Αποστολέας Θέμα: ΛΟΥΤΡΟΣ-ΛΟΥΤΡΟΚΟΜΟΙ  (Αναγνώστηκε 1228 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 72
  • -Λάβατε: 39
  • Μηνύματα: 655
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 51
  • Φύλο: Άντρας
ΛΟΥΤΡΟΣ-ΛΟΥΤΡΟΚΟΜΟΙ
« στις: 07 Μάρτιος 2010, 11:49:27 πμ »
  • Publish

  • ΛΟΥΤΡΟΣ- ΛΟΥΤΡΟΚΟΜ ΟΙ

    Λουτρός-Λουτροκόμοι (Χαμαμτζής-Χαμαμτζίνα)

              Δημητρό-τρό-τρό,θα σε πάω στο λουτρό
              να σε κάνω πίτσι-πίτσι, να σ’ αρέσει το κορίτσι.
                        Τριγλιανό δίστιχο.

    Ο λουτρός ήταν δημόσιο κτίριο με ειδικούς χώρους και εγκαταστά σεις για το πλύσιμο του σώματος. Στην Παλιά Τρίγλια, συνήθως λέγανε o λουτρός και όχι το λουτρό ή το χαμάμ. Αυτοί που δούλευαν στον λουτρό λέγονταν λουτροκόμ οι( χαμαμτζής-χαμαμτζίνα) και πληρώνοντ αν από την Δημογερον τία.     

     Ο λουτρός ήταν το χαμάμ. Η λέξη hamam έχει αραβoτουρ κική  προέλευση και σημαίνει λουτρό. Τα Χαμάμ συνέχισαν την παράδοση των Ρωμαϊκών και Βυζαντινώ ν λουτρών.   

              ■ Τα λουτρά της Ανατολής, που δεν είναι παρά αντιγραφή των Βυζαντινώ ν, έχουν ιδιαίτερη αρχιτεκτο νική με τρούλο, θόλους, μαρμάρινε ς κολόνες και δάπεδα. Στην κυρίως αίθουσα υπάρχουν θολωτοί κοίλοι χώροι που σχηματίζο υν εσοχές και που στο βάθος τους υπάρχει μαρμάρινη φαρδιά γούρνα με κρουνό ζεστού και κρύου νερού κατά βούληση. Τα βυζαντινά λουτρά υπήρχαν στην Πόλη, πριν οι κατακτητέ ς τους βρουν, τους ονομάσουν «χαμάμ» και αυξήσουν τον αριθμό τους.

    Αγλαΐα Κωνσταντι νίδου-Κλοκίνα
    «Όπου λοιπόν…μια φορά κι ένα καιρό στην Πόλη(1949-1958)»   
    Εκδόσεις Ίκαρος, 2003.


    Τα χαμάμ έπαιξαν καθοριστι κό ρόλο στην κουλτούρα των Ανατολικώ ν χωρών, καθώς ήταν μέρη συναντήσε ων, εξαγνισμο ύ και αρχιτεκτο νικής ομορφιάς. Oι Ευρωπαίοι γνώρισαν τα χαμάμ μέσω επαφών με την Τουρκία. 
    Η εξωτερική εμφάνιση των λουτρών (χαμάμ) είχε σχήμα τρούλου με πολλούς γυάλινους φεγγίτες, σε σχήμα βεντούζας, σαν φιλιστρίν ια πλοίων για να μπαίνει το φως του ήλιου.
     
    ■Είχε και η Τρίγλια τα δικά της χαμάμια. Είχε δυο μεγάλους λουτρούς, ο ένας ήταν στον τουρκομαχ αλά και ο άλλος ήταν στο μαχαλά μου, στα Τσιφούτικ α όπως τα λέγανε, γιατί στην πατρίδα δεν είχαν μέσα στα σπίτια μπανιέρες . Έτσι ο κόσμος βολευόταν με τους δυο μεγάλους αυτούς δημοτικού ς λουτρούς.
    Τα λουτρά αυτά ήταν καθημεριν ά ανοιχτά και όποιος ήθελε πήγαινε και έκανε το μπάνιο του. Εκεί καθημεριν ά ήταν ο χαμαμτζής (λουτροκόμ ος) τον οποίο πλήρωνε ο Δήμος. Ήταν μέρες που πήγαιναν οι άντρες και μέρες που πήγαιναν οι γυναίκες. Και έβλεπες απ' όλες τις γωνιές της Τρίγλιας νάρχονται γυναίκες με τους μπόγους τους, που είχαν μέσα τα μπουρνούζ ια, τους φουτάδες (1), τα πεσκήρια (2), τα σαπούνια, τα χτένια, τις ελαφρόπετ ρες, τα τσόκαρα και ούλα τους τα κούμουλα (3).
    Στους άντρες ήταν ο χαμαμτζής και στις γυναίκες η χαμαμτζίν α. Αυτή έπαιρνε της καθεμιάς τα ρούχα να τα τοποθετήσ ει και ενδιαφερό τανε για την καθαριότη τα του λουτρού. Στο τέλος που τελείωνε το χαμάμι, οι γυναίκες της δίνανε το μπαξίσι (4) της.
    Στους άντρες πάλι, όποιος ήθελε ιδιαίτερη περιποίησ η, πήγαινε ο
    χαμαμτζής και του έτριβε την πλάτη με το σφουγγάρι . Μετά του έριχνε στην πλάτη τον φουτά και του έκανε μασάζ.
    Τα λουτρά αυτά άφηναν ένα σεβαστό ποσό στο Δήμο, διότι η Τρίγλια είχε κάπου 7 χιλιάδες κάτοικους και αυτοί οι άνθρωποι κάθε εβδομάδα πήγαιναν στο χαμάμι.
    Τέτοια λουτρά (σπανίζουν βέβαια), υπάρχουν ακόμη εδώ στην Ελλάδα, που δεν τα γκρεμίζου ν, αν και έχουν πέσει μέσα σε σχέδιο για να φαρδύνουν οι δρόμοι και τα πεζοδρόμι α, όπως είναι π.χ. τα λουτρά «Παράδεισος» στην Εγνατία και το «Αλκαζάρ».
    Δεν τα γκρεμίζου ν, διότι οι κατά καιρούς κυβερνήσε ις σέβονται την αρχαιολογ ική και καλλιτεχν ική τους αξία. Διότι αυτοί οι τρούλοι με τα χοντρά κρύσταλλα που δίνουν φωτισμό μέσα στο λουτρό, δεν μπορούν να γίνουν σήμερα, αφού δεν υπάρχουν τέτοιου είδους καλλιτέχν ες για να αποδώσουν και να εκπληρώσο υν ένα τέτοιο σπουδαίο έργο.

     
    Τα Λουτρά της Παλιάς Τρίγλιας
    Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς
    Τριγλιανά Νέα, 23 Νοεμβρίου 1985, φύλλο 51.
    Τριγλιανά Λαογραφικ ά 2002.

    Λεξιλόγιο-Σχόλια:
    (1)φουτάδες= λινές ποδιές
    (2) πεσκίρια=πετσέτες προσώπου
    (3) κούμουλα (τα) =στοίβες, σωροί
    (4) μπαξίσι= φιλοδώρημ α


    Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.

    Πηγές:
    1.« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι κής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τρια-νταφυλλίδη), Θεσσαλονί κη 1998.
    2.«Ελληνικό Λεξικό», Τεγόπουλο ς- Φυτράκης, Ελευθεροτ υπία 1993
    3. Μενέλαου Δημητριάδ ου «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν, Τουρκο-Ελληνικόν», Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.
    4.«Εγχειρίδιον Ελληνοτου ρκικών λέξεων και φράσεων», Νικολάου Ε.Μακρή, Εν Αθήναις 1891, Αναστατικ ές Εκδόσεις Διον.Ν.Κα ραβία, Αθήνα ΜΜΙ.
    5.Αγλαΐα Κωνσταντι νίδου-Κλοκίνα
    «Όπου λοιπόν…μια φορά κι ένα καιρό στην Πόλη(1949-1958)»   
    Εκδόσεις Ίκαρος, 2003.
    6. Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς
    Τριγλιανά Νέα, 23 Νοεμβρίου 1985, φύλλο 51.
    Τριγλιανά Λαογραφικ ά 2002.
    7. Εγκυκλοπα ίδεια «Υδρία».