Αποστολέας Θέμα: 12) Μικρές ιστορίες της Τρίγλιας (Χαρτονόμισμα, Τηλεγραφείο, Ορφανοτροφείο)  (Αναγνώστηκε 306 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 7
  • -Λάβατε: 33
  • Μηνύματα: 102
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 33
  • Φύλο: Άντρας
Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μερικές απ’ αυτές, μικρές μεν αλλά σημαντικέ ς για την οικονομία και τη λειτουργί α της Κοινότητα ς, είναι η έκδοση τοπικού χαρτονομί σματος, η ίδρυση Τηλεγραφε ίου και η προσπάθει α της Εφοροδημο γεροντίας   για την ίδρυση Ορφανοτρο φείου στην Τρίγλια, προκειμέν ου να στεγαστού ν τα ορφανά παιδιά των Τριγλιανώ ν, αλλά και των γειτονικώ ν χωριών, που στερήθηκα ν τους γονείς τους, κατά την εξορία τους στην περίοδο από τον Ιούλιο 1915 έως τα τέλη του 1918.


Έκδοση Χαρτονομί σματος

Η ιδέα για την έκδοση τοπικού χαρτονομί σματος, μικρής αξίας, για τη διευκόλυν ση των συναλλαγώ ν των κατοίκων στις καθημεριν ές τους ανάγκες (παντοπωλε ία, καφενεία κλπ) γεννήθηκε στην περίοδο μετά την επιστροφή των Τριγλιανώ ν στο χωριό τους από την εξορία στην Προύσα και ήταν σημαντική για την οικονομία της Τρίγλιας, στη συγκεκριμ ένη περίοδο, λόγω της ελλείψεως αυτών των χαρτονομι σμάτων (τουρκικών).

Το θέμα αυτό έχει αναφερθεί από πολλούς, αλλά στην ιστορία αυτή παρουσιάζ εται η επίσημη απόφαση της Εφοροδημο γεροντίας για την κυκλοφορί α, μέσω των Εκκλησιών, δύο χαρτονομι σμάτων μικρής αξίας, δηλαδή της έκδοσης ενός γροσίου και 20 παράδων, όπως συζητήθηκ ε και αποφασίστ ηκε στο πρακτικό της 3.1.1920 (σελ. 310). Συγκεκριμ ένα, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και «αποφασίζεται … η έκδοσις επιτοπίου χαρτονομί σματος του ενός γροσίου και είκοσι παράδων ίνα τεθή επιτοπίως δια των Εκκλησιών εις κυκλοφορί αν». Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Ι. Κρυσταλλί δη, Αρμ. Στέργιο, Θεολόγο Φούντα, Χαρίδημο Τιτάγκο, Νικ. Καλπάκη και Κ. Ιορδ. Χ’’Αναστάση.

Για το θέμα αυτό έγραψε και ο λαογράφος Σταύρος Μαργαρίτη ς τη δική του εκδοχή, με πολλές λεπτομέρε ιες, και το κείμενό του «Τα Τριγλιανά Γρόσια» δημοσιεύτ ηκε στο φύλλο 5/28.6.1976 των Τριγλιανώ ν Νέων:

… Στην Κυψέλη, λοιπόν, συζητούντ αν όλα τα προβλήματ α του χωριού και επαίρνοντ αν πολλές φορές οι μεγάλες αποφάσεις . Έτσι κάποια μέρα, που η δυσκολία συναλλαγή ς του χρήματος ήταν μεγάλη, λόγω ελλείψεως μικρών χαρτονομι σμάτων (ψιλά), ο μοναδικός Κασούρης κάλεσε τους θαμώνες της Κυψέλης κοντά του και τους είπε: Ακούτε βρε λολάγια, πρέπει να βγάλουμε γρόσια δικά μας, Τριγλιανά». Και πριν ακόμη προλάβουν να αντιδράσο υν οι έκπληκτοι ακροατές του, έδωσε εντολή να πάρουν από το μπακάλικό του, που είχε συνεταιρι κό με τους Τακάδες και που βρισκόταν απέναντι από το παλιό σχολείο, χονδρό χαρτί και αφού μπούνε στο μοτόρι του (καράβι με μηχανή), να πάνε στην Πόλη (Κωνσταντι νούπολη). Εκεί σ’ ένα τυπογραφε ίο βγάλανε τα Τριγλιανά γρόσια που ήταν σε σχήμα γραμματοσ ήμου και η μια έκδοση είχε την φωτογραφί α της εκκλησίας της Παντοβασί λισσας και η άλλη το σχολείο, που κτίσθηκε με πρωτοβουλ ία του αείμνηστο υ Χρυσοστόμ ου Σμύρνης. Τα Τριγλιανά αυτά γρόσια, μοίρασε ο Κασούρης σ’ όλους τους Τριγλιανο ύς και μέχρι τα Μουδανιά η συναλλαγή μικρών χρηματικώ ν ποσών γινόταν μ’ αυτά. Όταν όμως το ποσόν αυτών πχ σ’ ένα μπακάλη έφθανε σε μια ωρισμένη τιμή, τότε γινόταν η εξαργύρωσ ή τους με πραγματικ ά τούρκικα γρόσια. Έτσι, λοιπόν, χάρη στην εξυπνάδα και καπατσοσύ νη του Κασούρη, λύθηκε και ακόμη ένα πρόβλημα των Τριγλιανώ ν”.

Ο Θανάσης Πιστικίδη ς αναφέρει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 169-170) ότι: “Για να δημιουργε ί όμως πόρους και διάφορα έσοδα ώστε ν’ ανταποκρί νεται στις ανάγκες του χωριού, η Δημογερον τία κατέφευγε στην εσωτερική φορολογία, στην επιβάρυνσ η δηλαδή των κατοίκων. Τέτοιοι φόροι ήσαν, η καθιέρωση φόρου στα κτήματα, για να πληρώνοντ αι οι μπεξήδες (σ.σ. αγροφύλακ ες), ένας φόρος δηλαδή ακίνητης περιουσία ς (Φ.Α.Π.), με κοινωνικά όμως κριτήρια. Ήταν επίσης τα κανταριάτ ικα στα παζάρια, στην εξαγωγή της ελιάς, στην ψαραγορά (Μπαλουχαν ά) μέχρι την τιμή του κεριού στις εκκλησίες . Κάτι τέλη που καταβάλλο νταν στη Δημαρχία για τη σύναψη συμβολαίω ν, προικοσυμ φώνων, δωρεών, κληρονομι ών κλπ, καθώς και η έκδοση ΤΟΠΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ, που αναγνωριζ όταν όμως μόνο μέσα στο χωριό. Για παράδειγμ α, ένας αγροφύλακ ας ή ένας παπάς ακόμη, μπορούσε να πάρει το μισό μισθό του σε δημόσιο χρήμα (λίρα) και τ’ άλλο μισό σε τοπικό χρήμα. Μ’ αυτό το τοπικό χρήμα μπορούσε ν’ αγοράσει από τον μπακάλη τρόφιμα, από τον τσαγκάρη παπούτσια, να το δώσει στο ράφτη του, στον καφετζή του ή οπουδήποτ ε αλλού είχα ανάγκη. Το χρήμα αυτό κυκλοφορο ύσε συνεχώς μέσα στο χωριό, κατέληγε στη Δημαρχία για πληρωμές φόρων και τον διακανονι σμό άλλων σχέσεων των κατοίκων με τη Δημαρχία. Για τους νόμους αυτούς της φορολογία ς νομοθετού σε η Δημογερον τία. Γι’ αυτό, αν ένας νόμος κρινόταν αντιλαϊκό ς, τον άλλο χρόνο μπορούσε να διορθωθεί ή να καταργηθε ί ή να επιβληθεί ένας άλλος για το ίδιο αντικείμε νο, καινούργι ος, προσιτότε ρος όμως στο Λαό. Τα έσοδα των εκκλησιών ήσαν κι’ αυτά του κοινού Ταμείου της Δημογερον τίας κι αυτή, μαζί με τις εκκλησιασ τικές επιτροπές, αποφάσιζε για τις δαπάνες, τις ελλείψεις και τις ανάγκες της κάθε εκκλησίας . Φαίνεται όμως, πως, κι η ανάμιξη των Δεσποτάδω ν στη διαχείρισ η των εκκλησιασ τικών πραγμάτων, ήταν πιο περιορισμ ένη από αυτή των σημερινών Δεσποτάδω ν. Αντιθέτως, έκαναν ό,τι μπορούσαν, για να βοηθήσουν Εκκλησίες και Χριστιανο ύς, και πραγματικ ά έχουμε πολλά τέτοια παραδείγμ ατα. Είναι πια αλήθεια, ό,τι, στα χρόνια εκείνα η Εκκλησία ήταν ένας φωτεινός φάρος για τον υπόδουλο ραγιά, που τον τροφοδοτο ύσε ο Δεσπότης, με το όλο έργο του”.


Ίδρυση Τηλεγραφε ίου

Η ίδρυση τηλεγραφε ίου στην Τρίγλια έγινε το Φεβρουάρι ο 1909, μετά από σχετική αίτηση της Κοινότητα ς προς την Κυβέρνηση, και η σχετική απόφαση περιγράφε ται στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευση ς που πραγματοπ οιήθηκε την 15.2.1909 (Κώδικας, σελ. 65), ειδικά για το σκοπό αυτό. Στο πρακτικό διαβάζουμ ε ότι: «Σήμερον τη 15η Φεβρουαρί ου συνελθόντ ες οι υποφαινόμ ενοι εις Γενικήν Συνέλευσι ν της Κωμοπόλεω ς Τριγλίας και συσκεφθέν τες επί του ζητήματος της ιδρύσεως Τηλεγραφε ίου, μετά προηγούμε νην αίτησιν εις την Κυβέρνησι ν της Κοινότητο ς, Απεφασίσα μεν παμψηφεί τα εξής: Α) είμεθα πρόθυμοι να προσφέρωμ εν τους πασσάλους μόνον τους απαιτουμέ νους δια τα σύρματα του τηλεγράφο υ, οι οποίοι θα αγορασθώσ ι δια χρημάτων εισπραχθη σομένων δια κοινού εράνου, Β) Να συσταθή προς είσπραξιν του εράνου τούτου επιτροπή εκ των κ.κ. Φιλίππου Καβουνίδο υ, Σταύρου Μποντού, Σωκράτους Καλεμκερή και Ιορδάνου Θάνου.
Εφ’ ώ και εγένετο το παρόν και υπεγράφη
Εν Τριγλία τη 15η Φεβρουαρί ου 1909»


Το πρακτικό υπέγραψαν οι Λυκούργος Ν. Τσάκωνας, Αθανάσιος Αποστόλου, Αναστάσιο ς Παρούτης, Θεολόγος Α. Φούντας, Βασίλειος Καβουνίδη ς, Κ. Κοκκαλάς, αδελφοί Κ. Καλεμκερή, Χρ. Μουμτζής, Α. Λ. Βελισάρης, Φίλιππος Χ’’Αποστόλου, Νικόλαος Νιστάζος, Ν. Παπαδόπου λος, Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς, Ευγ. Ν. Καλαφάτης, Χ’’Χρίστος Κασούρης ?

Από τους υπογράφον τες το πρακτικό, οι Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς, Νικ. Παπαδόπου λος και Αναστ. Βελισσάρη ς και από τα μέλη της επιτροπής εράνου οι Σωκράτης Κ.  Καλεμκερή ς και Ιορδάνης Θάνου είχαν εκλεγεί Εφοροδημο γέροντες την 11.1.1909 .

Από τη διατύπωση του πρακτικού διαφαίνετ αι ότι, η Κυβέρνηση είχε ζητήσει τη συμμετοχή της Κοινότητα ς στη δαπάνη του έργου, και η τελευταία περιορίστ ηκε στους απαιτούμε νους «πασσάλους», χωρίς να αναφέρετα ι ο αριθμός τους. Εκτός από το συγκεκριμ ένο πρακτικό, δεν αναφέρετα ι άλλο, σχετικό με αυτό το θέμα.


Επιτροπή Περιθάλψε ως και Ορφανοτρο φείο

Μετά την επιστροφή στις κωμοπόλει ς και τα χωριά τους, στο τέλος του 1918, των εκτοπισθέ ντων Τριγλιανώ ν και άλλων, ιδρύθηκε Επιτροπή Περιθάλψε ως με αρχικό σκοπό τη διανομή των βοηθημάτω ν που είχαν δοθεί από το εξωτερικό για τους πρόσφυγες . Η Εφοροδημο γεροντία της Τρίγλιας και πολίτες στη Γενική Συνέλευση ς της 26.4.1919 (σελ. 272) αποφάσισα ν, εκτός των άλλων, και την εκλογή Μονίμου Επιτροπής Περιθάλψε ως και Φροντίδος: «Η Εφοροδημο γεροντία μετά των ιδίων συμπολιτώ ν εψήφισε και περί οριστικής εκλογής μονίμου Επιτροπής περιθάλψε ως και φροντίδος προς διανομήν των έξωθεν δια τους πρόσφυγας βοηθημάτω ν. Εξελέγησα ν δε οι εξής κατά σειράν κ.κ. Κ. Κονδυλένι ος δι’ 24 ψήφων, Ι. Κρυσταλλί δης δι’ 23, Ν. Αμουτζάς δι’ 20, Σ. Καλεμκερή ς δια 16, Ι. Πετράκογλ ου δια 14, Γ. Μουδανιώτ ης δια 13 και Γ. Μποδός δια 10. Επιλαχόντ ες εισίν οι κ.κ. Αρμόδιος Στεργίου δι’ 9 και Κ. Μακασίκης δι’ 9 και Θεολόγος Φούντας δι’ 7». Στο πρακτικό της 30.6.1919 (σελ. 280) καταγράφη κε η προσέλευσ η του Ι. Κρυσταλλί δη και η δήλωση παραιτήσε ώς του από την Επιτροπή Περιθάλψε ως, λόγω αναχωρήσε ως στο εξωτερικό .

Από τις κακουχίες και τις αρρώστιες των εξορισθέν των κατοίκων των Ελληνικών χωριών, προέκυψε νέο και μεγάλο κοινωνικό θέμα με τα παιδιά που έμειναν ορφανά από τους γονείς τους. Για την αντιμετώπ ιση του θέματος, ξεκίνησε συζήτηση στην Κεντρική Επιτροπή Περιθάλψε ως, για την ίδρυση ενός Ορφανοτρο φείου στην ευρύτερη περιοχή και η Εφοροδημο γεροντία ενήργησε άμεσα για την ίδρυσή του στην Τρίγλια. Στο πρακτικό της 24.11.191 9 (σελ. 307) αναφέρετα ι ότι «… Συνετάχθη σαν καταλλήλω ς και εστάλησαν εις τω Σεβ. Τοποτηρητ ή και τω Αγ. Σμύρνης επιστολαί όπως ενεργήσωσ ι και επιτευχθή ίνα το μελετώμεν ον ορφανοτρο φείον ιδρυθή εν Τριγλία».

Δύο μήνες αργότερα και συγκεκριμ ένα από το πρακτικό της 17.1.1920 (σελ. 311) προκύπτει ότι έγινε ουσιαστικ ή συζήτηση και αποφασίστ ηκε να προσφερθε ί η Μονή Μηδικίου για τη στέγαση του Ορφανοτρο φείου. Στο πρακτικό αυτό αναφέρετα ι ότι «Συνελθούσα η Εφοροδημο γεροντία εν τω οικείω αυτής γραφείω εις σύσκεψιν επί ζητήματος εθνικού ενδιαφέρο ντος, οίον είναι η ίδρυσις υπό της Κεντρικής Επιτροπής της περιθάλψε ως ορφανοτρο φείου προς στέγασιν και περίθαλψι ν των κατά τον μετατοπισ μόν των εν τη περιφερεί α μας χωρίων απομεινάν των ορφανών, εκάλεσεν και πλείστους εκ των καθ’ ημάς προκρίτων ίνα συσκεφθή και συζητήση μετ’ αυτών το σπουδαίον τούτο ζήτημα. Επειδή δε πάντες ενέκριναν ότι η ενταύθα ίδρυσις του εθνικού τούτου ορφανοτρο φείου έσται μεγάλης ηθικής ωφελείας εις τον τόπον μας, απεφασίσθ η ομοφώνως όπως η Κοινότης ευχαρίστω ς προσφέρη την καθ’ ημάς Μονήν του Μηδικίου ως κτίριον εν ω τούτο να στεγαστή εις την Κεντρικήν εν Κων/πόλει Επιτροπήν της Περιθάλψε ως, εις ην απεφασίσθ η να σταλή προς τον σκοπόν τούτον και κατάλληλο ς έκθεσις τονίζουσα τους λόγους δι’ ους η εκλογή αύτη της Μονής του Μηδικίου μεγάλης υλικής ωφελείας πάροχος εσται. Εφ ω εγένετο το παρόν πρακτικό υπογραφέν παρά πάντων των παρευρεθέ ντων.
Εν Τριγλία τη 17 Ιανουαρίο υ 1920
».

Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Θεολόγο Φούντα, Κ. Λουτσίδη, Κ. Ιορδ. Χ’’Αναστασίου, Χαρίδημο Τιτάγκο,  Αρμόδιο Στέργιο, Νικ. Καλπάκη, Κ. Κονδυλένι ο, Γ. Α. Τακά, Αριστοφάν η Γ. Κασούρη, … Κρυσταλλί δη, Αλέξανδρο Μαστραντώ νη, Ν. Ευστρατιά δη, εκ των οποίων οι Θεολογος Φούντας, Κ. Λουτσίδης, Χαρίδημος Τιτάγκος, Αρμόδιος Στέργιος, Κ. Χ’’Αναστασίου, και Ι. Κρυσταλλί δης ήταν Εφοροδημο γέροντες.

Τέσσερις μέρες αργότερα, στο πρακτικό της 21.1.1920 (σελ. 312) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα του Ορφανοτρο φείου: «Αναφορικώς δε προς το ζήτημα του Ορφανοτρο φείου, ούτινος η ίδρυσις τυγχάνει κύριον μέλημα της Κοινότητο ς ημών και εθεωρήθη λίαν επίκαιρον όπως η Εφοροδημο γεροντία αποταθεί προς τους εν Αθήναις αδελφούς Σταυρίδας, ίνα ούτοι προβώσι εις τα κατάλληλα προς τούτο διαβήματα».

Αυτό είναι και το τελευταίο πρακτικό που αναφέρετα ι στο θέμα της ίδρυσης του Ορφανοτρο φείου στην Τρίγλια, η οποία φαίνεται ότι δεν υλοποιήθη κε, τελικά, για άγνωστους λόγους.