Χαιρετισμοί-Επιφωνήσεις-Ευχές-Κατάρες στην Παλιά Τρίγλια

[Στάθης Δημητρακός]

          XΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΦΩNΗΣΕΙΣ - ΕΥΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΕΣ,  ΣΤΗΝ  ΠΑΛΙΑ ΤΡΙΓΛΙΑ


Επιμέλεια -Συλλογή: Στάθη Δημητρακού


Χαιρετισμός: είναι τυποποιημένα λόγια με τα οποία εκδηλώνεται φιλία, αγάπη, συμπάθεια, σεβασμός κ.α., όταν συναντάμε ένα γνωστό πρόσωπο (συγχωριανό κ.ά).

Επιφώνηση: είναι η αναφώνηση, η κραυγή δηλ. πως φωνάζουμε κάποιον.

Ευχή: είναι λόγια με τα οποία εκφράζεται η επιθυμία να συμβεί σε κάποιο πρόσωπο
κάτι καλό, συχνά με την επίκληση θεϊκών ή άλλων υπερφυσικών δυνάμεων.

Κατάρα: είναι λόγια με τα οποία εκφράζεται η επιθυμία να πραγματοποιηθεί ή να συμβεί σε κάποιο πρόσωπο κάτι κακό ή επίκληση θεϊκών ή άλλων υπερφυσικών δυνάμεων για να βλάψουν και να καταστρέψουν κάποιο μισητό πρόσωπο.


   

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

   Διαβίβαση χαιρετισμών: Δώσε τα δέοντα
                     Προσκυνήματα στους δικούς σας.

   Υποδοχή: Ω! καλώς τονα.
                Σαν ντα  χιόνια.

   Αποχαιρετισμός: Άντε, ώρα καλή.
                   Στο καλό
                   Kαλό κατευόδιο.

   

ΕΠΙΦΩΝΗΣΕΙΣ

   Προς άνδρες: Μπρε
   Προς θείο και άνδρες ηλικιωμένους: Μπάρμπα.
   Προς γυναίκες: Μαρή, Μαρή κόρη, Καλέ.
   Προς θεία : Άμνια (άμια).

             

ΕΥΧΕΣ  

   Προς αρραβωνιασμένο: Καλά στέφανα, η ώρα η καλή.
   Προς νεόνυμφους: Να ζήσετε, Πολύχρονοι, Στερεωμένοι,   Τέλη αγαθά
   Προς κουμπάρο: Παντάξιος.
   Προς έγκυο: Καλή λευτεριά.
   Επί γεννήσεως παιδιού προς του γονείς: Να σας ζήσει, να το χαίρεστε, να'στε γεροί να το μεγαλώσετε.
   Για το νεοβαπτισμένο: Καλοφωτισμένο
   Υποδοχή παιδιού από το σχολείο: Καλώς τόνε, σκολειό μυρίζεις.
   Επί αφίξεως συγγενούς: Καλώς τα δέχθηκες, καλοδεχούμενος.
   Επί προπόσεως: Στην υγειά σας.
   Προς τεχνίτη για την παράδοση εργασίας : Γεια στα χέρια σου, σε καλή μεριά.
   Προς ευεργέτη: Καλό να 'χεις, από το Θεό να το βρεις.
   Για το καλό λόγο: Γεια στο στόμα σου, απέ το στόμα σου και στου Θεού τ' αυτί.
   Επί αποθανόντος : Ζωή σε λόγου σας, Να ζήσετε να τον θυμόσαστε, Άλλο κακό να μη δείτε,
   Α πάρετε τα χρόνια του, Θεός σχωρέστονα
   Προς ηλικιωμένους: Καλά υστερνά.
   Επί συγκομιδής προϊόντων: Καλά μπερεκέτια, μπερεκετλίδικα.
   Επί νέου σπιτιού, καταστήματος κ.τ.λ.: Καλορίζικο.
   Επί επιδοκιμασίας ή παρακλήσεως : Να αγιάσουν τα κόκαλα του πατέρα σου, να αγιάσουν τα πεθαμένα σου,
                                                                            Χώμα να πιάνεις χρυσάφι (ή μάλαμα) να γίνεται.
   Προς κουρευθέντα: Με τις υγείες σου.
   Αναγγελία θανάτου : Μας άφησε, συγχωρέθηκε, γλίτωσε.
           Επί παράδοσης καινούργιας φορεσιάς : "και γαμπριάτικα" αν ήταν ανύπαντρος, ή "αυτά παλιά και    άλλα καινούργια" αν ήταν παντρεμένος .

                     

           

KATΑΡΕΣ

   Να μη σώσεις.
   Να μη φτάσεις.
   Να πλαντάξεις.
   Σκατά στο μεζάρι σου.
   Να μη ποτάξεις. (αποκτήσεις).
   Να σε πάρει και να σε σηκώσει.
   Χαΐρι και προκοπή να μη δεις.
   Που να σε πάρει και να σ' αλέσει ο μύλος.
   Φωτιά να σε κάψει, Φωτιόκαυτη.
   Να πας στον αγύριστο.
   Απέ τα παιδιά σου να το βρεις.
   Να κουλαθεί (να κοπεί ) το χέρι σου.
   Στον κόρακα., Αϊ στον κόρακα.
   Κακό ψόφο να ΄χεις.
   Να σέρνεσαι.
   Να φας το κεφάλι σου.
   Πανούκλα να σε φάει.
   Κακό χρόνο να 'χεις.
   Την τύφλα μες στα μάτια σου.
   Σκύλοι να σε τραβάνε και μαύροι.
   Στα ανάθεμα και στην πικρή.
   Νταμπλάς να σε κατέβει.
   Που να σε πάνε τέσσερεις
   Που να σε πει ο παπάς σ' αυτί και ο διάκος στο κεφάλι.
   Που να φέξεις.

________________________________________
  Δημοσιεύθηκαν στα «Τριγλιανά Νέα», Εφημερίδα του Συλλόγου των Απανταχού Τριγλιανών, αριθμός φύλλου 118, Μάιος-Αύγουστος 2007.