Αποστολέας Θέμα: KΑΛΕΜΚΕΡΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ("O ΜΟΝΤΕ ΚΑΡΛΟΣ")  (Αναγνώστηκε 285 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Thank You
  • -Given: 104
  • -Receive: 52
  • Μηνύματα: 749
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 64
  • Φύλο: Άντρας
KΑΛΕΜΚΕΡΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ("O ΜΟΝΤΕ ΚΑΡΛΟΣ")
« στις: 13 Φεβρουάριος 2021, 11:23:23 πμ »
KΑΛΕΜΚΕΡΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ Σ (ο Μόντε Κάρλος)

O Δημοσθένης Καλεμκερή ς του Κωνσταντί νου γεννήθηκε στην Τρίγλια της Προποντίδ ας Μ. Ασίας, γόνος παλιάς πολυμελού ς οικογένει ας-Καλεμκερήδες.
Έφηβος έφυγε από την Τρίγλια και πήγε στην Πόλη για να εργαστεί.
Στην Πόλη αρχικά έκανε διάφορα επαγγέλμα τα, σερβιτόρο ς,  ξενοδόχο-υπάλληλος, ζαχαροπλά στης κ.α.

Από την Πόλη μπαρκάρισ ε στα πλοία, αργότερα έμεινε στην Νίκαια της Γαλλίας.
Από εκεί βρέθηκε στο περίφημο καζίνο «Μόντε Κάρλο» στο πριγκιπάτ ο του Μονακό, όπου εργάστηκε ως σερβιτόρο ς και κατόπιν γκρουπιέρ ης.
Έμαθε αγγλικά και γαλλικά για να συνεννοεί ται με τους πελάτες του καζίνο. Ήταν ζωηρός, έξυπνος και κοινωνικό ς.

Γύρισε στην Κωνσταντινούπολη και δούλεψε ως μετρ στο τότε καλύτερο ξενοδοχεί ο το «Πέραν Παλλάς».
Το «Πέραν Παλλάς» ήταν το πιο πολυτελές κοσμοπολί τικο ξενοδοχεί ο της Πόλης. Κτίστηκε το 1892 για  να υποδέχετα ι τους επιβάτες του σιδηροδρό μου «Όριαν Εξπρές» που ερχόταν στην Πόλη από το Παρίσι. Φιλοξενού σε διασημότη τες από όλο τον κόσμο, πολιτικού ς, διανοούμε νους καλλιτέχν ες. 

Μετά ο Δημοσθένης Καλεμκερή ς ασχολήθηκ ε στην Πόλη με το εμπόριο και το σαραφλίκι (ανταλλαγή ξένων νομισμάτω ν).
Στην Ελλάδα ήρθε μετά το 1922, όπου νοίκιασε και εκμεταλλε υόταν ένα καλό ξενοδοχεί ο στην οδό Μπόταση στην Αθήνα, κοντά στην πλατεία Κάνιγγος.

Τελικά εγκαταστά θηκε στη Ραφήνα, γύρω στο1928, όπου με την προσφυγικ ή αποζημίωσ η έφτιαξε μαγαζί μέσα στο οικόπεδο του συνοικισμ ού. Ένα μαγαζί,  σύγχρονο και πολυτελές εστιατόρι ο για την εποχή του, το οποίο το ονόμασε «Μόντε Κάρλο», ενώ ταυτόχρον α δίπλα στο σπίτι του λειτούργη σε είδος χαρτοπαιχ τικής λέσχης To χειμώνα που το εστιατόρι ο δεν είχε πολλή δουλεία ο καταστημα τάρχης το μετέτρεπε σε χοροδιδασ καλείο και μάθαινε στην τότε νεολαία ευρωπαϊκο ύς χορούς. Το μαγαζί ήταν πολύ προχωρημέ νο για την εποχή του, σε συνδυασμό με τους ευρωπαϊκο ύς τρόπους του καταστημα τάρχη,  έγινε φημισμένο .
.


Η Ραφήνα στην εποχή του «Μόντε Κάρλο»



Εδώ βλέπουμε μια φωτογραφί α από το Αρχείο του Δημήτρη Σκαρπέλη.
Η Ραφήνα (οδός Κυπρίων Αγωνιστών) το 1936

Το 1928 έχει ήδη χτιστεί ο προσφυγικ ός συνοικισμ ός.
Έχει γίνει γενική απογραφή του πληθυσμού το ίδιο έτος και η κοινότης Τρίγλιας (σκέτο το όνομα όπως ονομαζότα ν τότε , όνομα που δεν επικράτησ ε), είχε 1.136 κατοίκους . Το 1929 χτίστηκε η παλιά εκκλησία της Παντοβασί λισσας.  Το 1930 εκλέχτηκε και ανέλαβε πρόεδρος της Κοινότητα ς Ραφήνας μέχρι το 1934 ο Τριγλιανό ς κοσμοπολί της Δημοσθένη ς Καλεμκερή ς, ο  Μόντε Κάρλος

Μέλημα του κοινοτικο ύ συμβούλιο υ ήταν να αποκτήσει η Ραφήνα πολιτισμέ νη όψη, λειτουργί α πόλης και την ανάδειξή  της ως τόπο παραθερισ μού των κάτοικων του λεκανοπέδ ιου Αθηνών. Κυριότερα έργα που έγιναν στη Ραφήνα κατά την περίοδο της θητείας του κοινοτικο ύ συμβουλίο υ με επικεφαλή ς τον Δημοσθένη Καλεμκερή ήταν:

1) Οι διανομές της γης σε γεωργούς και σε επαγγελμα τίες (αστούς)

Το Ι932 – 34 έγιναν οριστικές διανομές γης - κλήρος στους πρόσφυγες (κατοίκησα ν την Ραφήνα και μερικές άλλες οικογένει ες προσφύγων Μικρασιατ ών.   
0ι διανομές έγιναν σε δύο κατηγορίε ς, σε γεωργούς και σ’ επαγγελμα τίες (αστούς όπως τους έλεγαν).
Ο βασικός κλήρος για τους γεωργούς ήταν 40 στρέμ¬ματα και ένα στρέμμα για κάθε προστατευ όμενο μέλος. H αγροτική γη χωρίστηκε και μοιράστηκ ε σε τρεις κατηγορίε ς Α,Β,Γ ανάλογα με τη θέση των αγροτεμαχ ίων και την ποιότητα του εδάφους. Μοιράστηκ αν αγροτεμάχ ια 20 στρεμμάτω ν, 9 στρεμμάτω ν, 5 στρεμμάτω ν, 3 ½ στρεμμάτω ν και μικρά κτηματάκι α φυτεμένα με αμπέλια.
Κάθε προσφυγικ ή οικογένει α πήρε μια ελιά, ανεξάρτητ α από πού είχαν μοιραστεί τα κτήματα.
Οι ελιές ήταν κοντά στην παραλία και στο Μεγάλο Ρέμα. 

Οι επαγγελμα τίες πήραν  ένα σπίτι, ένα κτήμα 6 στρέμματα και ένα μαγαζί στην πλατεία.

2) Η ασφαλτόστ ρωση του δρόμου
Ασφαλτοστ ρώθηκε ο κεντρικός δρόμος 3 χιλιομέτρ ων Διασταύρω ση-Ραφήνα, η σημερινή Λεωφόρος Αλεξάνδρο υ Φλέμινγκ

3) Η πομόνα και το δίκτυο ύδρευσης

Έγινε γεώτρηση στη θέση Μεγάλο Πεύκο και έγινε δίκτυο ύδρευσης σε κάθετους τέσσερις δρόμους με κοινόχρησ τες βρύσες στις γωνίες του κάθε δρόμου.
Η περιοχή ονομάστηκ ε Πομόνα. «Πομόνα» σημαίνει υδραντλία, είδος αντλίας κυρίως για ύδρευση και άρδευση.
Ίσως η λέξη προέρχετα ι από το λατινικό Pomona, η Ρωμαϊκή θεά των οπωροφόρω ν δέντρων.
To Μεγάλο Πεύκο ήταν τοπόσημο για τη Ραφήνα, χαρακτηρι στικό σημείο στο δρόμο εισόδου στην Ραφήνα.
Από εκεί άρχιζε ο προσφυγικ ός συνοικισμ ός. Υπήρχε εκεί ένα μεγάλο πεύκο, τόσο μεγάλο πεύκο (με διάμετρο κορμού) που δεν υπήρχε στην Αττική.
Δυστυχώς το πεύκο δεν υπάρχει πια.


4) Το γήπεδο ποδοσφαίρ ου και η δημιουργί α της Αθλητικής Ένωσης Τρίγλιας Ραφήνας

Γήπεδο ποδοσφαίρ ου δημιουργή θηκε στον επίπεδο χώρο μεταξύ των πατητηριώ ν και των αλωνιών. Τα παιδιά άρχισαν να παίζουν ποδόσφαιρ ο από το 1928. Δημιουργή θηκαν ποδοσφαιρ ικοί σύλλογοι, η Αθλητική Ένωση Τρίγλιας, το Βυζάντιο και η Μικρασιατ ική και ο Ατρόμητος .
Έπαιζαν μεταξύ τους. Το 1931 εγκρίθηκε το Καταστατι κό της Αθλητικής (Ποδοσφαιρ ικής) Ένωσης Τρίγλιας με σύμβολο (Τρίγλι) μπαρμπούν ι, με χρώματα κίτρινο- μαύρο. Αργότερα έμβλημα του σωματείου καθιερώθη κε ο Βυζαντινό ς δικέφαλος αετός, όπως της ΑΕΚ. Αυτή ένωσε όλες τις ομάδες σε μια, μια ομάδα με μεγάλη ιστορία ενενήντα ετών.

5) Η Ηλεκτρική της Ραφήνας

Κατασκευά στηκε το 1932 και λειτούργη σε με την επωνυμία «Ηλεκτρική και Παγοποιητ ική Εταιρεία Ραφήνας» των αδελφών Χρυσόγελο υ. Παρήγαγε ηλεκτρικό ρεύμα για τον Συνοικισμ ό της Ραφήνας και πάγο. Είχε δύο χώρους, στο ένα χώρο βρίσκοντα ν οι μηχανές (Μηχανοστά σιο) για την παραγωγή ρεύματος και στο άλλο η παραγωγή πάγου (στέρνα, παγολεκάν η, παγοθάλαμ ος κ.α).
Το εργοστάσι ο ήταν μετά το γήπεδο, στη γωνία των οδών Αγίου Χρυσοστόμ ου Σμύρνης και Γεωργίου Γουναρόπο υλου.
Η Ραφήνα ηλεκτροδο τήθηκε από τη ΔΕΗ στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και μετά από αρκετά χρόνια σταμάτησε και η παραγωγή πάγου.
Το εργοστάσι ο έπαψε να λειτουργε ί, έχει κατεδαφισ τεί και έχει γίνει νέα οικοδομή. Το τοπωνύμιο χάθηκε πια.


6) Το λιμάνι

Το λιμάνι λειτουργο ύσε ως ιχθυόσκαλ α από τις αρχές του αιώνα. Στα χρόνια της Προεδρίας του Δημοσθένη του Καλεμκερή έγιναν σημαντικά έργα στο λιμάνι και αυξήθηκε σημαντικά η εμπορευμα τική και η επιβατική κίνηση. Αυξήθηκε σημαντικά ο εμπορικός του χαρακτήρα ς  καθώς άρχισαν να έρχονται γεωργικά και κτηνοτροφ ικά προϊόντα από την Νότια και τη Βόρεια  Εύβοια, τη Βόρεια Ελλάδα, το Πήλιο.
Το λιμάνι απέκτησε συγκοινων ιακό χαρακτήρα και ξεκίνησαν τακτικά δρομολόγι α με το Μαρμάρι, την Κάρυστο, τα Στύρα, τον Αλμυροπότ αμο και το Αλιβέρι. 
Το1930 ιδρύθηκε το Λιμενικό ταμείο.
Στο λιμάνι κατασκευά στηκαν ξύλινες παράγκες που στέγασαν τα παραλαβητ ήρια «παραλαβαί ιχθυών». Υπήρχε  μικρός λιμενοβρα χίονας (μώλος) και μια ξύλινη προβλήτα με ξύλινα δοκάρια μέσα στη θάλασσα που στήριζαν μια βάση με μαδέρια.

Γύρω στο 1932-33 άρχισαν να δρομολογο ύνται τα πρώτα μικρά βαποράκια για να εξυπηρετο ύν την συγκοινων ία με την Κάρυστο και την Άνδρο.
Ο Τριγλιανό ς εφοπλιστή ς Φίλιππος Καβουνίδη ς έφερε το πρώτο βαπόρι,  το «Τρίγλια». Σε λίγο διάστημα έφεραν και οι Καρυστινο ί εφοπλιστέ ς αδελφοί Τόγια το «Κάρυστος» και μετά από λίγο καιρό ήρθε το βαπόρι «Αετός» του Στριφούλη .
Ο Καβουνίδη ς υποστηριζ όταν από την Ραφήνα και οι Τόγιαδες από την Κάρυστο. Τελικά, ο Καβουνίδη ς και ο Τόγιας κατόρθωσα ν και έμειναν μόνοι, μοίρασαν τα δρομολόγι α και εξυπηρέτη σαν τις γραμμές μέχρι την έναρξη του Ελληνοϊτα λικού πολέμου. Ο Τόγιας είχε αντικατασ τήσει το Κάρυστος με το πλοίο «Κωνσταντίνος» και ο Καβουνίδη ς το «Τρίγλια» με το «Αυλίς», το οποίο βούλιαξαν τα γερμανικά στούκας το 1940 μέσα στο λιμάνι της Ραφήνας.

7)  Πλατεία του συνοικισμ ού

Δόθηκε μεγάλη σημασία στα χρόνια του Δημοσθένη Καλεμκερή στην τόνωση της εμπορικής αγοράς της πόλης. Οι παλιοί Τριγλιανο ί την έλεγαν Αγορά  και Πλατέα. Αμέσως με την εγκατάστα ση των προσφύγων στην περιοχή της Πλατείας, δημιουργή θηκε και αγορά. Έγινε το πρώτο παντοπωλε ίο, καφενείο, φούρνος και μαγειρείο . η  πλατεία ήταν το κέντρο και το πιο χαρακτηρι στικό σημείο του συνοικισμ ού, αργότερα η «ψυχή» της πόλης.

Εδώ βλέπουμε την πλατεία της Ραφήνας στα μέσα της δεκαετίας του '50.
Φωτογραφί α από το Αρχείο του Απόστολου Πιστικίδη (Φωτογραφία Χαΐκάλη).



8) Οι Βίλλες

 Η περιοχή από πάνω από το Λιμάνι μέχρι το Μπλε Λιμανάκι μεταξύ της θάλασσας και του προσφυγικ ού Συνοικισμ ού, ήταν δύσβατος και βραχώδης.
Είχε φρυγανώδη χαμόκλαδα, σχοίνα, πουρνάρια και γερμένα πεύκα από τους βοριάδες το χειμώνα και τα μελτέμια το καλοκαίρι .
Η περιοχή είχε αφεθεί αρχικά ως τόπος συγκέντρω σης των τοπικών ζώων και βοσκότοπο ς (πρόβατα, κατσίκια) με μισθωμένο τσοπάνη όπως γινόταν και στην Τρίγλια της Μ. Ασίας.
Το 1931-32, υπάλληλοι του Υπουργείο υ Γεωργίας ενσωμάτωσ αν την περιοχή κατά προέκταση με το υπάρχον σχέδιο πόλης του Συνοικισμ ού.
Έγινε διανομή μεταξύ υπαλλήλων του Υπουργείο υ Γεωργίας, προσφύγων και μη.
Αργότερα, τα λίγα αδιάθετα οικόπεδα δόθηκαν σε  Τριγλιανο ύς και άλλους πρόσφυγες .
Η ανοικοδόμ ηση της περιοχής άρχισε το 1934-35, πάνω από 40 βίλλες κτίστηκαν μέχρι το 1940. 
Τα σπίτια που οικοδομήθ ηκαν ήταν μονοκατοι κίες παραθερισ τικές με ιδιαίτερη αρχιτεκτο νική μορφή-βίλλες. 

9) Σανατόριο

Σανατόριο λεγόταν το εξοχικό νοσηλευτι κό ίδρυμα (Θεραπευτή ριο) όπου νοσηλεύον ταν ασθενείς με παθήσεις του θώρακα και κυρίως φυματικοί . H βάση της θεραπείας στα σανατόρια ήταν η αεροθεραπ εία, η κατάλληλη δίαιτα (υπερσιτισ μός) και ανάπαυση, πριν να ανακαλυφθ ούν και να χρησιμοπο ιηθούν τα αντιφυματ ικά φάρμακα.
Τα σανατόρια άρχισαν να λειτουργο ύν από την Ελβετία. To σανατόριο της Νταού Πεντέλης Ραφήνας ανοικοδομ ήθηκε το 1932 για τους Δημοσίους υπαλλήλου ς.
Το σανατόριο έγινε μέσα στη καταπληκτ ική δασώδη περιοχή της Νταού Πεντέλης, βόρεια της Διασταύρω σης.
Η όλη έκταση του κτήματος  είναι γύρω στα 460 στρέμματα . Το συγκρότημ α  αποτελείτ ο κυρίως  από ένα τριώροφο κτίριο (θεραπευτή ριο), ξενώνες (για γιατρούς,  νοσηλευτι κό προσωπικό,  διοικητικ ό προσωπικό και  των τεχνικών υπηρεσιών),διοικητήριο, μηχανοστά σιο, κτίριο τεχνικών υπηρεσιών κ.α..
Τότε η Πεντέλη είχε η αποκτήσει πολλά σανατόρια . Χιλιάδες άνθρωποι νοσηλεύτη καν στα σανατόρια της Πεντέλης.
Το κλίμα της Πεντέλης που είναι ιδιαίτερα ξηρό, θεωρούντα ν εξαιρετικ ά υγιεινό και κατάλληλο για τη θεραπεία της φυματίωση ς.
Στα ρεμπέτικα τραγούδια αναφέρετα ι η  πευκόφυτη Πεντέλη ως τόπος διαβίωσης και θεραπείας των φυματικών .

10)  Παραθερισ τικός χαρακτήρα ς

Η Ραφήνα αρχίζει να αποκτά παραθερισ τικό χαρακτήρα από τα χρόνια του Δημοσθένη Καλεμκερή .
Οι παραθερισ τές θα αποτελέσο υν αναπόσπασ το κομμάτι της πόλης.
Οι παραθερισ τές έμεναν σε δωμάτια του σπιτιού που τους παραχωρού σαν οι Ραφηνιώτε ς έναντι κάποιoυ ενοικίου.
Ήταν πολύ σημαντικό ς πόρος για το ισχνό εισόδημα των προσφύγων εκείνα τα χρόνια.

Η παραλία της Ραφήνας

Αμμουδιά λέγεται η παραλία που είναι γεμάτη άμμο, ένας αμμότοπος . Στα αρχικά στάδια  της οικοδόμησ ης του Συνοικισμ ού γινόταν αμμοληψία, η οποία στα μετέπειτα σταμάτησε και απαγορεύθ ηκε.
Οι κάτοικοι την έλεγαν «Πλαζ», όρος που προέρχετα ι από τη γαλλική λέξη plage.
Η Αμμουδιά της Ραφήνας έχει ψιλή άμμο και βοτσαλάκι α εκεί που «σκάει» το κύμα. Ένα θείο-δώρο για την περιοχή.
Είναι  δίπλα στο κέντρο και στο Λιμάνι και έχει μήκος 700-800 μέτρα περίπου
Εκείνα τα χρόνια είχε μεγάλη αίγλη,  την οποία έχασε προοδευτι κά καθώς μεγάλωνε το Λιμάνι.
Παλιότερα μάζευε χιλιάδες επισκέπτε ς που χαίρονταν τη θάλασσα όλο το καλοκαίρι .

«Βίρα κρόκο» 

Στην αμμουδιά της Ραφήνας οι πεζότρατε ς έριχναν το δίχτυ και 4-5 ψαράδες, τρατάρηδε ς από κάθε πάντα τραβούσαν «κρόκο», τη σακούλα, το πίσω μέρος του διχτιού της τράτας γεμάτη κάθε λογιών ψάρια. Στην αμμουδιά είχε μια πηγή με γλυκό νερό δίπλα στη θάλασσα.
Από τότε που βγήκαν οι μηχανότρα τες χάθηκε ο γραφικός ήχος  «βίρα κρόκο»  από την αμμουδιά της Ραφήνας.

11)Τα αμπέλια, η ρητινοσυλ λογή, η «Ρετσίνα»

Στα Ραφήνα τα περισσότε ρα αμπέλια παρήγαγαν σταφύλια σαββατιαν ά. Η ποικιλία αυτή των σταφυλιών της πεδιάδας των Μεσογείων και της Ραφήνας  έκανε την χιλιοτραγ ουδισμένη ρετσίνα. Μέχρι το 1923 τα αμπέλια εκτείνοντ αν από την παραλία μέχρι την Βελανιδιά, γύρω από το Μεγάλο Ρέμα, στη μικρή και επιμήκη πεδιάδα.  Τα αμπέλια ονομάζοντ αν ανάλογα με τα κλήματα και το είδος των σταφυλιών που παρήγαγαν . Τα πιο κοντά στη θάλασσα ήταν σταφίδες, μετά τα μαύρα και τέλος τα σαββατιαν ά. Τα μαύρα ήταν προς την πλευρά του δάσους. Στα «Μαύρα αμπέλια» είχε κλήματα που παρήγαγαν μαύρα σταφύλια. Οι Τριγλιανο ί πρόσφυγες γνώριζαν από αμπέλια και συνέχισαν την παράδοση των Μεσογείων . Άρχισαν να φυτεύουν αμπέλια σαββατιαν ά.
Το σαββατιαν ό κάνει διαφανές ανοιχτοκί τρινο κρασί, αρωματικό με ισορροπημ ένη γεύση. Είναι το οινικό χρυσάφι της Αττικής γης.
Εκτός από τα σαββατιαν ά στη Ραφήνα οι Τριγλιανο ί πρόσφυγες έβαλαν και κλήματα αμπελιού που έκαναν τα επιτραπέζ ια ροδίτες, σταφίδα, κέρινα, μαύρα και αυγουλάτα .
Στα μαύρα σταφύλια έκαναν μούστο που το ανακάτευα ν με το μούστο των σαββατιαν ών και γινόταν το «κοκκινέλι”.
 Στις αρχές του 20ου αιώνα, όλη σχεδόν η επιφάνεια της Ραφήνας ήταν σκεπασμέν η από πεύκα. Ακόμα, υπάρχουν πεύκα στον περιαστικ ό  και αστικό ιστό της πόλης. Προϊόν του πεύκου από τον κορμό του είναι το ρετσίνι που χρησιμοπο ιείται για το παραδοσια κό κρασί των Μεσογείων .
Από τα πεύκα η συλλογή της  ρητίνης γινόταν με πελέκηση και αποφλοίωσ η ,η οποία άρχιζε συνήθως από τη βάση του πεύκου και προς τα πάνω στον κορμό όσο μπορούσε  να φθάσει ο ρετσινιάρ ης, το ρετσίνι έτρεχε σε μεταλλικά δοχεία στερεωμέν α βάση του η ρητίνευση στη Ραφήνα διαρκούσε από την άνοιξη μέχρι το τέλος του φθινόπωρο υ.
Η συλλογή της ρητίνης γινόταν με πλειοδοτι κή δημοπρασί α από την Κοινότητα . Πλειοδοτο ύσαν συνήθως ρητινοσυλ λέκτες Σπαταναίο ι.
Η ρητινοσυλ λογή από τα πεύκα της Ραφήνας σταμάτησε γύρω στα 1960.

Στην Ραφήνα υπάρχει οδός αφιερωμέν η στον Δημοσθένη τον Καλεμκερή .

Στάθης Δημητρακό ς

Πηγές:
1) Θανάσης Πιστικίδη ς, «Ραφήνα, Ριζώματα, Βιώματα, Παθήματα, Αληθινές Ιστορίες», Ραφήνα 1985.
2) Γεώργιος Κουζάς, φιλόλογος, Υποψ. Δρ. Λαογραφία ς, «Όψεις της καθημεριν ής ζωής στη Ραφήνα του Μεσοπολέμ ου μέσα από τα πρακτικά του Συμβουλίο υ της Κοινότητα ς.
3) Γεωργία Χειρχαντέ ρη, Αρχιτέκτω ν- Μηχανικός ΑΠΘ, Υποψ. Δρ. ΕΜΠ «Το εργοστάσι ο ηλεκτρική ς ενέργειας και πάγου στη Ραφήνα (1932)» 22/6/2013, www.trigl ianoi.gr
4) Στάθης Δημητρακό ς,  «Τα Τοπωνύμια της Ραφήνας»- Παρουσίασ η- Ομιλία 19/2/21014 Δημοτική βιβλιοθήκ η Ραφήνας Πικερμίου .
5) Οργανισμό ς Λιμένος Ραφήνας, “Τα πλοία και οι Άνθρωποι- Ιστορία, Αναμνήσει ς, Χρονικά, Ραφήνα”, Ιούνιος 2015.

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal