Ένα περιστατικό από τη ζωή της μητέρας μου Λουκίας Αποστολάτου

[Μάκης Αποστολάτος]

Με αφορμή την εξαιρετική εργασία των Στάθη Δημητρακού και Βασίλη Σακελλαρίδη, για τον τόπο πρώτης εγκατάστασης των Τριγλιανών προσφύγων στην Ελλάδα, μετά τον Αύγουστο 1922, ήρθε στο μυαλό μου η περιπέτεια μετεγκατάστασης στην Αθήνα της μητέρας μου Λουκίας Γεράκη και στη συνέχεια της υπόλοιπης οικογένειας του παππού μου Πολυνείκη Γεράκη, όπως προκύπτει από το πλούσιο αρχειακό υλικό που βρήκα μετά το θάνατό της.

Η οικογένεια αυτή είχε δημιουργηθεί το 1902 όταν οι Τριγλιανοί Πολυνείκης Γεράκης και Ευγενία Τσιπουρά παντρεύτηκαν και μετεγκαταστάθηκαν στο Büyük-dere, προάστειο τότε στα βόρεια της Κωνσταντινούπολης, στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου, δίπλα στα Θεραπειά, όπου τα αδέλφια της γιαγιάς μου είχαν ανοίξει επιχείρηση. Στην περίοδο 1915-1918 εκδιώχθηκαν από το Büyük-dere όλες οι χριστιανικές οικογένειες και η οικογένεια του παππού μου μετεγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη (Ferikoi).

Η μητέρα μου ήταν το τρίτο τέκνο από τα επτά παιδιά του παππού μου και 1) μετά την αναχώρηση και το περιπετειώδες ταξίδι το φθινόπωρο του 1920 του δεκαεξάχρονου τότε πρώτου αγοριού (δεύτερο τέκνο) για τη Ν. Υόρκη και το Μόντρεαλ του Καναδά, για να αποφύγει τη στράτευση και τα σχετικά επακόλουθα, 2) το θάνατο της γιαγιάς μου το Μάρτιο 1922 στην Κωνσταντινούπολη, και 3) τη μετανάστευση της μεγαλύτερης κόρης (πρώτο τέκνο) στον Καναδά, τον Ιούνιο 1922, για να παντρευτεί Έλληνα μετανάστη, η μητέρα μου ήταν η μεγαλύτερη, πλέον, από τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας. Παρά τη φτώχια και τα βάσανα εκείνης της περιόδου, αγαπούσε πολύ τα γράμματα και επέμεινε να φοιτήσει στο «Κεντρικό Παρθεναγωγείο της Ορθοδόξου Κοινότητος Σταυροδρομίου» της Κωνσταντινούπολης. Ολοκλήρωσε με άριστα (9.30) τις σπουδές της το 1923 και, μέσα στο πλούσιο αρχειακό υλικό, που διαφύλαξε και μετέφερε στην Αθήνα, περιλαμβάνεται και το από 1.7.1923 απολυτήριό της από τη Θ' τάξη της Ανωτέρας Αστικής Σχολής του Παρθεναγωγείου, με τους βαθμούς σε όλα τα μαθήματα στην Ελληνική και Αραβική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλικής και της Αγγλικής γλώσσας, αλλά και η 1744 άδεια κυκλοφορίας με τα τραμ (Societe Des Tramways de Constantinople), για το τμήμα από το Ferikioi στο Galata Serai, όπου βρισκόταν (και εξακολουθεί να βρίσκεται το κτίριο) το Παρθεναγωγείο, από τη συνολική διαδρομή του τραμ.

Όπως προκύπτει από την αλληλογραφία με τη μεγαλύτερη αδελφή της, που είχε παντρευτεί στον Καναδά, σχεδίαζε να μεταναστεύει και η ίδια κοντά στην αδελφή της ή σε κάποια από τις πόλεις του αχανούς Καναδά όπου είχαν εγκατασταθεί πολλοί συγγενείς της τόσο από την οικογένεια Γεράκη όσο και από την οικογένεια Τσιπουρά. Αλλά τα όνειρά της αυτά έσβησαν μετά τον ξαφνικό και απρόσμενο θάνατο της αδελφής της πάνω στη γέννα, τον Οκτώβριο του 1923.
Στα τέλη του 1924, και σε ηλικία 18 ετών, άρχισε να σκέπτεται τη μετεγκατάστασή της στην Αθήνα, αν και δεν είχε κανένα συγγενή ή γνωστό εκεί. Την 31.1.1925 εκδόθηκε η άδεια αναχώρησής της από την Κοινή Επιτροπή Ανταλλαγής Πληθυσμών Ελλάδος-Τουρκίας, τη Δευτέρα 2.2.1925 πήρε το διαβατήριο, την Πέμπτη 5.2.1925 και ώρα 14.00 αναχώρησε από την Κωνσταντινούπολη ατμοπλοϊκώς για τον Πειραιά, σύμφωνα με τις ιδιόγραφες σημειώσεις της στην πίσω πλευρά της άδειας, και την 6.2.1925 αποβιβάστηκε στον Πειραιά, σύμφωνα με την αντίστοιχη σφραγίδα.

Εγκαταστάθηκε αρχικά στην οδό Σαχτούρη και στη συνέχεια στην οδό Θαρύπου στο Νέο Κόσμο, πίσω από το εργοστάσιο ΦΙΞ, και άρχισε να εργάζεται αμέσως, όπως προκύπτει από τις σχετικές βεβαιώσεις των εργοδοτών της, για να εξοικονομήσει τα προς το ζην.

Το πρώτο Γραφείο στο οποίο εργάστηκε, ως δακτυλογράφος, ήταν το Γραφείο Ασφαλειών του Γεωργίου Δημοσθένους Σταυρίδη (Σταδίου 47 και Γ. Σταύρου 2), για το διάστημα από 3.4.1925 έως 4.6.1927, όπως προκύπτει από την αντίστοιχη βεβαίωση. Ο Τριγλιανός Γεώργιος Σταυρίδης είχε ιδρύσει το 1910 στην Κωνσταντινούπολη τον ασφαλιστικό οίκο Αδελφών Σταυρίδη και το 1914 μετέφερε την έδρα της επιχείρησής του στην Αθήνα. Αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι, εκτός από τη μεγάλη του δραστηριότητα και προσφορά στους Τριγλιανούς πρόσφυγες, για την επιλογή και απαλλοτρίωση του κτήματος Σκουζέ στη Ραφήνα, για την εκεί εγκατάστασή τους, όπως περιγράφει ο Θανάσης Πιστικίδης στο βιβλίο του "Τρίγλια Βιθυνίας" (σελ.198-201), πρόσφερε εργασία και στην Τριγλιανή μητέρα μου στο πρώτο διάστημα της μετεγκατάστασής της στην Αθήνα.

Τον Οκτώβριο 1925 μερίμνησε για τη μετεγκατάσταση στην Αθήνα και των υπόλοιπων μελών της οικογένειας, δηλαδή του παππού μου και των τριών μικρότερων αδελφών της (ενός αγοριού και δύο κοριτσιών), που είχαν επιζήσει, μετά το θάνατο το 1917 του τελευταίου αδελφού της, που είχε γεννηθεί το 1916 στην Κωνσταντινούπολη. Συνέχισε να εργάζεται σε άλλο γραφείο ασφαλειών μέχρις ότου γνώρισε στην ίδια γειτονιά τον πατέρα μου και παντρεύτηκαν.

Το πιστοποιητικό εργασίας της Λουκίας Γεράκη στο γραφείο ασφαλειών του Γεωργίου Δημοσθένους Σταυρίδη, στο διάστημα από 3.4.1925 έως 4.6.1927