές συνεδριάσ εις της Εφοροδημο γεροντίας και Συνελεύσε ις των κατοίκων της Τρίγλιας, ως Μητροπολί της είτε Δράμας είτε Σμύρνης, ενώ αυτό το δικαίωμα ανήκε στον Μητροπολί τη Προύσας. Ακόμη ότι, αφενός ο ίδιος κατέγραψε στον Κώδικα αρκετά πρακτικά αφετέρου επικύρωσε αριθμό σημαντικώ ν πρακτικών και αποφάσεων .
Δύο μήνες αργότερα, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια (Κώδικας 427, πρακτικό 16.3.1908, σελ. 47-48), στην οποία συμφωνήθη κε 1) η ίδρυση νέας Κεντρικής Εκκλησίας στη θέση που υπήρχε παλαιότερ α η εκκλησία του Σωτήρος Χριστού και είχαν ανεγερθεί τα Σχολεία της Κοινότητα ς, 2) η μετατροπή του ναού της Παναγίας Μητροπόλε ως σε Παρθεναγω γείο, και 3) η μετατροπή του ναού του Αγ. Ιωάννου σε Αρρεναγωγ είο. Είκοσι μέρες περίπου αργότερα, την Κυριακή των Βαίων 6.4.1908, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια (Κώδικας 427, πρακτικό 6.4.1908, σελ.49-50), στην οποία αποφασίστ ηκε 1) να χαρακτηρι στεί ως Κεντρική η εκκλησία του Αγ. Ιωάννου, και 2) να διευρυνθε ί ο χώρος που θα καταλάβει με την εξαγορά ή ανταλλαγή των παράπλευρ ων οικοπέδων . Δυόμιση μήνες αργότερα, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια (Κώδικας 427, πρακτικό 22.6.1908, σελ. 53-54) κατά την οποία ανακοίνωσ ε στους κατοίκους ότι ο μηχανικός μέτρησε τους χώρους και συνέταξε χάρτη των οικοπέδων που απαιτούντ αι για την ανέγερση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, στη θέση που βρισκόταν ο ναός της Αγίας Επισκέψεω ς και συγκροτήθ ηκε επιτροπή για την εξαγορά τους. Δηλαδή, στο διάστημα των 2,5 αυτών μηνών, έφερε στην Τρίγλια τον αρχιτέκτο να Μωρίδη, ο οποίος αφού είδε και μέτρησε τις εκτάσεις γύρω από το ναό του Αγίου Ιωάννου, αλλά και εκείνες γύρω από το ναό της Αγίας Επισκέψεω ς, κατέληξε ότι η δεύτερη ήταν προσφορότ ερη για την ανέγερση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας .  Από τις αλλεπάλλη λες, και σε μικρό χρονικό διάστημα, αλλαγές των αποφάσεων, που αφορούσαν στο σοβαρό θέμα της ίδρυσης και της θέσης της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, αλλά και την αλλαγή χρήσης στις ήδη λειτουργο ύσες, αποδεικνύ εται πόσο ισχυρές ήταν οι αντιδράσε ις και τα προβλήματ α που αναδεικνύ ονταν συνεχώς.

Στην κατεύθυνσ η αυτή, την 18.7.1908, μια ημέρα πριν αναχωρήσε ι από την Τρίγλια, προσκάλεσ ε 11 ιδιοκτήτε ς οικιών και γηπέδων, στην περιοχή όπου θα ανεγειρότ αν  η νέα Κεντρική Εκκλησία και συμμετείχ ε στη διαδικασί α παραχώρησ ης και πώλησης των ακινήτων τους στην Κοινότητα, για την ανέγερσή της (Κώδικας 427, πρακτικό 18.7.1908, σελ 55). Οι 11 ιδιοκτήτε ς που παραχώρησ αν ακίνητα ήταν οι α) Θ. Νανάης αντί 6 λιρών, β) Τ. Πεπόνης αντί 15 λιρών, γ) Αναστ. Ρήγας αντί 6 λιρών, δ) η Θ Τοκούρογλ ου την οικίαν της αντί της οικίας της Παντοβασι λίσσης και 20 λιρών μετρητών, ε) ο Β. Τσακίρης την οικίαν του αντί 45 λιρών και του οικοπέδου των σχολών Πανά Αθανασίου, στ) ο αιδ. Π. Χρήστου το οικόπεδο αντί 6 λιρών, ζ) ο Β. Παρουτζής (υπογράφει στο τέλος του πρακτικού ως Βασίλειος Παράσχου παπα μπαροκξής) το οικόπεδο αντί τριπλασίο υ οικοπέδου στο Σκυλλάμπε λο, η) ο Λουκούργο ς Τσάκωνας τη νεόδμητη οικία του αντί 140 λιρών, θ) η Αννίτα Γρηγόρογλ ου δωρείται το οικόπεδό της και χαρακτηρί ζεται ιδρύτρια και δωρήτρια (σ.σ. υπάρχει αναγραφή «Χ ενεγράφη ως μη χρησιμοπο ιηθείσα δια την ανέγερσιν σχολείου), ι) η Σοφίτσα Χρ. Παπαδιαμα ντάρα την οικία της αντί της άνω συμφωνίας του υιού της Β. Τσακίρη, και ια) ο Ζαφείριος Ν. Χ΄΄Χρήστου το οικόπεδό του αντί 24 οθωμ. λιρών. Ένα μήνα αργότερα, οι παραπάνω ιδιοκτήτε ς μεταβίβασ αν τα οικόπεδά τους  και εισέπραξα ν τη συμφωνηθε ίσα αξία (Κώδικας 427, πρακτικά 17.8.1908, σελ. 57-58). Στο πλαίσιο αυτό πραγματοπ οιήθηκε η πώληση και ανταλλαγή του οικοπέδου της Καλλής Ν. Κατηρλή και της κόρης της Αικατερίν ης συζ. Θεοδοσίου Τόπρογλου, το οποίο βρισκόταν στη θέση των μαγαζιών, κάτω από το νέο σχολικό κτίριο, με οικία της εκκλησίας της Παναγίας Παντοβασί λισσας, που βρισκόταν απέναντι από την εκκλησία (Κώδικας 427, πρακτικό 16.7.1909, σελ. 72). Η απαιτούμε νη έκταση, για την ανέγερση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, συμπληρώθ ηκε την 28.9.1909 όταν η Ελένη συζ. Αχιλλέως Μοσχοβού, θυγ. Διαμαντή Προύσαλη, πούλησε στην Κοινότητα το οικόπεδο που είχε “κατά την θέσιν Αγία Επίσκεψις, όπου νυν κτίζεται το Σχολείον της Κοινότητο ς”, αντί 10 οθωμανικώ ν λιρών, “του οικοπέδου έχοντος εμβαδόν 56 παλαιών ή 28 νέων τετραγωνι κών πήχεων” (Κώδικας 427, πρακτικό 28.9.1909, σελ. 78). Αλλά, οι προσφορές για την ανέγερση της νέας Εκκλησίας συνεχίστη καν, είτε με δωρεές κτημάτων (περίπτωση κληρονόμω ν του Ιωακείμ Παπαδόπου λου,  οι οποίοι εκπλήρωσα ν την επιθυμία του να δωρίσει στην Κοινότητα “προς όφελος των Σχολών αυτής ελαιοτόπι ον μετά μπαχτσέ κείμενον εις θέσιν «Καλιάγγους» και συνορευόμ ενον μετά των κτημάτων των κ.κ. Θ. Φούντα, Αικατερίν ης Γεωργίου και Παντερμαλ ή εξ 160 δένδρων αποτελούμ ενον”, Κώδικας 427, πρακτικά 10.2.1910, σελ. 90-91), είτε με μετρητά (περίπτωση Αναστασίο υ Λαζ. Βελησσάρη, ο οποίος δώρισε 50 λίρες, εκτελώντα ς εντολή του αποθανόντ ος πατέρα του, Κώδικας 427, πρακτικό 29.4.1911, σελ. 118).

Όπως αναφέρθηκ ε ήδη, ο Χρυσόστομ ος αναχώρησε την 19.7.1908 από την Τρίγλια και επέστρεψε στη Δράμα, λόγω της αμνηστίας που δόθηκε, με την καθιέρωση του Συντάγματ ος στην Τουρκία. Αλλά δεν έμεινε πολύ στην έδρα του και τον Ιούνιο 1909 εξορίστηκ ε πάλι στην Τρίγλια για 2η φορά. Ασχολήθηκ ε  αμέσως με τα σχέδια και τα έργα που δεν είχαν ολοκληρωθ εί, κατά τη διάρκεια της απουσίας του, με κυρίαρχο αυτό της νέας Κεντρικής Εκκλησίας . Έτσι, λίγες μέρες μετά την άφιξή του στην Τρίγλια, αντιλαμβα νόμενος τις αλλαγές στα σχέδιά του, που είχαν αναδειχθε ί στο διάστημα της απουσίας του, επί ένα ολόκληρο χρόνο, προήδρευσ ε την Κυριακή 12.7.1909, συνέλευση ς των κατοίκων (Κώδικας 427, πρακτικό 12.7.1909, σελ. 70-71) στην οποία συμφωνήθη κε 1) να μην ανεγερθεί Κεντρική Εκκλησία στην έκταση της Αγίας Επισκέψεω ς που αγοράστηκ ε, αλλά να ανεγερθού ν εκεί σχολικά κτίρια 2) να εξακολουθ ήσει το σύστημα της κατά μήνα, εκ περιτροπή ς, λειτουργί ας των υπαρχουσώ ν εκκλησιών της Κοινότητο ς, σύμφωνα με τον υπάρχοντα Κανονισμό (Ιανουάριο ς 1908), μέχρι να αποφασιστ εί η λειτουργί α δύο μόνον εκκλησιών από τις υπάρχουσε ς και 3) να χρησιμοπο ιηθούν τα οικόπεδα στην οδό (σ.σ. εννοεί μάλλον την Eski Pazar Cad) για την ανέγερση προσοδοφό ρων μαγαζιών και αποθηκών (το πρακτικό υπεγράφη από 74 κατοίκους της Τρίγλιας).

Στην ολιγόμηνη παραμονή του στην Τρίγλια (την 11.3.1910 εξελέγη Μητροπολί της Σμύρνης) προώθησε με όλες του τις δυνάμεις το τελευταίο αυτό σχέδιο της ανέγερσης του μεγαλοπρε πούς κτιρίου Εκπαιδευτ ηρίων στην Τρίγλια. Στην κατεύθυνσ η αυτή, αποφασίστ ηκε η αποστολή επιστολών αφενός στον Μητροπολί τη Προύσας, για την υποστήριξ η της έκδοσης αυτοκρατο ρικού φιρμανίου για την ανέγερση των Σχολείων αφετέρου στον μεγαλέμπο ρο Τριγλιανό Ιωάννη Σάπαρη, για την οικονομικ ή ενίσχυση του έργου. Το γράμμα προς τον Μητροπολί τη Προύσας καταχωρήθ ηκε στις σελίδες 79-80 των Πρακτικών και παρατίθετ αι αυτούσιο, λόγω της σπουδαιότ ητος των στοιχείων που περιλαμβά νει:

Σεβασμιώτατε,
Είναι γνωστή τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι η οικτρά κατάστασι ς των Σχολικών κτιρίων της κοινότητο ς ημών Τριγλίας, ταύτα αμφότερα το τε Παρθεναγω γείον και αρρεναγωγ είον είναι όχι μόνον παμπάλαια και ετοιμόρρο πα, αλλά και ουδένα απολύτως υγιεινόν και εκπαιδευτ ικόν συνδυάζου σι και πληρούσιν όρον. Αφίνομεν ότι ως κείμενα αμφότερα παρά τον διασχίζον τα της Κοινότητα μας ρυπαρόν χείμαρον πολλάς και ανεπανορθ ώτους ζημίας πρόξενοι γίνονται εις την υγείαν των τρυφερών και αώρων εις την ηλικίαν μικρών τέκνων της Πατρίδος μας. Τούτων πάντων ένεκεν από μακρού χρόνου της Κοινότητά μας απασχολεί το μέγα πρόβλημα της ιδρύσεως νέων Σχολικών κτιρίων. Ευτυχώς χάρις εις τας φροντίδας και τον ζήλον του συμπολίτο υ ημών Δράμας κ. Χρυσοστόμ ου όχι μόνον τα οικόπεδα εξηγοράσθ ησαν εις την πλέον κατάλληλο ν και προσήλιον και υγιεινήν τοποθεσία ν εν τη ημετ. Κοινότητι αλλά και το πρώτον πάτωμα, όπου κατεσκευά σθησαν εξ προσοδοφό ρα μαγαζεία είναι ήδη συμπεπληρ ωμένον. Επειδή όμως δια παν ενδεχόμεν ον πρέπει να κρατώμεν εις χείρας μας Αυτοκρατο ρικόν φιρμάνιον, καίτοι κατά μίμησιν των συμπολιτώ ν ημών Οθωμανών, οίτινες προέβησαν και οικοδομού σι Σχολείον άνευ φιρμανίου, φρονούμεν ότι και ημείς δυνάμεθα χωρίς να περιμείνω μεν έκδοσιν φιρμανίου να προβώμεν εις το έργον, διότι βεβαίως τώρα υπάρχει πλήρης ισότης μεταξύ των διαφόρων στοιχείων, τούτο δε μας έδωκε το θάρρος να προβώμεν εις την έναρξιν του έργου ως ήδη προέβημεν, όμως ως ανωτέρω είπαμε δια παν ενδεχόμεν ον εκρίναμεν καλόν να παρακαλέσ ωμεν την Υμετ. Σεβασμιότ ητα να ενεργήση αύτη προς έκδοσιν του φιρμανίου δια τα Σχολικά κτίρια Αρρεναγωγ είον και Παρθεναγω γείον Τριγλίας. Το κτίριον όλον έχει λίθινον (…) μήκος μεν 34 μέτρων, πλάτος 21, ύψος 15, διόροφον εκτός των υπογείων, και επειδή οι πολίται ανέλαβον να συγκομίσω σι δωρεάν το υλικόν των πετρών, της άμμου και πάντα τα μεταφορικ ά, δια τούτο την αξίαν του κτιρίου εις 1200 λίρας, αι οποίαι είναι έτοιμοι το μεν εκ δωρεάς 400 λιρών του Μητροπολί του Δράμας, το δε υπόλοιπον ποσόν εκ των περισευμά των των ιερών ναών, άτινα κατά διαφόρους καιρούς δανειακώς αι εκκλησίαι της Κοινότητο ς είχον δώσει εις διαφόρους πολίτας. Τα έξοδα του φιρμανίου άμα τη εκδόσει του θέλομεν αποστείλη τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι ίνα μας δοθή το φιρμάνιον, συναποστέ λλομεν δε και τα απαιτούμε να σχεδιαγρα φήματα κατά την τάξιν. Ο χώρος εφ’ ου θα οικοδομηθ ώσιν αι Σχολαί ουδέν απολύτως παρουσιάζ η κώλυμα, διότι είναι ιδιοκτησί αι (μούλκοι) διαφόρων πολιτών δωρηθείσα ι δια τον ανωτέρω ιερόν σκοπόν της ιδρύσεως Σχολών. Πεποιθότε ς ότι προθύμως θέλετε ενεργήσει παν το δυνατόν προς ταχυτέραν έκδοσιν φιρμανίου ευγνωμονο ύμεν την Υμετ. Σεβασμιότ ητα και διατελούμ εν μετά σεβασμού.
Εν Τριγλία τη 4 8/βρίου 1909


Απεστάλη, επίσης, η συνημμένη “επιστολή προς τον εν Βουκουρεσ τίω μεγαλέμπο ρον συμπολίτη ν μας κ. Ιωάννην Σάπαρην, δια της οποίας παρακαλεί ται ούτος να συντελέση δια γενναίας συνδρομής του προς αποπεράτω σιν του έργου ταχυτέραν” (Κώδικας 427, πρακτικό 4.10.1909, σελ. 80, και η επιστολή με ημερομηνί α 4 Οκτωβρίου 1909). Στο πρακτικό της 25.10.190 9 (σελ. 82) έχει καταγραφε ί να σταλεί επιστολή προς τον Μητροπολί τη, στην οποία, εκτός των άλλων «…δέον να γίνη η δέουσα μέριμνα προς έκδοσιν του φιρμανίου δια τα σχολικά κτίρια στελλομέν ου και του σχεδίου αυτών, συνάμα δε ενεκρίθη να γραφή αίτησις εις την επιτό[ιον αρχήν εν η να επισυνάπτ εται και σχέδιον έτερον των σχολείων και δια της οποίας να ζητείται η έκδοσις φιρμανίου δια την ανέγερσιν αυτών». Μετά την αποστολή δωρεάς 300 λιρών από τον Ιωάννη Σάπαρη, “υπέρ των ανεγειρομ ένων Σχολών της Κοινότητο ς” η Γενική συνέλευση των κατοίκων της Κοινότητο ς Τριγλίας αποφάσισε 1) να κηρυχθεί Μέγας Ευεργέτης της Κοινότητο ς ο κ. Ιωάννης Σάπαρης, 2) να τελεστεί Αρχιερατι κή λειτουργί α υπέρ υγείας και μακροημερ εύσεως αυτού, 3) δι' επιστολής της Εφοροδημο γεροντίας να εκφραστού ν σ’ αυτόν οι ευχαριστί ες της Κοινότητο ς για τη μεγάλη και γενναία δωρεά, και 4) να μνημονεύε ται το όνομα αυτού, ως Μεγάλου Ευεργέτου, κατά την εορτήν των Τριών Ιεραρχών καθ’ ην μνημονεύο νται τα ονόματα πάντων των ευεργετών και δωρητών της Κοινότητο ς (Κώδικας 427, πρακτικό 15.1.1910, σελ. 88). Ένα μήνα αργότερα, ο Χρυσόστομ ος προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια, για την εκλογή, με μυστική ψηφοφορία, επιτροπής επίβλεψης των εργασιών του νέου σχολικού κτιρίου, με τακτικά και αναπληρωμ ατικά μέλη (Κώδικας 427, πρακτικό 18.2.1910, σελ. 89). Αλλά και μετά την εκλογή του, ως Μητροπολί του Σμύρνης, ο Χρυσόστομ ος βρέθηκε στην Τρίγλια και προήδρευσ ε συνέλευση ς  (Κώδικας 427, πρακτικό 19.4.1910, σελ. 93-95), κατά την οποία αποφασίστ ηκαν σημαντικέ ς αλλαγές στον τρόπο λειτουργί ας των υπαρχουσώ ν εκκλησιών . Οι αλλαγές αυτές περιγράφο νται αναλυτικά, στη συνέχεια.

Όλη η δραστηριό τητα του Χρυσόστομ ου, κατά τις δύο εξορίες του στην Τρίγλια, περιγράφο νται αναλυτικά στις μακροσκελ είς επιστολές του Χριστόφορ ου Μουμτζή προς τον γιο του Αλέξανδρο, που εργαζόταν στο Βουκουρέσ τι, μέχρι το τέλος του 1909, οπότε απεβίωσε (Τριγλιανό Χρονικό 1876-1919).

Στον Κανονισμό του 1908 περιγράφε ται, στο άρθρο 4, και η εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, με στόχο τον περιορισμ ό των εξόδων της Κοινότητα ς, μετά από πρόταση του Χρυσόστομ ου, τότε Μητροπολί τη Δράμας που ήταν εξόριστος στην Τρίγλια.

Εκ των συμπλεμάτ ων τούτων κατά πάσαν εορτήν και Κυριακήν λειτουργο ύσιν εν τη κοινότητι δύο εκάστοτε Εκκλησίαι μία εκ των κάτω τρειών Εκκλησιών και μία εκ των άνω δύο τούτων εκ περιτροπή ς κατά μήνα μεν μέχρι του έτους 1908 δια το πρώτον τούτο έτος, κατά τριμηνίαν δε μετά την λήξιν του παρόντος έτους, οριζομένη ς δια κλήρου της Εκκλησίας εξ ης θα γίνη η έναρξις δια το παρόν έτος από της 1ης του μηνός Φεβρουαρί ου”.

Στο πρακτικό της 19.4.1910 (Κώδικας 427, σελ. 93-95), με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης, πλέον, καταγράφη καν οι σημαντικέ ς αλλαγές που αποφασίστ ηκαν και, συγκεκριμ ένα, ότι: “η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου λειτουργε ίται τακτικώς και παντοτειν ά, εκ δε των άλλων δύο εκκλησιών του Κάτω συμπλέγμα τος Παναγίας και Αγίου Γεωργίου η μεν Παναγία να λειτουργε ίται κατά τους μήνας Μάιον, Ιούνιον, Ιούλιον, Αύγουστον, Σεπτέμβρι ον και Οκτώβριον μέχρι του Αγίου Δημητρίου, εξαιρουμέ νων των δύο εορτών της Πεντηκοστ ής και του Σταυρού, οπότε θα λειτουργε ίται ο Άγιος Γεώργιος ο Κάτω, όστις και θα εξακολουθ εί λειτουργώ ν κατά τους λοιπούς εξ μήνας τους χειμερινο ύς. Το άνω σύμπλεγμα του Αγίου Γεωργίου του Κυπαρισσά και της Παντοβασι λίσσης θα εφαρμόζη το εν τω Κανονισμώ καθιερωμέ νον σύστημα. Η μεταρρύθμ ισις αύτη εκρίθη αναγκαία διότι ο χρόνος απέδειξε την χρησιμότη τα της μεταβολής ταύτης χάριν και της αγάπης των πολιτών και του συμφέροντ ος των ιερών μας Καθιδρυμά των. Οι ιερείς του Κάτω τούτου συμπλέγμα τος θα λειτουργώ σι εκ  περιτροπή ς έτος κατ’ έτος εν τη μια ή τη άλλη Εκκλησία. Το Ταμείον έσται εν όλων των Εκκλησιών κατά ως ορίζει ο Κανονισμό ς. Ενεκρίθη δε Επιτροπή του μεν Αγίου Ιωάννου να είνε οι κύριοι Αναστάσιο ς Μιχαλίτση ς Σταύρος Καραδιαμα ντής, Στέφανος Μπαρουξής και Δημ. Νανάης, του δε Αγίου Ιωάννου (σ.σ. προφανές λάθος) οι κύριοι Ζαρείφης Γιατζόγλο υ, Βασιλ. Κουτουκάς και Θεοδ. Ορφανίδης . Απεφασίσθ η να ιδρυθή κοινόν κηροποιεί ον της Κοινότητο ς, το οποίον θα έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν αποκλειστ ικώς εις τους συμπολίτα ς μας, εις ους αυστηρώς απαγορεύε ται ν’ αγοράζωσι ν άλλοθεν κηρόν. Η τιμή του εν χρήσει  (..)κηρού ωρίσθη εις γρόσια είκοσιν. Ουδείς δε εκ των εν Τριγλία εμπόρων έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν δια κατανάλωσ ιν εν ταις ιεραίς ημών Εκκλησίαι ς. Όσοι δεν κηρόν έχουσι οι έμποροι υποχρεούν ται ν’ αγοράσωσι ν αι Εκκλησίαι και βαθμιαίως να πληρώσουν . Απεφασίσθ η να διορισθή οικονομικ ή και διαχειρισ τική Επιτροπή, ήτις να έχη το δικαίωμα να διαχειρίζ εται τα κοινοτικά προσοδοφό ρα κτήματα προς εξάλειψιν και εξόφλησιν του χρέους και δανείου, εις το οποίον θα προβή η Επιτροπή αύτη προς αποτελείω σιν των υπαρχουσώ ν ελλείψεων των νέων Σχολικών κτιρίων. Τα κτήματα ταύτα είνε τα παλαιά Σχολεία μετατρέπε ι σήμερα το μεν Αρρεναγωγ είον εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείον εις Υφαντουργ είον και το κάτω εις θέατρον, τα νέα μαγαζία των νέων Σχολικών κτιρίων, τα μοναστηρι ακά κτήματα αφαιρουμέ νων των δαπανών της καλλιέργε ιας, και το Καφφενείο ν της Αδελφότητ ος, ήτις σκοπόν είχε και έχει την προστασία ν των γραμμάτων εν τη Κοινότητι . Η οικονομικ ή και διαχειρισ τική αύτη Επιτροπή ωρίσθη εκ του Προέδρου της Μετοχικής ενταύθα Εταιρείας και του κ. Φιλίππου Καβουνίδο υ. Ευτυχώς ο συμπολίτη ς ημών κ. Γεώργιος Μποτός παρέχων το μέτρον της φιλοπατρί ας και φιλομουσί ας του προσηνέχθ η οικειοθελ ώς προς 8% να δανείση εις την οικονομικ ήν Επιτροπήν το ποσόν μέχρι Πεντακοσί ων λιρών αίτινες θα γίνη ανάγκη  δια την αποπεράτω σιν του κτιρίου. Η πατρίς όλη ευγνωμονε ί αυτώ. Αλλά και όλοι οι παραστάντ ες πολίται εδήλωσαν ότι έκαστος θα συνεισφέρ η τον οβολόν και την συνδρομήν του, ώστε μέχρι της εσοδείας των κουκουλίω ν να πληρωθώσι και αι συνδρομαί και να καλυφθή, ως ελπίζομεν το ήμισυ του χρέους μας. Ωρίσαμεν δε όπως και την μεθαύριον Τετάρτην εργασθώμε ν όλη η πόλις ως εις άνθρωπος και ετοιμάσωμ εν όλον το απαιτούμε νον υλικόν δια την συντέλεσι ν του κτιρίου. Της τοιαύτης δε ελπίδος και με μεγαλυτέρ αν ομόνοιαν και αγάπην αποφασίσα ντες ταύτα πάντα και υποσχόμεν οι να τα τηρήσωμεν κατεστρών αμεν ώδε  την παρούσαν πράξιν προς δήλωσιν δια τους μεταγενεσ τέρους. Τα δύο Σχολεία ενοικιάζο νται δια πλειοδοσί ας προς χρήσιν του πλειοδοτο ύντος. Δια πλειοδοσί ας κατακυρού ται και των λοιπών κτημάτων η ενοικίασι ς”. Το πρακτικό υπογράφηκ ε από 64 κατοίκους και 2 εφοροδημο γέροντες και επικυρώθη κε από τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης. Λίγες μέρες αργότερα, ο Χρυσόστομ ος προήδρευσ ε συνεδρίασ ης κατά την οποία αποφασίστ ηκε 1) η σύναψη δανείου μέχρι 500 λιρών για την αποπεράτω ση των νέων Σχολείων, 2) ο διορισμός επιτροπής για την εξεύρεση του ποσού και 3) την παραχώρησ η, ως ασφάλεια για το δάνειο, α) των ενοικίων των μαγαζιών των Σχολείων, β) τα εισοδήματ α των παλιών σχολείων, γ) τα ενοίκια του καφενείου της Αδελφότητ ας, δ) τα πλεονάσμα τα από τη διαχείρισ η της επιτροπής Μοναστηρι ακών κτημάτων και ε) τις συνδρομές που θα εισπραχθο ύν (Κώδικας 427, πρακτικό 19.4.1910, σελ. 96-97). Ένα χρόνο περίπου αργότερα, η Γενική Συνέλευση, υπό την προεδρία του Μητροπολί του Προύσας κ. Δωροθέου, άκουσε την εισήγηση του κ. Κονδυλένι ου, ο οποίος εκπροσωπο ύσε τον όμιλο που θα έδινε το δάνειο, για ύψος μέχρι 750 λιρών, με βάση τον προϋπολογ ισμό του αρχιτέκτο να, και έγινε αποδεκτή η πρόταση, αφού οι  Ευγένιος Καλαφάτης, Φίλιππος Καβουνίδη ς και Φίλιππος Κάρατζης δήλωσαν ότι αφενός προσφέρου ν από 50 λίρες αφετέρου θα καλύψουν το υπόλοιπο του δανείου μέχρι 750 λίρες, για την αποπεράτω ση των νέων Σχολείων (Κώδικας 427, πρακτικό 16.5.1911, σελ. 121-122). Η απόφαση αυτή επικυρώθη κε στην επόμενη συνεδρίασ η, υπό την προεδρία του Μητροπολί του Προύσας κ. Δωροθέου, κατά την οποία δηλώθηκε ότι και ο Λυκούργος Τσάκωνας προσφέρει 50 λίρες και διορίστηκ ε επιτροπή (Κώδικας 427, πρακτικό 17.5.1911, σελ. 123). Στην από 21.5.1911 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας προς  το Συμβούλιο της Φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ας περιγράφο νται όλα τα συμφωνηθέ ντα, προκειμέν ου η Αδελφότητ α να συνάψει το δάνειο των 550 λιρών (Κώδικας 427, πρακτικό 21.5.1911, σελ. 123-124).
Αλλά, για την ενίσχυση του Ταμείου των «Εκπαιδευτηρίων» κρίθηκε σκόπιμο να εισπραχθε ί από τους γονείς των ευπόρων μαθητών, αμφοτέρων των φύλλων, «δικαίωμα εισιτηρίο υ» α) για τις τάξεις Ζ’, Ε’ και ΣΤ’ από 20 γρόσια, β) για τις Δ’ και Γ’ από 10 και γ) για τις τάξεις Β’ και Α’ από 5 γρόσια  (Κώδικας 427, πρακτικό 4.10.1911, σελ. 128). Με την από 10.6.1910 μυστική διαθήκη του Γρηγορίου Κ. Ζαχάρωφ, που απεβίωσε στην Τρίγλια, και είχε κατατεθεί στην Εφοροδημο γεροντία, και ανοίχτηκε την 7.6.1912, ο διαθέτης κληρονόμη σε στην «Ορθόδοξο Ελληνική Σχολή» 40 λίρες (Κώδικας 427, πρακτικό 7.6.1912, σελ. 144-148).

Οι εργασίες ανέγερσης των νέων Σχολείων ολοκληρώθ ηκαν πριν από τον Σεπτέμβρι ο 1912, όπως προκύπτει από την από 27.9.1912 επιστολή του Χρυσόστομ ου (Σολομωνίδ ης, σελ. 306), στην οποία ανέφερε, μεταξύ άλλων ”Προ ημερών θα ανεχώρουν δια την πατρίδα, ίνα ανοίξω τας θύρας των Σχολών εις την μαθητιώσα ν νεολαίων μας, αλλ’ η ανώμαλος πολιτική κατάστασι ς και η κήρυξις του πολέμου μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας … δεν μοι επιτρέπου σι να απομακρυν θώ εκ Σμύρνης”. Δηλαδή το μεγαλοπρε πές αυτό κτίριο ολοκληρώθ ηκε σε τρία χρόνια. Στην πραγματικ ότητα, όμως, μάλλον πριν από το καλοκαίρι του 1912, αφού στη συνεδρίασ η της 21.7.1912 (Κώδικας 427, πρακτικό 27.7.1912, σελ. 150) συζητήθηκ ε, εκτός από το θέμα της παραίτηση ς “του ταμιεύοντ ος μέλους  Ηρ. Παρουκτσή, ένεκεν λόγων φιλοτιμία ς” για το οποίο εγκρίθηκε να μη γίνει δεκτή η παραίτηση και να ανατεθούν προσωρινά τα καθήκοντα του ταμία στον συνάδελφό του Ιωάννη Κοκκαλά, επίσης, 1) εγκρίθηκε να σταλεί επιστολή στην πρώτη οικονομικ ή επιτροπή των νέων σχολικών κτιρίων γνωστοποι ώντας ότι τα τέως σχολικά κτίρια βρίσκοντα ι  στη διάθεσή της και 2) εξουσιοδο τήθηκε ο Δ. Κ. Τακάς να μεταβεί στην Κωνσταντι νούπολη και να φροντίσει για κατάλληλο προσωπικό  (διευθυντή, γυμναστή και διδασκάλω ν). Μετά τις ενέργειες του Δ. Τακά, ακολούθησ ε νέα συνεδρίασ η (1.9.1912) για το διορισμό κατάλληλο υ διδακτικο ύ προσωπικο ύ, με τους αντίστοιχ ους μισθούς, για τη λειτουργί α των Εκπαιδευτ ηρίων, στη σχολική περίοδο 1912-1913 (Κώδικας 427, πρακτικό 1.9.1912, σελ. 153). Στο πρακτικό αναφέροντ αι αναλυτικά τα ονόματα του διδακτικο ύ προσωπικο ύ για το Αρρεναγωγ είο, το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο, με τους αντίστοιχ ους μισθούς τους. Για τη λειτουργί α των Εκπαιδευτ ηρίων, ο Χρυσόστομ ος είχε φροντίσει για την αποστολή θρανίων ως δείγμα, αλλά τα κιβώτια παρέμεναν την Κωνσταντι νούπολη επειδή η εταιρεία ζητούσε αποζημίωσ η τριών λιρών. Εστάλη επιστολή προς 1) την εταιρεία του κ. Γιαννουλά του, να τα στείλει, 2) τον Φίλιππο Καβουνίδη, για να ενεργήσει και αυτός για το θέμα (Κώδικας 427, πρακτικό 8.10.1912, σελ. 156). Στο ίδιο πρακτικό αναφέρετα ι η αποστολή επιστολών 1) προς τους εκτελεστέ ς της διαθήκης Γρ. Ζαχάρωφ για τη διεκδίκησ η των ποσού των 40 λιρών και άφησε για τις Σχολές (βλ. πρακτικό 7.6.1912), 2) προς τον δήμαρχο Τρίγλιας Σωκρ. Καλεμκερή για τον εμβολιασμ ό των μαθητών και μαθητριών και 3) προς τον ίδιο για να επισκευάσ ει «δια λίθων τας οδούς τας άγουσας εις τα νέα Σχολεία». Όμως, οι δωρεές στα Σχολεία συνεχίστη καν και ο αποβιώσας Παύλος Δ. Παντζής δώρισε στα Σχολεία ελαιόκτημ α 50 δένδρων (Κώδικας 427, πρακτικό 1.11.1912, σελ. 157). Στο ίδιο πρακτικό αποφασίστ ηκε να αποσταλεί και 2η επιστολή στον πράκτορα Περικλή Λάμπρου, για τα θρανία.

Μετά την έναρξη λειτουργί ας των νέων Σχολείων και προκειμέν ου η Εφοροδημο γεροντία να τιμήσει τον Μεγάλο ευεργέτη Μητροπολί τη Σμύρνης Χρυσόστομ ο, με την ευκαιρία της ονομαστικ ής του εορτής, αποφάσισε 1) να τελεστεί συλλείτου ργο μετ’ αρτοκλασί ας, υπέρ υγείας αυτού, και να το τιμήσουν και να το παρακολου θήσουν η Εφοροδημο γεροντία, το διδακτικό προσωπικό, οι μαθητές και οι συμπολίτε ς, 2) να σταλεί συγχαρητή ριο τηλεγράφη μα προς τον ίδιο, 3) να πραγματοπ οιηθεί επίσημη επίσκεψη στην οικογένει ά του και 4) να σταλεί αντίγραφο αυτής της αποφάσεως προς τις διευθύνσε ις των Εκπαιδευτ ηρίων για να αργήσουν κατά την εορτή του Χρυσοστόμ ου (Κώδικας 427, πρακτικό 11.11.191 2, σελ. 157). Στο πρακτικό της 30.6.1913 (σελ. 178) εγκρίθηκε η σύσταση εξεταστικ ής επιτροπής προς παρακολού θηση των γραπτών κα προφορικώ ν εξετάσεων των μαθητών αποτελούμ ενη από τους Βασιλ. Βασιλειάδ η, Κων. Κονδυλένι ο, Ιωάννη Κρυσταλλί δη, Νικολ. Παπαδόπου λο και Ευγ. Καλαφάτη.

Όπως είναι γνωστό, στο διάστημα του πρώτου διωγμού (1915-1918), οι Τριγλιανο ί εκδιώχθηκ αν στην Προύσα και επέστρεψα ν στο τέλος του 1918, μετά την ήττα της Τουρκίας. Φαίνεται ότι τα νέα Σχολεία λειτούργη σαν μεν στην περίοδο 1919-1920, αλλά όχι πλήρως, αφού στο πρακτικό της 14.6.1920 (σελ. 324) συζητήθηκ ε το θέμα “διεξαγωγής των ενιαυασίω ν προφορικώ ν και γραπτών εξετάσεων των Σχολείων αμφοτέρων . Προς τούτο ενεκρίθη συνεπεία  της ενεστώσης πολιτικής καταστάσε ως, όπως διεξαχθώσ ιν αι εξετάσεις ανεπισήμω ς δι’ εξεταστικ ής επιτροπής μετά του διδάσκοντ ος προσωπικο ύ και της Εφοροδημο γερονττία ς εξετασθώσ ι δε γραπτώς μεν αι ανώτεραι τάξεις αμφοτέρων των Εκπαιδευτ ηρίων από της τετάρτης τάξεως και άνω, προφορικώ ς δε αι κατώτεραι τάξεις ως και των Νηπιαγωγε ίων. Ως εξεταστικ ή Επιτροπή αρμοδιότε ροι προς τούτο εθεωρήθησ αν οι αξιότιμοι κύριοι κ. Κωνσταντί νος Κονδυλένι ος ιατρός, Σωκράτης Καλεμκερή ς και Σταύρος Βοδούρογλ ου φαρμακοπο ιός …”. Πριν από αυτή την απόφαση της Εφοροδημο γεροντίας είχε προηγηθεί άλλη (Κώδικας 427, πρακτικό 23.2.1920, σελ. 317), με την οποία εγκρίθηκε η παραχώρησ η, για μια εξαετία, του παλαιού Παρθεναγω γείου στη Φιλανθρωπ ική Αδελφότητ α των Κυριών και της Φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ας, για να χρησιμοπο ιηθεί ως αίθουσα Λέσχης και Θεάτρου.

Στη συνεδρίασ η της 18.8.1920 (σελ. 334) αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, όπως 1) “αι τρεις ανώτεραι τάξεις Ζ’, ΣΤ’ και Ε’ αμφοτέρων των Σχολών ελλείψει μαθητών και μαθητριών επαρκών αφ’ ενός αφ’ ετέρου δε λόγους οικονομία ς γίνωσι μικταί” και 2) “Εν τω Νηπιαγωγε ίω αναιξερέτ ως θα γίνονται δεκτά νήπια τα έχοντα συμπεπληρ ωμένον το πέμπτον έτος της ηλικίας των”.

Την 24.8.1920, ο Χρυσόστομ ος παρέδωσε, μέσω της αδελφής του Όλγας Καλαφάτη στον πρόεδρο της Κοινότητα ς Κ. Κονδυλένι ο 500 λίρες και αυτός τις παρέδωσε εξ ημισείας στα δύο ταμεία της Κοινότητα ς για τις ανάγκες τους (Κώδικας 427, πρακτικό 24.8.1920, σελ. 335). Το ποσό αυτό προερχότα ν από εισφορές συμπολιτώ ν εξ Αμερικής, όπως αναφέρετα ι παρακάτω (βλ πρακτικό 3.2.1921, σελ. 357). Δύο μήνες περίπου αργότερα, ο Χρυσόστομ ος επισκέφθη κε την Τρίγλια (14.10.192 0) και έγραψε ο ίδιος στον Κώδικα Πρακτικών τις εντυπώσει ς του για τα γεγονότα της εποχής εκείνης (Κώδικας 427, πρακτικό 14.10.192 0, σελ. 341). Δύο μέρες αργότερα (16.10.192 0, σελ. 342), προήδρευσ ε συνέλευση ς στην οποία συζητήθηκ αν τρέχοντα θέματα της Κοινότητα ς και, εκτός των άλλων, αποφασίστ ηκε να συνεργαστ ούν οι δύο Αδελφότητ ες “δια την μεταρρύθμ ισιν του Παλαιού Παρθεναγω γείου εις θέατρον, λέσχην, ξενοδοχεί ον κλπ, το δε παλαιόν Αρρεναγωγ είον όπως μετατραπή εις χάνιον ή άλλο προσοδοφό ρον κτήμα κατά την κρίση και αντίληψη των τα κοινά διεπόντων και των λοιπών συμπολιτώ ν” (Κώδικας 427, πρακτικό 16.10.192 0, σελ. 342). Την 20.10.192 0 ο Χρυσόστομ ος κατέγραψε ιδιοχείρω ς στο βιβλίο των Πρακτικών την επίσκεψη του στρατηγού Δ. Ιωάννου στην Τρίγλια, από την Προύσα όπου είχε την έδρα του, συνοδευόμ ενος από τον Χρυσόστομ ο. Στη σελίδα 343 των Πρακτικών έγραψε, μεταξύ άλλων: ”Όλος ο Ελληνικός λαός, μετά των μαθητών και μαθητριών των Σχολών εξήλθον προς προϋπάντη σιν αυτού μετά κλάδων δάφνης βαίων ψάλλοντες εις τον Ελευθερωτ ήν Στρατηγόν το «ωσανά, ευλογημέν ος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»”. Αποδεικνύ εται, έτσι, ότι τα νέα Σχολεία λειτούργη σαν και την περίοδο 1920-1921 και, προφανώς και την περίοδο 1921-1922.

Στο πρακτικό 3.2.1921 σελ. 357, αναφέρετα ι ότι ο Ευγένιος Καλαφάτης, αδελφός του Μητροπολί τη Σμύρνης Χρυσόστομ ου, παρέδωσε, για λογαριασμ ό του, και επ’ ονόματι των Σχολών της Τρίγλιας (στον ταμία των Σχολών Αλέξανδρο Μαστραντώ νη), α) 25 μετοχές του μεγάλου λαχειοφόρ ου δανείου της μεγάλης Ελλάδος των τριακοσίω ν εκατομμυρ ίων δραχμών και 2) μετρητά 100 λίρες. Αυτά προέρχοντ αν από χρήματα που στάλθηκαν από συμπολίτε ς της Αμερικής, συνολικού ποσού 1200 λιρών, εκ των οποίων 500 λίρες είχε αποστείλε ι, μέσω της αδελφής του Όλγας Καλαφάτη (βλ. πρακτικό 24.8.1920, σελ. 335). Στο πρακτικό αυτό έχει επικολληθ εί ιδιόχειρο σημείωμα του Χρυσόστομ ου, στο οποίο αναγράφει: “Εκ των 1200 λιρών ας εισέπραξα τότε, έστειλα 500 δια της αδελφής μου Όλγας, υπολείπον ται 700 λίρες ως χρέος μου, αλλά είχον αγοράσει τότε δια των 1200 λιρών προς 194,20 δρχ ισάξιας ομολογίας των 300 εκατομμυρ ίων της Ελλάδος. Τώρα κρατώ τας ημίσειας ομολογίας εγώ και σας στέλνω άλλας εκατόν λίρας (αριθμ. 100) και εκ των 49 … ομολογιών σας στέλνω 25 ομολογίας (αριθμ. είκοσι πέντε). Αυτός είναι ο λ/σμός μας. 21.Ιαν 1921, Ο Σμύρνης Χρυσόστομ ος”.

Με ημερομηνί α 19.7.1921, έχει καταχωρηθ εί στα Πρακτικά, η επιστολή του Χρυσόστομ ου προς «τα Εντιμότατ α Μέλη της Δημογερον τίας Τριγλίας» (Κώδικας 427, πρακτικό 19.7.1921, σελ. 367), στην οποία αναφέρετα ι, ίσως για πρώτη φορά, το θέμα των δωρεών σε χρήμα για τα κοινωφελή έργα. Συγκεκριμ ένα, ο Χρυσόστομ ος αναφέρει, ότι εκτός από το ποσό των 500 λιρών που συνεισέφε ρε ο ίδιος και των 1500 λιρών του κ. Καβουνίδη, δεν γνωρίζει πόσα κατέθεσε ο κ. Σάπαρης. Τα χρήματα, για τα οποία ρωτάει η Δημογερον τία, βρίσκοντα ι στον κ. Θεοφάνη (σ.σ. εννοεί τον Γκικάδη) στην Κωνσταντι νούπολη. Στέλνει 500 λίρες, για την εξακολούθ ηση των εργασιών (σ.σ. εννοεί της αποβάθρας) και όταν θα έρθει στην Τρίγλια θα κανονίσει τα υπόλοιπα. Συστήνει στην Εφοροδημο γεροντία να προτρέψει τους κατοίκους της Τρίγλιας, άνδρες και γυναίκες, να συνεισφέρ ουν με προσωπική εργασία για το μέλλον της Τρίγλιας και τη πατρίδας. Το θέμα αυτό συζητήθηκ ε αναλυτικά σε επόμενη συνεδρίασ η στην οποία προήδρευε ο Χρυσόστομ ος (πρακτικό 18.10.192 1, σελ. 378).
Ο Χρυσόστομ ος παραβρέθη κε στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας (21.9.1921), στην οποία συζητήθηκ ε το θέμα του χρέους των Σχολών προς τον Ευγένιο Καλαφάτη, που προέρχετα ι από το κοινό δάνειο, και αποφασίστ ηκε να παραχωρηθ εί σ’ αυτόν το κτίριο και το οικόπεδο του πρώην Νηπιαγωγε ίου (Κώδικας 427, πρακτικό 21.9.1921, σελ. 376).

Ένα μήνα αργότερα, ο Χρυσόστομ ος προήδρευσ ε συνεδρίασ ης στην Τρίγλια, στην οποία συζητήθηκ ε το θέμα των ποσών που κατατέθηκ αν από  δωρητές και την εμπλοκή του Θεοφάνη Γκικάδη σ’ αυτό (βλ. σχετικό πρακτικό 19.7.1921, σελ. 367). Συγκεκριμ ένα, ο Ιω. Σάπαρης κατέθεσε 7000 λίρες, ο Χρυσόστομ ος 500 λίρες, και ο Φιλ. Καβουνίδη ς 1000 λίρες, τα οποία, σύμφωνα με τα γράμματα της προηγούμε νης Εφοροδημο γεροντίας προς τον Θεοφ. Γκικάδη, έπρεπε να κατατεθού ν σε μια τράπεζα, Αθηναϊκή ή Credit Lyonais (?), όπως αναφέρετα ι ρητά στην επιστολή 13.10.191 9, για να χρησιμοπο ιηθούν εν καιρώ για λιμενοβρα χίονα ή αποβάθρα ή άλλο κοινωφελέ ς έργο και τα οποία χρήματα ο Θ. Γκικάδης κράτησε και τελευταία ισχυρίστη κε ότι από το ποσό αυτό έδωσε 1000 λίρες για να χρησιμοπο ιηθούν στις Σχολές για την τρέχουσα υπηρεσία στην προκάτοχο Εφοροδημο γεροντία, ενώ το ποσό αυτό των 1000 λιρών αποτελεί όλως ιδιαίτερη προσωπική δωρεά του Ι. Σάπαρη για τις Σχολές και ρητά δήλωσε στο ξενοδοχεί ο Τοκατλιάν, στους προκατόχο υς Ν. Καλπάκη και Ι. Κρυσταλλί δη, τους οποίους ο ίδιος προσκάλεσ ε για το σκοπό αυτό και έδωσε στον μεν Θ. Γκικάδη να μετρήσει στους ως άνω αναφερομέ νους 1000 λίρες έκτακτης προσφοράς του, στους δε Εφοροδημο γέροντες να αποσύρουν το ποσό αυτό και αυτοί το απέσυραν και φαίνεται και στις αποδείξει ς 19.5.1920 και σ’ αυτή που βρίσκεται στον Θ. Γκικάδη, με την οποία «η Εφοροδημο γεροντία έδωσε εντολή στον Θεοφ. Γκικάδη να μετρήσει στον Ι. Κασούρη τις υπόλοιπες 200 λίρες που υπολείπον ται από το γνωστό υπέρ των Σχολών ποσό» και ο Θ. Γκικάδης τις μέτρησε. Επειδή τώρα ο Θ. Γκικάδης δεν έλαβε, όπως φαίνεται, από τον μεγάλο ευεργέτη Ι. Σάπαρη τις 1000 αυτές λίρες, παρακράτη σε αυθαίρετα από το ποσό που του κατατέθηκ ε της άλλης και για άλλο σκοπό δωρεάς, ενώ τη δωρεά αυτή έπρεπε να έχει καταθέσει σε τράπεζα, όπως αναφέρθηκ ε παραπάνω, η πράξη αυτό του Θ. Γκικάδη έγινε σε άγνοια και χωρίς εντολή των Μητροπολί τη Σμύρνης και Φιλ. Καβουνίδη που κατέθεσαν τα ποσά και επειδή τα χρήματα αυτά είναι αναγκαία για την κατασκευή της αποβάθρας αποφασίστ ηκε να γραφεί κατάλληλη επιστολή προς τον Θ. Γκικάδη για να μετρήσει τα χρήματα αυτά στους δικαιούχο υς με τη σημείωση προς αυτόν ότι οφείλει να λάβει τις 1000 λίρες από τον μεγαλοφρό νως δωρήσαντα στην Κοινότητα Ι. Σάπαρη και ταυτόχρον α να σταλεί και επιστολή στον Ι. Σάπαρη ανακοινών οντας σ’ αυτόν πως έχει η υπόθεση, για να διατάξει τον Θ. Γκικάδη να μην παρακρατά τα χρήματα που προορίζον ται για άλλο σκοπό γιατί έτσι γίνεται ο Θ. Γκικάδης αίτιος να ναυαγήσει ζωτικότατ ο έργο για την Κοινότητα . Ταυτόχρον α εγκρίθηκε να γίνει συνδρομή από τους κατοίκους για να τελειώσει το έργο (Κώδικας 427, πρακτικό 18.10.192 1, σελ. 378).

Αλλά το ενδιαφέρο ν του Χρυσόστομ ου για τα νέα Σχολεία συνεχίζετ αι αφού, λίγους μήνες πριν από το Μεγάλο διωγμό, έστειλε προς τους Εφοροδημο γέροντες της Τρίγλιας την από 26.5.1922 επιστολή (Χρήστος Σωκρ. Σολομωνίδ ης, σελ. 319), στην οποία γράφει ότι: ”Πιστεύω προσεχώς να Σας έλθω. Έχομεν πολλά έργα να επιτελέσω μεν. Τώρα σας στέλλω προς χρήσιν των Σχολείων μας χάρτας πολλούς, βοτανολογ ικούς, ζωολογικο ύς και ανθρωπολο γικούς, καθώς έχει ο ανεψιός μου Ευστράτιο ς Καβουνίδη ς οδηγίας, και τους οποίους θα φροντίσητ ε να κολληθώσι καλώς εις τουλπάνι, να αναρτηθώσ ιν εις τας αιθούσας παραδόσεω ν των Σχολείων μας. Θα στείλω και συλλογήν ορυκτολογ ικήν. Εύχομαι πολλάς και καλάς προόδους εις τα Σχολεία και την πατρίδα μας”. Για τους χάρτες και τα αντικείμε να που έστειλε για τα Σχολεία, και την αποβάθρα, κάνει αναφορά και στην από 17.6.1922 επιστολή του από τη Σμύρνη προς τον πρόεδρο κ. Κονδυλένι ο και τους Εφοροδημο γέροντες (Χρήστος Σωκρ. Σολομωνίδ ης, σελ. 320),  στην οποία αναφέρει ότι, λόγω των πολιτικών ανωμαλιών, δεν μπορεί να απομακρυν θεί 40-50 μέρες και θα πάει στην Τρίγλια μέχρι τον Αύγουστο ή το Σεπτέμβρι ο, αν και αναφέρει ότι “ δεν είνε ποτε δυνατόν να γίνη εκκένωσις της Μικράς Ασίας και να αφεθώσι οι Χριστιανο ί εις το έλεος του Θεού”.  Ακόμη και στην από 7.8.1922 επιστολή του προς τον ανεψιό του Ευστράτιο Καβουνίδη (Χρήστος Σωκρ. Σολομωνίδ ης, σελ. 321), λίγες μέρες πριν από την είσοδο των Τούρκων στη Σμύρνη και το σφαγιασμό του, γράφει να φροντίσει για την ανάρτηση των βοτανολογ ικών και ζωολογικώ ν πινάκων στα Σχολεία της Τρίγλιας.

Αυτή η μακρόχρον η ιστορία, που ξεκίνησε το 1907, με την ιδέα του Χρυσόστομ ου για την ανέγερση νέας Κεντρικής Εκκλησίας στην Τρίγλια, κατέληξε στην ανέγερση του μεγαλοπρε πούς κτιρίου των νέων Σχολείων, στην περίοδο 1909-1912, το οποίο συνέχισε να απασχολεί την κοινωνία της Τρίγλιας μέχρι το 1922, εξακολούθ ησε να στεγάζει τα παιδιά του νέων κατοίκων της Τρίγλιας μετά την ανταλλαγή πληθυσμών και εξακολουθ εί να διατηρείτ αι και να ανακαινίζ εται το 2019, δηλαδή 107 χρόνια μετά την ανέγερσή του, αποτελεί ένα δείγμα του τι μπορεί να καταφέρει η βούληση και η θέληση ενός πραγματικ ού ηγέτη, και των κατοίκων αυτής της οργανωμέν ης πόλης, με τη βοήθεια των εύπορων δωρητών. Αλλά, οι ιστορίες, που είναι κρυμμένες στον Κώδικα των Πρακτικών της Τρίγλιας, είναι περισσότε ρες και θα ακολουθήσ ουν.






Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 7
  • -Λάβατε: 32
  • Μηνύματα: 102
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 32
  • Φύλο: Άντρας
Την 11/6/2019 ανακοινώθ ηκε από το Δήμο Μουδανιών ότι οι εργασίες ανακαίνισ ης του κτιρίου θα ολοκληρωθ ούν μέσα στο 2019 και τμήμα του θα χρησιμοπο ιηθεί ως Μουσείο Ειρήνης.

Πηγές
https://www.mudanya.bel.tr/Haberler/1601/baris-kenti-mudanya--ya-baris-muzesi.html?fbclid=IwAR0GbSHCAqzDtQJLXPVUYmW4pmu2cHC7XNHUh-1Aule5jhGUC5-mS2zDLsY

on=group" class="bbc_link" target="_blank">https://www.facebook.com/baskanhayriturkyilmaz?__tn__=%2CdCH-R-R&eid=ARDh3pZGUknlGdb67KB5yXe3GaiG-ip4k8L7aLfDcbQpUEyq_a_Qis87WsSPyI5w1rpH0XCg5mpo-ieo&hc_ref=ARQX8a8vay4DB-pqoY5ItjA_dCYxVWPzmt-QJyUf3hBtChLciDlzjSJcbJwYtFG0g8o&fref=nf&hc_locati on=group