Αποστολέας Θέμα: 14) Τα Παλιά Σχολεία της Τρίγλιας  (Αναγνώστηκε 368 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 7
  • -Λάβατε: 36
  • Μηνύματα: 107
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 36
  • Φύλο: Άντρας
14) Τα Παλιά Σχολεία της Τρίγλιας
« στις: 11 Νοέμβριος 2019, 08:02:00 πμ »
Τα Παλιά σχολεία της Τρίγλιας


Αρρεναγωγείο, Ζαρίφειο Παρθεναγω γείο και Νηπιαγωγε ίο

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσοντ αι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια . Μία απ’ αυτές, είναι τα παλιά σχολεία, που είχαν ανεγερθεί στην Τρίγλια τον 19ο αιώνα, πριν ανεγερθεί το νέο Σχολείο, στην περίοδο 1909-1912, με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας τότε, και, συγκεκριμ ένα το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, το οποίο αποτελεί τη σημαντική δωρεά του μεγάλου εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη στην Τρίγλια, και το Νηπιαγωγε ίο. Στην εργασία αυτή παρουσιάζ ονται ιστορικά στοιχεία για τα παλιά σχολεία από διάφορες πηγές και συνδυάζον ται με τις αντίστοιχ ες αποφάσεις της Εφοροδημο γεροντίας της Τρίγλιας, που έχουν καταγραφε ί στον Κώδικα Πρακτικών .

Στοιχεία για την ανέγερση των παλιών κτιρίων αντλούμε από το βιβλίο «Βρύλλειον-Τριγλεία» του Τρ. Ευαγγελίδ η, ο οποίος αναφέρει (σελ. 145) ότι: “Η φιλομάθει α των Βιθυνών, κατά τας εκθέσεις ας οι επιθεωρητ αί των σχολείων απηύθηναν προς τον εν Κωνσταντι νουπόλει Ελληνικόν φιλολογικ όν Σύλλογον, επί τη βάσει των οποίων ο καθηγητής Γ. Χασιώτης συνέταξε τον εν τέλει του συγγράμμα τος αυτού: L’ instructi on publique chez les Grecs (Paris 1881) προστεθέν τα εκπαιδευτ ικόν χάρτην, ανέρχεται εις 30-35 τοις 1000. Αλλ΄ έκτοτε τα ποσοστά ταύτα ηυξήθησαν εν ταις πλείσταις των πόλεων και χωρίων της Βιθυνίας, διότι εν Τριγλεία υπήρχε 1 Αστική 1 Παρθεναγω γείον και 2 μικτά νηπιαγωγε ία επί 4720 κατοίκων”, δηλαδή το Αρρεναγωγ είο, το Παρθεναγω γείο και δύο Νηπιαγωγε ία.

Στο ίδιο βιβλίο και στο κεφάλαιο «Σχολείον Τριγλείας» (σελ. 80) αναφέρει ότι: “Πρώτη συστηματι κή σχολή (κοινή εννοείται) ιδρύθη εν Τριγλεία τελευτούν τος του ΙΗ’ και αρχομένου του ΙΘ’ αιώνος, της οποίας όμως αγνοούμεν τους διαδασκάλ ους, των αρχείων της πόλεως καταστραφ έντων. Αύτη κατά την επανάστασ ιν βεβαίως εσχόλασε και μετ’ αυτήν των 1830 ανιδρύθη εν ταπεινώ οικήματι… Εισαχθείσ ης μετά ταύτα της υπό του Γεωργίου Κλεοβούλο υ του Φιλιπποπο λίτου, αλληλοδιδ ακτικής μεθόδου, ωκοδομήθη λαμπρόν διδακτήρι ον εν τω κέντρω της πόλεως, παρά τον ρύακα τω 1839 διώροφον. Και εν μεν τω κάτω ορόφω αποτελουμ ένω εκ μιας μεγάλης αιθούσης μετά της διδασκαλο καθέδρας και του Γραφείου υπήρχον θρανεία και τα ημικύκλια μετά των αναγνωστι κών πινάκων εφ’ οις εδίδασκον οι πρωτόσχολ οι. Εν δε τοις τοίχοις εκρέμεντο οι πίνακες και ήσαν γεγραμμέν α διάφορα ρητά εκκλησιασ τικά και ηθικά, το μέγα ωρολόγιον του σχολείου μετά της κλίμακος προς διακανονι σμόν αυτού και προς τιμωρίαν των εις φάλαγγα υποβαλλομ ένων ατάκτων μαθητών, ους εκρέμα από των βαθμίδων εις τα πέλματα των οποίων κατέφερε σφοδρούς ραβδισμού ς ο παιδονόμο ς!”. Και συνεχίζει (σελ. 81): “Καταργηθείσης ως είπομεν, της αλληλοδιδ ακτικής Τριγλείας, συνέστη αστική σχολή επτατάξιο ς, εν η εφοίτων 180 μαθηταί διδασκόμε νοι υπό τριών διδασκάλω ν μισθουμέν ων από του σχολικού ταμείου. Τότε δε συνέστη και ίδιον κτίριον διά τε τα Νηπιαγωγε ία και Παρθεναγω γείο, χωριζόμεν ον διά τοίχου της αστικής σχολής. Εν αμφοτέροι ς εφοίτων 430 μαθήτριαι εις 4 τάξεις κατατεταγ μέναι. Το παρθεναγω γείον συνετηρεί το παρά τε της κοινότητο ς και εκ δωρεάς του αειμνήστο υ εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη. Εξ αυτού δε προήλθον ικαναί διδασκάλι σσαι υπηρετήσα σαι εν τε Μακεδονία και Θράκη εθνοπρεπώ ς. Αμφότερα τα σχολεία διετηρούν το μέχρι της Μικρασιατ ικής καταστροφ ής του 1922”. Στην παραπομπή 132 (σελ. 145) ο Τρ. Ευαγγελίδ ης αναφέρει για τον Γ. Ζαρίφη: “Ο μέγας ούτος του δουλεύοντ ος Γένους προστάτης Γεώργιος Ζαρίφης χιλιάδας λιρών διέθετο προς σύστασιν σχολείων (απεβίωσε 27 Μαρτίου 1884). Φίλος της παιδείας ήτο και ο υιός αυτού Λεωνίδας και αδελφός Νικόλαος. Οι απόγονοι αυτών ήδη μετέρχοντ αι τον Τραπεζίτη ν εν Αθήναις”. Από την παραπάνω περιγραφή του Τρ. Ευαγγελίδ η, για τα σχολεία, προκύπτει ότι, στην Τρίγλια, οικοδομήθ ηκε: 1) διώροφο κτίριο «παρά τον ρύακα» το 1839, το οποίο αντιστοιχ εί στο Αρρεναγωγ είο, και 2) μεταγενέσ τερα, άλλο κτίριο, όμορο με το προηγούμε νο, με δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, στο οποίο στεγάστηκ αν το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο.

Στο βιβλίο «Από Κωνσταντι νουπόλεως εις Νίκαιαν», Θ. Καβαλιέρο υ Μαρκουίζο υ, 1909 (σελ. 181), διαβάζουμ ε για τα σχολεία της Τρίγλιας ότι “Η κοινότης, διακρινομ ένη δια το φιλόμουσο ν αυτής, διατηρεί α') Αστικήν σχολήν μετά 4 διδασκάλω ν, β') Παρθεναγω γεϊον Ζαρίφειον μετά 3 διδασκαλι σσών και γ') Νηπιαγωγε ίον μετά 3 διδασκαλι σσών. Μαθηταί 180, μαθήτριαι 170. Ετησία σχολική δαπάνη λίρ. 260”.

Δεδομένου ότι 1) το κτίριο του Αρρεναγωγ είου ανεγέρθηκ ε πρώτο το 1839, 2) το κτίριο του Παρθεναγω γείο ανεγέρθηκ ε μερικές δεκαετίες μεταγενέσ τερα και ήταν όμορο του Αρρεναγωγ είου και 3) και τα δύο κτίρια βρισκόντο υσαν «παρά τον ρύακα», εύκολα προκύπτει το συμπέρασμ α ότι το Αρρεναγωγ είο βρισκόταν στη θέση της ιδιοκτησί ας 809, 2227/8 και το Παρθεναγω γείο στη θέση 810, 2278/9 του κτηματολο γικού διαγράμμα τος 2015 της Τρίγλιας.

Θέσεις του Αρρεναγωγ είου και του Παρθεναγω γείου Τρίγλιας


Το Αρρεναγωγ είο

Η ακριβής θέση του Αρρεναγωγ είου στην Τρίγλια δεν περιγράφε ται στις διαθέσιμε ς πηγές, αλλά προσδιορί ζεται έμμεσα, όπως περιγράφε ται παραπάνω, δεδομένου ότι βρισκόταν στον κεντρικό δρόμο του χωριού (σημερινή Iskele Cad), που διέσχιζε ο χείμαρρος (ντερές), σύμφωνα με την από 4.10.1909 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας προς τον Μητροπολί τη Προύσας (σελ. 79-80), στην οποία αναφέρετα ι ότι: «Είναι γνωστή τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι η οικτρά κατάστασι ς των Σχολικών κτιρίων της κοινότητο ς ημών Τριγλίας, ταύτα αμφότερα το τε Παρθεναγω γείον και αρρεναγωγ είον είναι όχι μόνον παμπάλαια και ετοιμόρρο πα, αλλά και ουδένα απολύτως υγιεινόν και εκπαιδευτ ικόν συνδυάζου σι και πληρούσιν όρον. Αφίνομεν ότι ως κείμενα αμφότερα παρά τον διασχίζον τα της Κοινότητα μας ρυπαρόν χείμαρον πολλάς και ανεπανορθ ώτους ζημίας πρόξενοι γίνονται εις την υγείαν των τρυφερών και αώρων εις την ηλικίαν μικρών τέκνων της Πατρίδος μας».

Στο βιβλίο του Ανδρέα Χελιώτη [«Τριγλιανό Χρονικό (1876-1909)»] μεταφέρον ται αποσπάσμα τα από την «Αυτοβιογραφία» του Αλέξανδρο υ Μουμτζή, η οποία έχει δωρηθεί στο Οικουμενι κό Πατριαρχε ίο, από την οικογένει ά του, αλλά δεν γνωρίζουμ ε που ακριβώς βρίσκεται σήμερα. Στα αποσπάσμα τα αυτά της «Αυτοβιογραφίας» (σελ. 17) ο Αλεξ. Μουμτζής αναφέρει ότι: “Η Τρίγλια είχε Αρρεναγωγ είον, Παρθεναγω γείον και Νηπιαγωγε ίον εις την επάνω συνοικίαν”, και από τη διατύπωση αυτή συμπεραίν εται ότι αναφέρετα ι είτε στα δύο παλιά κτίρια σχολείων στο ντερέ και το νεώτερο νηπιαγωγε ίο στον επάνω μαχαλά, είτε στο νέο Σχολείο που ανεγέρθηκ ε με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας τότε, στην περίοδο 1909-1912 και σχεδιάστη κε για να στεγαστού ν και να λειτουργή σουν εκεί οι τρεις βαθμίδες εκπαίδευσ ης. Στη σελίδα 23 αναφέρετα ι στις θεατρικές παραστάσε ις που παρουσίαζ αν οι Τριγλιανο ί στο Αρρεναγωγ είο: “Μεταξύ των κοινωνικώ ν δραστηριο τήτων που ελάμβαναν χώρα στην Τρίγλια ήταν οι κατά καιρούς διδόμενες θεατρικές παραστάσε ις τις οποίες ετοίμαζαν οι ίδιοι οι κάτοικοι και παρουσίαζ αν στην αίθουσα του Αρρεναγωγ είου. Κατά την περιγραφή ν του Αλεξ. Μουμτζή στην «Αυτοβιογραφία του», «παρεστάθησαν τα δράματα “Κασσία και Ακύλας” εις το οποίον το πρόσωπον του αυτοκράτο ρος Θεοφίλου υπεδύθη ο πατήρ μου, ο “Οθέλος” του Σαίκσπηρ, οπότε ο πατήρ μου υπεδύθη το πρόσωπον του Βραβουτίο υ του πατρός της Δεσδαιμόν ος, το πρόσωπον του Οθέλου ο ιατρός Ι. Καλεμκερή ς αξιολογώτ ατα, την Δεσδαιμόν α η Σοφία Κυριακίδο υ από την Τραπεζούν τα, η οποία ήτο ανεψιά της διεθυντρί ας του Παρθεναγω γείου, τον Ιάγον υπεδύθη ο διδάσκαλο ς Γεώργος Κυριακίδη ς πολύ επιτυχώς, τον Κάσσιον ο Αριστείδη ς Τιταγκού, ο οποίος αν και υποδηματο ποιός την τέχνην, ήξευρε όμως να υποδύεται λαμπρά. Άλλο δράμα που είδομεν ήτο «Αρματωλοί και Κλέφται¨, κατά το οποίον όλοι έμειναν έκθαμβοι (και μάλιστα ο Τούρκος διοικητής) που ευρέθησαν τόσαι πολλαί στολαί και τόσα καρυοφύλι α»”. Στις μαρτυρίες, όμως, των πληροφορη τών του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών (ΚΜΣ), για τα σχολεία, αναφέρετα ι ότι: “Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι”. Παρατηρεί ται, επομένως, μια αντίφαση στο θέμα της χρήσης του Αρρεναγωγ είου ή του Παρθεναγω γείου, για τις θεατρικές παραστάσε ις, και υπενθυμίζ εται ότι, σε όλες τις αποφάσεις που αφορούσαν τη χρήση του κτιρίου του Παρθεναγω γείου, μετά την ανέγερση του Νέου Σχολείου, αναφέρετα ι η χρήση του ισογείου ως θέατρο, με τελευταία τη συνεδρίασ η της Γεν. Συνέλευση ς της 16.10.192 0 (σελ. 342), υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, στην οποία αποφασίστ ηκε να συνεργαστ ούν οι δύο Αδελφότητ ες “δια την μεταρρύθμ ισιν του Παλαιού Παρθεναγω γείου εις θέατρον, λέσχην, ξενοδοχεί ον κλπ, το δε παλαιόν Αρρεναγωγ είον όπως μετατραπή εις χάνιον ή άλλο προσοδοφό ρον κτήμα κατά την κρίση και αντίληψη των τα κοινά διεπόντων και των λοιπών συμπολιτώ ν”. Με δεδομένο ότι το κτίριο του Παρθεναγω γείου, που εξακολουθ εί να σώζεται, ανακαινισ μένο, και σήμερα, έχει μεγαλύτερ ο πρόσωπο επί του κεντρικού δρόμου και, επομένως, μεγάλη αίθουσα στο ισόγειο, θεωρείται ότι η μαρτυρία των πληροφορη τών ανταποκρί νεται στην πραγματικ ότητα.

Το πρώτο πρακτικό του Κώδικα που αναφέρετα ι στο Αρρεναγωγ είο είναι εκείνο της συνεδρίασ ης της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1909 (σελ. 81), κατά την οποία αναγνώσθη κε η επιστολή του Μητροπολί τη Προύσας, με την οποία ο Μητροπολί της συνιστά την εξεύρεση συμβιβαστ ικής λύσης στο ζήτημα του Μιλτιάδη Παπαλεξαν δρή, διευθυντή του Αρρεναγωγ είου. Επίσης, αναφέρετα ι ότι ο διευθυντή ς έδειξε διάθεση να προσφύγει στις πολιτικές Αρχές, για να μάθει τους λόγους για τους οποίους δεν προσκλήθη κε να αναλάβει τα καθήκοντά του, ως Διευθυντο ύ της Σχολής και δεν διορίστηκ ε από την Ex Oficio Εφοροδημο γεροντία. Μετά από έρευνα στον Κώδικα Πρακτικών, η Εφοροδημο γεροντία δεν βρήκε πρακτικό σχετικό με το διορισμό του ανωτέρω και αποφάσισε παμψηφεί να απαντήσει στον Μητροπολί τη Προύσας ότι η Κοινότης δεν έχει καμία ευθύνη και υποχρέωση απέναντι στον Μ. Παπαλεξαν δρή και να παρακαλέσ ει τον Μητροπολί τη να τον παραπέμψε ι όπου ο Μ. Παπαλεξαν δρής θέλει να προσφύγει, με την πεποίθηση ότι η Εφοροδημο γεροντία θα προσπαθήσ ει με όλα τα μέσα να αμυνθεί των συμφερόντ ων της Κοινότητο ς.

Κατά τη συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910 (Κώδικας, σελ. 93), υπό την προεδρία του Χρυσόστόμ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης πλέον, το πρακτικό της οποίας είναι γραμμένο από τον ίδιο, συζητήθηκ αν αρκετά θέματα που αφορούσαν το νέο Σχολείο και, εκτός αυτών, συζητήθηκ ε και αποφασίστ ηκε η αλλαγή χρήσης των παλαιών σχολείων και, συγκεκριμ ένα, η μετατροπή του Αρρεναγωγ είου σε Χάνι και του Παρθεναγω γείου σε Υφαντουργ είο και το κάτω σε Θέατρο κλπ.

Οι Χριστιανο ί Τριγλιανο ί που επέζησαν και επέστρεψα ν στο χωριό τους, από την εξορία τους στην Προύσα (Ιούλιος 1915- Οκτώβριος 1918), προσπάθησ αν να επαναφέρο υν σταδιακά τη ζωή και τα πενιχρά οικονομικ ά τους στην προηγούμε νη κατάσταση . Αλλά, τα προβλήματ α ήταν πολλά και η εξωτερική βοήθεια περιορισμ ένη.

Στις συνεδριάσ εις της Εφοροδημο γεροντίας της 17.11.191 9 και 24.11.191 9 (Κώδικας, σελ. 307) συζητήθηκ αν διάφορα θέματα και “δια μακρόν η πρότασις μετασκευή ς εις καταστήμα τα του κτιρίου του παλ. Αρρεναγωγ είου. Υπαρχούση ς προσφοράς ίνα δι’ εξόδων των ενοικιαστ ών μετασκευα σθή εις κατάστημα ο προς Β της Σχολής χώρος εγκρίνετα ι συμφώνως προς τους όρους τους εν τω οικείω συμβολαίω αναφερομέ νους”.

Λίγες ημέρες αργότερα, στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 8.12.1919 (Κώδικας, σελ. 310) συζητήθηκ αν θέματα αξιοποίησ ης της κτηματική ς περιουσία ς της Κοινότητο ς και, συγκεκριμ ένα, αποφασίστ ηκε ομοφώνως να πουληθούν όλα τα κτήματα που βρίσκοντα ι μακριά και εκείνα που έχουν μικρή αξία, καθώς και η οικία του Ιωάννου Μπαρμπόγλ ου (Κωφού), προκειμέν ου από το προϊόν της πώλησης να κατασκευα στούν καταστήμα τα στο παλιό Αρρεναγωγ είο, ώστε να έχει η Κοινότητα μεγαλύτερ η ωφέλεια.

Στη Γενική Συνέλευση της 16.10.192 0 (Κώδικας, σελ. 342) αποφασίστ ηκε η αλλαγή της χρήσης του παλαιού Αρρεναγωγ είου “εις Χάνιον ή ότι άλλο προσοδοφό ρον κτήμα, κατά την κρίσιν και αντίληψιν των τα κοινά διεπόντων και των λοιπών πολιτών“.

Όπως αναφέρθηκ ε στην Εισαγωγή αυτού του όρθρου, στις μαρτυρίες των πληροφορη τών του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών (Προφορική Παράδοση) και στο κεφάλαιο «Σχολεία» της Τρίγλιας αναφέρετα ι ότι: “Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι”.

Από τη μαρτυρία αυτή επιβεβαιώ νεται ότι δεν πραγματοπ οιήθηκε η μετατροπή του Αρρεναγωγ είο σε καταστήμα τα, που είχε συζητηθεί στις συνεδριάσ εις της περιόδου 1919-1920.


Το Ζαρίφειο Παρθεναγω γείο

Ο Γεώργιος Ζαρίφης (1807-1884) γεννήθηκε και έζησε στην Κωνσταντι νούπολη, εκτός από το διάστημα 1820-1830 που έζησε και σπούδασε στην Οδησσό και από το 1830 στην Ελλάδα όπου διορίστηκ ε γραμματέα ς της διοικήσεω ς Καρύταινα ς. Μετά το θάνατο του Καποδίστρ ια (Οκτώβριος 1831) επέστρεψε στην Κωνσταντι νούπολη και προσελήφθ η υπάλληλος στο κατάστημα του Στέφανου Ζαφειρόπο υλου και μετά από δύο χρόνια έγινε συνεταίρο ς στην επιχείρησ η. Αναμίχθηκ ε σε εμπορικές επιχειρήσ εις και χάρη στην ευφυΐα και τις ικανότητέ ς του, προόδευσε ταχύτατα. Κατόρθωσε, μαζί µε τα αδέλφια του και τους άλλους στενούς συγγενείς του, να ιδρύσει µια πραγματικ ή οικονομικ ή αυτοκρατο ρία, της οποίας ήταν ο ιθύνων νους. Παντρεύτη κε το 1838 την Ελένη Ζαφειροπο ύλου, κόρη του αδελφού του συνεταίρο υ του Δημήτρη Ζαφειρόπο υλου. Οι επιχειρημ ατικές δραστηριό τητες του Γ. Ζαρίφη περιλάμβα ναν πολλούς τομείς: εμπόριο, συμμετοχή στα τραπεζικά κεφάλαια πολλών τραπεζών και χρηματοδό τηση μεγάλων τεχνικών έργων, πρωτοπορι ακών για την εποχή. Ίδρυσε δικό του εμπορικό οίκο που τον μετέτρεψε σε σημαντική τράπεζα. Ο Ζαρίφης αποτελούσ ε προσωπικό σύμβουλο του σουλτάνου Αμπτούλ Χαμίτ Β’ για κάθε οικονομικ ό ζήτημα της Οθωμανική ς Αυτοκρατο ρίας. Χαρακτηρι στική είναι η εμπλοκή του στο θέμα του Οθωμανικο ύ Χρέους, το οποίο, μετά από τετραετή προσωπική του προσπάθει α (1875-1879), επιλύθηκε αίσια για το Οθωμανικό κράτος. Επιδόθηκε με μοναδική γενναιοδω ρία στους εθνικούς, εκπαιδευτ ικούς και φιλανθρωπ ικούς σκοπούς. Μετά το θάνατό του (27.3.1884) η Ελένη Ζαρίφη συνέχισε το φιλανθρωπ ικό έργο του.

Μία από τις δωρεές του, αν και δεν περιλαμβά νεται σ’ εκείνες που αναφέροντ αι στις βιογραφίε ς του, αφορούσε στην ανέγερση Παρθεναγω γείου στην Τρίγλια, το οποίο «συνετηρείτο παρά τε της κοινότητο ς και εκ δωρεάς του αειμνήστο υ εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη», όπως αναφέρει ο Τρύφων Ευαγγελίδ ης στο «Βρύλλειον-Τριγλεία» (σελ. 81). Η πραγματικ ή ιστορία, όμως, για τη δωρεά αυτή του Γεωργίου Ζαρίφη περιγράφε ται στην από 10.1.1885 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας Τρίγλιας προς τον Λεωνίδα Ζαρίφη, πρωτότοκο γιο του Γεωργίου, η οποία δημοσιεύτ ηκε στο φύλλο 72/ Σεπτέμβρι ος 1990 των Τριγλιανώ ν Νέων, με τίτλο «Ιστορικά Χρονικά της Παλιάς Τρίγλιας», και συγγραφέα τον «Ιστορικό» (ψευδώνυμο του Σωτήρη Στ. Βουλγαράκ η, μάλλον). Δυστυχώς, ο συγγραφέα ς του άρθρου δεν αναφέρει την πηγή, η οποία του έστειλε αυτή την σημαντική και αποκαλυπτ ική επιστολή, για την ιστορία του κτιρίου που σώζεται ανακαινισ μένο μέχρι σήμερα. Με την επιστολή αυτή η Εφοροδημο γεροντία ευχαριστε ί τον Λεωνίδα Ζαρίφη, για τη γενναιόδω ρη δωρεά της μητέρας του, με το ποσό των 45 λιρών ετησίως, για τη συντήρηση του κτιρίου του Παρθεναγω γείου, που ιδρύθηκε με δωρεά του συζύγου της Γεωργίου Ζαρίφη. Στην επιστολή αναφέροντ αι σημαντικά στοιχεία για το κτίριο και θεωρώ αναγκαίο να την παραθέσω αυτούσια, με την ορθογραφί α και την καθαρεύου σά της:

Προς τον Ευγενέστα τον
Κύριον Κύριον
Λεωνίδαν Ζαρίφην
Φιλογενέσ τατε
Μετ’ άκρας αγαλιάσεω ς και ευγνωμοσύ νης ελάβομεν την Υμ. Επιστολήν, ημερολογο υμένης από της 20ης παρελθόντ ος μηνός Δεκεμβρίο υ (σ.σ. 1884), δι’ ης ανακοινού τε ημίν την εκ τεσσαράκο ντα πέντε λιρών μεγάθυμον συνδρομήν, ην η σεβαστή ημίν μήτηρ υμών ευηρεστήθ η ετησίως του λοιπού να παρέχη εις το Παρθεναγω γείον της ημετέρας κοινότητο ς, προς την όσον οιόν τε αξιοπρεπή συντήρησι ν τούτου.
Μετά μεγίστης επίσης ευαρεσκεί ας είδομεν εν αυτή και την φιλογενή φροντίδα, ην ευαρεστήθ ητε να λάβητε προς μόνην επιθυμίαν, όπως το ημέτερον Παρθεναγω γείον πρεπόντως λειτουργή βεβαιωθεί τε, ότι η φροντίς αύτη προστίθησ ιν ένα έτι εις τους σπουδαίου ς λόγους, δι’ ους η ημετέρα κοινότης οφείλει, ίνα ευγνωμονή προς τε τον αοίδιμον υμών πατέρα και μέγαν ευεργέτην και δομήτορα του ημετέρου Παρθεναγω γείου, προς την πολυσέβασ τον ημίν μητέρα υμών και προς υμάς τον άξιον εκείνων γόνον και αρχηγόν του μεγατίμου Ζαριφείου οίκου.
Οφείλοντε ς ν’ απαντήσωμ εν εις την δικαίαν πρόνοιαν υμών, φιλογενέσ τατε ευεργέτα, παρέχομεν ακριβή εικόνα της καταστάσε ως του υμετέρου Παρθεναγω γείου, όπερ αφ’ ότου ο αοίδιμος πατήρ υμών ευηρεστήθ η να αναθέση την εποπτείαν αυτού εις την αυτού Σεβασμιότ ητα τον ποιμενάρχ ην ημών, ελειτούργ ησε και εξακολουθ εί λειτουργο ύν τακτικώτα τα, αφθόνως παραγαγόν τους καρπούς, πεπεισμεθ α δε, ότι και εις το μέλλον χάρις εις την γενναίαν συνδρομήν, ην η πολυσέβασ τος ημίν μήτηρ υμών ευαρεστεί ται ετησίως να προσφέρη και εις τον ζήλον ον αύτη παρά τοις κατοίκοις διεγείρει, κινούσα την ομολογουμ ένην φιλοτιμία ν αυτών, θέλει παραγάγει έτι αφθονωτέρ ους τους καρπούς, και ουδόλως διστάζομε ν ως εκ τούτου, να υποσχεθώμ εν υμίν την εκπλήρωσι ν του όρου, ον θέτετε και ούτινος η εκπλήρωσι ς είναι κοινός πόθος και της ημετέρας κοινότητο ς.
Λαμβάνομε ν όθεν την τιμήν να εκδηλώσωμ εν τη υμετέρα μεγατίμω φιλογενεί α, ότι το μεν Παρθεναγω γείον ημών σύγκειται εκ τεσσάρων τάξεων ελληνικών μαθημάτων και αριθμούν περί τας εβδομήκον τα μαθητρίας, διευθύνετ αι ήδη υπό της ευπαιδεύτ ου κυρίας Καλλιόπης Λουμίδου, εχούσης και μιαν υποδιδάσκ αλον. Το δε Νηπιαγωγε ίον αριθμεί περί τα τριακόσια νήπια, η συμπύκνωσ ις δε αύτη ανεπαρκή ήδη καταστήσα σα τον χώρον του Νηπιαγωγε ίου, επιβάλλει ημίν την ανάγκην, όπως οικοδομήσ ωμεν και έτερον Νηπιαγωγε ίον, ως παράρτημα, επί αγορασθέν τος ήδη οικοπέδου, δια τα νήπια των απομεμακρ υσμένων συνοικιών .
Διευθύνετ αι δε και το Νηπιαγωγε ίον ημών παρά της κυρίας Κατήνας Παππαδάκη τελειοδιδ άκτου της Παλλάδος μετά τριών βοηθών, και δι’ άπαν εν γένει το προσωπικό ν του τε Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου παρέχει η κοινότης, μεθ’ όλην την επιπολάζο υσαν οικονομικ ήν ανέχειαν, τους πρέποντας μισθούς.
Προς απόδειξιν δε της καλής και ευαρέστου όσον ένεστι στάσεως των ημετέρων τούτων εκπαιδευτ ηρίων και προς πίστωσιν, ότι ο υπό της ευλογημέν ης και φιλευεργε τικής Ζαριφείου χειρός ριπτόμενο ς σπόρος εις εύθετον προς καρποφορί αν γην σπείρεται, επιτρέψατ ε, να είπωμεν υμίν, ότι ο Φιλολογικ ός Σύλλογος εγκρίνει τας ημετέρας μαθητρίας ως Νηπιαγωγο ύς και εξαποστέλ λει ταύτας, ως τοιούτας, εις το εξωτερικό ν. Και τούτο μεν ταπεινώς εις απάντησιν και πληροφορί αν υμών.
Θερμώς δε εκπλιρούν τες, όπως ευδοκήσετ ε ευμενώς ν’ αποδεχτήτ ε την διαβεβαίω σιν των προς υμάς ευγνωμόνω ν αισθημάτω ν και προς την πολυσέβασ τον ημίν Μεγάλην Ευεργέτιδ α και Μητέρα υμών καθυποβάλ ητε τα ταπεινά και βαθύτατα σεβάσματα υμών τα και απάσης της ημετέρας κοινότητο ς, διατελούμ εν και υποσημειο ύμεθα.
Εν Τριγλία την 10ην Ιανουαρίο υ 1885
Της ημετέρας ευγενείας ταπεινοί θεράποντε ς
Οι δημογέρον τες
Οι έφοροι
”.

Από την επιστολή αυτή προκύπτει το συμπέρασμ α ότι στο κτίριο, που είχε ανεγερθεί με τη δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, πριν από το 1884, για να λειτουργή σει ως Παρθεναγω γείο, συστεγαζό ταν και το Νηπιαγωγε ίο, και φοιτούσαν 70 περίπου μαθήτριες και 300 περίπου νήπια την εποχή εκείνη. Επίσης, και με δεδομένο ότι, δεν έχει αναφερθεί κανένα στοιχείο για την ύπαρξη «Φιλολογικού Συλλόγου» στην Τρίγλια, εκτιμάται ότι εννοούσαν την Φιλεκπαιδ ευτική Αδελφότητ α που είχε ιδρυθεί το 1868 ή το 1869 και είχε αρμοδιότη τα στα θέματα της παιδείας.

Το διώροφο κτίριο του Παρθεναγω γείου μετά το 1923

Σημειώνετ αι, τέλος, ότι σε αρκετά άρθρα Ελλήνων και Τούρκων ως «Ζαρίφεια Εκπαιδευτ ήρια» αναφέρετα ι, εσφαλμένα, το νέο κτίριο που ανεγέρθηκ ε στην περίοδο 1909-1912 με πρωτοβουλ ία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Δράμας, τότε, στο οποίο στεγάστηκ αν το Αρρεναγωγ είο, το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο.


Παρά το γεγονός ότι το Παρθεναγω γείο και το Αρρεναγωγ είο βρισκόντο υσαν «παρά τον ρύακα», δηλαδή στον κεντρικό δρόμο της Τρίγλιας, στην από 14-16.6.1907 επιστολή του, προς τον γιο του Αλέξανδρο [«Τριγλιανό Χρονικό (1876-1909», σελ. 47] αναφέρει μόνον το Παρθεναγω γείο, και αυτό σαν ορόσημο για τη θέση του μπακάλικο υ του Κουζή, στις ζημιές που προκάλεσε η πλημμύρα της 24.5.1907 στα κτίρια που είχαν πρόσωπο στο χείμαρρο. Αυτό σημαίνει ότι τόσο το Παρθεναγω γείο όσο και το όμορό του Αρρεναγωγ είο δεν υπέστησαν ζημιές από την πλημμύρα. Επίσης, χρησιμοπο ιεί την έκφραση «Αντικρύ τούτου (σ.σ. εννοεί του μπακάλικο υ Ν. Νυστάζου) κατά μήκος των σχολείων, ένθα σταθμεύου ν αι άμαξαι (άνευ ίππων), τέσσαρες τον αριθ. όσαι κατ’ εκείνην την στιγμήν ευρέθησαν …». Με δεδομένο ότι, κατά μήκος των προσόψεων των δύο κτιρίων, του Αρρεναγωγ είου και του Παρθεναγω γείου, και αντίκρυ απ’ αυτό, κατά την έννοια παράλληλα του άξονα του δρόμου, είχε διαμορφωθ εί το πλάτωμα που φαίνεται στο κτηματολο γικό διάγραμμα, στο οποίο στάθμευαν τότε οι άμαξες, η συγκεκριμ ένη περιγραφή του 1907 επιβεβαιώ νει τις θέσεις των δύο αυτών κτιρίων των σχολείων Αρρεναγωγ είου και Παρθεναγω γείου.

Το πρώτο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας που αναφέρετα ι στο Παρθεναγω γείο είναι εκείνο της 8.9.1909 (σελ. 76), στο οποίο αποφασίστ ηκε ο αναδιορισ μός του προσωπικο ύ του Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου Τριγλίας και συγκεκριμ ένα 1) την κ. Μαγδ. Βαφειάδου αντί ετησίου μισθού 46 ΛΤ, την κ. Αναστασία Οικονόμου βοηθό του Παρθεναγω γείου αντί 11 ΛΤ, 2) την κ. Όλγα Σιγουριτο ύ ως διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 21 ΛΤ, την κ. Ευανθία Καβούνη … διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 9 ΛΤ και τις βοηθούς Άννα Χαστόγλου, Σπίρτου και Αμπατζή αντί 350 γρ. η κάθε μία.

Ένα μήνα αργότερα, και μετά την έναρξη των εργασιών ανέγερσης του μεγαλοπρε πούς κτιρίου των νέων Σχολείων το 1909, η Εφοροδημο γεροντία έστειλε την από 4.10.1909 επιστολή προς τον Μητροπολί τη Προύσας (σελ. 79-80), με την οποία τον ενημερώνε ι ότι «Είναι γνωστή τη Υμετ. Σεβασμιότ ητι η οικτρά κατάστασι ς των Σχολικών κτιρίων της κοινότητο ς ημών Τριγλίας, ταύτα αμφότερα το τε Παρθεναγω γείον και αρρεναγωγ είον είναι όχι μόνον παμπάλαια και ετοιμόρρο πα, αλλά και ουδένα απολύτως υγιεινόν και εκπαιδευτ ικόν συνδυάζου σι και πληρούσιν όρον. Αφίνομεν ότι ως κείμενα αμφότερα παρά τον διασχίζον τα της Κοινότητα μας ρυπαρόν χείμαρον πολλάς και ανεπανορθ ώτους ζημίας πρόξενοι γίνονται εις την υγείαν των τρυφερών και αώρων εις την ηλικίαν μικρών τέκνων της Πατρίδος μας».

Την ίδια ημέρα, στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 4.10.1909 (σελ. 82) συζητήθηκ ε η από 22.9.1909 έκθεση της κ. Μαγδαληνή ς Βαφειάδου, Διευθυντρ ίας, για τον καταρτισμ ό μιας ακόμη τάξεως της Ζ’, και για το σκοπό αυτό η Εφοροδημο γεροντία παρακάλεσ ε την κ. Όλγα Χ’’Παναγιώτου να αναλάβει τη διδασκαλί α μαθημάτων στο Παρθεναγω γείο, αλλά η νηπιαγωγό ς αρνήθηκε και επιφυλάχθ ηκε να εφαρμόσει τις προτεινόμ ενες μεταρρυθμ ίσεις της έκθεσης το επόμενο σχολικό έτος. Η από 22.9.1909 τετρασέλι δη και εμπεριστα τωμένη έκθεση της Μαγδαληνή ς Βαφειάδου είναι συνημμένη με αριθμούς 493-496 στον Κώδικα Πρακτικών και, λόγω της ιδιαίτερη ς σημασίας που έχει, για το εκπαιδευτ ικό επίπεδο των μαθητριών, τουλάχιστ ον, στις αρχές του 20ου αιώνα στην Τρίγλια, παρατίθετ αι αυτούσια.
 

 Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.4.1910 (σελ. 93-95), με πρόεδρο τον Χρυσόστομ ο, Μητροπολί τη Σμύρνης, πλέον, αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, και «…Τα κτήματα ταύτα είνε τα παλαιά Σχολεία μετατρέπε ι σήμερα το μεν Αρρεναγωγ είον εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείον εις Υφαντουργ είον και το κάτω εις θέατρον …».

Μετά την αναγγελία του θανάτου της Ελένης Ζαρίφη, Μεγάλης Ευεργέτιδ ος της Κοινότητο ς, συνεδρίασ ε η Εφοροδημο γεροντία και στο πρακτικό της 7.5.1910 (σελ. 100) καταγράφο νται οι αποφάσεις της:
Α) Να συνταχθή και αποσταλή αυθωρεί συλλυπητή ριον τηλεγράφη μα εις τον υιόν Αυτής κ. Λ. Ζαρίφην,
Β) Να διακοπώσι τα μαθήματα του Παρθεναγω γείου, δια την συντήρησι ν του οποίου από της ιδρύσεώς του προσφέρει 45 Λιρ. Τουρκίας, επί τριήμερον από της σήμερον,
Γ) Να ανατεθή εις τον εκ των συμπολιτώ ν ημών κ. Θ. Γκικάδην η κατάθεσις στεφάνου επί του τάφου της μακαρίτιδ ος με την επιγραφήν «Τη Μεγάλη Αυτής Ευεργέτιδ ι η Ελληνική τοιαύτη Τριγλίας»,
Δ) Να ψαλή τεσσαρακο νθήμερον μνημόσυνο ν της μακαρίτιδ ος,
Ε) Να δημοσιευθ ή το παρόν δια της εφημερίδο ς ο Νεολόγος
Εν Τριγλία τη 7 Μαίου 1910


Το πρακτικό υπογράφετ αι από τους Εφοροδημο γέροντες Ευγ. Ν. Καλαφάτη, Λυκούργο Ν. Τσάκωνα, Γεώργιο Σ. Μποτό, Κωνσταντί νο Θωμίδη, Αρμόδιο Στέργιο, Δημήτριο Κ. Τακά και Φίλιππο Ε. Καβουνίδη .

Στο πρακτικό της Γενικής Συνελεύσε ως της 10.1.1911 (σελ. 111) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και το θέμα της εξασφάλισ ης εις το διηνεκές του επιδόματο ς από τον οίκο Ζαρίφη και συγκεκριμ ένα ότι: «Η Αυτού Σεβασμιότ ης (σ.σ. εννοεί τον Δωρόθεο, Μητροπολί τη Προύσης) είτα εδήλωσεν τη Γενική Συνελεύσε ι ότι το επίδομα το οποίον παρά του οίκου Ζαρίφη καθ’ έκαστον έτος απελάμβαν εν η Κοινότης εξασφαλίσ θη εις το διηνεκές αυτή υπό των τέκνων της μακαρίτιδ ος Ελένης Ζαρίφη κατατεθέν των λιρών στερλινών 3600 εις μετοχάς του Δημαρχιακ ού Δανείου Κωνσταντι νουπόλεως εις το Credit Lyonnais”.

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 1.9.1912 (σελ. 153) συζητήθηκ αν θέματα πρόσληψης διδακτικο ύ προσωπικο ύ και «… Διευθύντρ ιαν δε του Παρθεναγω γείου συνεφωνήθ η η κ. Μαγδαληνή Βαφειάδου επί ετησίω μισθώ λίρας τουρκίας πεντήκοντ α Αρ. 50 άνευ κατοικίας, βοηθός δε αυτής η κ. Αναστασία Οικονόμου αντί ετησίω μισθώ λίρας τουρκίας δέκα πέντε Αρ. 15. Διευθύντρ ια δε του Νηπιαγωγε ίου η κ. Όλγα Χ’’Παναγιώτου με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας είκοσι πέντε Αρ. 25, βοηθός δε αυτής η κ. Ευδοξία Χ’’Ιορδάνου με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας δέκα πέντε Αρ. 15 και η κ. Αμαλία Βερεσέ με ετήσιον μισθόν λίρας τουρκίας τέσσαρες Αρ. 4».

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 5.6.1913 (σελ. 177) συζητήθηκ ε η παραίτηση της κ. Κατίνας Παπαδοπού λου, βοηθού διδασκαλί σης του Παρθεναγω γείου, και αποφασίστ ηκε να γίνει δεκτή, αφού ενημερωθε ί η ίδια ότι θα περικοπεί ο μισθός της κατά ένα μήνα (216 γρ.) για την «παράκαιρον παραίτησι ν αυτής». Αποφασίστ ηκε, επίσης, ο προσωρινό ς διορισμός της Σοφίας Σούρλου, με μηνιαίο επίδομα 108 γρ., μέχρι τέλους του διδασκαλι κού έτους.

Στο διάστημα από το πρακτικό της 5.6.1913 μέχρι εκείνο της 23.2.1920, κατά το οποίο μεσολάβησ ε και η εξορία των Χριστιανώ ν Τριγλιανώ ν στην Προύσα, δεν βρέθηκε κάποιο σχετικό με το θέμα του Παρθεναγω γείου. Στο από 23.2.1920 πρακτικό (σελ. 317) καταχωρήθ ηκε το αίτημα της Φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ας Κυριών για την παραχώρησ η από την Εφοροδημο γεροντία του κτιρίου του παλαιού Παρθεναγω γείου και “… Α) Ενεκρίθη η παραχώρησ ις του Παρθεναγω γείου εις το σωματείον της φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ος των Κυριών, όπερ δι’ ιδίων εξόδων υποχρεούτ αι να αναλάβη την επισκευήν και μετασκευή ν αυτού εις αίθουσαν Λέσχης και Θεάτρου υπό τους όρους , όπως να δικαιούτα ι να συμμετάσχ η εις τούτο και το σωματείον της φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ος εν περιπτώσε ι καθ’ ην ήθελεν απαιτήσει αυτό τούτο. Β) Το παραχωρού μενον κτίριον επί μίαν εξαετίαν θα ευρίσκετα ι εις την δικαιοδοσ ίαν και διαχείρισ ιν του σωματείου της φιλανθρωπ ικής Αδελφότητ ος των Κυριών και του της φιλεκπαιδ ευτικής Αδελφότητ ος ενί περιπτώσε ι ήθελεν συμμετάσχ η τούτο εγκαίρως δικαιουμέ νων και των λοιπών σωματείων της Κοινότητο ς ημών να διαθέτωσι ν την αίθουσαν της Λέσχης και του Θεάτρου οσάκις ήθελε παρουσιασ θή προς τούτο ανάγκη. Γ) Μετά την λήξιν της εξαετίας το εν λόγω κτίριον θα περιέλθη εις την άμεσον δικαιοδοσ ίαν και διαχείρισ ιν της Εφοροδημο γεροντίας , άνευ ουδεμιάς απαιτήσεω ς του σωματείου των Κυριών, προς όφελος των Σχολών”.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το κτίριο του Παρθεναγω γείου έχει αναπαλαιω θεί και διατηρείτ αι σήμερα στην ίδια ακριβώς μορφή, όπως φαίνεται σε παλιές φωτογραφί ες, με μικρές αλλαγές στην πρόσοψη.

Το αναπαλαιω μένο κτίριο του παλαιού Παρθεναγω γείου και αριστερά η θέση του παλαιού Αρρεναγωγ είου (Yandex 2012)

Στο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας της 19.4.1920 (σελ. 323) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, η αναβολή του μνημοσύνο υ υπέρ του Γεωργίου Ζαρίφη, λόγω ασθενείας της Διευθυντρ ίας του Παρθεναγω γείου Μαρίας Τιτάγκου.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 16.10.192 0 (σελ. 342), υπό την προεδρία αφενός του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης αφετέρου του Διόδωρου, Μητροπολί τη Καμπανίας, οι οποίοι βρέθηκαν στην Τρίγλια, συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, και αποφασίστ ηκε «όπως αι δύο Αδελφότητ ες συνεργασθ ώσι δια την μεταρρύθμ ισιν του Παλιού Παρθεναγω γείου εις Θέατρον, Λέσχην, ξενοδοχεί ον κλπ».

Υπενθυμίζ εται ότι, σύμφωνα με τους πληροφορη τές του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών «Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’ άλλα έμειναν έτσι».

Συνδυάζον τας τα στοιχεία που αναφέροντ αι στην από 10.1.1885 επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας , σχετικά με το Παρθεναγω γείο και το Νηπιαγωγε ίο, που λειτουργο ύσαν στο ίδιο κτίριο, και τα αντίστοιχ α που αναφέρουν οι πληροφορη τές του ΚΜΣ, προκύπτει ότι, το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη ήταν αυτό που είχε ανεγερθεί στο οικόπεδο που είχε αγοραστεί από την Κοινότητα, για το σκοπό αυτό, πριν το 1885 και αναφέρετα ι στην ίδια επιστολή, και ως «άνω Νηπιαγωγε ίο» στο από 30.11.191 0 πρακτικό (σελ. 107).


Τα Νηπιαγωγε ία

Στις αναφορές για τα προηγούμε να δύο σχολεία (Αρρεναγωγ είο και Παρθεναγω γείο) περιλαμβά νονται και οι περισσότε ρες πληροφορί ες για τα δύο Νηπιαγωγε ία, που υπήρχαν στην Τρίγλια, πριν από την ανέγερση του Νέου Σχολείου στην περίοδο 1909-1912.

Όπως αναφέρθηκ ε στο προηγούμε νο κεφάλαιο, από την επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας της 10.1.1885 προκύπτει το συμπέρασμ α ότι 1) στο κτίριο, που είχε ανεγερθεί με τη δωρεά του Γεωργίου Ζαρίφη, πριν από το 1884, για να λειτουργή σει ως Παρθεναγω γείο, συστεγαζό ταν και το πρώτο Νηπιαγωγε ίο, και φοιτούσαν 70 περίπου μαθήτριες και 300 περίπου νήπια, την εποχή εκείνη, και 2) είχε αγοραστεί οικόπεδο για να ανεγερθεί και άλλο Νηπιαγωγε ίο, ως παράρτημα, για τα νήπια των απομεμακρ υσμένων συνοικιών . Η θέση του δεύτερου Νηπιαγωγε ίου προκύπτει έμμεσα από τους πληροφορη τές του ΚΜΣ, για τα νερά του χωριού: «Ο μαχαλάς του Άϊ Δημήτρη είχε βρύση έξω από το σχολειό, τα παλιά τα χρόνια ήταν εκεί το Νηπιαγωγε ίο». Μία από τις δεξαμενές-βρύσες της περιοχής αυτής, που αποτελούσ ε και κόμβο για τις δύο διακλαδώσ εις των σωλήνων νερού, οι οποίες τροφοδοτο ύσαν την άνω συνοικία, βρίσκεται στην αρχή του Kaptan Sok, βορειοδυτ ικά του Νέου Σχολείου και απέναντι από την είσοδο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου Άνω. Ίσως, εκεί γύρω να βρισκόταν το δεύτερο Νηπιαγωγε ίο. Δεν πρέπει να λειτούργη σε μετά τη μεταφορά όλων των σχολείων στο νέο κτίριο το 1912, σύμφωνα με τη μαρτυρία των πληροφορη τών «τ’ άλλα έμειναν έτσι», και την 21.9.1921 η Εφοροδημο γεροντία αποφάσισε να το παραχωρήσ ει με το οικόπεδό του στον Ευγ. Καλαφάτη (πρακτικό από 21.9.1921, σελ. 376), έναντι του χρέους των Σχολών προς αυτόν, από το κοινό δάνειο, στο οποίο είχε συμμετάσχ ει, για την ολοκλήρωσ η των εργασιών (1911).

Το πρώτο πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας που αναφέρετα ι στο Παρθεναγω γείο είναι εκείνο της 8.9.1909 (σελ. 76), στο οποίο αποφασίστ ηκε ο αναδιορισ μός του προσωπικο ύ του Παρθεναγω γείου και Νηπιαγωγε ίου Τριγλίας και συγκεκριμ ένα 1) την κ. Μαγδ. Βαφειάδου αντί ετησίου μισθού 46 ΛΤ, την κ. Αναστασία Οικονόμου βοηθό του Παρθεναγω γείου αντί 11 ΛΤ, 2) την κ. Όλγα Σιγουριτο ύ ως διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 21 ΛΤ, την κ. Ευανθία Καβούνη … διευθύντρ ια του Νηπιαγωγε ίου με ετήσιο μισθό 9 ΛΤ και τις βοηθούς Άννα Χαστόγλου, Σπίρτου και Αμπατζή αντί 350 γρ. η κάθε μία.

Στο πρακτικό της 30.11.191 0 (σελ. 107) συζητήθηκ ε η επιστολή της Οικονομικ ής Επιτροπής των νέων Σχολείων, με την οποία ζητάει τα κλειδιά του άνω Νηπιαγωγε ίου, για να προβεί στην ενοικίασή του με πλειστηρι ασμό και η Εφορία αποφάσισε ότι, με βάση το πρακτικό της 19.4.1910 (σελ. 93), η Επιτροπή δεν δικαιούτα ι να συμπεριλά βει και το εν λόγω Νηπιαγωγε ίο εις τα λοιπά προσοδοφό ρα κτήματα, των οποίων οι πρόσοδοι ορίστηκαν για τη χρήση του δανείου (εννοεί το δάνειο για την ολοκλήρωσ η των Νέων Σχολείων). Επίσης ότι, η αξίωση της Επιτροπής να ζητά απ’ ευθείας να διενεργήσ ει πλειστηρι ασμό είναι αντίθετα με τον Κανονισμό και αποφασίστ ηκε να γραφτεί και να αποσταλεί επιστολή με αυτό το πνεύμα. Υπενθυμίζ εται ότι στη συνεδρίασ η της Γενικής Συνέλευση ς της 19.4.1910, υπό την προεδρία του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης πλέον (το πρακτικό είναι γραμμένο από τον ίδιο), συζητήθηκ ε το θέμα της εκ περιτροπή ς λειτουργί ας των εκκλησιών το πρακτικό τελειώνει με τις φράσεις “Τα δύο Σχολεία (σ.σ. εννοεί τα παλιά, τα οποία αναφέρετα ι, στο ίδιο πρακτικό, ότι μετατρέπο νται το μεν Αρρεναγωγ είο εις Χάνι, το δε Παρθεναγω γείο εις Υφαντουργ είο και το κάτω εις θέατρο) ενοικιάζονται δια πλειοδοσί ας προς χρήσιν του πλειοδοτο ύντος. Δια πλειοδοσί ας κατακυρού ται και των λοιπών κτημάτων η ενοικίασι ς”.

Στη συνεδρίασ η της Γεν. Συνέλευση ς της 10.1.1911 (σελ. 110) συζητήθηκ ε και πάλι το θέμα του αν περιλαμβά νεται και το άνω Νηπιαγωγε ίο στα κτήματα των οποίων η διαχείρισ η παραδόθηκ ε στην Οικονομικ ή Επιτροπή των Νέων Σχολείων και η Συνέλευση αποφάσισε “… όπως η ενοικίασι ς του εν λόγω κτιρίου γίνηται υπό της εκάστοτε Εφοροδημο γεροντίας αι πρόσοδοι δε παραδίδων ται εις την επί των νέων κτιρίων διορισθεί σαν οικονομικ ήν επιτροπήν . Εάν δε εν τω μεταξύ τούτου παρουσιασ θή αγοραστής του εν λόγω κτιρίου εις τιμήν συμφέρουσ αν δύναται η Εφοροδημο γεροντία να έλθη εις διαπραγμα τεύσεις μετά του αγοραστού αναφερομέ νη δια την τελικήν απόφασιν εις την Γενικήν Συνέλευσι ν της Κοινότητο ς”.

Στη συνεδρίασ η της 6.9.1919 (σελ. 293) αποφασίστ ηκε η πρόσληψη της Σοφίας Σπίρτου, ως νηπιαγωγο ύ, με μισθό 8 Λοθ. το μήνα.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 21.1.1920 (σελ. 312), αποφασίστ ηκε, εκτός των άλλων, 1) να ζητηθούν, από τον Αρχίατρο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στην Κωνσταντι νούπολη, τα κατάλληλα φάρμακα για την καταπολέμ ηση της επιδημίας της γρίπης και 2) η διακοπή των μαθημάτων των Νηπιαγωγε ίων α’ και β’ τμήματος, από την αιτία αυτή, και η παραμονή των νηπίων στα σπίτια τους, μέχρι νεωτέρας αποφάσεως .

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 14.6.1920 (σελ. 324) συζητήθηκ ε το θέμα της διεξαγωγή ς των ετήσιων προφορικώ ν και γραπτών εξετάσεων των Σχολών. Με δεδομένη την πολιτική κατάσταση εκείνης της εποχής, εγκρίθηκε να διεξαχθού ν οι εξετάσεις ανεπισήμω ς, με εξεταστικ ή επιτροπή στην οποία θα συμμετέχε ι και το διδακτικό προσωπικό και η Εφοροδημο γεροντία και να εξετασθού ν γραπτώς οι ανώτερες τάξεις, αμφοτέρων των Εκπαιδευτ ηρίων, από της τετάρτης τάξεως και άνω, και προφορικώ ς οι κατώτερες τάξεις και των Νηπιαγωγε ίων. Ως μέλη της εξεταστικ ής Επιτροπής θεωρήθηκα ν οι Κωνσταντί νος Κονδυλένι ος, ιατρός, Σωκράτης Καλεμκερή ς και Σταύρος Βοδούρογλ ου, φαρμακοπο ιός, και ανέλαβε ο γραμματέα ς να τους ενημερώσε ι με επιστολή και να ζητηθεί απ αυτούς να ενημερώσο υν την Εφοροδημο γεροντία για το πόρισμά τους.

Στη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 18.8.1920 (σελ. 334) συζητήθηκ ε, εκτός των άλλων, αφενός το θέμα της έλλειψης μαθητών και μαθητριών στις τρεις ανώτερες τάξεις Ζ’, ΣΤ’ και Ε’ και αποφασίστ ηκε να γίνουν μικτές, αφετέρου στο Νηπιαγωγε ίο να γίνονται δεκτά τα νήπια που έχουν συμπληρώσ ει το πέμπτο έτος της ηλικίας τους.

Στο ιδιόχειρο πρακτικό του Χρυσόστομ ου, Μητροπολί τη Σμύρνης, για τη συνεδρίασ η της Εφοροδημο γεροντίας της 21.9.1921  (σελ. 376), υπό την προεδρία του, εγκρίθηκε και αποφασίστ ηκε όπως, απέναντι στο χρέος των Σχολών προς τον Ευγένιο Καλαφάτη, αδελφό του Χρυσόστομ ου, το οποίο προέρχετα ι από το κοινό δάνειο για την αποπεράτω ση των Σχολών και για τελεία εξόφληση, παραχωρηθ εί στον Ευγένιο Καλαφάτη το ευρισκόμε νο στην Άνω συνοικία κτίριο, πρώην Νηπιαγωγε ίο, με το οικόπεδό του.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 56
  • -Λάβατε: 94
  • Μηνύματα: 327
  • Τόπος: Θεσσαλονίκη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 96
  • Φύλο: Άντρας
Απ: 14) Τα Παλιά Σχολεία της Τρίγλιας
« Απάντηση #1 στις: 14 Νοέμβριος 2019, 07:23:53 μμ »
Συγχαρητή ρια, οι πληροφορί ες που συγκέντρω σες και οργάνωσες είναι πολύ σημαντικέ ς και ως εκ τούτου πολύ ενδιαφέρο υσες!