8. ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΝΑΘΑΝΑΗΛ ΣΕ ΜΟΥΔΑΝΙΑ, ΣΥΓΗ, ΤΡΙΓΛΙΑ - ΝΕΟΛΟΓΟΣ 5438 28.7.1887

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, δεν εντόπισα ανταπόκριση από την Τρίγλια ή τις γύρω περιοχές στον τόμο του Α' εξαμήνου 1887, αλλά  στον τόμο του Β' εξαμήνου 1887 εντόπισα το φύλλο 5438 της Τρίτης 28.7/9.8.1887 (3η σελ 96) στο οποίο αναφέρεται η από 20.7 ανταπόκριση από την Προύσα σχετικά με 1) την παρουσία του μητροπολίτη κ. Ναθαναήλ στις εξετάσεις των μαθητών στα εκπαιδευτήρια της Προύσας και τις εν συνεχεία μετακινήσεις του στα Μουδανιά, την Σιγή και την Τρίγλια για τις εξετάσεις των μαθητών των αντίστοιχων εκπαιδευτηρίων, 2) το επίτευγμα του Αβραάμ Ιωαννίδη αρχιτέκτονος, εκ Προύσας, να επαναφέρει στις θέσεις τους 4 τεράστιους κίονες του τεμένους Γιλδηρήμ (ίδρυμα του μεγάλου κατακτητού Σουλτάνου Βαγιαζήτ), όγκου 43 κ.μ. και βάρους 90000 οκάδων καθένας, οι οποίοι είχαν μετακινηθεί από τη βάση τους αλλά και από την κατακόρυφο εξ αιτίας του καταστρεπτικού σεισμού του 1855 και άλλα παρόμοια επιτεύγματα και 3) άλλες ειδήσεις για τα κουκούλια και την αξία του μεταξιού και τον καιρό.

Παρατήρησα, επίσης ότι, ο τίτλος που καταχωρούνταν αυτές οι ανταποκρίσεις άλλαξε και από «ΕΠΑΡΧΙΑΚΑ| εμφανίζεται από το 1887 ως «ΕΚ ΤΩΝ ΕΠΑΡΧΙΩΝ».

Θεωρώντας ότι όλη η ανταπόκριση είναι σημαντική και αξιόλογη, όχι μόνο για τις επισκέψεις του μητροπολίτη στα χωριά της μητροπόλεως για τις εξετάσεις της μαθητιώσας νεολαίας, αλλά και τα επιτεύγματα του αρχιτέκτονα, όπως και τα στοιχεία για την παραγωγή κουκουλιών και την τιμή του το 1887 στην επαρχία Προύσας, αποφάσισα να την διασώσω ολόκληρη.

Το κείμενο της ανταπόκρισης παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 5438 της Τρίτης 28.7/9.8.1887 (3η σελ. 96)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΚ ΤΩΝ ΕΠΑΡΧΙΩΝ

Εκ του νομού ΧΟΥΔΑΒΝΤΙΕΚΙΑΡ

Επιστέλλουσιν ημίν εκ Προύσης τη 20 Ιουλίου

Ο πνευματικός αμητός των ημετέρων ενταύθα εκπαιδευτηρίων αρξάμενος περί τα μέσα του του λήξαντος μηνός επερατώθη τη 10 του οδεύοντος πρωτοστατούντος του φιλομούσου και ρέκτου αρχιερέως ημών αγίου Προύσης κ. Ναθαναήλ, και παρόντων πολλών φιλομούσων και φιλοπεριέργων πολιτών. Εκ των ευστόχων απαντήσεων μαθητιώντων και μαθητιωσών τρανώς απεδείχθη ότι οι κόποι διδασκόντων και διδασκομένων αντημείφθησαν αρκούντως, καθότι η συγκομιδή των καρπών και εφέτος δεν είναι ευκαταφρόνητος. Ό Άγιος Προύσης μετά το πέρας των εξετάσεων ανεχώρησεν εις Μουδανία και εκείθεν εις Σιγήν και Τριγλίαν προς συγκομιδήν των καρπών και των εκείσε ημετέρων εκπαιδευτηρίων.



Το εφ' εαυτώ επισύραν κατ' αυτάς τον θαυμασμόν και την έκστασιν των κατοίκων  της πόλεως ημών είναι το τέμενος Γιλδηρήμ, ίδρυμα του μεγάλου κατακτητού Σουλτάνου Βαγιαζήτ, κείμενο εν γραφικωτάτη και λίαν ευαέρω θέσει της απωτάτης Ανατολικής άκρας της πόλεως το οποίον ένεκα του καταστρεπτικού σεισμού του 1855 υπέστη σπουδαίαν βλάβην, κατερειπωθέντος του νάρθηκος αυτού και μεινάντων μόνον σώων εκ κολοσσιαίων τετραγώνων κιόνων ων οι τέσσαρες εκ της ισχυράς δονήσεως του σεισμού εξετοπίσθησαν της βάσεως 0,03-0,05 του μέτρου, η δε κορυφή ενός εκάστου εξέκλινεν από 0,20-0,30 του μέτρου.

Ο την επιστασίαν της επισκευής του ειρημένου τεμένους αναλαβών γνωστός αρχιτέκτων κ. Αβραάμ Ιωαννίδης Προυσαεύς δια της ιδιαζούσης αυτώ ικανότητος και εκτάκτου εμπειρίας επανήγαγε την παρελθούσαν εβδομάδα δημοτελώς και εν συρροή απείρου πλήθους εις την πρώτην βάσιν και ευθύτητα αυτών τους ειρημένους 4 κίονας, ως έκαστος υπολογίζεται εις 43 κυβικά μέτρα, ήτοι βάρους 90000 οκάδων ως έγγιστα, την μεν εκκλίνασαν κορυφήν ιθύνας δι΄έλξεως προς τα έσω του νάρθηκος αυτών δι΄ ισχυράς ωθήσεως επί της βάσεως άνευ κυλίνδρων ή τροχών ίσως είποι τις, ότι η άνευ κυλίνδρων ή τροχών μετατόπισις κίονος βάρους 90 χιλ. οκάδων είναι τί απίστευτον μάλλον μυθώδες, εν τοιαύτη περιπτώσει  επικαλούμαι την μαρτυρίαν μυριάδων αυτοπτών μαρτύρων, διότι τούτο δεν είναι το πρώτον θαυμαστόν κατόρθωμα του Αβραάμ Ιωαννίδου.

Μόλις εικοσαέτης γενόμενος εξετόπισεν εν Μουδανίοις επί κυλίνδρων εις απόστασιν 65 βημάτων από της αρχικής βάσεώς της (40 μέτρα οριζοντίως και 25 παραλλήλως) πελώριον καπνοδόχον μεταξουργείου ύψους 22 μέτρων και πάχους μέτρων 2.25, βάρους δε επέκεινα των 100,000 οκάδων. Κατά το έτος 1867 μετετόπισεν αβλαβή την τριώροφον οικίαν Μεχμέτ βέη τινός έχουσαν εμβαδόν 450 τετρ. πήχεων εις απόστασιν 5 μέτρων. Μετά δε το θαυματούργημα τούτο κατά το έτος 1870 μετεκίνησεν επί κυλίνδρων  ετέραν οικίαν ενταύθα επίσης τριώροφον και έχουσαν εμβαδόν πλέον των 450 τετρ. πήχεων. Αλλ' η ανωτέρω εκτεθείσα άνευ ελαχίστης βλάβης μετατόπισις των 4 κολοσσιαίων κιόνων του τεμένους Γιλδηρήμ επεσκίασεν όλα τα προηγούμενα θαυματουργήματα του κ. Α. Ιωαννίδου, διότι αύτη άνευ υπερβολής δύναται να ονομασθή θαύμα θαυμάτων, καθότι εκτός του κ. Α. Ιωαννίδου ουδείς επίστευεν, ότι θα μετακινούντο  άνευ κινδύνου και χωρίς να υποστώσι βλάβην τνά εκ της μετατοπίσεως οι παμεγέθεις ούτοι κίονες. Μικρού δειν παρέλιπον εν τη ρύμη του λόγου, να είπα, ότι ο εν Ιβραίλα καλλιτεχνικώτατος Ελλ. ναός, ο υπό των Ευρωπαίων αρχιτεκτόνων θαυμαζόμενος είναι έργον του αυτού αρχιτέκτονος κ. Α. Ιωαννίδου.

Η εφετεινή εσοδεία κουκουλίων της επαρχίας Προύσης υπολογίζεται εις 2 εκατ. χιλιογράμμων. Αι τιμαί της καλλιτέρας μετάξης κυμαίνονται από 240 έως 250 χρυσά γρ. την οκάν.

Η από ενός και ημίσεως μηνός επικρατούσα ενταύθα ανομβρία απειλεί υπό πολλάς επόψεις και δη υπό υγιεινήν μάλιστα, καθότι τα κυνικά καύματα κατήντησαν ημίν αφόρητα.