Αποστολέας Θέμα: ΔΕΚΑΤΗ-ΔΕΚΑΤΙΣΤΕΣ  (Αναγνώστηκε 2668 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 78
  • -Λάβατε: 41
  • Μηνύματα: 655
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 53
  • Φύλο: Άντρας
ΔΕΚΑΤΗ-ΔΕΚΑΤΙΣΤΕΣ
« στις: 15 Μάρτιος 2010, 11:38:25 πμ »
  • Publish
  •     ΔΕΚΑΤΗ-ΔΕΚΑΤΙΣΤΕΣ


               Δεκάτη /το «Δέκατο»/ Τα «Δέκατα»: Ήταν φόρος επί της γεωργικής παραγωγής . Αντιστοιχ ούσε περίπου στο 10% της συνολικής (ακαθάριστ ης)  ετήσιας παραγωγής των γεωργικών προϊόντων ενός  τόπου. Κάθε εισαγόμεν ο στην πόλη από τα χωράφια προϊόν υπαγόταν σ’ αυτή τη φορολογία που μπορούσε να παρακρατη θεί σε είδος ή να πληρωθεί σε χρήμα. Η πρακτική αυτή υπήρξε εξαιρετικ ά προσφιλής κατά τους Οθωμανικο ύς χρόνους. Ήταν η εκμίσθωση του δικαιώματ ος είσπραξης φόρων από πλευράς κεντρικής κυβέρνηση ς προς τους τοπικούς άρχοντες. Η Δημογερον τία έβγαζε σε δημοπρασί α το φόρο της δεκάτης.   
               Δεκατιστή ς: αυτός που εισέπραττ ε το φόρο της δεκάτης, «το δέκατο»  μετά από δημοπρασί α. Με το επάγγελμα του δεκατιστή ασχολούντ αν Έλληνες και Τούρκοι. Συνήθως,την είσπραξη της δεκάτης αναλάμβαν αν Έλληνες πλειοδότε ς.
    Ο δεκατιστή ς κατέθετε και εγγύηση και έπρεπε ο ίδιος να είχε δική του περιουσία . Οι δεκατιστέ ς είχαν μεγάλα κέρδη. Συχνά, εισέπραττ αν πολύ περισσότε ρα από αυτά που έδιναν στο κράτος. Στα τούρκικα η δεκάτη λεγόταν ondalik και ondalikci λεγόταν ο δεκατιστή ς, ο εισπράκτο ρας της δεκάτης.     
    Η φορολογία της δεκάτης ίσχυε και στην  Ελλάδα από τα πρώτα χρόνια της Ανεξαρτησ ίας  μέχρι το 1880, οπότε καταργήθη κε. 

    ■Ένα πράγμα που έχει εκλείψει σήμερα είναι τα λεγόμενα δέκατα. Στην Τουρκία πλήρωνε ο παραγωγικ ός κόσμος φορολογία και μάλιστα βαριά ,στα χωριά που σπέρνανε δημητριακ ά όπου και αν ήταν.
    Θα τα έβγαζε ο Δήμος ή η Κοινότητα στο μεζάτι (δημοπρασί α) και πήγαιναν αυτοί που ήθελαν να γίνουν φοροεισπρ άκτορες του κράτους και χτυπούσαν . Πήγαινε να πούμε ο ένας και έλεγε για ένα χωριό λ.χ. τα παίρνω τα δέκατα 500 λύρες, πήγαινε μετά ο άλλος και έλεγε εγώ βάζω 50 λύρες από πάνω και γινότανε 550 λύρες. Αυτό γινότανε συνέχεια ώσπου θα τα πάρει ο τελευταίο ς πλειοδότη ς, αυτός που θα έδινε τα περισσότε ρα. Αυτά όλα ξέσπαγαν το κεφάλι του καλλιεργη τή. Τότε ο κόσμος είχε αλώνι και αλώνιζε την παραγωγή του, στάρι, κριθάρι, κουκιά, ρεβίθια, και οτιδήποτε άλλο. Όταν τελείωνε ο αλωνισμός και έβαζε ο παραγωγός την παραγωγή του μες τα τσουβάλια, που με τόσο κόπο και μόχθο δημιούργη σε, δεν είχε το δικαίωμα να κουβαλήσε ι την παραγωγή του από το αλώνι στο σπίτι του. Έπρεπε να περιμένει να έρθει ο δεκατιστή ς να μετρήσει πόσα τσουβάλια γέννημα έκανες και αυτός μετά να βάλει το χέρι στην καρδιά του και να κόψει το κουστούμι . Αν έκανες και τον «ζόρικο» ο εισπράκτο ρας θα καλούσε την αστυνομία . Αυτό το σύστημα ήτο εδώ στην Ελλάδα αλλά τώρα αυτά όλα έχουν εκλείψει. Στην Τουρκία όταν πήγαινες στο κτήμα σου για να φέρεις οτιδήποτε από ελιές μέχρι φρούτα, σταφύλια, σύκα, κυδώνια, καρύδια, θα περνούσες από το Σεργί (περιφέρει α) εκεί στην άκρη του χωριού φύλαγαν οι δεκατιστέ ς για να πάρουν το δέκατο, οτιδήποτε είδος ήτο. Από άλλο δρόμο απαγορευό ταν να μπεις μέσα στο χωριό, θα σε βουτούσαν οι μπεξήδες (αγροφύλακ ες) ή τσαντάρμα δες (χωροφύλακ ες) του χωριού και θα σου κουβαλούσ αν στο χοκιμάτι (αστυνομία). Εκεί αν σου πηγαίνανε και έκανες ολίγο το «ζόρικο» έπεφτε και μπόλικο γερό ξύλο.

    Η δεκάτη(τα δέκατα)της παλιάς Τρίγλιας
    Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς(1912-1995)
    (από χειρόγραφ ο μη δημοσιευμ ένο κείμενο)

    Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.

    Πηγές: 1.«Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι κής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυ λλίδη), Θεσσαλονί κη 1998.
    2.«Ελληνικό Λεξικό», Τεγόπουλο ς- Φυτράκης, Ελευθεροτ υπία 1993
    3.«Επαγγελματικές ασχολίες των Ελλήνων της Καππαδοκί ας»,  Μαρία Β.Ασβέστη, Εκδόσεις Επικαιρότ ητα, Αθήνα 1980.
    4. «Κίος 1912-1922, Αναμνήσει ς ενός Μικρασιάτ η», Βασίλη Κουλίγκα, Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα-Γιάννινα 1988. 
    5.« Νέον Επίτομον Εγκυκλοπα ιδικόν Λεξικόν Ελευθερου δάκη»
    6. Η δεκάτη(τα δέκατα)της παλιάς Τρίγλιας
    Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς(1912-1995), Νέα Τρίγλια Χαλκιδική ς