ΕΠΩΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΨΑΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΨΑΡΕΜΑ (Πισσινής, Τσάπαρης, Χάμψης)

[Στάθης Δημητρακός]

ΕΠΩΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΨΑΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΨΑΡΕΜΑ     

Επαγγελματικά  επώνυμα των Τριγλιανών  προερχόμενα από τα ψάρια και το ψάρεμα

Πισσινής: Προσπαθώντας να ετυμολογήσουμε το Τριγλιανό επώνυμο Πισσινής  καταλήξαμε, από την βιβλιογραφία, στην πιο πιθανή εκδοχή ότι προέρχεται  από το ιταλικό pissina ή piscina=ιχθυοτροφείο ή και το λατινικό piscis=ψάρι συνεπώς, Πισσινής=ιχθυοτρόφος ή ψαράς .
Ίσως ο Πισσινής έστηνε ιχθυοπαγίδες με καλαμωτή, όπου τα ψάρια εισχωρούσαν στο χώρο και ήταν δύσκολο να βρουν έξοδο. Εκεί κλεισμένα τρέφονταν για να ψαρευτούν στον κατάλληλο χώρο.

Τσάπαρης ή Σάπαρης: Όλοι οι παλιοί Τριγλιανοί αναφερόμενοι στον Τριγλιανό Μαικήνα Ιωάννη Σάπαρη, έμπορο στο Βουκουρέστι και ευεργέτη της Τρίγλιας, τον έλεγαν και τον έγραφαν πιο συχνά  Τσάπαρη. Το επώνυμο ίσως να προέρχεται, κατά μια εκδοχή, από το τσαπαρί, αλιευτικό εργαλείο (τουρκική λέξη capari, τσαπαρί), είδος πετονιάς με πολλά αγκίστρια που ψαρεύονται μ' αυτό μετανα-στευτικά ψάρια επιφανείας (αφρόψαρα). Το τσαπαρί είναι γνωστό από τα Βυζαντινά χρόνια , χρησιμοποιήθηκε στα περάσματα των ψαριών με το όνομα πολυάγκιστρο.

Χάμψης: Το Τριγλιανό επώνυμο που προέρχεται από την τούρκικη λέξη hamsi, χαμψί. Το χαμψί ήταν ένα είδος αφρόψαρου στην Προποντίδα που έμοιαζε με το γαύρο και ήταν λίγο πιο ψιλό από την σαρδέλα.  Το πάστωναν  και το έλεγαν αντζούγα. Το έκαναν και πίτα με αλεύρι. Πολύ πιθανόν ο Χάμψης να πάστωνε χαμψιά (αντζούγιες).

Ο τίτλος όλης της παραπάνω εργασίας είναι:
ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑ- ΨΑΡΙΑ& ΨΑΡΑΔΕΣ
        ΤΡΙΓΛΗ –ΤΡΙΓΛΙΑΝΟΙ ΨΑΡΑΔΕΣ

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός

ΠΗΓΕΣ: 1. Όλοι οι προαναφερθέντες Τριγλιανοί συγγραφείς με αντίστοιχα κείμενά τους.
2. Απαγγελίες τραγουδιών από Τριγλιανούς που προαναφέραμε.
3. Πληροφορίες Χρήστος Αρχ. Δημητρακός (Τρίγλια 1912- Ραφήνα 2002)
4. «Τριγλιανά Νέα», Εφημερίδα των Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη. 
5. «Τρίγλια Βιθυνίας», Θανάση Πιστικίδη, Ραφήνα Οκτώβρης 1983.
6.«Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδος», Αποστόλου Ηρ.Τσίτερ, Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 1979
7. Μια Χαμένη πατρίδα στην Μ.Ασία, Η Τρίγλια της Βιθυνίας, Σταυρέλλης Γ.Σταυρίδης. «Ιστορία Εικονογραφημένη» τεύχος 107, σελ. 82-83, Mάιος 1977.
8. «Τα τοπωνύμια της Τρίγλιας Βιθυνίας», Γλωσσική Μελέτη, Παπαδοπούλου Ελένη, Αθήνα 1996.
9 «Γεωγραφία της Μ.Ασίας», Παντ.M. Κοντογιάννης, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 1921.
10.«Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920», Κ.Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.
11. «Κίος 1912-1922, Αναμνήσεις ενός Μικρασιάτη»,  Βασίλη Κουλίγκα, Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα- Γιάννινα 1988.
12.«Προκόννησος-Παλάτια-Νέα Παλάτια», Θεόδωρος Ευστρ. Ηλιάδης, Κοινότητα Νέων Παλατίων 2001.
13.« Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης» Δημήτρης Τομπαΐδης, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1990
14.Γλωσσάρι της Τρίγλιας, Στάθης Δημητρακός, Ηρώ Πιστικού- Παπαγεωργίου, Ηρακλής Ψάλτης «Τριγλιανά Νέα» (συνέχειες).
15.Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη).
16.«Ετυμολογικό λεξικό της κοινής νεοελληνικής» Ν. Π. Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη,  Θεσσαλονίκη 1995
17. «Ελληνικό λεξικό»  Τεγόπουλος – Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993 
18.Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική Γλώσσα, Ηλία Ι.Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα. 
19.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία»
20.Εγκυκλοπαίδεια «Δομή»