Αποστολέας Θέμα: Νανουρίσματα-Ταχταρίσματα στην Τρίγλια της Προποντίδας  (Αναγνώστηκε 5326 φορές)

0 μέλη και 2 επισκέπτες διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Thank You
  • -Given: 104
  • -Receive: 52
  • Μηνύματα: 749
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 64
  • Φύλο: Άντρας
              
Nανουρίσματα-Ταχταρίσματα στην Τρίγλια της Προποντίδ ας

                           Συλλογή-επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς



                             ΤΑ  ΝΑΝΟΥΡΙΣΜ ΑΤΑ

    
Τα  νανουρίσμ ατα ή ναναρίσμα τα είναι σιγανά μονότονα μικρά τραγούδια, με τα οποία οι μητέρες αποκοίμιζ αν τα μωρά τους. Τα συναντούμ ε σ’ όλους σχεδόν τους λαούς. Πυρήνας των νανουρισμ άτων αποτελούν διάφορες επιφωνήσε ις που σιγοτραγο υδιόνται  κατά σύντομο και μονότονο τρόπο. Τέτοιες επιφωνήσε ις συνηθισμέ νες στους Έλληνες και τους άλλους Ευρωπαίου ς είναι το νάνι-νάνι,το νάνα-νάνα, και το νούνα-νούνα, από τα οποία πήραν το νεοελληνι κό όνομα νανουρίσμ ατα. Συνόδευαν το νανι νάνι με ρυθμικά επαναλαμβ ανόμενο το Ααα...! Ααα...νάν ι νάνι.
Εμπνευσμέ να από πληθωρικό συναισθημ ατικό κόσμο, με ωραίες ποιητικές εικόνες και απαλή σύμφωνα με το θέμα μελωδία.
Εκφράζουν την στοργή και την τρυφερότη τα στο νέο αγνό άνθρωπο.
Τα νανουρίσμ ατα είναι στην ατμόσφαιρ α των δημοτικών μας τραγουδιώ ν. Είναι περιορισμ ένα σε τύπους και παραλλαγέ ς.
Συνηθισμέ να μοτίβα είναι οι επικλήσει ς προς τον Χριστό, την Παναγιά ή και προς τον ύπνο να πάρουν το παιδί, να  το  αποκοιμίσ ουν ή να το σεργιανίσ ουν και να το ξαναφέρου ν.

Οι Τριγλιανέ ς, πριν βάλουν τα μωρά να κοιμηθούν τα σταύρωναν λέγοντας: «Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».
Επίσης σταύρωναν το προσκέφαλ ο του μωρού λέγοντας «Έλα Χριστέ και Παναγιά» (τρεις φορές) και μετά το νανούριζα ν.



              
ΤΡΙΓΛΙΑΝΑ ΝΑΝΟΥΡΙΣΜ ΑΤΑ *

Κατέβα ύπνε και πάρε το  πάνε συργιάνισ έ το,
δώστου του κόσμου τα καλά και πάλε εμένα φέρτο.

Κοιμήσου και παρήγγειλ α στην Πόλη τα καλά σου(τα προικιά σου)
στη Βενετιά τα ρούχα σου και τα διαμαντικ ά σου.

Κοιμάται το πουλόπλο μου και πώς να το ξυπνήσω,
να πάρω διαμαντόπ ετρες να το πετροβολή σω.

Έχω γιο κι έχω χαρά που θα γίνω πεθερά
έχω γιο κι έχω καμάρι που θα γίνει παλικάρι.

Κοιμήσου και παρήγγειλ α παπούτσια στον τσαγκάρη,
να σε τα κάνει κόκκινα με το μαργαριτά ρι.

Έχω γιο κι έχω χαρά που θα γίνω πεθερά.
Έχω κόρη κι έχω πίκρα που θα με γυρεύει προίκα.

Έλα ύπνε και πάρε το και γλυκοκοίμ ησέ το.
Μικρό – μικρό σε τo δωκα μεγάλο φέρεμέ το.

Νάνι, νάνι, νάνι, νάνι
κι’ όπου το πονεί να γειάνει.

Κοιμήσου συ παιδόπλο μου κι εγώ σε νανουρίζω
κι εγώ την κούνια σου κουνώ, γλυκά σ’ αποκοιμίζ ω.  
 
Νάνι, νάνι, νάνι ντου
να το χαρεί η μάνα ντου.

O ύπνος τρέφει τα μωρά κι η γεια τα μεγαλώνει
κι ο Χριστός και η Παναγιά τα καλοξημερ ώνει.

O ύπνος τρέφει τα μωρά κι η γεια τα μεγαλώνει
κι η Παναγιά η Δέσποινα τα καλοξημερ ώνει.

Έλα ύπνε και πάρε το και πάνε το στους μπαξέδες
και γέμισε τους κόρφους τους λουλούδια, μενεξέδες .

Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά, έλα πάρε και τούτο
μικρό- μικρό σε το ΄δωκα, μεγάλο φέρεμέ το.  


* Πολλά συναντάμε σ’ όλο τον ελλαδικό χώρο.




                   ΤΑ ΤΑΧΤΑΡΙΣΜ ΑΤΑ      

Ταχταρίσμ ατα είναι τραγούδια με τα οποία οι μητέρες
συνήθιζαν να χορεύουν στα χέρια τους τα μωρά τους.
Η λέξη προήλθε από την χαϊδευτικ ή προσφώνησ η
(ν)τάχτιρ-(ν)τι-(ν)ταχτιρ-(ν)τι
Τα ταχταρίσμ ατα μοιάζουν με τα νανουρίσμ ατα έχουν όμως ζωηρότερο ρυθμό, ανάλογο με τις χορευτικέ ς κινήσεις.


ΤΡΙΓΛΙΑΝΑ  ΤΑΧΤΑΡΙΣΜ ΑΤΑ *

Ταχτιρντί του λέγανε
και μου το παντρεύαν ε
και του δίνανε προικιά
ένα κόσκινο φλουριά.

Παλαμάκια παίξετε
κι ο μπαμπάς του έρχεται,
να του φέρει κάτι τι
λουκουμάκ ια στο χαρτί.


Tο μικρό μου το παιδί
κάπου το’ στειλα και αργεί
στο μπακάλη για τυρί
και τυρί δεν ήυραμε
τον μπακάλη δείραμε.

Τα παιδιά του μαχαλά,
όλα κάλπικα φλουριά
το δικό μας το παιδί
σα βενετικό φλουρί.


Το παιδάκι μου το ρούσο,
θα το πιάσω να το λούσω
να το στείλω στη δασκάλα
να ‘ναι πιο όμορφο απ’ τ’ άλλα.

Του παιδιού μου το παιδί
είναι δυό φορές παιδί
Να το, να το, να το, να το
σα φλουρί κωσταντιν άτο.


To παιδί μας θέλει χορό,
τα βιολιά δεν είναι εδώ,
όποιος πάει να τα φέρει
δώδεκα φλουριά στο χέρι
κι άλλα δέκα στο μαντήλι
για του παιδιού μου το χατίρι.

Πάει ο λαγός να πιεί νερό (i)  ,
στου/ης (όνομα χαϊδευτικ ό του παιδιού) το λαιμό. 


Τσίμπι –τσίμπι πούπουλο (ii)
και σταφυλοκο ύκουτσο,
ντο λαγό ντον πιάσαμε
και ντονε ΄κρεμάσαμε,
μες στα σκόρδα μες στα πράσα
Τσάκω (iii) το καλό παιδί.

Άλι βερβερίτσ α
και παλικαρίτ σα
ντο λαγό ντον πιάσαμε
και ντονε ΄κρεμάσαμε,
μες στα σκόρδα μες στα πράσα.
Τσάκω (iii) το καλό παιδί.



i Το τραγουδάκ ι χρησιμεύε ι για να μαθαίνει το  παιδί το όνομά του και ένα μέρος του σώματός του. Γαργαλούσ αν  το στήθος προς το λαιμό του παιδιού
ii To τραγουδάκ ι το έλεγαν στα προνήπια. Κατά την απαγγελία μέχρι
τον προτελευτ αίο στίχο έπαιζαν τα δακτυλάκι α του παιδιού.

 iii Κατά την επαγγελία του τελευταίο υ
στίχου (τσάκω=πιάσε ) γαργαλούσ αν το στήθος του παιδιού.
 

* Μερικά απαντώντα ι πανελλαδι κά.

Σημείωση:Δημοσιεύθ ηκαν στα «Τριγλιανά Νέα», Εφημερίδα του Συλλόγου του Απανταχού Τριγλιανώ ν, Θεσσαλονί κη, αριθμ.φύλ λου 111.
Εκδόθηκαν  σε φυλλάδιο με τον τίτλο «Νανουρίσματα-Ταχταρίσματα στην Τρίγλια της Προποντίδ ας»,Συλλογή.
Έκδοση «Ελεύθερος Διάλογος»,Αθήνα 2007.    



_________ _________ _________ _________ _________ _

Πηγές: Ο πατέρας μου Χρήστος Αρχ. Δημητρακό ς (Τρίγλια 1912-Ραφήνα 2002) και  τα ακούσματα που είχα παιδί από τις παλιές Τριγλιανέ ς και τους Τριγλιανο ύς της Ραφήνας.

« Τελευταία τροποποίηση: 04 Αύγουστος 2009, 05:46:09 μμ από triglianos »

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal