ΚΕΧΑΓΙΑΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΚΕΧΑΓΙΑΣ

To επάγγελμα του κεχαγιά, προέρχεται από την τούρκικη λέξη kahya που αρχικά σήμαινε τον αξιωματούχο του Οθωμανικού κράτους.
 H λέξη απαντάται στην βιβλιογραφία με πολλές σημασίες: του επιμελητή, φροντιστή, οικονόμου, επιστάτη, επίτροπου, αντιπρόσωπου, διαχειριστή.    
Κατά τόπους η λέξη προσέλαβε και άλλες σημασίες. Στη Θράκη κεχαγιάς λεγόταν ο κλητήρας της Δημογεροντίας, ο διαλαλών τις αποφάσεις αυτής ή ο αρχιποιμένας,  ο όποιος φρόντιζε για την διατροφή των άλλων ποιμένων του συνεταιρισμού και την διάθεση των προϊόντων. Στην Μάνη λεγόταν  κεχαγιάς ο μεταξύ συνεταιρισθέντων ποιμένων τυροκόμος της εβδομάδος κλπ.  
Στην Τρίγλια, κεχαγιά ονόμαζαν κάποιον που ήταν σε μια δουλειά προϊστάμενος, επιμελητής, οικονόμος, φροντιστής, επιστάτης κ.α.

■ "...Ο νοικοκύρης έβαζε έναν που τον λέγανε κεχαγιά δηλαδή αρχιεργάτη. Αυτός θα εύρισκε τους εργάτες και γύριζε να βρει μάλιστα τους καλύτερους λισγαράδες που ήταν γεροί και δυνατοί. Έπρεπε κιόλας να ταιριάζουν γιατί δούλευαν τσιφτέ (από δυο μαζί), δηλαδή αν ήσαν λ.χ 10 εργάτες θα σχημάτιζαν 5 ζευγάρια, γι΄αυτό έπρεπε να συμφωνούν ο ένας με τον άλλον. Αν ήτο ο ένας από τους δυο πιο αδύνατος, το ζόρι έπεφτε στον δυνατό, γι΄αυτό έπρεπε να ισοδυναμούν στις δυνάμεις τους. Τώρα το αφεντικό είχε να κάνει με τον κεχαγιά,  θα πήγαινε να βρει τους εργάτες,  θα φρόντιζε για τη θροφή τους, ψωμιά, κατίκι (φαγητό), θα ΄παιρνε τον χεϊμπέ (δισάκι) κατά εντολή βέβαια του αφεντικού και θα πήγαινε στο φούρνο του Προύσαλη και θα έπαιρνε λ.χ 10 ψωμιά, μετά θα πήγαινε στο μπακάλικο του Αρμόδιου ή στου Καλπάκη και θα ΄παιρνε γαράτα (ψαριά παστά), κολιούς, παλαμίδα, λακέρτα κλπ. Θα γέμιζε και ένα γαλόνι με λάδι, θα γέμιζε με νερό δύο μεγάλες καλίτσες (στάμνες). Αυτά όλα θα τα φόρτωνε στου αφεντικού το μερκέπι (γαϊδούρι), θα έκανε καβάλα και πουρνό-πουρνό (πρωί)θα έβγαινε στο Σεργί να τους περιμένει. Γιατί αποβραδίς ήτο το ραντεβού στο Σεργί και όσοι είχαν χτηνά καλώς εστί, αν όχι βάδιζαν και με το λισγάρι στον ώμο με τα πόδια. Όταν θα πήγαιναν στο κτήμα, θα αρχινούσε η δουλειά. Ο κεχαγιάς δεν έπιανε λισγάρι, αυτός θα γύριζε πάνω κάτω και θα προσέχει τους εργάτες, ποιος δουλεύει και ποιος δεν δουλεύει για να το αναφέρει το βράδυ στο αφεντικό να τον σχολάσουν για να βάλουν άλλον στη θέση του...".

Η ελαιοδενδροκαλλιέργεια στην Παλιά Τρίγλια
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (Τρίγλια 1912- Ν. Τρίγλια  1995)
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

■ ΟΤριγλιανός Θανάσης Πιστικίδης στο άρθρο του «Τοπική Αυτοδιοίκηση» στα «Τριγλιανά Νέα», 20/8/1982, αρ. φύλλου 38 γράφει:
«...Η αγορά είχε το επιστάτη της, (τον κεχαγιά της  όπως  τον έλεγαν). Αυτός κανόνιζε τις τιμές. Το ψάρι  και το ψωμί  της προηγούμενης  ημέρας, θα πήγαιναν να πωληθούν στο μπαγιατχανά με μειωμένες τιμές , όπως τα φρούτα και τα λαχανικά. Επίσης ο κεχαγιάς κανόνιζε τις τιμές της ημέρες του παζαριού, όταν κατέβαιναν στο παζάρι διάφοροι χωρικοί, Έλληνες και Τούρκοι, να πουλήσουν από τα γύρω χωριά τα προϊόντα τους».  

Επιμέλεια:  Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1.Σταύρος Δ.Μαργαρίτης
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)
2. Θανάσης Πιστικίδης, «Τοπική Αυτοδιοίκηση»,«Τριγλιανά Νέα», 20/8/1982, αρ. φύλλου 38.
3.Δικαίος Β. Βαγιακάκος, «Ιστορία Εικονογραφημένη», Καταγωγή ονομάτων και τοπωνυμίων  (αρ τεύχους 72. )
4. Ανδρέας Καλατζάκος, «Ονόματα – Επώνυμα-Παρατσούκλια» Ελεύθερη σκέψις 2000
5.Ι.Τ Παμπούκης,«Τουρκικό λεξιλόγιο της νέας Ελληνικής», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1988.
6. Δημήτρης Τομπαΐδης, «Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1990.
7. Κ.Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, «Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920», Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.