Αποστολέας Θέμα: ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ: Ελληνίδες & οι κίονες της Μονής Βαθέως Ρύακος,"Έλληνος πατουμνιά"  (Αναγνώστηκε 1950 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 98
  • -Λάβατε: 47
  • Μηνύματα: 695
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 59
  • Φύλο: Άντρας
      ΠΑΡΑΔΟΣΕΙ Σ- ΘΡΥΛΟΙ
 
«Παραδόσεις ή θρύλοι λέγονται οι φανταστικ ές διηγήσεις που πλάθει ο λαός, με βάση τις δοξασίες του για ορισμένου ς τόπους και όντα, και που τις πιστεύει για αληθινές . (Η λέξη «παράδοση» δεν έχει εδώ την έννοια του κληρονομη μένου έθιμου, της κληρονομη νένης ιστορίας ή ερμηνείας ενός φαινομένο υ).
Η παράδοση- θρύλος διαφέρει από το παραμύθι στο ότι είναι δεμένη με τον τόπο ή τα όντα που τη θυμίζουν και αναπλάσσε ται σαν αυτοτελές επεισόδιο . Ο αφηγητής είναι ελεύθερος στη διατύπωση, αλλά δεσμευμέν ος από τη δοξασία και την κληρονομη μένη αιτιότητα των γεγονότων[…] Οι παραδόσει ς – θρύλοι του κάθε τόπου πηγάζουν από την ιστορία, τη γεωγραφία , το κλίμα και τις δεισιδαιμ ονίες του».
Δημητρίου Λουκάτου, Εισαγωγή στην Ελληνική Λαογραφία, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1977, σελ.151-152.
   
ΠΑΡΑΔΟΣΕΙ Σ-  ΘΡΥΛΟΙ  ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔ ΑΣ

Στην Παλιά Τρίλια υπήρχαν  παραδόσει ς-θρύλοι, τις οποίες ας προσπαθήσ ουμε να συλλέξουμ ε και να περιγράψο υμε.

   Παραδόσει ς – θρύλοι  για Ελληνίδες με υπερφυσικ ές δυνάμεις και γιγαντόμο ρφους  Έλληνες , που ζούσαν τον παλιό καιρό.  Τέτοιες παραδόσει ς περιγράφο νται:
1.   Ελληνίδες και οι κίονες της Μονής Βαθέως Ρύακος
2.  «Έλληνος πατουμνιά»=Η πατημασιά του Έλληνα.
Από το βιβλίο του μεγάλου Τριγλιανο ύ φιλόλογου και ιστορικού  Τρύφωνος  Ε. Ευαγγελίδ η «Βρύλλειον Τρίγλεια» σελ. 107-108,  μεταφέρου με το παρακάτω κείμενο:   
«Περί των κιόνων της Μονής του Χριστού Σωτήρος του Βαθέως Ρύακος (δυο κιόνων μονολίθων ύψους 3,11 μ. και περιφέρει ας 1,29 μ. μετά κιονοκράν ων) λέγει ο λαός ότι μετέφεραν αυτούς Ελληνίδες επι κεφαλής και εν ταις  χερσίν ηλακόντην  (1)κρατούσαι και νήθουσαι (2).
 Περί δε των Ελλήνων, αφορμήν λαβών εκ του ίχνους ανθρωπίνο υ ποδός επί βράχου τινός κατά την εις πέριξ χωρία άγουσαν οδόν ευρισκομέ νου, έπλασαν την παράδοσιν ότι είνε του «Έλληνος πατουμνιά», προσθέτον τας ότι  Έλλην (άγνωστον το όνομα) πατήσας  επί του βράχου  (εφ’ ου το ίχνος του ποδός) εγονάτισε ν εις την Μονήν του Αγίου του Θεολόγου (Πελεκητής) απεχούσης 13 χιλόμετρα και έπιεν  ύδωρ εν τη νήσω Βεσβίκω (Καλωνύμω) εν Προποντίδ ι, εις απόστασιν 18 χιλιόμ. Η παράδοσις αυτή και αλλαχού απαντώσα διαγράφει τας διαστάσει ς  του αρχαίου  Έλληνος, ον εφαντάζον το ουχί ως κοινόν τινα βροτόν(3) αλλ’ έχοντα  τα εν τη παραδόσει αναφερόμε να.  Μη και οι αρχαίοι  δεν είχον την παράδοσιν ότι: «Ταύρος υπερκύψας τον Ταϋγετον από του Ευρώτα έπιεν;»΄. Από της θέσεως ταύτης   «Μελισσόπετρας» καλουμένη ς άρχεται ορεινή χώρα μεταλλοφό ρος , χρωμίου και βόρακος[…]».


Σημειώσει ς - Σχόλια επί του κειμένου

(1)ηλακόντην= Προέρχετα ι από το αρχαίο  ηλακάτη= ρόκα.
(2) νήθουσαι= Προέρχετα ι από το αρχαίο ρήμα νήθω= γνέθω.
 (3)βροτός= κοινός  θνητός.

Τέτοια «πράματα και θάματα» που γράφει ο Τρύφων Ε. Ευαγγελίδ ης  περιγράφο νται στις «Παραδόσεις» του μεγάλου λαογράφου  Νικόλαου Γ. Πολίτη  στο κεφάλαιο με τίτλο : Έλληνες, Ανδρειωμέ νοι, Γίγαντες ( Ν. Γ.Πολίτης, Παραδόσει ς , Κεφάλαιο 6 ,σελ. 43-56, Τόμος Α). 
 Καταγράφε ται η αντίληψη ότι οι παλιοί ( οι αρχαίοι Έλληνες) ήταν αντριωμέν οι και γίγαντες  Οι παραδόσει ς αυτές αφορούν τον νεότερο ελληνισμό από το Βυζάντιο και εντεύθεν.

Ο  αείμνηστο ς Τριγλιανό ς γιατρός Απόστολος Τσίτερ στο βιβλίο «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδ ος» (σελ. 30-31) απαριθμεί τα τοπωνύμια της Τρίγλιας και μεταξύ άλλων αναφέρει:  «Η πατημασιά του Έλληνα».

Η  γλωσσολόγ ος Ελένη Παπαδοπού λου από τη Ν. Τρίγλια Χαλκιδική ς στην μελέτη  της «Τα τοπωνύμια της Τρίγλιας Βιθυνίας» αναφέρει  το τοπωνύμιο «Πατουμιά του  Έλληνα» και γράφει μεταξύ άλλων:
« Για το τοπωνύμιο συγκεντρώ θηκαν οι παρακάτω τύποι: Πατησιές του Έλληνα , Πατημασιά του Έλληνα,  Έλληνος Πατουμιά, βρέθηκε και ο τύπος  πατούνα, «το πέλμα»[..]. Παρόμοια τοπωνύμια, συναντούμ ε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, όπου η μορφολογί α του εδάφους (στη περίπτωση αυτή κάτι που μοιάζει με ίχνος ποδιού) , επιτρέπει να αναπτυχθο ύν θρύλοι, δοξασίες παραδόσει ς που αποδίδουν συνήθως την προέλευση του ίχνους είτε σε κάποιο δράκο , ξωτικό ή σε κάποιο ήρωα που ο λαός δίνει υπερφυσικ ές διαστάσει ς (π.χ Του Δράκου η Πατημασιά, Μέγα Αλεξάνδρο υ Πατημασιά, Στ’ Αλεξανδρά κη Πατ’σιά,  κ.α.). […].  Τη λέξη πατημασιά την συναντούμ ε στον ελληνικό χώρο με τους τύπους: πατουμιά, πατημασιά, πάτημα, πατουμιά , παθιά, πατέ κ.α.».   

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς

Πηγές:
 1. Δ. Λουκάτου, Εισαγωγή στην Ελληνική Λαογραφία, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1977.
2.Τρύφων Ε. Ευαγγελίδ ης «Βρύλλειον Τρίγλεια», Αθήνα 1934.
3.Νικόλαο υ Γ. Πολίτη «Παραδόσεις», εκδόσεις Γράμματα,  Τόμος Α, 1994.
4.Απόστολ ος Τσίτερ «Τρίγλια του Κιανού κόλπου», Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανώ ν Θεσσαλονι κή 1979.
5.Ελένη Παπαδοπού λου, «Τα τοπωνύμια της Τρίγλιας  Βιθυνίας» , Αθήνα 1996. 
6. Ι. Σταματάκο υ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Εκδόσεις Φοινιξ, Αθήνα 1972. 
        .

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 0
  • -Λάβατε: 78
  • Μηνύματα: 262
  • Age: 72
  • Τόπος: Πάτρα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 88
  • Φύλο: Γυναίκα
  • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
Ας εικονογρα φίσουμε λίγο τον μύθο, για να καταλάβου με πόσο ακατόρθωτ ο ήταν να μεταφερθο ύν οι κολόνες για να κτιστεί το μοναστήρι .



Η Μονή της Αγίας Σωτήρας ή Βαθέως Ρύακος, όπως φαίνεται από το Νεκροταφε ίο (απέναντι από τη Μονή των Πατέρων). Τα άσπρα κτίρια που διακρίνον ται είναι το παλιό ορνιθοτρο φείο (!). Η βαθιά ρεματιά που είναι ακριβώς μπροστά του  κυλάει ένα όμορφο κελαρυστό ποταμάκι που είναι ο Βαθύς Ρύαξ. Όταν φτάσει στο χωρίο λέγετε Ντερές, δηλαδή "πέτρινο ποτάμι" γιατί, μέσα στο χωριό, ήταν κτιστό και μεγάλο κομμάτι του ήταν σκεπαστό με μεγάλους κορμούς κυπαρισσι ών και τον χρησιμοπο ιηούσαν σαν δρόμο.