Αποστολέας Θέμα: Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ και το Ηρώο πεσόντων στην Τρίγλια  (Αναγνώστηκε 130 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 5
  • -Λάβατε: 20
  • Μηνύματα: 71
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 20
  • Φύλο: Άντρας
Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜ ΟΣ και το Ηρώο πεσόντων στην Τρίγλια
(επιμέλεια Μάκη Αποστολάτ ου, Ιούνιος 2019)

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Είναι σε όλους γνωστό ότι, ο Χρυσόστομ ος, Μητροπολί της Δράμας μέχρι το 1910 και Μητροπολί της Σμύρνης μέχρι το σφαγιασμό του από τους Τούρκους το 1922, πρωτοστάτ ησε σε ιδέες, οράματα και κατασκευέ ς στη γενέτειρά του Τρίγλια, μερικά από τα οποία διατηρούν ται και σήμερα, όπως το μεγαλοπρε πές κτίριο των νέων Σχολείων και ο αναλημματ ικός τοίχος του νέου Νεκροταφε ίο.

Μια από τις ιδέες του, μετά την ήττα της Τουρκίας το 1918, ήταν η ανέγερση, με δαπάνες του, ενός Ηρώου στην Τρίγλια, στη μνήμη των Τριγλιανώ ν πεσόντων στον απελευθερ ωτικό πόλεμο της Μ. Ασίας. Στον Κώδικα Πρακτικών (427) της Τρίγλιας έχουν καταγραφε ί δύο πρακτικά που έχουν σχέση με την επιλογή του χώρου ανέγερσης του Ηρώου και τις σχετικές διαδικασί ες που προηγήθηκ αν, για την εξαγορά οικοπέδων απέναντι από το χώρο του μνημείου.

Ο χώρος που είχε επιλεγεί για την ανέγερση του μνημείου ήταν μεταξύ της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου κάτω και του Τουρκικού Δοικητηρί ου (Hükümet ), στο δυτικό άκρο της σημερινής πλατείας με το άγαλμα του Ατατούρκ (Çocuk Parkı), στον κεντρικό δρόμο της Τρίγλιας (Iskele Cad), κοντά στην παραλία. Επειδή, όμως ο χώρος αυτός ήταν περιορισμ ένος, απαιτήθηκ ε η εξαγορά οικοπέδων που βρισκόντο υσαν απέναντι, ως περιβόλου .

Στο πρακτικό της συνεδρίασ ης της Εφοροδημο γεροντίας της 10.9.1921 (Κώδικας Πρακτικών, σελ. 373) περιγράφε ται η μεταβίβασ η του οικοπέδου για το σκοπό αυτό: “Δια του παρόντος εγγράφου δήλον γίνεται ότι, ανεγειρομ ένου του Ηρώου δια τους εκ Τριγλίας εν τω πολέμω τούτω πεσόντας επί του χώρου μεταξύ της Ι. Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και του Διοικητηρ ίου Τριγλίας, επειδή ο χώρος του οικοπέδου όπου ήτο ποτέ η οικία Χαμσή, ήτο απαραίτητ ος δια τον περίβολον του μνημείου, ο κληρονόμο ς του χώρου τούτου Επιφάνης Μαμελεμτζ ής εζήτησεν εις αντάλλαγμ α του οικοπέδου τούτου το οικόπεδον το εν τη ενορία του Αγίου Ιωάννου ανήκον τω συμπολίτη ημών κ. Ηρακλή Μπαμπαρου κτσή γειτνιάζο ν προς τας οικίας των Γ. Γκέτζου, Χατζή, Άκαλου, Γ. Κεφαλά, Ευλαλίας Μαμελετζή και δρόμον. Ο κ. Ηρακλής χάριν του Ηρώου και της πατρίδος προσηνέχθ η προθύμως και παρέδωκε λόγω πωλήσεως το ως άνω οικόπεδόν του ανήκον αυτώ το μεν εκ κληρονομί ας πατρογονι κής το δε εξ αγοράς παρά του αδελφού του εις τον εν λόγω Επιφάνη Μαμελετζή ν, ον και κατέστησε κύριον απόλυτον και ιδιοκτήτη ν του οικοπέδου του, το δε ως αντάλλαγμ α ληφθέν παρ’ αυτού οικόπεδον του Επιφάνη Μαμελετζή το εδώρησε φιλογενώς και γεναιοφρό νως χάριν του ως άνω ιερού πατριωτικ ού σκοπού και έργου. Και ούτως ο μεν ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου και το Ηρώον είνε κύριοι του ποτε οικοπέδου του Μαμελετζή, ο δε Επιφ. Μαμελετζή ς κύριος του οικοπέδου του κ. Ηρακλέους Μπαμπαρου κτσή. Και εις ένδειξιν εγένετο εν τω παρόντι κώδικι η παρούσα πράξις, υπογραφεί σα παρά των ενδιαφερο μένων και παρά της Εφοροδημο γεροντίας Τριγλίας και επικυρωθε ίσα και υπό του συμπολίτο υ ημών Μητροπολί του Σμύρνης Χρυσοστόμ ου. Εν Τριγλία τη 10 7βρίου 1921.” Ακολουθού ν οι υπογραφές αφενός των συμβαλλομ ένων Ηρακλή Ιω. Παπαροκτσ ή, Επιφάνη Χ. Μαμελετζή και Ευλαλίας Μαμελετζή αφετέρου των μελών της Εφοροδημο γεροντίας Γ. Χ. Βασιλειάδ η, Γεωργ. Α. Τακά, Αρμοδίου Στεργίου και Κ. Κονδυλένι ου.

Λίγους μήνες αργότερα, στο πρακτικό της 23.1.1922 (Κώδικας Πρακτικών, σε. 376) αναγράφετ αι η παραχώρησ η και άλλου οικοπέδου, με την ανταλλαγή ελαιοτοπί ου στη θέση Ρυακιά, αλλά και την προσθήκη και άλλου ελαιοκτήμ ατος στη θέση Φαγομόδι. Συγκεκριμ ένα: “Η Εφοροεπιτ ροπή Τριγλίας λαβούσα υπ’ όψιν το πωλητήριο ν της Γεσθημανή ς Αναστασίο υ Μπαρμπή το επισυνημμ ένον ώδε, δι ου πωλεί και εκχωρεί το αναλογούν αυτή μερίδιον εκ της πατρογονι κής της οικίας του μακαρίτου Διολόγλου, της κειμένης εις την είσοδον της Ι. Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και χρησιμοπο ιηθείσης … δια τον κήπον του «Ηρώου» εις την Αικατερίν ην Γρηγορίου Καραγιανν άκογλου και συνεννοηθ είσα μετά της εν λόγω Αικατερίν ης, εκχωρεί αυτή αντί του μεριδίου τούτου, το οποίον εχρησιμοπ οίησε δια το «Ηρώον» εις την εν λόγω Αικατερίν ην το εις θέσιν Ρυακιά ελαιοτόπι ον με γείτονας Γ. Παπαζωη, Δ, Νανάη, Αντ. Αβραμελά και δρόμον. Εν Τριγλία τη 23 Ιανουαρ. 1922,
Η Εφοροδημο γεροντία, Κ. Κονδυλένι ος, Αρ. Στέργιος, Γεώργιος Α. Τακάς,
Υ.Γ. Προς τούτοις απέναντι του άνω γεγραμμέν ου οικοπέδου εκχωρείτα ι και το εις θέσιν «Φαγομόδι» ελαιόκτημ α όσον εστί και συνορευόμ ενον μετά των κτημάτων Δημητρίου Πεπώνη, Χρυσού Γκίτζι και δρόμου.
Εν Τριγλία τη 23/1/1922, Η Εφοροδημο γεροντία, Κ. Κονδυλένι ος, Γεώργιος Α. Τακάς, Αρ. Στέργιος
”.

Τα αποκαλυπτ ήρια του Ηρώου έγιναν την Κυριακή 26 Σεπτεμβρί ου 1921, από τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης, λίγες μέρες μετά τη σύνταξη του πρώτου πρακτικού, και το μνημείο αλλά και όλη η εορτή, η τελετή και τα γεγονότα περιγράφο νται αναλυτικά στην με ίδια ημερομηνί α σημείωση του Ηρακλή Α. Τσίτερ, που δημοσιεύτ ηκε στο βιβλίο «ΔΙΑΦΟΡΑ-Σημειώσεις του Ηρ. Τσίτερ», επιμέλεια Εριφύλης Κοντοπούλ ου, εκδόσεις ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2006, σελ. 193-202, και στη σελ. 194 έχει δημοσιευτ εί η φωτογραφί α του Ηρώου.



“Την Κυριακήν 26 7/βρίου 1921  η κωμόπολις ημών ήγε εορτήν πρωτοφανή εις τα χρονικά αυτής, ετελούντο αποκαλυπτ ήρια του Ηρώου του ανεγερθέν τος δαπάναις της Αυτού Σεβασμιότ ητος παρά το προαύλιον του Ναού του Αγίου Γεωργίου κάτω. Η απλότης, η χάρις του και η κομψότης του μνημείου ενέχουσι τι το απαράμιλλ ον και ιδεώδες. Επί βάσεως αποτελουμ ένης εξ αρχαίου σαρκοφάγο υ ενεπιγράφ ου μετά εικόνων και παραστάσε ων, μαρμαρίνη ς, μετακομισ θείσης εκ Δασκελίου (αρχαίον Δασκύλιον), εναπετέθη μαρμαρίνη πλαξ, εφ ης παρίσταντ αι, ωσεί ήσαν φυσικαί, δύο ανεωγμένα ι βίβλοι, επί μιάς των οποίων η επιγραφή: Δίπτυχα Αθανασίας και αναγράφον ται χρυσοίς γράμμασι τα ονόματα των υπέρ ελευθερία ς των εκ Τριγλίας ορμωμένων κατά τον απελευθερ ωτικόν πόλεμον της Μ. Ασίας ηρωικώς πεσόντων εκ των οποίων την πρώτην θέσιν κατέχει ο ηρωικώς και ενδόξως πεσών κατά την μάχην του Αβγκίν παρά το Εσκή Σεχίρ 20ετής Λοχίας Νικόλαος Η. Τσίτερ, ανεψιός της Αυτού Σεβασμιότ ητος, επί δε της ετέρας η επιγραφή: «Βίβλος Ζωής» ήτοι τα ονόματα των εκ Τριγλίας ενδόξων προμάχων της πίστεως και πατρίδος, εν οις και πάλιν πρωτοστατ εί ο Απόστολος Η. Τσίτερ, αυτάδελφο ς του προειρημέ νου πεσόντος και ανεψιός της Αυτού Σεβασμιότ ητος, υπεράνω των βιβλίων σταυρός με κλάδον φοίνικος.

Κατά ταύτην την επίσημον τελετήν κατά την οποίαν και επιμνημόσ υνον κόλλυβον εγένετο υπέρ του ενδόξου και αειμνήστο υ Ήρωος Νικολάου Τσίτερ, προσήλθον εκ Προύσης και Μακεδονία ς πάσαι αι αστρατιωτ ικαί αρχαί, επεκράτει δε ασυνήθης και έκτακτος κίνησις, δεκάς αυτοκινήτ ων ήρχετο και δεκάς απήρχετο.

Μετά την νεκρώσιμο ν ακολουθία ν και την επιμνημόν ευσιν των ονομάτων των ηρωικώς πεσόντων λόγων εν τη εκκλησία και κατά την τελετήν ελάλησεν ο Μητροπολί της κ. Χρυσόστομ ος παραστήσα ς το χρέος το αοίδιον της τιμής: προς τους Ήρωας Μεγάλους Νεκρούς, οίτινες δια του αίματός των μάς παρέδωσαν ελευθέραν πάτριον γην, επίσης και δια τους προμάχους της Πίστεως και της Πατρίδος. Εις τον λόγον του μάλιστα ανέλυσε τον λαμπρόν κατά Θουκυδίδη επιτάφιον λόγον του Περικλέου ς και παρέστησε ν ότι ο θεσμός των αποδιδομέ νων μεγίστων τιμών εις τον άγνωστον στρατιώτη ν, τον οποίον εκθάπτουσ ιν εκ του πεδίου των μαχών και μεταφέρου σι πομπωδώς εις μεγαλοπρε πή μαυσωλεία, δεν είναι θεσμός νέος, αλλ’ είναι πανάρχαιο ς, Ελληνικός (Θουκυδίδο υ, Επιτάφιος Περικλέου ς).

Είτα ο Μητροπολί της παρέθηκεν τρόπον τινά επιμνημόσ υνον γεύμα εν τω οίκω του, εν ω παρεκάθησ αν άνω των 120 αξιωματικ ών και λοιπών επιλέκτων εκ Προύσης και Μουδανίων, εν οις διεκρίνον το ο Φρούραρχο ς Μουδανίων Συνταγματ άρχης Θεοδώρου, μεθ’ όλων των αξιωματικ ών της φρουράς, ο αρχηγός της στρατιωτι κής βάσεως του Μηχανικού Προύσης Συνταγματ άρχης κ. Μάγκλαρης μεθ’ όλου του επιτελείο υ του, ο αρχηγός της μοίρας των αυτοκινήτ ων Αντισυντα γματάρχης κ. Φραγκούδη ς, ο Λοχαγός κ. Μεταξάς, ο Διοικητής του Λόχου του Μηχανικού των Αποβοθροπ οιών Λοχαγός κ. Θωμάς Βάρβανος μετά των επιτελών του, ο ανώτερος Δικαστικό ς Ταγματάρχ ης κ. Παπαδάκης, ο Λοχαγός κ. Βάρθης μετά της συζύγου του, ο αρχηγός της Ναυτικής Βάσεως Πλοίαρχος κ. Χαλκιόπου λος μετά της συζύγου του, ο Λιμενάρχη ς Μουδανίων κ. Λούβης, ο αρχηγός των ναυτικών αγημάτων Αντιπλοία ρχος κ. Φωκάς και άλλοι ανώτεροι και κατώτεροι αξιωματικ οί.

Ούτως ετελείωσε ν η μεγαλοπρε πής τελετή, επισφράγι σιν της οποίας έκαμεν εν τέλει εν τω γεύματι ο Αντιπλοία ρχος κ. Φωκάς εξάρας το τιμητικόν έργον της Αυτού Σεβασμιότ ητος και αποτανθεί ς προς τους συναδέλφο υς του αξιωματικ ούς είπεν ότι οι Μεγάλοι συνάδελφο ί μας ένδοξοι νεκροί να ήνε ο υπογραμμό ς εις ημάς, οι οποίοι ακόμη είμεθα και ιστάμεθα πρόμαχοι της ελευθερία ς, αυτό το αχνίζον έτι τίμιον αίμα των Ηρωικών ανδρών να θερμαίνη τα αισθήματά μας προς το μέγα τελειωτικ όν έργον της απελευθερ ώσεως.

26 7/βρίου 1921, Ηρακλής Α. Τσίτερ

Την 5ην 7/βρίου 1921 ήλθεν προ μεσημβρία ς εκ Σμύρνης η Αυτού Σεβασμιότ ης ο Άγιος Σμύρνης κ. Χρυσόστομ ος, την αυτήν ημέρα μετά μεσημβρία ν μάς επεσκέφθη και ο Βασιλεύς Κωνσταντί νος μετά του Διαδόχου Γεωργίου και του αδελφού του Πρίγκηπος Νικολάου, του Υπουργού των Στρατιωτι κών κ. Θεοτόκη και του επιτελείο υ των δι’ αυτοκινήτ ου, κατευθυνθ είς απ’ ευθείας εις τον πανάρχαιο ν Ναόν Ευαγγελισ τρίας (Τζαμί), εν ω συνιστήθη μετά του Αγίου Σμύρνης, επιθεωρήσ ας επί μιαν ώραν τον ναόν, ο λαός εξερράγη εις ζητωκραυγ άς”.

Αλλά και ο Τρ. Ευαγγελίδ ης κάνει αναφορά στο βιβλίο του «Βρύλλειον-Τριγλεία» (σελ. 29), για το Ηρώο: “Εν τω επί τη απελευθερ ώσει της πόλεως ιδρυθέντι τω 1921 μαρμαρίνω ηρώω παρά το λεγομένω «Κονάκι», εν ω ήδρευεν ο εκάστοτε μουδίρης, και ήσαν αι φυλακαί, παρίσταντ ο τάδε: Λάρναξ και επί αυτής βάθρον μετά Σταυρού και βιβλία δύο ανεωγμένα, εφ’ ων εγράφησαν τα ονόματα των Τριγλειαν ών των δια την απελευθέρ ωσιν πεσόντων εν τω προς τους Τούρκους πολέμω, παρ’ αυτώ στρατιώτη ς Τριγλειαν ός φρουρός:

Ηρώον
Τοις εκ Τριγλείας ενδόξοις προμάχοις της πίστεως και πατρίδος ο δήμος Τριγλείας
Αιώνιον το κλέος των εν πολέμω υπέρ της ελευθερία ς πεσόντων
ο Σμύρνης Χρυσόστομ ος
Ελλάς – Τριγλεία
Βίβλος αθανασίας – βίβλος ζωής

(Έπονται τα ονόματα των πεσόντων), εν οις πρώτος αναγράφετ αι ο λοχίας του πεζικού Νικόλαος Η Τσίτερ πεσών εν τη μάχη Αβγίν τη 14 Μαρτίου 1921. Ιδού και το αυτόγραφο ν συλλυπητή ριον του αειμνήστο υ Μητροπολί του της 12 Αυγούστου 1921 προς τον ανεψιόν του Απόστολον Ηρακλέους Τσίτερ, του οποίου είχε φονευθή ο αδελφός εις την μάχην:
«Να είσαι υπερήφανο ς, διότι ο αδελφός σου επλήρωσε τον φόρον αίματος δια την ελευθερία ν της πατρίδος μας, πολεμήσας ως λέων ενδόξως. Όλοι τον εθρηνήσαμ εν τον γενναίον μας ήρωα. Αλλά και όλοι σεμνυνόμε θα, διότι τον έχομεν αδελφόν, τέκνον, γνωστόν και φίλον. Όλοι τον έκλαυσαν μαζί μας, τον γενναίον Νίκον μας. Ας είνε ευπρόσδεκ τος η θυσία του εις τον θρόνον του Θεού. Σου στέλνω και άλλας 100 δραχμάς, Σε φιλώ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜ ΟΣ»”.

Δυστυχώς, ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου κάτω και το Ηρώο ήταν από τα πρώτα που κατεδαφίσ τηκαν, από τους Τούρκους, μετά τον Αύγουστο του 1922.