9. ΘΑΝΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΦΙΛΑΛΗΘΗ - ΝΕΟΛΟΓΟΣ 5715 8.7.1888

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, δεν εντόπισα ανταπόκριση από την Τρίγλια ή τις γύρω περιοχές στον τόμο του Α' εξαμήνου 1888, αλλά  στον τόμο του Β' εξαμήνου 1888 εντόπισα δύο φύλλα με θέματα το μεν πρώτο (5715) από τα Μουδανιά για το θάνατο του Ιωάννου Φιλαλήθη, διδασκάλου της Μεγάλης του Γένους Σχολής, καταγόμενου από τα Μουδανιά και το δεύτερο (5835) για την επίσκεψη του νέου καϊμακάμη στην Τρίγλια.

Στο άρθρο αυτό παρατίθεται η από 3 Ιουλίου ανταπόκριση από τα Μουδανιά για το θάνατο του Ι. Φιλαλήθη, διδασκάλου του Γένους, στο φύλλο 5715 της Παρασκευής 8/20.7.1888 (3η σελ 27). Η ανταπόκριση αποτελεί στην ουσία ένα επικήδειο του θανόντος, και περιλαμβάνει αφενός τις σχετικές αποφάσεις της εφοροδημογεροντίας Μουδανιών, αφετέρου την κληρονομιά (οικοδομή στα Μουδανιά) που άφησε στον ανεψιό του, με το ενοίκιο της οποίας θα συνέχιζε τις σπουδές του.

Το κείμενο της ανταπόκρισης παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 5715 της Παρασκευής 8/20.7.1888 (3η σελ. 27)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΚ ΤΩΝ ΕΠΑΡΧΙΩΝ

Εκ του νομού ΧΟΥΔΑΒΕΝΤΙΚΙΑΡ

Επιστέλλουσιν ημίν εκ Μουδανίων τη 3 ιουλίου

Υπό βαθείας θλίψεως πάντων μάλιστα, ως εικός, η ιδιαιτέρα πατρίς του αειμνήστου διδασκάλου του Γένους Ι. Φιλαλήθους τα προσφιλή αυτού Μ ο υ δ α ν ί α, συνεσχέθη άμα τηλεγραφικώς αφικομένη οδυνηρά ειδήσει του θανάτου αυτού. Έδυσε λοιπόν η γηραιός αστήρ, ο μέχρι χθες θερμότατον το αίμα υπέρ των καθ' ημάς εν γένει εν τη θαλερά και νεανιζούση αυτού καρδία αισθανόμενος. Απέπτη αφ' ημών ο οτρηρός και ακάματος της εθνικής ημών παιδείας σκαπανεύς, ο των μουσών αληθής και αφοσιωμένος λάτρις, ο επί δύο όλας γενεάς συνεχώς μεταδιδούς ως από πολυχεύμονος και ακενώτου πηγής τα ζείδωρα νάματα της επιστήμης  αυτού γενόμενος υποιγραμμός αφοσιώσεως και ακριβείας περί την του καθήκοντος εκπλήρωσιν. Μετέστη εις τας ουρανίους μονάς ο σεβάσμιος εκείνος γέρων, διό πενθεί μεν η περιώνυμος Μ. του Γένους Σχολή, εν ή ανεδείχθη και εγκατεβίωσεν ούτως ειπείν και προς ην ανυπόκριτον τρέφων στοργήν τοσούτον προς δόξαν αυτής εμόσθησεν, εκείνη δ' επί τούτω επεμνύνετο και εκαυχάτο, πενθούσι σε οι γηραιοί αυτού συνάδελφοι μεθ' ου σχεδόν άπαντες γενεάν όλην ετών διήλθον αμιλλώμενοι ευγενή άμιλλαν, εις το της παιδείας καλλίκομον δένδρον μετά μείζονος ενθέου ζήλου και επιμελείας να καλλιεργήση, πενθούσι δε οι πολυπληθείς αυτού μαθηταί και συνελόντι ειπείν το έθνος υπέρ ού άχρι τελευταίας πνοής εκήδετο, ειργάζετο. Αληθώς δύναταί τις να είπη ότι καθ' ΄όλον τον μακρόν αυτού βίον ήν «άπασι ζηλωτός και επίφθονος και υπό των εν γένει και πλούτω προυχόντων αποβλεπόμενος», αλλά και κατά την εν ειρήνη ταφήν του γεηρού αυτού σκήνους το όνομα αυτού ζήσεται εν γενεαίς, η μνήμη αυτού έσται ιερά και άληστος. Απήλθε λοιπόν εις την αιωνιότητα, ένθα η γεραρά και αθάνατος φάλαγξ των αειμνήστων της Μ. Σχολής διδασκάλων, οίτινες, ως ο αείμνηστος Ι. Φιλαλήθης, ουδέποτε αποχωρήσαντες την θύραθεν από της έσω παιδείας, και διασώσαντες τα ελληνικά γράμματα και την προγονικήν ημών πίστιν θλιβόμενοι και κακουχούμενοι εκλείσαν αυτήν. Αιωνία σου η μνήμη, ακαταγώνιστε ιεροφάντορ και μύστα δεινέ της προγονικής ημών σοφίας, το εγκαλλώπισμα των Μουδανίων, το καύχημα της μεγαλωνύμου του Γένους Σχολής.

Άμα τη ειδήσει του θανάτου η έντιμος εφοροδημογεροντία συνελθούσα εις έκτακτον συνεδρίαν απεφάσισε 1) να διακοπώσι τη επιούση τα μαθήματα των ημετέρων σχολείων προς ένδειξιν πένθους, 2) ν' αποστείλη επί τούτω εις Κων/νούπολιν αντιπρόσωπον αυτής όπως ερμηνεύση το μύχιον και άφατον άλγος αυτής τε και της κοινότητος ην αντιπροσωπεύει, προς δε τούτοις να καταθέση επί του σεπτού νεκρού στέφανον, να προσφωνήση δε και ολίγας λέξεις εν ονόματι αυτής. Η τοιαύτη εντολή ανετέθη τω της Σχολής ημών διευθυντή κ. Β. Διαμαντοπούλω αμέσως εις Κωνσταντινούπολιν απελθόντι, δυστυχώς όμως το μεν ένεκα των αποστάσεων, το δεν διότι η του νεκρού ταφή ως εκ του πνιγηρού καύσωνος δεν ηδύνατο ν' αναβληθή περαιτέρω, αφίκετο βραδέως.

Ο αοίδιμος διδάσκαλος ουκ επελάθετο και της ιδιαιτέρας αυτού πατρίδος. Ως πληροφορούμεθα εκληροδότησεν αυτή ευρείαν ενταύθα οικοδομήν, ήτις νυν χρησιμεύουσα ως κατάστημα του μονοπωλίου των καπνών αποφέρει ετήσιον εισόδημα 40 οθ. Λίρας δυναμένας ν' αυξηθώσι δικαίως, διότιτο καταβαλλόμενοιν ποσόν δεν είναι αντυ'αξιον της οικοδομής, επί τω όρω το ποσόν τούτο να καρπώται ο εν Ροβερτείω Λυκείω νυν σπουδάζων αξιόλογος ανεψιός Γ. Π. Ιωαννίδης μέχρι της αποπερατώσεως των σπουδών αυτού. Πλην και άνευ τούτου ο αοίδιμος κέκτηται δικαιώματα γενικής και αϊδίου ευγνωμοσύνης.