Αποστολέας Θέμα: 11) Οι Εκκλησίες, οι Ιερείς και οι Επίτροποι της Τρίγλιας  (Αναγνώστηκε 131 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 6
  • -Λάβατε: 25
  • Μηνύματα: 78
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 25
  • Φύλο: Άντρας
Οι Εκκλησίες, οι Ιερείς και οι Επίτροποι της Τρίγλιας


Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μία απ’ αυτές έχει σχέση με τις Εκκλησίες, τους Ιερείς και τους Επιτρόπου ς των εκκλησιών της Τρίγλιας που διορίστηκ αν από την Εφοροδημο γεροντία και υπηρέτησα ν σ’ αυτές, στο διάστημα που καλύπτει ο διασωθείς Κώδικας Πρακτικών (1902-1922) και ειδικότερ α της περιόδου μετά τον Ιανουάριο 1908, οπότε εγκρίθηκε ο Κανονισμό ς της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τρίγλιας, στο πρώτο Κεφάλαιο του οποίου περιλαμβά νονται άρθρα για τις εκκλησίες και την εκ περιτροπή ς λειτουργί α τους, για λόγους οικονομία ς, και στο τρίτο κεφάλαιο άρθρα για τους επιτρόπου ς των εκκλησιών .


Εκκλησίες της Τρίγλιας

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζ ονται τα στοιχεία που έχουν καταγραφε ί στον Κώδικα Πρακτικών και αφορούν στις εκκλησίες και αφενός στον εκ περιτροπή ς τρόπο λειτουργί ας τους μετά τον Ιανουάριο 1908 αφετέρου στη λειτουργί α μίας μόνον εκκλησίας (Άγιος Γεώργιος κάτω), για λόγους οικονομία ς, μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν, στα τέλη του 1918, από την εξορία τους . Όπως έχει αναφερθεί στην 1η ιστορία αυτής της Ενότητας «Ο Χρυσόστομ ος και η ιδέα για νέα κεντρική εκκλησία στην Τρίγλια», κατά την περίοδο την πρώτης εξορίας του στην Τρίγλια (3.10.1907 – 19.7.1908), και από τις πρώτες ημέρες της παρουσίας του εκεί, ο Χρυσόστομ ος δραστηριο ποιήθηκε συστηματι κά για την εφαρμογή και υλοποίηση πολλών από τα σχέδια που ονειρευότ αν για την πόλη του, εκτός των άλλων, και στο θέμα των εκκλησιών της Τρίγλιας. Ανέλαβε, αμέσως, ενεργό ρόλο στις τοπικές αποφάσεις και εισηγήθηκ ε στην Εφοροδημο γεροντία και σε συνελεύσε ις των κατοίκων το σχέδιό του για ίδρυση μιας νέας Κεντρικής Εκκλησίας που θα αντικαθισ τούσε τις έξι υφιστάμεν ες, τότε, με στόχο τον περιορισμ ό των εξόδων λειτουργί ας τους, και τη χρησιμοπο ίηση των κτιριακών τους εγκαταστά σεων για άλλους σκοπούς, δεδομένου ότι η οικονομικ ή κατάσταση του Κοινοτικο ύ ταμείου χαρακτηρι ζόταν τουλάχιστ ον δραματική στις αρχές του 20ου αιώνα. Αν και η θέση ανέγερσης της νέας Κεντρικής Εκκλησίας άλλαξε τρεις φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα, η ιδέα του αυτή δεν πραγματοπ οιήθηκε, αφού μετά την επιστροφή του στην Τρίγλια, τον Ιούνιο 1909, για τη δεύτερη εξορία του, διαπίστωσ ε σοβαρές αντιδράσε ις και, τελικά, άλλαξε το αρχικό του σχέδιο και εισηγήθηκ ε την ανέγερση του μεγαλοπρε πούς κτιρίου των νέων Σχολείων που εξακολουθ εί να ορθώνεται και σήμερα στη θέση του, ως σύμβολο της θέλησης του ιδίου και του Χριστιανι κού λαού της Τρίγλιας, της εποχής εκείνης, και σημείο αναφοράς της σημερινής Τρίγλιας, μεταξύ των υπόλοιπων σημείων αναφοράς, όπως η Βυζαντινή εκκλησία Παντοβασί λισσα, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Άνω, η εκκλησία της Παναγίας-Μητρόπολη, η Βυζαντινή εκκλησία της Ευαγγελίσ τριας ή του Αγίου Στεφάνου, που μετατράπη κε σε τζαμί (Fatih Camii) το 1661 και άλλα.

Στην κατεύθυνσ η υλοποίηση ς του αρχικού του σχεδίου, συμμετείχ ε σε συνεδρίασ η υπό την προεδρία του Μητροπολί τη Προύσας Ναθαναήλ, πρότεινε την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των 5 εκκλησιών (η έκτη του Αγ. Δημητρίου αργούσε και το 1909 κατεδαφίσ τηκε προκειμέν ου να ανεγερθεί στον ευρύτερο χώρο το νέο μεγαλοπρε πές κτίριο των νέων Σχολείων) και συγκροτήθ ηκε επιτροπή με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο για τη σύνταξη Κανονισμο ύ (Κώδικας 427, πρακτικό 9.1.1908, σελ. 36-37). Στη συνέχεια, συνέταξε τον Κανονισμό της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας των Εκκλησιών της Τρίγλιας, προήδρευσ ε συνέλευση ς στην Τρίγλια, στην οποία συζητήθηκ ε και εγκρίθηκε ο Κανονισμό ς (Κώδικας 427, πρακτικό 13.1.1908, σελ. 39-40), ως ακολούθως:

… ακροασάμε νοι της γενομένης υπ’ αυτού εισηγήσεω ς του Κανονισμο ύ και συζητήσαν τες άρθρον προς άρθρον τον εν λόγω Κανονισμό ν της Ημετέρας Κοινότητο ς και εγκρίναντ ες αυτόν εν πάσι τοις σημείοις επεψηφίσα μεν και επεκυρώσα μεν αυτόν και ενεκρίναμ εν να καταχωρισ θή παρά πόδας εν τω παρόντι Κώδικι και ν’ αποτελή τουντεύθε ν θεμελιώδη νόμον, καθ’ ον να διέπωνται τα Κοινοτικά, Σχολικά και Εκκλησιασ τικά ημών πράγματα”.

Στη συνέχεια, ο “Κανονισμός της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τριγλίας της Επαρχίας Προύσης” καταχωρήθ ηκε με χρονολογί α “Ιανουάριος 1908” στον Κώδικα της Τρίγλιας (σελ. 42-45). Στο κεφάλαιο Α’ «Περί Κοινότητο ς» περιλαμβά νονται αφενός το άρθρο 2, στο οποίο έχει καταγραφε ί η ακόλουθη αναφορά για τις εκκλησίες και ακολουθού ν άλλες για τα σχολεία, τα δύο σωματεία, το νεκροταφε ίο και την κτηματική ακίνητη και κινητή περιουσία της Κοινότητο ς, αφετέρου τα άρθρα 3 και 4:

Άρθρ. 2) Η Κοινότης έχει έξι ιερούς ναούς α) τον του Αγίου Γεωργίου της κάτω συνοικίας, β) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομέ νης Μητροπόλε ως, γ) τον του Αγίου Ιωάννου, δ) τον Αγίου Γεωργίου της άνω συνοικίας, του επιλεγομέ νου Κυπαρισσι ώτου, ε) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομέ νης Παντανάσσ ης «Παντοβασιλίσσης» και στ) τον του Αγίου Δημητρίου…..

Αρθρ. 3) Αι εξ της Κοινότητο ς Εκκλησίαι αποτελούσ ι δύο συμπλέγμα τα, ων το μεν εν αποτελούσ ιν αι Εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου του κάτω, Παναγίας Μητροπόλε ως και αγίου Ιωάννου, το δ’ έτερον αι Εκκλησίαι Αγίου Γεωργίου Κυπαρισσά, Παναγίας Παντοβασι λίσσης και αγίου Δημητρίου λειτουργο ύσης μόνον κατά την ετήσιον μνήμην και πανήγυριν του Μεγαλομάρ τυρος Δημητρίου, κατά την εορτήν της Ζωοδόχου Πηγής και την εορτήν των Ισαποστόλ ων Κων/νου και Ελένης.

Άρθρ. 4) Εκ των συμπλεγμά των τούτων κατά πάσαν εορτήν και Κυριακήν λειτουργο ύσιν εν τη κοινότητι δύο εκάστοτε Εκκλησίαι μία εκ των κάτω τρειών Εκκλησιών και μία εκ των άνω δύο τούτων εκ περιτροπή ς κατά μήνα μεν μέχρι του έτους 1908 δια το πρώτον τούτο έτος, κατά τριμηνίαν δε μετά την λήξιν του παρόντος έτους, οριζομένη ς δια κλήρου της Εκκλησίας εξ ης θα γίνη η έναρξις δια το παρόν έτος από της 1ης του μηνός Φεβρουαρί ου
”.

Συμπερασμ ατικά, από τις 6 εκκλησίες, 1) εκείνη του Αγ. Δημητρίου λειτουργο ύσε, την εποχή εκείνη, μόνον κατά την πανήγυρη του Αγίου, την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής και την εορτή των ισαποστόλ ων Κωνσταντί νου και Ελένης και 2) μετά την έγκριση του Κανονισμο ύ θα λειτουργο ύσε μία εκκλησία εκ των τριών του κάτω συμπλέγμα τος και μία εκ των δύο του άνω.

Επειδή και στα επόμενα Κεφάλαια Γ’ και δ’ του Κανονισμο ύ ρυθμίζοντ αι και ορίζονται τα θέματα της λειτουργί ας των εκκλησιών, των εσόδων και εξόδων, της πρόσληψης ιερέων, ψαλτών, και λοιπών εκκλησιασ τικών υπαλλήλων και γενικά όλων των εκκλησιασ τικών θεμάτων, θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω στο κεφάλαιο την Εκκλησιών και αυτά τα Κεφάλαια του Κανονισμο ύ, ώστε  ο αναγνώστη ς να έχει την πλήρη εικόνα αυτού του εξαιρετικ ού κειμένου και να μπορεί να συσχετίζε ι τις τροποποιή σεις που εγκρίθηκα ν τα επόμενα χρόνια, τόσο στην εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, αλλά και στη λειτουργί α μιας μόνον εκκλησίας, όσο και στα θέματα των Ιερέων και των εκκλησιασ τικών Επιτρόπων:

Κεφάλαιο Γ’ Περί Επιτρόπων των Εκκλησιών

Άρθρ, θ’) Εις έκαστον σύμπλεγμα Εκκλησιών ορίζεται επιτροπή αποτελουμ ένη εκ τριών προσώπων, ων έκαστον λαμβάνετα ι εξ εκάστης εκκλησιασ τικής περιφερεί ας, ήτοι δια το κάτω σύμπλεγμα ανά εις εκ των τέως ενοριών του Αγίου Γεωργίου, Παναγίας και αγ. Ιωάννου και δια το άνω σύμπλεγμα ανά εις εκ των τέως ενοριών του Αγίου Γεωργίου Κυπαρισσά, Παντοβασι λίσσης και Αγίου Δημητρίου . Οι επίτροποι ούτοι εκλέγοντα ι εν τη γενική συνελεύσε ι δια μυστικής και πάλιν ψηφοφορία ς επί διετίαν μεταξύ των ευσεβεστέ ρων και μάλλον ζηλωτών και φιλοκάλων πολιτών.

Άρθρ. ι’) Εκάστη τριμελής Επιτροπή καθήκοντα και δικαιώματ α έχει να φροντίζει περί της ευπρεπεία ς των οίκων του θεού, περί του διορισμού καταλλήλο υ προσωπικο ύ ψαλτών και λοιπών εκκλησιασ τικών υπαλλήλων, περί ιερέων δε προκειμέν ου απευθύνετ αι δια της Εφοροδημο γεροντίας προς τον Μητροπολί την. Περί της εισπράξεω ς των εκ δίσκου, εκ κηρού, εξ ιεροπραξι ών και άλλων πάσης φύσεως εκκλησιασ τικών χρημάτων και περί των αναγκαίων δαπανημάτ ων διά κηρόν, έλαιον, μισθούς υπαλλήλων εκκλησιασ τικών και δι’ άλλα οιαδήποτε έξοδα. Εις το τέλος εκάστου μηνός θεωρεί από κοινού μετά της Εφοροδημο γεροντίας τους λ/σμούς και παραδίδει το περισσεύο ν χρήμα εις το κεντρικόν ταμείον. Γενικαί επισκευαί, ίδρυσις καταστημά των, αγορά κτημάτων και εν γένει πάσα δήποτε δαπάνη υπερβαίνο υσα τα εκατόν γρόσια γίνεται μόνον μετά σύσκεψιν και έγκρισιν της Εφοροδημο γεροντίας .

Άρθρ. ια’) Εις έκαστον σύμπλεγμα Εκκλησιασ τικόν ορίζονται ανά δύο ιερείς οι πάντων χρηστότερ οι, ανά δύο ψάλται οι εκλεκτότε ροι, ανά δύο κανδηλα(να)πται, εις πρώτος και εις δεύτερος βοηθός μετά του αναλόγου και αρμόζοντο ς μισθού. Οι μισθοί και τα εκκλησιασ τικά βάρη και τα τυχηρά κατανέμον ται ανά μέσον αυτών μετ’ ακριβείας και δικαιοσύν ης. Ιεροπραξί αι τελούνται εν τη Εκκλησία τη λειτουργο ύσει, πλην βαπτίσεων, γάμων και κηδειών δυναμένων να τελεσθώσι ν και εν τη ιδία εκάστου Εκκλησία.

Άρθρ. ιβ’) Χάριν της ευπρεπίας και τάξεως ορίζονται, όπως κατά τον μήνα του Αυγούστου δια το συμπίπτον εν αυτώ την νηστείαν του δεκαπεντα ύγουστου μέχρι της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου λειτουργο ύνται σταθερώς αι εκκλησίαι της Παναγίας Μητροπόλε ως και Παντοβασι λίσσης, καθώς και κατά τας εορτάς των Ευαγγελισ μού, γενεθλίων και εισοδίων της Θεοτόκου. Η εορτή των Φώτων η εορτή του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Γεωργίου, και της δεκάτης τετάρτης Σεπτεμβρί ου, η Κυριακή της Σταυροπρο σκυνήσεως , η της Ζωοδόχου πηγής εν τη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Εορταί του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, η του Ευαγγελισ μού, η του Προφήτου Δανιήλ κα η της Αγίας Παρασκευή ς  εν τη του αγίου Ιωάννου Εκκλησία. Το μέγα πάσχα και αι εορταί του αγίου Παντελεήμ ονος και των αγίων Θεοδώρων εν τη εκκλησία του αγ. Γεωργίου του Κυπαρισσά . Η δε δευτέρα ανάστασις εν τη Παντοβασι λίσση δια το άνω σύμπλεγμα . Κατά την εορτήν των Τριών ιεραρχών γίνεται Μονοκλησί α εν μέσω των τριών εκκλησιών αγ. Γεωργίου κάτω, αγ. Ιωάννου και αγίου Γεωργίου του Κυπαρισσά .

Κεφάλαιον δ’ Περί πόρων της Κοινότητο ς

Άρθρον ιγ’) Πόρους η Κοινότης έχει: πρώτον τα παγκάρια των Εκκλησιών, δεύτερον τας προσόδους των Εκκλησιασ τικών και λοιπών ακινήτων και κινητών κτημάτων, τρίτον τα εισιτήρια των μαθητών, τέταρτον τα δικαιώματ α του γραφείου της Εφοροδημο γεροντίας , πέμπτον τα εκ του μονοπωλεί ου του κηρού, έκτον τα εκ των θεατρικών παραστάσε ων ή οιωνδήποτ ε άλλων εκτάκτων και απροβλέπτ ων αμέμπτων πάντοτε μέσων εισπραττό μενα υπέρ των σχολών δικαιώματ α, και εκτός των ωρισμένων εν καιρώ πανηγύρεω ν ή μονοκλησι ών, δίσκων προς όφελος των Σχολών.

Άρθρ. ιδ’) Ο παρών Κανονισμό ς εγκριθείς και ψηφισθείς εν γενική συνελεύσε ι των πολιτών Τριγλίας και επικυρωθε ίς παρά του Σεβασμιωτ άτου Μητροπολί του Προύσης τίθεται εις εφαρμογήν από σήμερον και ισχύει τέσσαρα έτη, μεθ’ ου δύναται να αναθεωρηθ ή τη αιτήσει των πολιτών. Αι νέαι αρχαιρεσί αι γενήσοντα ι συμφώνως τω κανονισμώ κατά τον Ιανουάριο ν, μόνον δε όσον αφορά το σύστημα του κατά μήνα ή τριμηνίαν εκ περιτροπή ς  να λειτουργώ νται αι Εκκλησίαι εδόθη η ελευθερία να προτιμάτα ι και εν τω μέσω της τετραετία ς εκείνο εκ των συστημάτω ν, το οποίον η πείρα και εφαρμογή είθελε αποδείξη ευκολώτερ ον δια τους Χριστιανο ύς και συμφερώτε ρον δια την Κοινότητα .
Εν Τριγλία κατά μήνα Ιανουάριο ν του 1908
Η Εφοροδημο γεροντία”.



Δύο μήνες μετά την έγκριση του Κανονισμο ύ της Τρίγλιας διαπιστών ουμε την πρώτη τροποποίη ση του Κανονισμο ύ, σε ότι αφορά στην εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών . Στο από 16.3.1908 πρακτικό (σελ. 47) καταγράφε ται η συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, κατά την οποία αποφασίστ ηκε παμψηφεί, 1) η ανέγερση νέας Κεντρικής Εκκλησίας «εν η θέσει το πάλαι ήτο ιδρυμένη Εκκλησία του Σωτήρος Χριστού και όπου σήμερον είναι ωκοδομημέ να τα σχολεία της Κοινότητο ς», 2) η μελλοντικ ή χρήση των κτιρίων των ιερών ναών, 3) «και περί της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, και μόνον μέχρι της ανεγέρσεω ς του νέου κτιρίου να λειτουργώ νται αι δύο εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου του Κάτω και του Αγίου Γεωργίου του Άνω, του Ναού της Παντοβασι λίσσης χρησιμοπο ιουμένου ως αρχαίου Βυζαντινο ύ Προσκυνήμ ατος καθ’ όλας τας ημέρας της Εβδομάδος δια τας θρησκευτι κάς ανάγκας των Ευσεβών προσκυνητ ών, χωρίς όμως να έχη ιδιαιτέρα ν ενορίαν» και 4) «… ενέκρινεν ως ορθάς και σωτηρίους δια την πατρίδα τας σκέψεις και ιδέας του συμπολίτο υ ημών Σεβασμιωτ άτου Αγίου Δράμας Κυρίου Χρυσοστόμ ου έδωκεν εις Αυτόν πλήρη πληρεξουσ ιότητα όπως αναλάβη και φέρη εις πέρας αίσιον το θεάρεστον τούτο έργον».

Λίγες μέρες αργότερα, όμως, άλλαξε και πάλι η απόφαση για τη θέση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας και την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, αφού στη Γενική Συνέλευση ς της 6.4.1908 (σελ. 49), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, αποφασίστ ηκε 1) να αποτελέσε ι τη νέα Κεντρική Εκκλησία εκείνη του Αγίου Ιωάννου «ευρύνοντες και επεκτείνο ντες αυτήν εις διαστάσει ς δια της εξαγοράς των παραπλεύρ ων οικοπέδων ή ανταλλαγή ς αυτών μετ’ άλλων Εκκλησιασ τικών κτημάτων», 2) «… προσωρινώ ς θα λειτουργώ νται αι δύο εκκλησίαι του Αγίου Γεωργίου Κάτω και Άνω…», και 3) νέες αλλαγές στη μελλοντικ ή χρήση των κτιρίων των ιερών ναών. Αλλά και αυτή η απόφαση άλλαξε σύντομα, αφού στο πρακτικό της 22.6.1908 (σελ. 53) της Γενικής Συνέλευση ς, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, 1) αποφασίστ ηκε η ανέγερση της νέας Κεντρικής Εκκλησίας στη θέση που βρισκόταν άλλοτε ο ναός της Αγίας Επίσκεψης, επειδή ο μηχανικός τον βρήκε τον πλέον κατάλληλο και επιπλέον οι κάτοικοι του Αγίου Γεωργίου Άνω αποδέχθηκ αν την μετατροπή της εκκλησίας σε Αρρεναγωγ είο, και 2) ορίστηκε επιτροπή για την εξαγορά των αναγκαιού ντων οικοπέδων . Σε εφαρμογή αυτών των αποφάσεων, ένα μήνα αργότερα (18.7.1908, σελ. 55), με την παρουσία του Χρυσόστομ ου, ο οποίος αναχώρησε την επομένη (19.7.1908) για την έδρα του, με την αμνηστία που δόθηκε από το Σουλτάνο, λόγω της εφαρμογής του Συντάγματ ος, καταγράφο νται στο αντίστοιχ ο πρακτικό οι ιδιοκτήτε ς και η αξία των οικοπέδων, τα οποία εξαγοράστ ηκαν από την Κοινότητα, για την ανέγερση της νέας κεντρικής Εκκλησίας στην ευρύτερη έκταση του άλλοτε ναού της Αγ. Επίσκεψης . Σημειώνετ αι ότι στην έκταση αυτή εξακολουθ ούσε να υπάρχει ο ετοιμόρρο πος και επικίνδυν ος για τους κατοίκους ναός του Αγ. Δημητρίου, ο οποίος αποφασίστ ηκε να κατεδαφισ τεί.

Ένα χρόνο αργότερα, ο Χρυσόστομ ος επέστρεψε στην Τρίγλια, για τη δεύτερη εξορία του, και διαπίστωσ ε ότι υπήρχαν ισχυρές αντιδράσε ις αφενός στο θέμα της ανέγερσης νέας Κεντρική Εκκλησίας αφετέρου στην αλλαγή της χρήσης των κτιρίων των εκκλησιών . Στην έκτακτη Γενική Συνέλευση της 12.7.1909 (σελ. 70),  υπό την προεδρία του, συζητήθηκ αν αυτά τα θέματα και αποφασίστ ηκε 1) να ανεγερθεί νέο Σχολείο στη θέση αυτή αντί της νέας Κεντρικής Εκκλησίας, 2) «… να εξακολουθ ήση το σύστημα της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας εν ταις υπαρχούσα ις εκκλησίαι ς της Κοινότητο ς συμφώνως άλλως τε και προς τον υπάρχοντα Κανονισμό ν  μέχρι της ευλογητής εκείνης εποχής οπότε η πατρίς ομοφρονού σα θέλει προβή εις την καθιέρωσι ν δύο μόνον εκ των υπαρχόντω ν ναών του Θεού προς θεραπείαν των θρησκευτι κών και εκκλησιασ τικών αναγκών των κατοίκων …».

Η μέριμνα, όμως, του Χρυσόστομ ου, για την ανέγερση του νέου κτιρίου των Σχολείων, συνεχίζετ αι δυναμικά και στο πρακτικό της 19.4.1910 (Κώδικας 427, σελ. 93), υπό την προεδρία του, ως Μητροπολί τη Σμύρνης, πλέον, καταγράφη καν, από τον ίδιο, οι σημαντικέ ς αλλαγές που αποφασίστ ηκαν 1) στον εκ περιτροπή ς τρόπο λειτουργί ας των εκκλησιών, 2) τους ιερείς, 3) τους επιτρόπου ς και σε άλλα εκκλησιασ τικά θέματα (ίδρυση κηροποιεί ου, πώληση κηρού από τις εκκλησίες κλπ), 4) τη χρήση των κτιρίων των παλιών σχολείων, 5) το δάνειο από τον Γ. Μποτό για την ανέγερση του κτιρίου των νέων Σχολείων και, συγκεκριμ ένα, ότι:

… η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου λειτουργε ίται τακτικώς και παντοτειν ά, εκ δε των άλλων δύο εκκλησιών του Κάτω συμπλέγμα τος Παναγίας και Αγίου Γεωργίου η μεν Παναγία να λειτουργε ίται κατά τους μήνας Μάιον, Ιούνιον, Ιούλιον, Αύγουστον, Σεπτέμβρι ον και Οκτώβριον μέχρι του Αγίου Δημητρίου, εξαιρουμέ νων των δύο εορτών της Πεντηκοστ ής και του Σταυρού, οπότε θα λειτουργε ίται ο Άγιος Γεώργιος ο Κάτω, όστις και θα εξακολουθ εί λειτουργώ ν κατά τους λοιπούς εξ μήνας τους χειμερινο ύς. Το άνω σύμπλεγμα του Αγίου Γεωργίου του Κυπαρισσά και της Παντοβασι λίσσης θα εφαρμόζη το εν τω Κανονισμώ καθιερωμέ νον σύστημα. Η μεταρρύθμ ισις αύτη εκρίθη αναγκαία διότι ο χρόνος απέδειξε την χρησιμότη τα της μεταβολής ταύτης χάριν και της αγάπης των πολιτών και του συμφέροντ ος των ιερών μας Καθιδρυμά των. Οι ιερείς του Κάτω τούτου συμπλέγμα τος θα λειτουργώ σι εκ  περιτροπή ς έτος κατ’ έτος εν τη μιά ή τη άλλη Εκκλησία. Το Ταμείον έσται εν όλων των Εκκλησιών κατά ως ορίζει ο Κανονισμό ς. Ενεκρίθη δε Επιτροπή του μεν Αγίου Ιωάννου να είνε οι κύριοι Σταύρος Καραδιαμα ντής, Στέφανος Μπαρουξής και Δημ. Νανάης, του δε Αγίου Ιωάννου (σ.σ. προφανές λάθος) οι κύριοι Ζαρείφης Γιατζόγλο υ, Βασιλ. Κουτουκάς και Θεοδ. Ορφανίδης . Απεφασίσθ η να ιδρυθή κοινόν κηροποιεί ον της Κοινότητο ς, το οποίον θα έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν αποκλειστ ικώς εις τους συμπολίτα ς μας, εις ους αυστηρώς απαγορεύε ται ν’ αγοράζωσι ν άλλοθεν κηρόν. Η τιμή του εν χρήσει  (..)κηρού ωρίσθη εις γρόσια είκοσιν. Ουδείς δε εκ των εν Τριγλία εμπόρων έχει το δικαίωμα να πωλή κηρόν δια κατανάλωσ ιν εν ταις ιεραίς ημών Εκκλησίαι ς. Όσοι δε κηρόν έχουσι οι έμποροι υποχρεούν ται ν’ αγοράσωσι ν αι Εκκλησίαι και βαθμιαίως να πληρώσουν . Απεφασίσθ η να διορισθή οικονομικ ή και διαχειρισ τική Επιτροπή, ήτις να έχη το δικαίωμα να διαχειρίζ εται τα κοινοτικά προσοδοφό ρα κτήματα προς εξάλειψιν και εξόφλησιν του χρέους και δανείου, εις το οποίον θα προβή η Επιτροπή αύτη προς αποτελείω σιν των υπαρχουσώ ν ελλείψεων των νέων Σχολικών κτιρίων. Τα κτήματα ταύτα είνε τα παλαιά Σχολεία μετατρέπε ι σήμερα το μεν Αρρεναγωγ είον εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείον εις Υφαντουργ είον και το κάτω εις θέατρον, τα νέα μαγαζία των νέων Σχολικών κτιρίων, τα μοναστηρι ακά κτήματα αφαιρουμέ νων των δαπανών της καλλιέργε ιας, και το Καφφενείο ν της Αδελφότητ ος, ήτις σκοπόν είχε και έχει την προστασία ν των γραμμάτων εν τη Κοινότητι . Η οικονομικ ή και διαχειρισ τική αύτη Επιτροπή ωρίσθη εκ του Προέδρου της Μετοχικής ενταύθα Εταιρείας και του κ. Φιλίππου Καβουνίδο υ. Ευτυχώς ο συμπολίτη ς ημών κ. Γεώργιος Μποτός παρέχων το μέτρον της φιλοπατρί ας και φιλομουσί ας του προσηνέχθ η οικειοθελ ώς προς 8% να δανείση εις την οικονομικ ήν Επιτροπήν το ποσόν μέχρι Πεντακοσί ων λιρών αίτινες θα γίνη ανάγκη δια την αποπεράτω σιν του κτιρίου. Η πατρίς όλη ευγνωμονε ί αυτώ. Αλλά και όλοι οι παραστάντ ες πολίται εδήλωσαν ότι έκαστος θα συνεισφέρ η τον οβολόν και την συνδρομήν του, ώστε μέχρι της εσοδείας των κουκουλίω ν να πληρωθώσι και αι συνδρομαί και να καλυφθή, ως ελπίζομεν το ήμισυ του χρέους μας. Ωρίσαμεν δε όπως και την μεθαύριον Τετάρτην εργασθώμε ν όλη η πόλις  ως εις άνθρωπος και ετοιμάσωμ εν όλον το απαιτούμε νον υλικόν δια την συντέλεσι ν του κτιρίου. Της τοιαύτης δε ελπίδος και με μεγαλυτέρ αν ομόνοιαν και αγάπην αποφασίσα ντες ταύτα πάντα και υποσχόμεν οι να τα τηρήσωμεν κατεστρών αμεν ώδε  την παρούσαν πράξιν προς δήλωσιν δια τους μεταγενέσ τερους. Τα δύο Σχολεία ενοικιάζο νται δια πλειοδοσί ας προς χρήσιν του πλειοδοτο ύντος. Δια πλειοδοσί ας κατακυρού ται και των λοιπών κτημάτων η ενοικίασι ς”. Το πρακτικό υπογράφηκ ε από 64 κατοίκους και 2 εφοροδημο γέροντες και επικυρώθη κε από τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης.

Λίγες ημέρες αργότερα (26.4.1910, σελ. 99) συνεδρίασ αν οι Εφοροδημο γέροντες και οι Επίτροποι του κάτω συμπλέγμα τος, για τους ιερείς αυτού του συμπλέγμα τος, αλλά και, σε συνέχεια της πιο πάνω Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910, αποφασίστ ηκε «όπως λειτουργε ί διαρκώς ο ιερός Ναός του αγίου Ιωάννου του κάτω συμπλέγμα τος οι δε ναοί του Αγίου Γεωργίου και Παναγίας του αυτού συμπλέγμα τος  ανά εξ μήνας εναλλάξ». 

Μετά την πρώτη εξορία των Τριγλιανώ ν στην Προύσα, από τον Ιούλιο του 1915 μέχρι τα τέλη του 1918, και την επιστροφή στο χωριό τους, διαπίστωσ αν τις ζημιές στις εκκλησίες και τα σπίτια τους που προξενήθη καν από τους Τούρκους. Παράλληλα και για λόγους οικονομικ ής δυσχέρεια ς του Κοινοτικο ύ ταμείου, επανήλθε προς συζήτηση το θέμα της λειτουργί ας μιας μόνον ή δύο εκκλησιών και αντίστοιχ ου αριθμού ιερέων. Από την ανάγνωση του πρακτικού της Γενικής Συνέλευση ς Εφοροδημο γερόντων και προκρίτων της 26.4.1919 (σελ. 272) προκύπτει ότι, υπήρχαν δύο ισχυρές ομάδες που υποστήριζ αν η μεν μια την πρόσληψη ενός μόνον ιερέα και η άλλη δύο ιερέων. Μετά την ανάπτυξη των λόγων για κάθε πρόταση, έγινε μυστική ψηφοφορία μεταξύ των 32 μελών της Συνέλευση ς και υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για ένα μόνον ιερέα με ψήφους 28 έναντι 4 της άλλης πρότασης. Στη συνέχεια συζητήθηκ ε το θέμα επιλογής της μιας και μόνον εκκλησίας που θα λειτουργο ύσε, μεταξύ των τριών υποψηφίων Αγίου Γεωργίου Κάτω, Αγ. Ιωάννου και Αγ. Γεωργίου Άνω, και από τη μυστική ψηφοφορία προέκυψε η υπερψήφισ η του Αγ. Γεωργίου Κάτω με 18 ψήφους, έναντι 13 υπέρ του Αγ. Ιωάννου και 3 υπέρ του Αγ. Γεωργίου Άνω.

Τέσσερις μήνες αργότερα, πραγματοπ οιήθηκε Γενική Συνέλευση Εφοροδημο γερόντων και προκρίτων για συζήτηση γενικών θεμάτων, μεταξύ των οποίων και η αναφορά 52 πολιτών που προσκόμισ ε ο Διογένης Λιλής για το άνοιγμα και της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου Άνω. Είναι χαρακτηρι στικό το αντίστοιχ ο τμήμα του πρακτικού της 8.9.1919 (σελ. 296):

Είτα προσάγετα ι υπό του κ. Διογένους Λιλή αναφορά υπογεγραμ μένη υπό 52 πολιτών δι’ ης δι’ ύφους βαναύσου και τόνου επιτακτικ ού ζητείται το άνοιγμα και ετέρας Εκκλησίας και ονομαστικ ώς του Αγ. Γεωργίου του Άνω παρά την προϋπάρχο υσαν απόφασιν όπως μία και μόνη Εκκλησία λειτουργή ως εν τω εν σελ. 272 πρακτικώ δείκνυται . Η Εφοροδημο γεροντία εις μάτην ανακινούσ ης το προηγούμε νον πρακτικόν παρατηρού σα ότι τινές εκ των υπογραφόν των νυν την αναφοράν είνε προϋπογεγ ραμμένοι και εν εκείνω τω πρακτικώ. Εξηγείται εις αυτούς ότι η Κοινότης δεν είνε δυνατόν να αντεπεξέλ θη εις τα έξοδα των δύο εκκλησιών . Ούτε η πρότασις του κ. Φιλίππου Καράτση όπως εκκλησιαζ όμεθα όλοι εν μια Εκκλησία κλειομένη ς της ήδη λειτουργο ύσης και ανοιγομέν ης της ενορίας αυτών, ήτοι του Αγ. Γεωργίου του Άνω, ότε λαμβάνη τον λόγον ο κ. Αριστοφάν ης Κασούρης, όστις προτείνει όπως μη ανοίξει μεν και δευτέρα Εκκλησία προσληφθή όμως και δεύτερος ιερεύς. Η Εφοροδημο γεροντία ζητεί την ετυμηγορί αν των παρόντων οίτινες κατά το πλείστον συμφωνούν μετά της γνώμης ταύτης και ούτω γίνεται δεκτόν όπως προσληφθή και δεύτερος ιερεύς.
Εν Τριγλία τη 8 Σεπτεμβρί ου 1919
”.

Σημειώνετ αι ότι το πρακτικό αυτό υπογράφετ αι αφενός από τους Εφοροδημο γέροντες Ι. Κρυσταλλί δη, Αρμ. Στέργιο, Κ. Λουτσίδη και Χαρίδημο Τιτάγκο αφετέρου από πολίτες (Αριστοφάν η Γ. Κασούρη. Γεώργιο Μποτό, Βασίλειο Γκικάδη, Χαφείριο Αθ, Γιαζητζόγ λου, Ιορδάνη Κ. Τακά, Γεώργιο Γιακουβάκ η, Διογένη Λιλή, Αθανάσιο Γ. Φουτζουτζ όγλου, Χρυσόστομ ο Κάπα Ανδρέα, Δημήτριο Τσιρακμάν η, Γεώργιο Πολυχρόνη, Δημήτριο Παπορίδη και άλλους.

Αν και το θέμα των Μονών που περιλαμβά νεται στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 29.10.191 9 (σελ. 303) δεν έχει άμεση σχέση με τις εκκλησίες της Τρίγλιας, θεωρώ ότι πρέπει να αναφερθεί, αφού περιγράφε ται σ’ αυτό η κατάσταση των Μονών την εποχή εκείνη. Τις ημέρες εκείνες επισκέφθη κε την Τρίγλια ο Άγιος Σελευκεία ς, σχολάρχης της Θεολογική ς Σχολής της Χάλκης, με εντολή του Πατριαρχε ίου για να δει ο ίδιος την κατάσταση των δύο Σταυροπηγ ιακών Μονών, για τις οποίες η Εφοροδημο γεροντία είχε ζητήσει να σταματήσε ι το επίδομα προς το Πατριαρχε ίο. Μετά την επίσκεψή του στις Μονές, ανακοίνωσ ε το αποτέλεσμ α της μελέτης του και ειδικότερ α, σε ότι αφορά τον Αγ. Ιωάννη (της Πελεκητής) «να διατηρηθή η προς δυσμάς (την θάλασσαν) πλευρά, αρκετά καλή σχετικώς και νυν διατηρουμ ένη, το ηγουμενεί ον και ο ναός, όστις κατά την γνώμην του είναι Βυζαντινό ς (καθ’ ημάς μόνον το ιερόν ο δ’ υπόλοιπος κτισθείς μετά πυρκαϊάν) οι δε λοιποί τοίχοι να διατηρηθώ σι ως τοιούτοι περιβάλον τες τον ναόν δια την ασφάλειαν . Όσον δ’ αφορά την Μονήν των Πατέρων αύτη να μείνη προς το παρόν ως έχει μη επισκευαζ ομένη μηδ’ αυτού του ναού αυτής, ολιγωτέρα ς κατ’ αυτόν ή μικράς μάλλον αξίας, επιφυλασσ ομένης της Κοινότητο ς προς τούτο εις καλλιτέρα ς εις τον μέλλον ημέρας. Μετά ταύτα ανέφερεν ημίν ότι το επίδομα, ως γνωστόν, προορισμέ νον δια την Θεολογική ν Σχολήν Χάλκης και συνεπώς θα ήτο άδικον και δύσκολον δι’ αυτόν να αποστερηθ ή του πόρου τούτου. Μετά την παρατήρησ ιν ταύτην προταθέντ ος όπως κατ’ έτος πληρώνοντ αι δέκα Λοθ. (σ.σ. Λίρες οθωμανικέ ς) παρά τινός εκ των Εφόρων, ενεκρίθη προτάσει εφόρου  όπως πληρώνωντ αι ετησίως είκοσι πέντε (αρ. 25) Λοθ.». Για διευκόλυν ση του αναγνώστη, στο θέμα των χάρτινων λιρών Τουρκίας, σημειώνω ότι, μετά την ήττα της το 1918, εκδόθηκαν νέα χαρτονομί σματα με τη μορφή του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και σχέση μιας παλιάς χρυσής με 9 νέες χάρτινες λίρες. Η υποτίμηση αυτή της λίρας εξηγεί αφενός την αναφορά στα επόμενα πρακτικά σε “Λοθ” αντί των “Λιρών Τουρκίας” αφετέρου στα μεγαλύτερ α (αριθμητικ ά) ποσά για μισθούς, αξίες κλπ.

Στο πρακτικό της 3.11.1919 (σελ. 306) διαβάζουμ ε ότι συζητήθηκ ε στην Εφοροδημο γεροντία το θέμα του τρόπου λειτουργί ας των εκκλησιών, με αφορμή προφορική ανακοίνωσ η των ενοριτών του Αγ. Ιωάννου, αλλά αναβλήθηκ ε η λήψη απόφασης, προκειμέν ου οι ενορίτες να υποβάλουν γραπτώς και ενυπογράφ ως την αίτησή τους.

Μια σημαντική πληροφορί α, για τον ναό της Παντοβασί λισσας, έχει καταγραφε ί στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 3.1.1920 (σελ. 310) και συγκεκριμ ένα η προσφορά 100 Λοθ χάρτινων της Αικατερίν ης Ζαρκαλή για να επισκευασ τεί ο ιερός ναός της Παντοβασι λίσσης. Η επιδιόρθω ση του εσωτερικο ύ του ναού δόθηκε δια μειοδοσία ς, από την εκκλησιασ τική επιτροπή του Αγ. Γεωργίου Άνω, στον αρχιτέκτο να Αλεξ. Μαστραντώ νη αντί 119 Λοθ.

Στο χωρίς ημερομηνί α πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 311) αποφασίστ ηκε όπως ο κηρός των Εκκλησιών γίνει μονοπώλιο, προς όφελος των Σχολών. Αλλά και στο τελευταίο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (από 29.3.1922, σελ. 395), στο οποίο ασχολήθηκ ε με εκκλησιασ τικό θέμα, αποφάσισε «όπως ο κηρός ο χρησιμοπο ιούμενος κατά τας εορτάς του Πάσχα και εν γένει κατά πάσαν ιεροτελεσ τίαν πωλείται μόνο παρά των Εκκλησιών του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος. Εν εναντία περιπτώσε ι όσοι των κατοίκων θα αγοράσωσι κηρόν παρά των παντοπωλώ ν να έχωσι υπόψιν των ότι ο κηρός ούτος θα σφραγίζετ αι αναλόγως του βάρους παρά τούτων δι’ ιδιαιτέρα ς ταινίας παραδοθησ ομένης εις αυτούς παρά της Εφοροδημο γεροντίας . Εν η δε περιπτώσε ι ήθελε παρουσιασ θεί κηρός ασφράγιστ ος εν ταις Εκκλησίαι ς θα σφραγίζετ αι παρά των Επιτρόπων των Εκκλησιών και θα εισπράττε ται το αναλογούν χρηματικό ν ποσόν». Αποδεικνύ εται έτσι ότι, μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους,  τα οικονομικ ά της Κοινότητα ς ήταν σε πολύ δυσχερή κατάσταση, ώστε να αναγκάζετ αι η Εφοροδημο γεροντία να ασχολείτα ι και να επιβάλει παρόμοια μέτρα και κυρώσεις, για το κερί των Εκκλησιών .

Στο παραπάνω πρακτικό αναφέροντ αι οι Εκκλησίες του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος, αν και στο διάστημα από 3.11.1919 μέχρι 29.3.1922 δεν βρέθηκε πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας σχετικό με τη λειτουργί α δύο εκκλησιών στην Τρίγλια. Επομένως, στο ερώτημα αν, τελικά, λειτουργο ύσαν δύο εκκλησίες ή, απλά, ήταν τυχαία η αναφορά στις εκκλησίες του Άνω και Κάτω συμπλέγμα τος, η απάντηση πρέπει να είναι ότι λειτούργη σε μόνο μία, αφού στα τελευταία δύο πρακτικά, πριν από το Μεγάλο διωγμό τον Αύγουστο 1922, αναφέρετα ι μόνο η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου κάτω.

Στο πρακτικό της 11.7.1921 (σελ. 364) καταγράφε ται η δοξολογία που πραγματοπ οιήθηκε στην εκκλησία του Αγ. Γεωργίου κάτω, για τις νίκες του Ελληνικού Στρατού «επί τη καταλήψει Κοτναίου και Εσκή Σεχήρ». Συγκεκριμ ένα: «Η Κοινότης ημών επί τη χαρμοσύνω προελάσει του Στρατού μας και δια τας λαμπράς νίκας αυτού κατά του αιωνίου εχθρού ευχαριστο ύσα τω Παναγάθω πανδημεί εδοξολόγη σε τον Θεόν εν τω ιερώ ναώ του Αγίου Γεωργίου κάτω. Την δοξολογία ν ετίμησαν δια της παρουσίας των οι κάτωθι αξιωματικ οί του κατά ξηράν και θάλασσαν Στρατού προς ους εσαεί ευγνώμων τυγχάνει η Κοινότης».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από 1) τον πρόεδρο της Κοινότητο ς Κ. Κονδυλένι ο, 2) τα μέλη της Εφοροδημο γεροντίας Αρμόδιο Στέργιο, Νικ. Καλπάκη, Γεωρ. Α. Τακά, Αλέξανδρο Μαστραντώ νη και Κ. Ε. Λουτσίδη, 3) τον Κυβερνήτη Δωρίδος Πρωτοπαππ ά, 4) τρεις αξιωματικ ούς (υπογραφές δυσανάγνω στες), 5) τον Διευθυντή των Εκπαιδευτ ηρίων και 6) τους πολίτες Λυκούργο Ν. Τσάκωνα, Γεώργιο Ζ. Βουδούρης Σταύρο Μπατούρογ λου, Αναστ. Ν. …...

Στο τελευταίο από 17.7.1922 πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 404), σχετικά με τις εκκλησίες, αναφέρετα ι ότι συγκεντρώ θηκε ο λαός στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (μάλλον, του Κάτω) για να ακούσει της αποφάσεις της Ελληνικής Κυβερνήσε ως για τη Δυτική Μ. Ασία. Συγκεκριμ ένα: «Σήμερον 17 Ιουλίου του έτους 1922 μετά την ακρόασιν του επισήμου Κειμένου των αποφάσεων της Ελληνικής Κυβερνήσε ως περί Δυτ. Μ. Ασίας, συνελθών αυθορμήτω ς άπας ο λαός της ημετέρας Κοινότητο ς ανεξαρτήτ ου φυλής και θρησκεύμα τος εν τω Ναώ Αγ. Γεωργίου, αφού εξέφρασε την χαράν Αυτού, απεφάσισε να προβή εις την εκλογήν μικτής επιτροπής αποτελουμ ένης εκ των Εφοροδημο γερόντων Κων Κωνστ. Κονδυλένι ου, Βασιλ. Βασιλειάδ ου, Γεωρ. Τακά, Αρμ. Στεργίου, Αλεξ. Μαστραντώ νη, Γεωργίου Κασούρη και Κωνστ. Λουτζίδου και του Κου Αρήφ ογλού Σερκέτ αντιπροσώ που της ενταύθα Τουρκικής Παροικίας, ήτις αφού προφορικώ ς εκφράση την χαράν και τας ευχαριστί ας, συγχρόνως δε παρακαλέσ η Υμάς, όπως διαβιβάση τε τα ανωτέρω προς την Σεβαστήν Ελληνικήν Κυβέρνησι ν και προς την εν Σμύρνη Ύπατην Αρμοστεία ν».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Εφοροδημο γέροντες Κ. Κονδυλένι ο, Αρμόδιο Στέργιο, Γεώργιο Α. Τακά και Κ. Λουτζίδη.

Συμπερασμ ατικά, με τον Κανονισμό του Ιανουαρίο υ 1908 ορίστηκε η εκ περιτροπή ς λειτουργί α εκκλησιών του άνω και κάτω συμπλέγμα τος, δύο μήνες αργότερα (16.3.1908) αποφασίστ ηκε να λειτουργο ύν ο Άγιος Γεώργιος άνω και ο Άγιος Γεώργιος κάτω, αλλά η απόφαση άλλαξε και ορίστηκε να εφαρμοστε ί ο Κανονισμό ς για την εκ περιτροπή ς λειτουργί α, πριν αναχωρήσε ι ο Χρυσόστομ ος από την Τρίγλια τον Ιούλιο 1908. Μετά την επιστροφή του (Ιούνιος 1909), για τη δεύτερη εξορία του, και την απόφαση για ανέγερση νέων Σχολείων στη θέση της νέας Κεντρικής εκκλησίας, αποφασίστ ηκε (19.4.1910) 1) να λειτουργε ί παντοτειν ά ο Άγιος Ιωάννης, 2) από τις δύο εκκλησίες του κάτω συμπλέγμα τος να λειτουργε ί η Παναγία τους έξι καλοκαιρι νούς μήνες  και ο Άγιος Γεώργιος κάτω τους έξι χειμερινο ύς, ενώ στο άνω σύμπλεγμα (Άγιος Γεώργιος Κυπαρισσά ς και Παντοβασί λισσα) θα εφαρμόζετ αι το σύστημα του Κανονισμο ύ. Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους από την Προύσα, στα τέλη του 1918, και τη δυσχερή  οικονομικ ή κατάσταση της Κοινότητα ς, αποφασίστ ηκε την 26.4.1919 με ψηφοφορία 1) η λειτουργί α μιας μόνο εκκλησίας και 2) η επιλογή της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου κάτω. Αν και στο πρακτικό της 8.9.1919 (σελ. 296) συζητήθηκ ε το θέμα του ανοίγματο ς και δεύτερης εκκλησίας (Άγιος Ιωάννης), αφενός απορρίφθη κε η πρόταση και αντ’ αυτής αποφασίστ ηκε η πρόσληψη δεύτερου ιερέα, αφετέρου δεν βρέθηκε σχετικό πρακτικό στο επόμενο διάστημα. Τελικά, και στα δύο τελευταία πρακτικά πριν από το Μεγάλο διωγμό αναφέρετα ι ότι λειτουργο ύσε ο Άγιος Γεώργιος κάτω.


Οι Ιερείς της Τρίγλιας

Στην αρχή αυτού του κεφαλαίου θεωρώ υποχρέωσή μου να καταγράψω ένα μικρό αφιέρωμα στη μνήμη του Χρύσανθου Γεράκη, αδελφού του παππού μου Πολυνείκη Γεράκη, για την προσφορά του στην Τρίγλια αλλά και τη Ραφήνα, όπου εγκαταστά θηκε μετά το Μεγάλο διωγμό του 1922.

Ο Χρύσανθος ήταν το δεύτερο τέκνο και το πρώτο αγόρι του προππάππο υ μου Ιωάννη (Μοσχογιάν νη) Γεράκη, γεννήθηκε το 1868, απεβίωσε την 29.9.1929 και ετάφη δίπλα στο νότιο τοίχο της μικρής εκκλησίας (Παναγίτσα), στο ύψωμα πάνω από το νεκροταφε ίο της Ραφήνας. Στον περιφραγμ ένο τάφο του και στον μαρμάρινο σταυρό αναγράφετ αι «ΑΡΧΙΜ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ Ι. ΓΕΡΑΚΗΣ, 1868-1929».

Ο Χρύσανθος παντρεύτη κε την Εριφύλη  Σταυρίδου, ανηψιά του Σακελλαρί ου Κωνσταντί νου Σταυρίδου, ιερέως, και απέκτησαν την Χαρίκλεια την 15.1.1901, αλλά η Εριφύλη απεβίωσε ένα μήνα μετά τη γέννηση της κόρης της. Χειροτονή θηκε δόκιμος ιερέας σε ηλικία 29 ετών (1897) και το 1901 ιερέας, αν και σε πολλά πρακτικά του Κώδικα Πρακτικών της Τρίγλιας υπογράφει ως «ιερομόναχος», αλλά και σε πρακτικά του 1920 ως «Αρχιμανδρίτης». Είχε διοριστεί επανειλημ μένως στο διάστημα από 1908 έως 1915, ιερέας στην εκκλησία του Αγ. Γεωργίου Άνω, όπου βρισκόταν και η πατρική του κατοικία, και είχε συνυπογρά ψει πολλά πρακτικά με την παρουσία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, στην Τρίγλια. Μετά την εγκατάστα σή του στη Ραφήνα, δίδαξε μέχρι το θάνατό του σε σχολείο στο Δήλεσι. Η κόρη του Χαρίκλεια παντρεύτη κε στη Ραφήνα τον Μενέλαο Κανονίδη, βοηθό του Μιλτιάδη Κανονίδη, που είχε αναλάβει την κατασκευή του συνοικισμ ού της Ραφήνας, σύμφωνα με το βιβλίο «Ραφήνα-Αληθινές ιστορίες» του Θαν. Πιστικίδη (σελ. 65). Μετά το γάμο του, ο Μενέλαος εγκαταστά θηκε στη Ραφήνα και απέκτησαν δύο παιδιά την Στέλλα Κανονίδου, συζ. Γεωρ. Μπούτσικα, η οποία εξακολουθ εί να ζει στη Ραφήνα (και αμφισβητε ί αυτή την άποψη του Θαν. Πιστικίδη), και τον Χρήστο, ο οποίος απεβίωσε.

Επανερχόμ ενοι στο θέμα των ιερέων που διορίστηκ αν και υπηρέτησα ν στις εκκλησίες της Τρίγλιας, διαπιστών ουμε ότι στον Κώδικα Πρακτικών έχουν καταγραφε ί πολλά στοιχεία σχετικά με το διορισμό των ιερέων, το μισθό και τις υποχρεώσε ις τους, αλλά και τις καταγγελί ες, που υποβλήθηκ αν για μερικούς από αυτούς και τις ποινές που τους επιβλήθηκ αν. Σημειώνετ αι ότι, οι ιερείς που υπηρέτησα ν στις εκκλησίες της Τρίγλιας ήταν είτε Τριγλιανο ί, όπως ο Χρύσανθος Γεράκης, ο Σακελλάρι ος Σταυρίδης και άλλοι είτε από άλλα μέρη, και οι περισσότε ροι προσέφερα ν πολλά σ’ αυτόν τον τόπο και για το λόγο αυτό, θεωρώ ότι πρέπει να αναφερθού ν τα ονόματά τους σ’ αυτή την εργασία, ως ελάχιστο φόρο στη μνήμη τους. Υπενθυμίζ εται ότι στην προηγούμε νη ενότητα των Εκκλησιών έχει καταγραφε ί ο Κανονισμό ς  της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τριγλίας με τα άρθρα που αφορούν στις εκκλησίες, τους Ιερείς και τους Επιτρόπου ς.

Δύο μήνες μετά την έγκριση του κανονισμο ύ, στο πρακτικό της 23.4.1908 (σελ. 51) καταγράφε ται  η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των επιτρόπων εκκλησιών για τον αναδιορισ μό των ιερέων της Κοινότητο ς: “… συσκεφθέν τες περί του ζητήματος των ιερέων των ενοριών απεφάσισα ν τον αναδιορισ μόν των αυτών ιερέων δια το επιόν έτος των εφημεριών της κοινότητο ς συνωδά τω 10ω  άρθρω του επισήμου κανονισμο ύ της κοινότητο ς”.
Υπενθυμίζ εται ότι στο άρθρο 9 (θ’) του Κανονισμο ύ ορίζονται τα δύο συμπλέγμα τα εκκλησιών (το κάτω από τις τέως ενορίες Αγ. Γεωργίου, Παναγίας και Αγ. Ιωάννου και το άνω από τις τέως ενορίες Αγ. Γεωργίου Κυπαρισσά, Παντοβασι λίσσης και Αγ. Δημητρίου) και στο άρθρο 10 (ι’) περιγράφο νται τα καθήκοντα και δικαιώματ α της τριμελούς επιτροπής κάθε συμπλέγμα τος. Το πρακτικό αυτό υπογράφετ αι, εκτός από τους Εφοροδημο γέροντες, και από τους επιτρόπου ς Ν. Νυστάζο, Δημητρό Ευγενού και Γεώργιο Στυλιανού, που σημαίνει ότι ο αναδιορισ μός ιερέων αφορούσε στο άνω σύμπλεγμα εκκλησιών . Δυστυχώς, δεν έχει καταγραφε ί στις προηγούμε νες σελίδες του Κώδικα ο διορισμός ιερέων, ώστε να γνωρίζουμ ε ποιοι ήταν οι αναδιορισ μένοι, αλλά από το πρακτικό του επόμενου έτους (1909), στο οποίο επαναλαμβ άνεται ο αναδιορισ μός των ιερέων και αναφέροντ αι τα ονόματά τους, τεκμαίρετ αι ότι υπηρετούσ αν οι ίδιοι.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 25.4.1909 (σελ. 68) έχει καταγραφε ί η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων των εκκλησιών για τον αναδιορισ μό των ιερέων και των μισθών τους. Αποφασίστ ηκε να παραμείνο υν στις θέσεις τους οι ιερείς και προσελήφθ η ο Αρχιμανδρ ίτης Βασίλειος ως ιερέας στο κάτω σύμπλεγμα «αντί του αποχωρήσα ντος τέως αρχιερατι κού ενταύθα επιτρόπου αιδεσίμου Οικονόμου παπά Χρήστου. Ως μισθός αυτών ετήσιος ωρίσθη υπό της συνεδριάσ εως δια μεν τους ιερείς του κάτω συμπλέγμα τος ανά 1800 γρ. εις έκαστον δια δε του άνω συμπλέγμα τος ο εξής ετήσιος μισθός δια τον οσιώτατον Χρύσανθον Γεράκην γρ2000 δια δε τον Πανοσιώτα τον Σακελλάρι ον κ. Κωνσταντί νον (σ.σ. θείος της συζύγου  του Χρύσανθου Γεράκη) γρ1600. Επίσης δε υποχρεούν ται οι εν λόγω ιερείς όπως έκαστος εξ αυτών εναλλάξ μεταβαίνε ι εκάστην εβδομάδα και λειτουργε ί εις την ιεράν Μονήν των Πατέρων. Εν περιπτώσε ι δε καθ’ ην τις εκ των ρηθέντων ιερέων δεν μεταβή προς λειτουργε ίαν κατά την εβδομάδα αυτού θα αποζημιοί την Εφορείαν δι’ 25 γροσίων άτινα θα περιέρχον ται εις το Ταμείον της Μοναστηρι ακής Επιτροπής προς όφελος αυτής».

Παραμένου ν ανεξήγητο ι οι λόγοι της διαφοροπο ίησης των ετήσιων μισθών μεταξύ των ιερέων αφενός του άνω και του κάτω συμπλέγμα τος αφετέρου του άνω συμπλέγμα τος. Αλλά αυτή η διαφοροπο ίηση φαίνεται να εξακολουθ εί και στα επόμενα χρόνια, όπως θα διαπιστώσ ουμε στη συνέχεια. Επίσης, προκαλεί εντύπωση η ποινή που ορίστηκε για την ενδεχόμεν η περίπτωση μη μετάβασης ιερέα στην Μονή Πατέρων, για να λειτουργε ί κάθε εβδομάδα.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 26.4.1910 (σελ. 98) έχει καταγραφε ί η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων του άνω συμπλέγμα τος, για τον αναδιορισ μό των ιερέων και των μισθών τους. Αποφασίστ ηκε να παραμείνο υν στις θέσεις τους οι ίδιοι ιερείς του άνω συμπλέγμα τος, δηλαδή ο αιδεσιμώτ ατος Σακελλάρι ος κυρ Κωνσταντί νος και ο οσιώτατος ιερομόναχ ος κυρ Χρύσανθος με τους ίδιους όπως και πέρυσι μισθούς. Επαναλαμβ άνεται η υποχρέωση των δύο αυτών ιερέων «όπως μεταβαίνω σι καιρού επιτρέπον τος εναλλάξ και λειτουργώ σι εις το μοναστήρι ον των Αγίων Πατέρων, λαμβάνοντ ες ως επιμίσθιο ν δι’ εκάστην λειτουργε ίαν το αναλογούν εκ των 20 γροσίων άτινα η Μοναστηρι ακή Επιτροπή ωρίσθη όπως δίδη ως ετήσιον μισθόν εις τους εν λόγω ιερείς». Στο πρακτικό του 1910 παρατηρεί ται σαφής διαφοροπο ίηση της υποχρέωση ς των δύο ιερέων για τη μετάβαση και λειτουργί α στη Μονή Πατέρων, αλλά και της αμοιβής τους για τη συγκεκριμ ένη υπηρεσία.

Στη συνέχεια, την ίδια ημέρα, συνεδρίασ αν σε κοινή συνεδρίασ η η Εφοροδημο γεροντία και οι Επίτροποι του κάτω συμπλέγμα τος (26.4.1910, σελ. 99) για τους ιερείς αυτού του συμπλέγμα τος και τη λειτουργί α των εκκλησιών και «απεφασίσθη όπως ιερείς παραμείνω σι οι αυτοί οίοι και πέρυσι, δηλ. ο αιδεσιμώτ ατος ιερεύς παπα Χρήστος και ο Πανοσιώτα τος Αρχιμ. κυρ Βασίλειος με τον αυτό ετήσιον μισθόν αντί 1800 γρ. Και εφέτος μεν διορίζετα ι εις τον Άγιον Ιωάννην ο αιδέσιμος κυρ Χρήστος εις δε τας άλλας δύο Εκκλησίας ο αρχιμανδρ ίτης κυρ Βασίλειος . Το επόμενον δε έτος ο μεν τελευταίο ς θα μετατεθή εις τον Άγιον Ιωάννην ο δε πρώτος εις τας δύο κάτω Εκκλησίας Αγίου Γεωργίου και Παναγίας».

Μετά το θάνατο του Σακελλαρί ου Κωνσταντί νου Σταυρίδου, ιερέα του άνω συμπλέγμα τος, η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε, στην από 31.12.191 0 συνεδρίασ η (σελ. 109), την πρόσληψη του πρωτοπρεσ βύτερου Μιχαήλ με τις ίδιες υποχρεώσε ις του θανόντος, αλλά με μειωμένο μηνιαίο μισθό 150 γρ, αντί των 195 γρ που λάμβανε ο προκάτοχό ς του.

Τον επόμενο χρόνο, στο πρακτικό της 25.4.1911 (σελ. 120) συζήτησαν σε κοινή συνεδρίασ η η Εφοροδημο γεροντία και οι Επίτροποι των εκκλησιών, για το θέμα των ιερέων, και αποφασίστ ηκε ο διορισμός 1) του Πανοσιώτα του Αρχιμανδρ ίτη κυρ Βασιλείου στον Άγιο Γεώργιο κάτω με ετήσιο μισθό 1000 γρόσια (σημαντικά μειωμένος), 2) του αιδέσιμου ιερέως κυρ Χριστόδου λου στον Άγιο Ιωάννη με ετήσιο μισθό 1800 γρόσια, 3) του οσιώτατου ιερομονάχ ου κυρ Χρύσανθου στον Άγιο Γεώργιο άνω με ετήσιο μισθό 2000 γρόσια, και 4) ανατίθετα ι στην Ιερά Μητρόπολη η εξεύρεση και ο διορισμός κατάλληλο υ ιερέως για την ενορία της Παντοβασί λισσας με ετήσιο μισθό που δεν θα υπερβαίνε ι τα 1700 γρόσια. Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1911 (σελ. 128) αναγνώσθη κε η από 29.9.1911 επιστολή του Αγίου Προύσης, με την οποία δηλώνεται ότι διορίστηκ ε ως Αρχιερατι κός Επίτροπος και εφημέριος του κάτω συμπλέγμα τος ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Αγαθάγγελ ος. Δύο μήνες αργότερα (6.12.1911, σελ. 133), όμως, έγινε καταγγελί α εναντίον του εφημερίου Αγαθαγγέλ ου, στάλθηκε επιστολή προς τον Μητροπολί τη για την παύση του, ο Μητροπολί της απάντησε ότι ο εφημέριος απέκρουσε τις κατηγορίε ς αλλά στάλθηκε και δεύτερη επιστολή, στην οποία εξετέθη εν εκτάσει το θέμα και ζητήθηκε η ανάκλησή του. Μετά από κοινή σύσκεψη της Εφοροδημο γεροντίας και της Εκκλησιασ τικής Επιτροπής αποφασίστ ηκε η παύση του εφημερίου, επειδή η περαιτέρω παραμονή του ήταν επιζήμια ηθικά και υλικά και υπήρχε φόβος να λάβει σοβαρές διαστάσει ς το θέμα. Στο πρακτικό της 17.12.191 1 (στην ίδια σελίδα) αναφέρετα ι ότι ο Μητροπολί της επικύρωσε, με την υπ’ αριθμ. 212/14.12.1911 επιστολή του, την παύση του τέως εφημερίου, έδωσε στην Εφοροδημο γεροντία το δικαίωμα να τον αντικατασ τήσει και διορίστηκ ε προσωρινά ο Αιδεσιμώτ ατος Αθανάσιος με μηνιαίο μισθό 150 γρόσια, με παροχή κατοικίας εντός της σχολής.

Στο πρακτικό της 25.4.1912 (σελ. 141) καταγράφε ται η κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων, για τον αναδιορισ μό και μετάθεση των ιερέων και αποφασίστ ηκε «Ο μεν Παπα Χριστόδου λος Σταυρίδης διορίζετα ι Εφημέριος του Κάτω συμπλέγμα τος, ο Πανοσιότα τος Αρχιμ. Βασίλειος Ιωαννίδης ως τοιούτος εις την Ι. Εκκλησίαν του Αγίου Ιωάννου, ο δε Παπα Χρύσανθος εις το Άνω σύμπλεγμα δι’ εν έτος αρχόμενον από της 23 Απριλίου 1912 και λήγον τη 23 Απριλίου 1913, άπαντες επί ετησίω μισθώ χιλίων διακοσίων γροσίων. Προκειμέν ου δε περί ιερέως δια τας καθ’ ημάς Ι. Μονάς απεφασίσθ η όπως η περί τούτου φροντίς ανατεθή τη Μοναστηρι ακή Επιτροπή». Παρατηρεί ται σημαντική μείωση των μισθών των ιερέων, με την απόφαση αυτή, σε σχέση με τα προηγούμε να χρόνια, αλλά άλλαξε, δύο ημέρες αργότερα (27.4.1912, σελ. 142), ως προς τον ιερέα Βασίλειο Ιωαννίδη. Συγκεκριμ ένα, μετά από αναφορά ενοριτών του Αγίου Ιωάννου «αδύνατος τυγχάνει η υπηρεσία του ιερέως Βασιλείου εν τη Ιερά Εκκλ. της εν λόγω ενορίας» και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να παραμείνε ι μεν ως εφημέριος της ενορίας Αγίου Γεωργίου ο ιερέας Χριστόδου λος με ετήσιο μισθό 1200 γρόσια και για τον ιερέα Βασίλειο παρακαλεί ται η Μοναστηρι ακή Επιτροπή να τον τοποθετήσ ει ως ιερέα των Ιερών Μονών και για την κενή θέση ιερέως του Αγίου Ιωάννου ανατέθηκε στην Ιερά Μητρόπολη να βρει και να διορίσει το κατάλληλο πρόσωπο. Η υπόθεση αυτή, όμως, έχει και συνέχεια, όπως φαίνεται στο πρακτικό της 30.4.1912 (στην ίδια σελίδα 133), αφού στην κοινή συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων του Αγίου Ιωάννου συζητήθηκ ε το θέμα  των δύο αναφορών που υποβλήθηκ αν από αντίθετες μερίδες ενοριτών υπέρ και κατά του Αρχιμ. Βασιλείου και αποφασίστ ηκε, προς ικανοποίη ση και των δύο πλευρών, να διορισθού ν ο Αρχιμ. Βασίλειος και ο Σύγγελος Καλλίνικο ς, ως συνεφημέρ ιοι με ετήσιο μισθό 1000 γρόσια καθένας, με τον όρο εναλλάξ κάθε εβδομάδα ο μεν ένας να λειτουργε ί στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννου  και ο άλλος στην Ιερά Μονή των Πατέρων ή στη Μονή Αγ. Ιωάννου της Πελεκητής, ικανοποιο υμένης έτσι και της Μοναστηρι ακής Επιτροπής . Τα τυχερά θα διανέμοντ αι εξ ημισείας μεταξύ των δύο συνεφημερ ίων, δηλαδή ο λειτουργώ ν στην Ιερά Μονή θα απολαμβάν ει τα εκεί τυχερά και ο λειτουργώ ν στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννου θα απολαμβάν ει τα της εκκλησίας . Το μηνιαίο φώτισμα θα τελούν οι δύο εφημέριοι εναλλάξ και τα δικαιώματ α των γάμων, βαπτίσεων, κηδειών, μνημοσύνω ν και αναγνώσεω ς διαφόρων ευχών στα σπίτια θα διανέμοντ αι εξ ημισείας. Εγκρίθηκε να πληρώνει ετησίως η Μοναστηρι ακή Επιτροπή στον ταμία της Εφοροδημο γεροντίας 800 γρόσια, ως επίδομα για τον ιερέα που θα λειτουργε ί στις Μονές.

Υπενθυμίζ εται ότι, όπως αναλύεται στην 8η ιστορία αυτής της Ενότητος (Η Διοίκηση της Τρίγλιας και η Εφοροδημο γεροντία), το 1913 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την Τρίγλια, λόγω της δυσχερούς οικονομικ ής κατάσταση ς, που είχε σαν αποτέλεσμ α την παραίτηση το Μάιο 1913 της Εφοροδημο γεροντίας , που είχε εκλεγεί τον Ιανουάριο . Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, φαίνεται ότι δεν πραγματοπ οιήθηκε συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας για το διορισμό ιερέων, των οποίων η θητεία έληξε στις 23.4.1913 . Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.5.1913 (σελ. 177), εγκρίθηκε «όπως πληρωθή η θέσις κανονικού ιερέως της ενορίας Αγίου Ιωάννου, ως τοιούτος δε ενεκρίθη όπως ορισθή ο προσωρινό ς ιερατεύων αιδεσιμώτ ατος κ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν των Γρ. 1200 χιλίων διακοσίων, προσκληθε ίς δε ούτος και λαβών γνώσιν του διορισμού του επισήμως εδήλωσεν ότι αποδέχετα ι τον μισθόν αυτόν και ότι θα εργασθή τιμίως ευσυνειδή τως και χριστιανι κώς θα εκπληρεί τα καθήκοντά του». Παρατηρεί ται, βέβαια, ότι ο συγκεκριμ ένος ιερέας της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννου αναγράφετ αι με το επώνυμο «Ιωαννίδης» στο πρακτικό της 25.4.1912 (σελ 141) και με το επώνυμο «Ιωακειμίδης» στο πρακτικό της 19.5.1913 (σελ. 177), αλλά και στα επόμενα.

Οι ιερείς της Τρίγλιας ασχολήθηκ αν, εμμέσως, και με τα κοινοτικά θέματα, όπως πχ το Φεβρουάρι ο 1914, ως Εφορευτικ ή Επιτροπή για την εκλογή Εφοροδημο γεροντίας και Μοναστηρι ακής Επιτροπής, δεδομένου ότι δεν είχαν προσέλθει πολίτες στη Γενική Συνέλευση . Λεπτομέρε ιες, για τη διαδικασί α διανομής των ψηφοδελτί ων από τους ιερείς, τη διενέργει α της ψηφοφορία ς, το άνοιγμα της σφραγισμέ νης κάλπης από τους ιερείς με την παρουσία πολιτών και το αποτέλεσμ α της ψηφοφορία ς, αναγράφον ται στην 8η ιστορία αυτής της Ενότητας (Η Δοίκηση της Τρίγλιας και η Εφοροδημο γεροντία). Οι ιερείς που υπέγραψαν το σχετικό πρακτικό (25.2.1914, σελ. 196) ήταν ο ιερέας Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης, και ο πατέρας Βασίλειος Ιωακειμίδ ης.

Στο πρακτικό της 25.4.1914 (σελ. 205) καταγράφε ται η έκτακτη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας , για το διορισμό των ιερέων της Κοινότητο ς. «Ούτω ιερεύς των δύο εκκλησιών του κάτω συμπλέγμα τος – Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου κάτω- διωρίσθη ο και πέρυσιν ευδοκίμως εργασθείς δι’ εν έτος Αιδεσιμώτ ατος Χριστόδου λος Σταυρίδης με ετήσιον μισθόν Γρ. 1200. Της ενορίας του Αγίου Ιωάννου ο και πέρυσιν επίσης ευδοκίμως εργασθείς Αιδεσιμώτ ατος Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν Γρ. 1500 δι’ εν έτος. Του άνω συμπλέγμα τος ο και πέρυσιν ευδοκίμως εργασθείς Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης δι’ εν έτος με ετήσιον μισθόν Γρ. 1200».

Από το πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 9.12.1914 (σελ. 213) προκύπτει ότι είχε επιβληθεί από τη Μητρόπολη Προύσας ποινή αργίας στους ιερείς της Κοινότητα ς αφού «εν τη συνεδρία ταύτη ενεκρίθη όπως προσωρινώ ς μέχρι της προσεχούς Κυριακής δοθή εις τους ιερείς της Κοινότητό ς μας η απαιτούμε νη κανονική άδεια του να εκτελώσιν τα θρησκευτι κά αυτών καθήκοντα, παρά την επιβληθεί σαν εις αυτούς αργίαν υπό της Ιεράς Μητροπόλε ως Προύσης, οπότε ελπίζεται ότι θα κανονισθή το ζήτημα το προκαλέσα ν την αργίαν».

Η έκτη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 23.4.1915 (σελ. 221) με τις Εκκλησιασ τικές Επιτροπές, είχε ως αντικείμε νο τον αναδιορισ μό των ιερέων, και εγκρίθηκε «όπως συνεχίσωσ ιν οι ιερείς τα θρησκευτι κά αυτών καθήκοντα εις τους ιδίους Κοινοτικο ύς ημών ναούς και υπό τους ιδίους όρους, ούτω ιερεύς του κάτω συμπλέγμα τος Παναγία Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου αναδιοριζ όμενος και αύθις ο Αιδεσιμώτ ατος Χριστόδου λος Σταυρίδης δια το τρέχον έτος 1915-6 με ετήσιον μισθόν Γρ 1200 του άνω συμπλέγμα τος Παντοβασι λίσσης και Αγίου Γεωργίου ο Πανοσιώτα τος Χρύσανθος Γεράκης με ετήσιον μισθόν Γρ 1200 της ενορίας δε Αγίου Ιωάννου ο Αιδεσιμώτ ατος Βασίλειος Ιωακειμίδ ης με ετήσιον μισθόν Γρ 1500».

Αυτό ήταν το τελευταίο πρακτικό πριν από τον πρώτο διωγμό (εξορία) των Τριγλιανώ ν στην Προύσα τον Ιούλιο 1915. Στην επόμενη σελίδα 222 έχει καταγραφε ί το από 31.12/13.1.1917 έγγραφο του Ευγένιου Καλαφάτη σχετικά με τα ιερά σκεύη, άμφια και αργυρά αντικείμε να, ο κατάλογος των οποίων παραδόθηκ ε από τον Αιδ. Χρύσανθο (Γεράκη) στην Ιερά Μητρόπολη Προύσας και λεπτομερώ ς περιγράφε ται στην 7η ιστορία αυτής της Ενότητας (Εικόνες και Ιερά αντικείμε να εκκλησιών, στην περίοδο 1915-1918).

Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους, στα τέλη του 1918, και το μεγάλο οικονομικ ό πρόβλημα της Κοινότητα ς, πραγματοπ οιήθηκε Γενική Συνέλευση (26.4.1919, σελ. 272) στην οποία συζητήθηκ ε εκτενώς το θέμα της λειτουργί ας μιας ή δύο εκκλησιών με αντίστοιχ ους έναν ή δύο ιερείς. Το πρακτικό αυτό περιγράφε ται αναλυτικά στο κεφάλαιο «Εκκλησίες της Τρίγλιας», υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για μία εκκλησία και μεταξύ των τριών υποψηφίων υπερψηφίσ τηκε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω.

Τρείς μήνες αργότερα (23.7.1919, σελ. 282) η Εφοροδημο γεροντία συνεδρίασ ε για να συζητήσει την πρόταση των ιεροψαλτώ ν και των επιτρόπων του ιερού ναού ότι ο μισθός τους των 4 λιρών ήταν ανεπαρκής και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να τον αυξήσει στα 600 Γρ.

Στο πρακτικό της 11.8.1919 (σελ. 287) της Εφοροδημο γεροντίας συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του ιερέα της Κοινότητο ς (χωρίς να αναφέρετα ι το όνομά του και χωρίς να έχει βρεθεί προηγούμε νο πρακτικό για τον διορισμό του) και συγκεκριμ ένα για τη συμφωνία του με την προηγούμε νη Εφοροδημο γεροντία «όπως μετά την διακοπήν του Πατριαρχι κού επιδόματο ς πληρώνητα ι παρ’ αυτής κατά μήνα με 500 γρόσια ανεγνώρισ ε και εκανόνισε ν η παρούσα Εφοροδημο γεροντία τον διακανονι σμόν της τέως Εφορίας παρά τας αντιρρήσε ις τινών εκ των Εφόρων της τέως Εφορίας καθ’ ας εσυμφώνησ αν να μη πληρώνητα ι ο Ιερεύς. Ανεγνωρίσ θη δε το δίκαιον του Ιερέως καθότι η προκάτοχο ς Εφοροδημο γεροντία μετά την συμφωνίαν επλήρωνε ως απεδέχθη … είναι εν τοις πράγμασι να πληρώνη τον Ιερέα».

Ένα μήνα αργότερα, στη Γενική Συνέλευση της 8.9.1919 (σελ. 296) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του ανοίγματο ς και δεύτερου ναού (Αγ. Γεώργιος Άνω) αλλά η Εφοροδημο γεροντία ήταν αντίθετη και, τελικά, επικράτησ ε η άποψη του Αριστοφάν η Κασούρη να μην ανοίξει δεύτερη εκκλησία αλλά να προσληφθε ί δεύτερος ιερέας. Το θέμα αυτό περιγράφε ται αναλυτικά στο κεφάλαιο «Οι εκκλησίες της Τρίγλιας».

Ένα μήνα αργότερα (8.10.1919, σελ. 301), συνεδρίασ ε πάλι η Εφοροδημο γεροντία «ίνα προλάβη συγκρούσε ις μεταξύ των ιερέων της Κοινότητο ς κατά την εξάσκησιν των καθηκόντω ν αυτών έκρινε καλόν όπως ορίση το ποίμνιον εκάστου ούτως ως και έκπαλαι ήτο κεκανονισ μένον. Και ώρισεν όπως αι ενορίαι Αγίου Γεωργίου άνω, Αγίου Δημητρίου και Παντοβασι λίσσης απαρτίζου σι το πνευματικ όν ποίμνιον του ιερατεύον τος εν τη ιερά εκκλησία Αγίου Γεωργίου Άνω, αι δε ενορίαι Αγίου Γεωργίου κάτω, Μητροπόλε ως και Αγ. Ιωάννου αποτελέσω σι το πνευματικ όν ποίμνιον του ιερατεύον τος εν τη ιερά εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω. Και ταύτα μεν έδοξε όσον αφορά δια τας βαπτίσεις, γάμους, θανάτους κλπ όσον δ’ αφορά τους αγιασμούς εχωρίσθη η κωμόπολις καταλλήλω ς δια της κεντρικής της αγοράς οδού (σ.σ. υποθέτω ότι εννοεί τη σημερινή Eski Pazar Cad) εις δύο ων το μεν άνω ωρίσθη τω Αγ. Γεωργίω τω άνω το δε κάτω τω κάτω». Στην τελευταία παράγραφο του πρακτικού αναφέρετα ι ότι κλήθηκαν οι δύο ιερείς για να τους ανακοινωθ εί η απόφαση της Εφοροδημο γεροντίας και «ο μεν ιερεύς Νεόφυτος προσήλθεν ευχαρίστω ς και εδέχθη την γενομένην κατανομήν ο δε ιερεύς Χρήστος Βουγλίτση ς δεν υπήκουσεν εις την γενομένην πρόσκλησι ν εφ’ ω η Εφοροδημο γεροντία έγνω όπως επιβάλη αυτώ πρόστιμον μιάς Λίρας». Η ποινή εκτελέστη κε και στο πρακτικό της 27.11.191 9 (σελ. 304) καταγράφε ται η παραλαβή μιας ΛΤ από τον ιερέα Χριστόδου λο Βουγλίτση .

Από τα πρακτικό αυτό (8.10.1919) προκύπτου ν και τα ονόματα των δύο ιερέων, που διορίστηκ αν στην περίοδο μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν από την εξορία τους στην Προύσα, και υποθέτω ότι ο πρώτος ήταν ο Χρήστος Βουγλίτση ς (σ.σ. υποθέτω ότι είναι ο ίδιος που αναφέρετα ι σε άλλα πρακτικά ως Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς) και ο δεύτερος, που διορίστηκ ε μετά την 8.9.1919, ήταν ο ιερέας Νεόφυτος, χωρίς να έχουμε στοιχεία αφενός για το επώνυμό του αφετέρου για τους μισθούς τους.

Συμπερασμ ατικά, μετά τον Κανονισμό του Ιανουαρίο υ 1908, αναδιορίσ τηκαν οι ιερείς του άνω και κάτω συμπλέγμα τος και από το πρακτικό του 1909 προκύπτει ότι ήταν συνολικά τέσσερις και ο ένας από τους δύο του άνω συμπλέγμα τος ήταν ο παπα Χρήστος Οικονόμου και στη θέση του διορίστηκ ε το 1909 ο πατέρας Βασίλειος (δεν αναγράφετ αι το επώνυμό του), ενώ για το άνω σύμπλεγμα οι ιερείς ήταν ο Χρύσανθος Γεράκης και ο Σακελλάρι ος Κωνσταντί νος Σταυρίδης . Για το κάτω σύμπλεγμα διορίστηκ αν πάλι το 1910 ο Χρύσανθος Γεράκης και ο Σακελλάρι ος Κωνσταντί νος Σταυρίδης, ενώ για το άνω και πάλι οι ίδιοι, δηλαδή ο αιδ. παπα Χρήστος και ο Αρχιμ. κυρ Βασίλειος και συνολικά τέσσερις ιερείς. Μετά το θάνατο του Σακελλάρι ου Κωνσταντί νου Σταυρίδη αποφασίστ ηκε την 31.12.191 0 ο διορισμός του πρωτοπρεσ βύτερου Μιχαήλ. Το 1911 διορίστηκ αν οι ίδιοι δύο (κυρ Βασίλειος και κυρ Χριστόδου λος Σταυρίδης) στο κάτω σύμπλεγμα και ο Χρύσανθος Γεράκης στο άνω και η Μητρόπολη διόρισε τον αιδ. Αγαθάγγελ ο στο άνω (για την Παντοβασί λισσα) αλλά σύντομα ζητήθηκε η παύση του και διορίστηκ ε προσωρινά ο αιδ. Αθανάσιος, δηλαδή και πάλι συνολικά 4 ιερείς. Το 1912 ο Χριστόδου λος Σταυρίδης μετατέθηκ ε στο κάτω σύμπλεγμα (Αγ. Γεώργιος κάτω) και ο Βασίλειος Ιωαννίδης (μάλλον Ιωακειμίδ ης) στον Αγ. Ιωάννη, ενώ ο Χρύσανθος Γεράκης αναδιορίσ τηκε στο άνω. Δημιουργή θηκε θέμα με την παραμονή του Αρχιμ. Βασιλείου στον Αγ. Ιωάννη και η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε την πρόσληψη και του Σύγγελου Καλλίνικο υ ως συνεφημέρ ιου με όρο να λειτουργε ί καθένας εναλλάξ κάθε εβδομάδα στον Άγιο Ιωάννη και στη Μονή Πατέρων, δηλαδή αρχικά ήταν τρεις και προσλήφθη κε τέταρτος για την αντιμετώπ ιση του προβλήματ ος που δημιουργή θηκε από τους ενορίτες. Για το 1913 αναφέρετα ι μόνο η πλήρωση της θέσης του ιερέα του Αγ. Ιωάννου, με τον αιδ. Βασίλειο Ιωακειμίδ η, αλλά από την ψηφοφορία που έγινε από τους ιερείς την 25.2.1914, προκύπτει ότι υπηρετούσ αν  τότε ο ιερέας Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης και ο πατέρας Βασίλειος Ιωακειμίδ ης, δηλαδή τρεις ιερείς. Οι ίδιοι ιερείς αναδιορίσ τηκαν και την 25.4.1914 και συγκεκριμ ένα ιερέας των δύο εκκλησιών του κάτω συμπλέγμα τος (Μητροπόλε ως και Αγίου Γεωργίου κάτω) διορίστηκ ε ο αιδ. Χριστόδου λος Σταυρίδης, της ενορίας του Αγίου Ιωάννου ο αιδ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης και του άνω συμπλέγμα τος ο Ιερομόναχ ος Χρύσανθος Γεράκης, δηλαδή και πάλι τρεις ιερείς. Με το τελευταίο πρακτικό (23.4.1915), πριν τον πρώτο διωγμό, αναδιορίσ τηκαν οι ίδιοι ιερείς και συγκεκριμ ένα στο κάτω σύμπλεγμα (Παναγία Μητροπόλε ως και Αγ. Γεώργιος) ο αιδ. Χριστόδου λος Σταυρίδης, στο άνω σύμπλεγμα (Παντοβασι λίσσης και Αγίου Γεωργίου) ο Πανοσιώτα τος Χρύσανθος Γεράκης και στην ενορία Αγίου Ιωάννου ο αιδ. Βασίλειος Ιωακειμίδ ης, δηλαδή και πάλι τρεις ιερείς. Μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους, στα τέλη του 1918, συζητήθηκ ε σε Γενική Συνέλευση (26.4.1919) το θέμα της λειτουργί ας μιας ή δύο εκκλησιών με αντίστοιχ ους έναν ή δύο ιερείς και υπερψηφίσ τηκε η πρόταση για μία εκκλησία και μεταξύ των τριών υποψηφίων υπερψηφίσ τηκε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω. Αν και δεν βρέθηκε πρακτικό για το διορισμό ιερέα μετά την απόφαση για λειτουργί α μιας εκκλησίας και ενός ιερέα, από τα επόμενα πρακτικά συμπεραίν εται ότι αυτός που διορίστηκ ε το Απρίλιο 1919 ήταν ο Χρήστος Βουγλίτση ς (σ.σ. ή Χριστόδου λος Σταυρίδης Βουγλίτση ς, όπως αναφέρετα ι σε άλλα πρακτικά) και αυτός που προσλήφθη κε μετά την 8.9.1919 ήταν ο ιερέας Νεόφυτος, χωρίς να έχουμε στοιχεία για το επώνυμό του.


Οι Επίτροποι Εκκλησιών της Τρίγλιας

Στο πρακτικό της Γεν Συνέλευση ς της 9.1.1908 (σελ. 36), υπό την  προεδρία του Ναθαναήλ, Μητροπολί τη Προύσας, έλαβε το λόγο ο Χρυσόστομ ος, Μητροπολί της Δράμας, και εισηγήθηκ ε, εκτός από την εκ περιτροπή ς λειτουργί α των εκκλησιών, και 1) τη μείωση των εκκλησιασ τικών επιτροπών σε δύο τριμελείς για το κάτω σύμπλεγμα (Αγ. Γεώργιος κάτω, Παναγία Μητροπόλε ως και Άγιος Ιωάννης) και για το άνω σύμπλεγμα (Άγιος Γεώργιος Κυπαρισσι ώτης και Παντοβασί λισσα) και 2) τον ορισμό ενός κεντρικού κοινοτικο ύ ταμείου, στο οποίο θα υποβάλλου ν τους λογαριασμ ούς οι επιτροπές κάθε μήνα.

Στη Γενική Συνέλευση της 13.1.1908 (σελ. 39), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, εκτός από την έγκριση του Κανονισμο ύ της Ορθοδόξου Κοινότητο ς Τρίγλιας, εξελέγησα ν επίτροποι 1) για το κάτω σύμπλεγμα οι κ. Φίλιππος Χ’’Αποστόλου, Δημήτριος Γεωργίου και Δημοσθένη ς Τακάς, και 2) για το άνω οι κ. Γεώργιος Στυλιανού, Ν. Νυστάζος και Δημήτριος Ευγενού.

Στο επόμενο πρακτικό της 2.2.1908 (σελ. 41), ο Σωτήριος Αβράμογλο υ δήλωσε, ιδιωτικώς μεν αλλά με το κύρος του Κώδικα, ότι, ως (σ.σ. μάλλον, πρώην) επίτροπος της Παναγίας Μητροπόλε ως, το ελαιοτόπι ο στη θέση Πουλιά ιδιοκτησί ας της ιεράς εκκλησίας που είχε πουληθεί στον Βασίλειο Δάσκαλον …, μεταπουλή θηκε και αγοράστηκ ε πάλι από την εκκλησία για να γίνη εκκλησιασ τικό κτήμα της Κοινότητο ς και επειδή δεν ήταν δυνατόν να γραφτεί στα Κυβερνητι κά αρχεία στο όνομα της εκκλησίας γράφτηκε στο δικό του όνομα, ως επιτρόπου της εκκλησίας, και δήλωσε, προς γνώση των κληρονόμω ν του, ενώπιον των συμπολιτώ ν του, ότι το κτήμα αυτό δεν είναι δικό του αλλά αγοράστηκ ε με χρήματα της εκκλησίας .

Το επόμενο έτος και στη Γενική Συνέλευση της 11.1.1909 (σελ. 64), υπό την προεδρία του Δωροθέου, Μητροπολί τη Προύσας, συζητήθηκ αν η εκλογή των μελών της Εφοροδημο γεροντίας και των Επιτρόπων των εκκλησιών, με μυστική ψηφοφορία: Φίλιππος Χ’’Αποστόλου (23), Δημήτριος Ευγενού (21), Δημοσθένη ς Τακάς (19), Νικόλαος Νυστάζος (17), Γεώργιος Στυλιανού (14) και Δημήτριος Τακάς (12) με επιλαχόντ ες τους Φίλιππο Καβούνη (11), Δημήτριο Γιαννικίδ η (11) και Ιωάννη Κοκκαλά (9).

Στη συνεδρίασ η της 11.1.1910 (σελ. 85) των προκρίτων του άνω και κάτω συμπλέγμα τος, υπό την προεδρία του Αρχιδιακό νου της Ι.Μ. Προύσης κ. Δωροθέου, εξελέγησα ν ως Επίτροποι: 1) για το κάτω σύμπλεγμα οι Αναστάσιο ς Βελισάρης, Θεοδόσιος Οξούζογλο υ και Βασίλειος Κουτουπάς και 2) για το άνω οι Ιορδάνης Ν. Τακάς, Αθανάσιος Χ’’Θάνου και Δημήτριος Μισοκύλης . Μετά την παραίτηση 1) του Αναστασίο υ Βελισάρη από τον κάτω σύμπλεγμα συντάχθηκ ε πρακτικό την επόμενη ημέρα (12.1.910, σελ. 86), υπό την προεδρία του ιδίου Αρχιδιακό νου, και αυτός αντικατασ τάθηκε με τον Αναστάσιο Μιχαλιτζή, 2) του Επιτρόπου Αγ. Γεωργίου άνω Ιορδάνη Τακά, και αυτός αντικατασ τάθηκε, με άλλο πρακτικό (12.1.910, σελ. 86), με τον Χρυσόστομ ο Γάγαλο, 3) του επιτρόπου Παντοβασι λίσσης Αθ. Χ’’Θάνου, και αυτός αντικατασ τάθηκε με άλλο πρακτικό (12.1.910, σελ. 87) με τον Μενέλαο Π. Πατρή και 4) του Επιτρόπου Αγίου Δημητρίου Δημητρίου Μισοκύλη και αυτός αντικατασ τάθηκε με το ίδιο πρακτικό με τον Δημήτριο Βεξιγιάνν η.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910 (σελ. 93), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, εξελέγησα ν: 1) για τον Αγ. Ιωάννη οι Σταύρος Καραδιαμα ντής, Στέφανος Μπαρουκτσ ής και Δημ. Νανάης, 2) για τον Αγ. Ιωάννη (σ.σ. προφανές λάθος) οι Ζαφ. Γιατζόγλη ς, Βασιλ. Κουτουπάς και Θεοδ. Ορφανίδης .

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 8.1.1912 (σελ. 136) αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων «Προκειμένου περί Εκκλησιασ τικών επιτροπών απεφασίσθ η όπως η διορισθεί σα και εκλεγείσα Εφοροδημο γεροντία συνεννοου μένη μετά των σχετικών ενοριών εκλέξη τους επιτρόπου ς των Ιερών Εκκλησιών». Λίγες ημέρες αργότερα, στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 13.1.1912 (σελ. 138) αποφασίστ ηκε, μεταξύ άλλων, να προσκληθο ύν οι ενορίτες για να διοριστού ν οι Επίτροποι των εκκλησιών . Δεν βρέθηκε πρακτικό στις επόμενες σελίδες για το διορισμό Επιτρόπων, αλλά στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 25.4.1915 (σελ. 141), με τη συμμετοχή των εκκλησιασ τικών επιτρόπων, για τον διορισμό ιερέων, υπογράφου ν και οι ακόλουθοι Επίτροποι: Δημήτριος Σ. Δεληγιάνν ης, Γεώργιος ..ρήγος, Βασίλειος Γιαρένης, Βασίλειος Χ’’Ζαφίρης.

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 12.1.1914 (σελ. 190), καταγράφε ται, εκτός των άλλων, και το θέμα της αποχώρηση ς του Βασιλείου Κουτουπά, Επιτρόπου της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου κάτω, και της αντικατάσ τασής του από τον Νικόλαο Δ. Τσιρακμάν η. Στη συνέχεια αναφέρετα ι ότι «των λοιπών Επιτρόπων ως εκλεγέντω ν πέρυσι μελλόντων να συνεχίσωσ ι προς συμπλήρωσ ιν της διετούς αυτών περιόδου εκτός του κ. Βαιλείου Γιαρένη όστις ως ασθενών από πολλού αντικατεσ τάθη υπό του κ. Ιορδάνου Νικολ. Τακά».

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς της 11.1.1915 (σελ. 215) καταγράφε ται, εκτός των άλλων: «Όσον αφορά δε εις τας εκ/κάς επιτροπάς απεφασίσθ η να παρακληθώ σιν, όπως παραμείνω σιν  οι αυτοί επίτροποι . Εάν δε τυχόν τι εκ των μελών αυτών κατηγορημ ατικώς ήθελεν αρνηθή να εξακολουθ ήση εργαζόμεν ον ανατίθετα ι η αντικατάσ τασις εις την έντιμον Εφοροδημο γεροντίαν ». Με δεδομένο ότι, δεν βρέθηκε πρακτικό διορισμού εκκλησιασ τικών επιτρόπων, για το 1914 και το 1915, εκτός εκείνου για την αντικατάσ ταση του Βασιλ. Γιαρένη με τον Ιορδ. Τακά, δεν γνωρίζουμ ε τα ονόματα των επιτρόπων των εκκλησιών που υπηρέτησα ν στην περίοδο μέχρι τον Ιούλιο 1915. 

Όπως είναι γνωστό, τον Ιούλιο 1915 οι Τριγλιανο ί εκτοπίστη καν στην Προύσα και επέστρεψα ν στα τέλη του 1918. Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 27.8.1919 (σελ. 191) καταγράφε ται, εκτός των άλλων, και ο διορισμός του Αλέξανδρο υ Μαστραντώ νη ως Επιτρόπου του Ιερού Ναού Αγ. Γεωργίου (σ.σ. προφανώς, του κάτω, αφού λίγους μήνες πριν, την 26.4.1919, είχε αποφασιστ εί η λειτουργί α μόνον αυτής της εκκλησίας).

Αυτό είναι και το τελευταίο πρακτικό στο οποίο αναφέροντ αι Επίτροποι των εκκλησιών της Τρίγλιας.