ΤΟ ΤΕΦΤΕΡΙ ΤΟΥ ΜΠΑΚΑΛΗ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ (1879-1880)

Το τεφτέρι του ανώνυμου Τριγλιανού μπακάλη παρουσιάστηκε, αρχικά, στο βίντεο «Πολιτιστικό Ημερολόγιο» με τη Σουζάνα Καζάκα (YouTube, ) την 16 Δεκεμβρίου 2014, στο οδοιπορικό της στις παραλιακές πόλεις της θάλασσας του Μαρμαρά, δηλαδή στα Μουδανιά, τη Σιγή και την Τρίγλια. Στο 13.36'-14.29' του βίντεο η κ. Καζάκα φθάνει στο παλαιοπωλείο (τότε), που βρισκόταν στο ισόγειο κτίριο στηδεξιά πλευρά της Iskele Caddesi, κοντά στην παραλία. Η κάμερα μπαίνει στο παλαιοπωλείο και πάνω σε ένα κοινό τραπέζι με κόκκινο καρώ τραπεζομάντηλο  βιντεοσκοπεί, μαζί με άλλα αντικείμενα, βαζάκια κλπ , και το μακρόστενο τεφτέρι¨του μπακάλη και συγκεκριμένα μερικές σελίδες πελατών, όπως ο Δημητρός Μακασίκης, ο Δημητρός Εκρές και στην επόμενη σελίδα η Αννίκα Κυργιάκου (με την ορθογραφία του μπακάλη).

Σε μια άλλη έκδοση της ίδιας επίσκεψης ( ) στο παλαιοπωλείο, παρουσιάζονται σελίδες και άλλων πελατών (με την ορθογραφία του μπακάλη), όπως ο Γιάνης Μητηληνός, ο Δημητρός Μακασίκης, ο Δημητρός Εκρές και στην επόμενη σελίδα η Αννίκα Κυργιάκου, και ο Χρυσόστομος Καμήνης, μεταξύ εικόνων από το παλαιοπωλείο.

Μετά τη συγκρότηση της άτυπης ομάδας Τριγλιανών ερευνητών (2018) συζητήθηκε το θέμα του βίντεο και η πιθανότητα αξιοποίησης του τεφτεριού, αλλά διαπιστώθηκε ότι αφενός ο παλαιοπώλης της Τρίγλιας δεν επέτρεπε τη φωτογράφισή του, αφετέρου το τεφτέρι δεν περιλαμβανόταν πλέον στα εκθέματα του παλαιοπωλείου.

Για το εξαιρετικό αυτό δείγμα πολιτιστικής κληρονομιάς των προγόνων μας, κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο 2026 το ψηφιακό αρχείο από το βιβλίο που πρόκειται να εκτυπωθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, στην τουρκική, τον Ιούνιο 2026, από το Δήμο Μουδανιών, για το τεφτέρι του Τριγλιανού ανώνυμου μπακάλη, με τίτλο "Tirilyeli Rum Bakkalın Defteri 1879-1880" Bursa Belediyesi, Osak 2026.  Στο βιβλίο περιλαμβάνεται ο πρόλογος του Prof. Dr. Ismail Yaşayanlar και η αναλυτική και εξαιρετική μετάφραση όλων των σελίδων και των σημειώσεων του μπακάλη, από την Ελληνίδα Maria Ntisli, διδάκτορα Ιστορίας, που διδάσκει στο Τμήμα Νεοελληνικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο πανεπιστήμιο της Άγκυρας.



Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Prof. Dr. İsmail Yaşayanlar, το τεφτέρι κατέληξε, στη συνέχεια, στο Bursa Göç Tarihi Müzesi (Μουσείο Ιστορίας Μετανάστευσης της Προύσας), το οποίο ίδρυσε ο Prof. Dr. Yusuf Oğuzoğlu. Προσωπικά, δεν υιοθετώ την ιστορία που περιγράφει ο İsmail Yaşayanlar, δηλαδή ότι ο μπακάλης «άφησε» το τεφτέρι του σε Μουσουλμάνο φίλο του της Τρίγλιας, δεδομένου ότι 1) δεν αναφέρεται το ονοματεπώνυμο του μπακάλη και, επομένως, δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν και αν έφυγε με τα πλοία του Καβουνίδη τον Αύγουστο 1922 ή παρέμεινε στην Τρίγλια με τους λίγους Έλληνες Χριστιανούς και τους Οθωμανούς Μωαμεθανούς συμπατριώτες τους, 2) οι Τριγλιανοί Έλληνες Χριστιανοί εγκατέλειψαν τα υπάρχοντά τους στα σπίτια και τα καταστήματά τους, παίρνοντας μόνον τα απολύτως απαραίτητα μαζί τους τον Αύγουστο του 1922, 3) το τεφτέρι και τα βερεσέδια που είχε γράψει σ' αυτό δεν είχαν καμία ιδιαίτερη αξία για τον μπακάλη που εγκατέλειπε την πατρίδα του και δεν γνώριζε αν και πότε θα επέστρεφε στην Τρίγλια και 4) το Bursa Göç Tarihi Müzesi δεν αναφέρει το συγκεκριμένο τεφτέρι στα εκθέματά του.

Υπάρχουν στο διαδίκτυο φωτογραφίες σελίδων από το τεφτέρι σε προστατευτικά πλαίσια, τα οποία επιβεβαιώνουν ότι το τεφτέρι βρέθηκε σε έκθεση/μουσείο.



Όταν ενημερωθήκαμε, τον Απρίλιο 2026, για την κυκλοφορία του ψηφιακού αρχείου από το βιβλίο που πρόκειται να εκτυπωθεί, με πρωτοβουλία του Δήμου Μουδανιών της Προύσας, εντυπωσιάστηκα από την εξαιρετική εργασία της Maria Ntisli, επέλεξα τη σελίδα 12 του τεφτεριού, στην οποία αναγράφεται, ως πελάτης, ο Παναγιωτάκης Τζάπαρης, παππούς του μεγάλου ευεργέτη της Τρίγλιας Ιωάννη Σάπαρη, και έγραψα το πρώτο άρθρο μου στο forum για το τεφτέρι (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=2487.0 ). Τριγλιανοί απόγονοι πρόσθεσαν σχόλια, στην ανάρτηση στο facebook, αναφέροντας ότι είχαν επισκεφθεί το παλαιοπωλείο στην παλιά Τρίγλια (σήμερα Tirilye) και είχαν ξεφυλλίσει τις σελίδες του τεφτεριού, αναζητώντας συγγενείς τους.

Από τη μελέτη και την επεξεργασία των σελίδων του περίφημου «τεφτεριού» του ανώνυμου μπακάλη της Τρίγλιας, με βάση την (επικείμενη) εκτύπωση του Δήμου Μουδανιών τον Ιούνιο 2026, στην τουρκική γλώσσα, προκύπτουν πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία και συμπεράσματα. Επικοινώνησα με την Maria Ntisli, υπέδειξα τα λάθη που εντόπισα στην εργασία της και με ικανοποίηση έλαβα την απάντησή της ότι τα αποδέχθηκε και διόρθωσε αντίστοιχα το κείμενό της. Στη συνέχεια, με τα άλλα δύο μέλη της ομάδας των τριών Τριγλιανών ερευνητών (Γ. Αποστολάτος, Ε. Μυτιληναίου και Β. Σακελλαρίδης) επεξεργασθήκαμεε το κείμενο του İsmail Yaşayanlar και του διαβιβάσμε τις παρατηρήσεις μας (ιστορικές και άλλες) την 15/5/26. Με ικανοποίηση λάβαμε την απάντησή του (31/5/2026) στην οποία επισημαίνει ότι οι προτάσεις μας αφορούν σε πολύ σημαντικά σημεία και θα κάνει τις σχετικές διορθώσεις στο κείμενό του.

Η πρώτη παρατήρησή μου στο υπό έκδοση βιβλίο είναι ότι η αναγραφόμενη χρονική περίοδος του τεφτεριού (1879-1880) είναι εσφαλμένη, αφού υπάρχουν 3 σελίδες με ημερομηνίες του 1878 και συγκεκριμένα στις σελίδες 14, 24 και 35.  Ειδικότερα, σε 43 σελίδες, από το σύνολο των 176, έχει προσθέσει ημερομηνία, και σε τρεις απ' αυτές έχει ημερομηνίες του 1878, που σημαίνει ότι εσφαλμένα έχει επικρατήσει η άποψη ότι το τεφτέρι αφορά στην περίοδο 1879-1880. Επισυνάπτεται η σελ 24, στην οποία ο μπακάλης αναγράφει «Έτος 1978 Νοεμβρίου 9» και το όνομα του πελάτη "Δημήτριος σαλιάρι". Η 2η παρατήρηση αφορά στην εσφαλμένη αναγραφή της ονομασίας "Tirilye", αφού η κωμόπολη λεγόταν "Τρίγλια" την εποχή εκείνη και η σωστή ονομασία πρέπει να είναι είτε "Τρίγλια (Tirilye)" είτε "Triglia (Tirilye)".



Για τη διαχείριση αυτού του πολύτιμου υλικού, κατέγραψα σε ψηφιακό αρχείο (excel) τα βασικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στο τεφτέρι, όπως 1) τα ονόματα των πελατών ανά σελίδα, 2) την ημερομηνία (σε όσες σελίδες αναγράφεται), 3) τις παρατηρήσεις, 4) τη συσχέτιση της σελίδας και του πελάτη με την έκφραση "από άλλο τεφτέρι", 5) τη συσχέτιση του πελάτη με το έργο μας «Τα Γενεαλογικά Δένδρα της Τρίγλιας Βιθυνίας», 6) την αναφορά του ίδιου πελάτη σε άλλες σελίδες και άλλες χρήσιμες πληροφορίες.
Εξετάζοντας το τεφτέρι, διαπιστώνουμε ότι έχει συνολικά 176 σελίδες, από τις οποίες οι περισσότερες έχουν διατηρηθεί στην πάροδο των 148 ετών και διαβάζονται, ενώ σε λίγες έχουν καταστραφεί τμήματά τους και σε μια (153) δεν διαβάζεται το όνομα του 1ου πελάτη και μερικά από τα προϊόντα που αγόρασε.
Στις περισσότερες σελίδες (136) έχει καταχωρηθεί ένας πελάτης σε κάθε σελίδα και τα είδη και προϊόντα που αγόρασε βερεσέ, ενώ στις υπόλοιπες (40) έχουν καταχωρηθεί 2 ή 3 ή και 4 πελάτες με τα βερεσέδια τους.

Πολλές σελίδες αφορούν στον ίδιο πελάτη και αυτό σημαίνει ότι, όταν γέμιζε μια σελίδα, άρχιζε νέα με το όνομα του ίδιου πελάτη, στη συνέχεια σελίδας άλλου πελάτη. Φαίνεται ότι αυτοί ήταν οι τακτικοί του πελάτες και, μεταξύ αυτών, ο Γιάννης Μυτιληνιός έχει το ρεκόρ με την αναφορά του σε δέκα οκτώ (18) σελίδες, ακολουθεί ο Δημήτρης ή Δημητρός Μακασίκης σε εννέα (9) σελίδες, Ο Βασιλάκης Διαμαντάκης, που τον χαρακτηρίζει «γείτονα» σε επτά (7) σελίδες, ο Αποστόλης Μυλωνάς σε έξι (6) σελίδες και ακολουθούν άλλοι σε λιγότερες.

Σε πολλούς πελάτες αρχίζει την περιγραφή των προϊόντων με την έκφραση «από τεφτέρι», που σημαίνει ότι είχε και παλαιότερο τεφτέρι με βερεσέδια και σε μια περίπτωση γράφει «από μεγάλο τεφτέρι», με ότι αυτό σημαίνει.

Οι πελάτες του ήταν κυρίως Έλληνες Χριστιανοί και καταγράφονται συνολικά 144 διαφορετικοί πελάτες, από τους οποίους αρκετοί (16) Μουσουλμάνοι, ένας που καταγράφεται ως «Αρμένης» (στην 156), ο Κωστής Παπαθανάσης (στην 14) και ο Καραγιαννάκης Δημήτρης (στην 158) από το Γιαλί Τσιφλίκι και ο Süleyman από το Avcılar. Από την εξαιρετική, αναλυτική και λεπτομερή εργασία της Maria Ntisli προέκυψαν και άλλα ονόματα πελατών, που αναγράφονται στα προϊόντα που χρεώθηκαν στον πελάτη, τα οποία αντιστοιχούν είτε σε παραλήπτες των προϊόντων, είτε σε οφειλές του μπακάλη, είτε σε μεροκάματα εργασίας του πελάτη, είτε σε άλλους λόγους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλές περιπτώσεις πελατών καταγράφει είτε το όνομα είτε τη σχέση  (γυναίκα, παιδί, φίλος κλπ) του ατόμου που παρέλαβε το προϊόν, για λογαριασμό του πελάτη, ενώ σε άλλες περιπτώσεις καταγράφει και το επάγγελμα του πελάτη (μουλάς, χασάπης κλπ).
Υπάρχουν αναφορές με τους όρους «μετρητά», «υπόλοιπο» και «προπληρωμή», που αποδεικνύουν τη χρήση του τεφτεριού ως ενός πλήρους λογιστικού βιβλίου της εποχής εκείνης.

Με βάση το γεγονός ότι οι πελάτες του πρέπει να είχαν μια ώριμη ηλικία στην περίοδο 1878-1880, για να είναι αξιόπιστοι για βερεσέ, εντοπίστηκαν και ταυτοποιήθηκαν πολλοί στο βιβλίο μας "Τα Γενεαλογικά Δένδρα της Τρίγλιας Βιθυνίας", του οποίου έχει ολοκληρωθεί η συμπλήρωση/ διόρθωση και ετοιμάζεται η επανέκδοσή του. Δεν ταυτοποιήθηκαν οι υπόλοιποι γιατί είτε δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να τους συνδέουν με τα άτομα/οικογένειες, για τους οποίους έχουν δημιουργηθεί δένδρα, είτε η καταγραφή τους στο τεφτέρι γίνεται με ένα όνομα ή περιγραφικά, όπως πχ Ανέστης, Κωνσταντής του Γαβριήλ, Σταυρινός, Παντός «Κουλός», Ανθή του Κωστή, Τζιντζιφύλλης Γέρος, Αλέξενα κ.α.

Συνολικά, το τεφτέρι του ανώνυμου Τριγλιανού και Έλληνα μπακάλη αποτελεί ένα σημαντικό θησαυρό πληροφοριών από την καθημερινή ζωή της Τρίγλιας Βιθυνίας, στην περίοδο 1878-1880, με την καταγραφή των πελατών του, των ειδών που διακινούνταν και αγόραζαν οι πελάτες του, την αξία των ειδών και προϊόντων και γενικά την καταναλωτική ιστορία της Τρίγλιας μας στην περίοδο του τέλους του 19ου αιώνα.

Περιμένουμε την εκτύπωση του βιβλίου από το Δήμο Μουδανιών της περιφέρειας Προύσας και έχουμε προτείνει την έκδοσή του και στην ελληνική γλώσσα.

Την Κυριακή 14 Ιουνίου (Κυριακή μετά των Αγίων Πάντων), εορτάζεται η Σύναξις των εν Τριγλεία 62 Αγίων Ομολογητών Πατέρων.


Μια σύντομη ιστορία για μερικούς από τους Αγίους.
Από τον 7ο μέχρι τον 9ο αιώνα, στην ευρύτερη περιοχή της Τρίγλιας, κτίστηκαν διάφορα μοναστήρια. Το 705-711 μ.Χ. κτίζεται η Μονή της Πελεκητής ή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, το 710 μ.Χ κτίστηκε η Μονή Χηνολάκου ή του Αγίου Στεφάνου (τώρα τζαμί), το 780 μ.Χ. η Μονή Μηδηκίου ή των Πατέρων, το 810 μ.Χ., κτίζεται η Μονή Βαθέως Ρύακος ή του Σωτήρα, ενώ η Μονή Τριγλείας τον 9ο αιώνα (Τρύφων Ευαγγελίδης, «Βρύλλειον-Τρίγλια) και Μάκης Αποστολάτος, Εκκλησίες της Τρίγλιας Βιθυνίας, 2019). Οι κάτοικοι της περιοχής, σιγά -σιγά, άρχισαν να κατοικούν γύρω από τις Μονές Τριγλείας και Χηνολάκου, που ήταν κοντά στην παραλία και να αφήνουν τη μεσόγεια εγκατάσταση τους (στη Παλαιοχώρα).

Την ίδια εποχή περίπου, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, κατά το μεγαλύτερο μέρος του 8ου και το πρώτο μισό του 9ου αιώνα, ξεσπά μια θεολογική και πολιτική διαμάχη, γνωστή με τον όρο εικονομαχία. Η διαμάχη συνδέθηκε στενά με το εξής ερώτημα: Είναι ή όχι η λατρεία των εικόνων σύμφωνη με την χριστιανική παράδοση. Η Εικονομαχία διαίρεσε τους κατοίκους της αυτοκρατορίας σε Εικονομάχους και Εικονολάτρες.
Κατά τη διάρκεια της εικονομαχίας (Εικονομαχία - Βικιπαίδεια), τα μοναστήρια του Ολύμπου της Προύσας και εκείνα γύρω από την Τρίγλια, αποτέλεσαν τόπο καταφυγής μοναχών που συνέχιζαν να πιστεύουν στις εικόνες και ήταν πρόθυμοι να πεθάνουν γι' αυτή τη πίστη.
Οι μονές αυτές ανέδειξαν 62 Αγίους και Οσίους, όπως αποδεικνύεται από την έρευνα, σε εκκλησιαστικά κείμενα, του ιερομόναχου Θεοδοσίου Μικραγιαννανίτου και παρουσιάστηκε στην ομιλία του με τίτλο «Η Τρίγλια δια μέσου των αιώνων» (Η Τρίγλια δια μέσου των αιώνων – Βιβλία Τριγλιανών).

Η Μονή της Πελεκητής και μόνο, έχει δώσει 42 Αγίους και Οσίους. Η ιστορία τους περιγράφεται ως εξής: Με τη δικαιολογία ότι είναι εικονολάτρες, τη Μ. Πέμπτη του 766, εισέρχεται στο μοναστήρι ο εικονομάχος στρατηγός Μιχαήλ Λαχανοδράκων. Συλαμβάνει τον ηγούμενο όσιο Θεοστήρικτο τον Ομολογητή, και 38 μοναχούς, τους πιο μορφωμένους.
Τον όσιο Θεοστήρικτο τον οδήγησε στη φυλακή του πραιτωρίου στη Κωνσταντινούπολη, όπου τον βασανίστηκε ανηλεώς, αλλά δεν πέθανε.
Τους 38 μοναχούς στους οδήγησε πεζούς στην Έφεσο, όπου τους έκλεισε σε ένα λουτρό. Κύλισε βράχους και άφησε να πεθάνουν όλοι.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΈΛΕΥΣΗΣ
Ο Πρόεδρος και τα μέλη του Δ.Σ. του Α.Ο. Τρίγλιας Ραφήνας καλούν τα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου σε ανοιχτή Γενική Συνέλευση με θέματα:
1) Απολογισμός περσινής αγωνιστικής χρονιάς
2) Συζήτηση για το αύριο του συλλόγου
Η Γενική Συνέλευση θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 25 Μαΐου και ώρα 18.00 στα Γραφεία του Συλλόγου μας, Δημοτικό Γήπεδο Ραφήνας.

                            3/5/26  Α.Ο ΑΤΛΑΝΤΙΣ-ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ 2-0

                            ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Α'ΕΠΣΑΝΑ 2025-2026

                            Η ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ  2026 - 2027
                            ΘΑ ΑΓΩΝΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ Β'ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ,
                            ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ... ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ.
                         

           
                          ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ Α'ΕΠΣΑΝΑ 30η ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ

                        Α.Ο ΑΤΛΑΝΤΙΣ ΑΝΘΟΥΣΑΣ-ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ

                              ΚΥΡΙΑΚΗ 3/5/26 ΩΡΑ 5 Μ.Μ.

                          ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΓΗΠΕΔΟ ΑΡΤΕΜΙΔΑΣ(ΛΟΥΤΣΑ)

                  26/4/26 ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ- Α.Ο ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ 2-3

Πολύ καλή περιγραφή και του φετινού προσκυνήματος στην αγαπημένη μας Τρίγλια, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Στη φωτογραφία από την πορεία στο ντερέ και την προβλήτα, για τον Αγιασμό των Υδάτων, διακρίνεται και η μια από τις δύο αδελφές Τριγλιανές Αμερικανίδες (Rene Dentiste - απόγονος Οδοντίδου) που ταξίδεψαν από τις ΗΠΑ, ειδικά γι' αυτή την ημέρα.

Ο δήμος Μουδανιών Προύσας, κυκλοφόρησε πρόσφατα (Ιανουάριος 2026) ένα βιβλίο με βασικό θέμα το "Τεφτέρι" του Έλληνα Τριγλιανού μπακάλη (1879-1880), που βρέθηκε στην Τρίγλια.

Στον μεταφρασμένο από την τουρκική πρόλογο του İsmail Yaşayanlar, Prof. Dr., αναφέρεται ότι:

"Αυτό το βιβλίο είναι το πιστωτικό βιβλίο που τηρούσε ο ίδιος Έλληνας μπακάλης από την Tirilye, του οποίου το όνομα δυστυχώς δεν γνωρίζουμε, για ένα χρόνο μεταξύ 1879-1880. Το βιβλίο έμεινε στον Ercan Kaya, φίλο του Έλληνα μπακάλη που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Tirilye κατά την ανταλλαγή πληθυσμών. Αφού φύλαξε αυτό το βιβλίο για πολλά χρόνια, ο Kaya το εμπιστεύτηκε στον αείμνηστο καθηγητή μου, Prof. Dr. Yusuf Oğuzoğlu, ο οποίος επισκεπτόταν συχνά την πόλη και είχε καλές σχέσεις ο ίδιος με κατοίκους της Tirilye, και το 2014 το δώρισε στο Bursa Göç Tarihi Müzesi (Μουσείο Ιστορίας Μετανάστευσης Προύσας), το οποίο ίδρυσε και ο ίδιος".

Σημειώνεται ότι, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο οι Τούρκοι περιγράφουν τον Μεγάλο Διωγμό του 1922, είναι αυτονόητο ότι ο ανώνυμος Έλληνας Τριγλιανός μπακάλης (και υπήρχαν αρκετοί) εγκατέλειψε μαζί με τα υπάρχοντά του και το τεφτέρι, είτε στο μπακάλικο είτε στο σπίτι του, και το βρήκε ο έποικος Μουσουλμάνος, που ορίστηκε από την τουρκική διοίκηση, να πάρει το συγκεκριμένο ακίνητο.

Στο τμήμα του βιβλίου, που περιγράφεται το "Τεφτέρι", υπάρχει η φωτογραφία κάθε σελίδας και ακολουθεί σελίδα με την περιγραφή αφενός τού πελάτη ή των πελατών του μπακάλη, αφετέρου τα αντικείμενα που αγόρασε ο πελάτης και την αξία τους.

Η μεγάλη πλειοψηφία των πελατών ήταν Έλληνες Χριστιανοί, αλλά και λίγοι Μουσουλμάνοι. Στις πολλές σελίδες του τεφτεριού αναφέρονται μερικοί πελάτες αρκετές φορές, που σημαίνει ότι ήταν τακτικοί και ψώνιζαν αποκλειστικά από το μαγαζί του.

Έχω μεταφέρει σε ψηφιακή μορφή (excel) όλο το υλικό από το "Τεφτέρι" και παραθέτω, ως τυπικό παράδειγμα, τη σελίδα 12, στην οποία έχει καταχωρηθεί ο "Πανηοτάκις Τζάπαρις" (σύμφωνα με την ορθογραφία του μπακάλη). Ο συγκεκριμένος πελάτης ήταν ο Παναγιωτάκης Τζάπαρης, πατέρας των Ιουστίνου και Απόστολου Τσάπαρη ή Σάπαρη και παππούς του γνωστού μας Ευεργέτη Ιωάννη Σάπαρη, όπως αναφέρεται στο αντίστοιχο γενεαλογικό δένδρο στον τόμο «Τα Γενεαλογικά Δένδρα της Τρίγλιας Βιθυνίας».


Ο Τριγλιανός μπακάλης έχει καταχωρήσει σε μερικές σελίδες τις σχέσεις του με τον τακτικό πελάτη «Διαμαντάκη γείτονα» και στη σελίδα 12, αρχικά, το θέμα με  τις ελιές που παίρνει ο Γιάννης Διαμαντάκης και το λάδι που παίρνει ο ίδιος ο μπακάλης από αυτόν. Στη συνέχεια και στην ίδια σελίδα  έχει καταχωρήσει τις αγορές που έκανε ο "Πανηοτάκις Τζάπαρις":

10   ψωμιά 2
5   ψωμί 1   
5   ψωμί 1
1   ρούμι
1   ρούμι

                           
                            ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ Α' ΕΠΣΑΝΑ 2025-2026

                         ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ - Α.Ο ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ

                           ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΓΗΠΕΔΟ ΡΑΦΗΝΑΣ

                          ΚΥΡΙΑΚΗ 26/4/26,ΩΡΑ 5 Μ.Μ.

               
                   18/4/26 ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΑΤΩ ΑΧΑΡΝΩΝ -ΤΡΙΓΛΙΑ ΡΑΦΗΝΑΣ 1-2