6. ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΑΡΜΟΥΤΛΥ ΚΑΙ ΜΟΥΔΑΝΙΑ-ΝΕΟΛΟΓΟΣ 5155 (1886)

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, δεν εντόπισα ανταπόκριση από την Τρίγλια ή τις γύρω περιοχές στον τόμο του Α' εξαμήνου 1886, αλλά  στον τόμο του Β' εξαμήνου 1886 εντόπισα στο φύλλο 5155 της Δευτέρας 12/24.8.1886 (5η στήλη, ενότητα ΕΠΑΡΧΙΑΚΑ) δύο ανταποκρίσεις, η πρώτη από το Αρμουτλύ (Armutlu σήμερα), χωριό στο ακρωτήριο απέναντι από την Κωνσταντινούπολη και η δεύτερη από τα Μουδανιά. Στην πρώτη (4/16.8.1886) ο ανταποκριτής, που πήγε στο Αρμουτλύ για τα ιαματικά λουτρά, περιγράφει το χωριό, τον πληθυσμό και τη σύνθεσή του, τις ασχολίες των κατοίκων, οθωμανών και χριστιανών και ειδικότερα τις βασικές γεωργικές ασχολίες των χριστιανών που ήταν η καλλιέργεια της ελιάς και της αμπέλου. Στη δεύτερη (8.7.1886) περιγράφει την άφιξη στα Μουδανιά του μητροπολίτη Προύσας Ναθαναήλ, μετά την περιοδεία του στην Τρίγλια και τη Συγή, για τις εξετάσεις των αντίστοιχων σχολείων. Χαρακτηρίζει ως ευχάριστα τα αποτελέσματα των εξετάσεων των σχολείων της Τρίγλιας και της Συγής και επισημαίνει τα προβλήματα της νεολαίας των Μουδανιών που κατατάσσουν τα Μουδανιά στην 3η θέση και περιγράφει τα κατάλληλα μέτρα που προτάθηκαν σε σύσκεψη με τον μητροπολίτη για να διορθωθεί η αλγεινή και απελπιστική κατάσταση των σχολείων.

Θεωρώντας ότι και η πρώτη ανταπόκριση, για το Αρμουτλύ, είναι αξιόλογη, όχι μόνο για τα ιαματικά λουτρά του, αλλά, κυρίως, για τις δραστηριότητες των χριστιανών ελλήνων κατοίκων του, αποφάσισα να διασώσω και αυτήν.

Το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 5155 της Τρίτης 12/24.8.1886 (2η σελ. 66)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΠΑΡΧΙΑΚΑ

(Εξ ιδιαιτέρων ανταποκρίσεων και εκ πληροφοριών)

Εκ του νομού ΧΟΥΔΑΒΕΝΤΙΚΙΑΡ.

Εν  Α ρ μ ο υ τ λ ύ  τη 4/16 Αυγούστου.

Γράφω υμίν εντεύθεν, όπου μετέβην χάριν λουτρών, ίνα καταστήσω γνωστόν εις τους αναγνώστας του «Νεολόγου» χωρίον εις τα πρόθυρα μεν της πρωτευούσης κείμενον, άξιον δε προσοχής δια το γεωργικόν αυτού μέλλον.

Εις απόστασιν τετράωρον και προς νότον της Κωνσταντινουπόλεως άνωθεν του ακρωτηρίου του λεγομένου Μποζ-μπουρνού υπάρχει χωρίον Αρμουτλύ καλούμενον και υπό αρκετού πληθυσμού οθωμανών και χριστιανών ελλήνων οικούμενον. Και αι μεν οθωμανικαί οικογένειαι συμποσούνται εις 170 αι δε χριστιανικαί εις 130. Τπάρχει εν τζαμίον και μία εκκλησία, μία δημοτική σχολή και μία ρουστιέ. Και οι μεν Οθωμανοί εισίν οι αρχαιότεροι και πλουσιώτεροι κάτοικοι, οι δε χριστιανοί ου προ πολλών ετών έως 100 συνοικισθέντες ενταύθα κατώρθωσαν δια της φιλοπονίας και της δραστηριότητος να επενέγκωσι σπουδαίαν βελτίωσιν της χώρας, καλλιεργήσαντες τους περικαλείς μεν πλην χέρσους πριν λόφους και καταστολίσαντες αυτούς δια λαμπρών ελαιοφυτειών και αμπελοφυτειών ευάρεστον και ευφρόσυνον θέαμα εις το όμμα του παραπλέοντος παρεχουσών. Η φύσις της γης και η έκθεσις της χώρας εισί προσφορώταται προς τοιαύτας φυτείας και ιδία προς αμπελοφυτείαν, διότι και η γη γονιμωτάτη και η χώρα προς νότον εστραμένηκαι παρά την θάλασσαν. Υπό τοιαύτας συνθήκας θεωρητικώς γίνονται αι άρισται των αμπέλων και το προϊόν αυτών άριστον έσται. Εφέτος μάλιστα ένεκα της ξηρασίας και της αποχής από της χρήσεως θειαφίου, προμηνύεται ότι η σταφυλή έσται περίφημος προς μεγίστην χαράν των εραστών του ευγεύστο, ευώδους και ξανθού ως τον έρωτα οίνου του Αρμουτλύ. Οι κάτοικοι του χωρίου Αρμουτλύ μολονότι ουδέ τα στοιχεία της οινοποιίας γινώσκοντες, κατασκευάζωσιν εν τοσούτω οίνον εκ των αρίστων λευκών οίνων της Τουρκίας. Οι δε οινοποιοί των Πριγκηπονήσων, της Χαλκηδόνος, του Πέραν και του Βοσπόρου και εκ των προτέρων γινώσκοντες την καλήν της σταφυλής του Αρμουτλύ εφέτος, λίαν ενωρίς, διότι, ως και ανωτέρω προείπον επειδή δεν μετεχειρίσθησαν θειάφι, εξακολουθεί δε ξηρασία συντελούσα εις την εντελή ωρίμανσιν της σταφυλής, προβλέπουσιν, ότι αύτη έσται εξαιρετική.

Εν αρχή της επιστολής μου είπον, ότι ήλθον χάριν λουτρών. Επειδή εις ολίγους υπάρχει γνωστή η θερμοπηγή εν η γίνονται τα λουτρά, γνωστοποιώ εις τους αναγνώστας  του «Νεολόγου». Ότι αύτη κείται εν τέταρτον της ώρας έξωθεν του Αρμουτλύ, είναι θερμοτάτη θειούχος και σιδηρούχος πηγή λίαν συχναζομένη κατά μάϊον και σεπτέμβριον και εις πολλούς πάσχοντας εκ πολλών νοσημάτων ιδία ρευματικών ιάματα παρέχουσα. Περί ταύτης ως και περί παντός ότι άξιον λόγου προσεχώς θα γράψω και πάλιν υμίν.


Επιστέλλουσιν ημίν εκ Μουδανίων από 8 Ιουλίου τα επόμενα.

Από της χθες διατρίβει εν τη κωμοπόλει ταύτη η Α.Σ. ο μητροπολίτης Προύσης κ. Ναθαναήλ ελθών εκ Τριγλίας. Εν τη τελευταία ταύτη κωμοπόλει ικανάς διέτριψεν ημέρας χάριν των εξετάσεων των σχολείων αυτής και της εξελέγξεως και της τακτοποιήσεως των κοινοτικών πραγμάτων. Τα αποτελέσματα της τοιαύτης τακτοποιήσεως  εν Συγή και Τριγλία ήταν λίαν ευχάριστα. Ασμένως μάλιστα σημειούμεθα ιδία περί της τελευταίας ότι ευγενής άμιλλα εν τη των γραμμάτων θεραπεία και εν γένει φιλομουσία οσημέραι αύξουσα διακρίνει τους φιλοτίμους αυτής κατοίκους. Την τρίτην θέσιν επέχουσι τα Μουδανία, άπερ εισί πεπροικισμένα δια σχολείων τιμήν τη τε κοινότητι αυτής και τη επαρχία όλη περιποιούντων, δυστυχώς όμως η τακτική λειτουργία και σχετική προαγωγή αυτών άχρι τούδε δεν επετεύχθη. Οία τα εκ τούτου αποτελέσματα έκαστος ευχερώς κατανοεί, θλίβεταί τις βλέπων ότι παίδες την κατάλληλον ηλικίαν προς παίδευσιν έχοντες περιφέρονται ανά τας οδούς ή τρέπονται εις εργασίας, αφ ών ουδέν ή ελάχιστα κέρδη νυν καρπούνται οι γονείς, ζημίαν όμως και μεταμέλειαν πλείστην επιφυλλάσουσιν εαυτοίς ίνα ουκ εις μακράν επί τούτω δρέψωνται. Κατάστασιν αληθώς αλγεινή και απελπιστική. Εν τούτοις οι εκ των προκρίτων φιλόμουσοι κάτοικοι της κωμοπόλεως ταύτης και ο Σ. μητροπολίτης βαρέως φέροντες τούτο σπουδαίως συνεσκέψαντο περί των μέσων δι' ων επενεχθήσεται η βελτίωσις και προαγωγή των σχολείων των Μουδανίων. Από των λόγων προέβησαν ευθύς εις τα έργα, το πρώτον δε ληφθέν μέτρον είναι η πρόσληψις και  αύξησις καταλλήλου προσωπικού, επιβαρυθέντος ούτω του προυπολογισμού των σχολείων. Συν τω χρόνω και άλλα μέτρα νυν ληφθέντα εφαρμοσθήσονται, όπως μικρόν κατά μικρόν η κωμόπολις αύτη την πρώτην λάβη μεταξύ άλλων της επαρχίας θέσιν, ή άλλως και φύσει και θέσει ανάγκη και οφείλει να έχη. Άξιοι αληθώς επαίνων και ευγνωμοσύνης οι προς τακτοποίησιν και προκοπήν των κατά την κωμόπολιν ταύτην κοπιώντες.

Την Α.Σ. άμα εκ Τριγλίας ενταύθα αφικνομένην πάντες οι πρόκριτοι και οι εν Προύση πρόξενοι της Ελλάδος και της Ρωσσίας κατά τα μέρη ταύτα το θέρος διατρίβοντε έσπευσαν να επισκεφθώσι. Μετά δύο ή τρεις ημέρας μεταβαίνει προς πνευματικήν  επίσης επίσκεψιν άλλων της επαρχίας χωρίων.

Ασμένως λίαν παρατηρούμεν ότι η Α.Σ. δι' ων ομολογουμένως κέκτηται προσόντων κατακτάται τον σεβασμόν και την αγάπην πάντων ομολογείται και τα πράγματα επιβεβαιούσι.