ΒΑΦΤΙΣΤΙΚΑ (ΚΥΡΙΑ) ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΙΑΝΩΝ

[Στάθης Δημητρακός]

ΤΑ ΒΑΦΤΙΣΤΙΚΑ (ΚΥΡΙΑ) ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΙΑΝΩΝ

Συλλογή- Επιμέλεια: Στάθη Δημητρακού

Η Τρίγλια, Ελληνική, ελληνικότατη, πολίχνη στα Μικρασιατικά παράλια της θάλασσας της Ρωμιοσύνης και της Χριστιανοσύνης (Θάλασσα Μαρμαρά-Προποντίδα), στον κόλπο της Κίου.
Από την βιβλιογραφία των Τριγλιανών και άλλων συγγραφέων συμπεραίνεται ότι πριν το 1915 είχε περίπου 7.500 κατοίκους. Μετά το 1919 και μέχρι το 1922 είχε 6.000 κατοίκους. Η σημερινή πόλη της Ραφήνας ιδρύθηκε μετά την Μικρασιατική καταστροφή από Τριγλιανούς πρόσφυγες . Oι Τριγλιανοί πρόσφυγες ίδρυσαν άλλη μια πόλη στη Χαλκιδική , τη Νέα Τρίγλια
Οι Τριγλιανοί μετέφεραν στις νέες πατρίδες το πολιτισμό τους, τα ήθη και έθιμά τους που πολλά ζούν μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικό στοιχείο της παράδοσης των Τριγλιανών που διατηρείται μέχρι σήμερα είναι τα βαφτιστικά τους ονόματα.
  Τα βαφτιστικά (κύρια) ονόματα των Τριγλιανών, όπως και τα οικογενειακά (επώνυμα), έχουν γλωσσικό και ιστορικό ενδιαφέρον.

Τα βαφτιστικά ονόματα των Ελλήνων κατατάσσονται σχηματικά σε τρείς μεγάλες κατηγορίες (είδη):
Α. Βαφτιστικά από την Αρχαία Ελληνική Παράδοση.
Β. Βαφτιστικά από την Εκκλησιαστική Παράδοση (το Ορθόδοξο Χριστιανικό Αγιολόγιο των Εορτών και γενικά από την θρησκευτική Ορολογία).
Γ. Βαφτιστικά από την Λαϊκή Παράδοση (από την ελεύθερη αντίληψη του λαού).

H βάφτιση των Χριστιανών στις Ελληνορθόδοξες Κοινότητες της Μ.Ασίας με τα αντίστοιχα ονόματα ήταν ισχυρότατος θεσμός με την εθνική, θρησκευτική και λαϊκή παράδοση.
Τα βαφτιστικά ονόματα των Τριγλιανών στατιστικώς (κατά προσέγγιση) προέρχονται:
-   40% από την Αρχαία Ελληνική Παράδοση,
-   40% από την Εκκλησιαστική Παράδοση,
-   20% από την Λαϊκή Παράδοση.
Μερικά ονόματα από την Αρχαία Ελληνική παράδοση και τη Λαϊκή παράδοση περιέχονται και στο Ορθόδοξο Χριστιανικό Αγιολόγιο.
Οι Τριγλιανοί προτιμούσαν στην καθημερινή τους ζωή ευπρόφερτους ( χαϊδευτικά ή υποκοριστικά ή μεγενθυτικά ή ιδιωματικά) τύπους ονομάτων. Στα ονόματα όμως από την Αρχαία Ελληνική παράδοση διατηρούσαν, κατά κανόνα,τον αρχικό τύπο.
[Σημ. Στις αγκύλες αναφέρονται οι παραλλαγές και ποικιλίες του ονόματος.]

Α. Βαφτιστικά ονόματα από την Αρχαία Ελληνική Παράδοση.

Αγαθονίκη,
Αγλαϊα,
Αθηνά [η Αθηνιώ, το Αθηνιό],
Αλεξάνδρα [η Αλεξάντρα, Αλέκα],
Αλέξανδρος [ο Αλέκος, Αλεξανδρής, Αλεξάνης, Αλέξης],
Αλκαίος,
Αλκιβιάδης [ο Βιάδης],
Ανδρονίκη [η Ανδρονιώ, το Ανδρονιό],
Ανθίππη (Aνθοϊπη)
Αντισθένης [ο Σθένης],
Απόλλων,
Αρετή,
Αριάδνη,
Αριστέα,
Αριστείδης,
Αρίστη,
Αριστόδημος,
Αριστοκράτης,
Αριστοτέλης [ο Τέλης],
Αριστοφάνης,
Αρίων,
Αρμόδιος,
Άρτεμις [η ΄Αρτεμη],
Αρχιμήδης,
Ασπασία [η ΄Ασπα, Ασπασούλα],
Αφροδίτη [η ΄Αφρω, Αφρώ, Αφρούλα, το Αφρό],
Αχιλλεύς [ο Αχιλλέας],
Γνωσιθέα,
Δάφνη [η Δαφνίτσα, Νίτσα],
Δήμητρα [η Δημητρούλα, το Δημητρουλιό],
Δημοσθένης [ο Δήμος],
Δημοφάνης,
Διογένης [το Διογενό],
Διόδωρος,
Διομήδης,
Δωροθέα,
Δωρόθεος,
Ειρήνη,
'Εκτωρ [ο Έκτορας],
Ελένη
Ελευθερία,
Έλλη,
Ελπινίκη,
Επαμεινώνδας [ο Νώντας],
Επιφάνιος [ο Επιφάνης],
Ερατώ,
Εριφύλη,
Ευδοκία,
Ευδοξία,
Ευθαλία [η Ευταλία],
Ευπραξία [η Πραξία, Πραξούλα],
Ευτέρπη [το Ευτερπιό],
Ευφημία
Ηρακλής,
Ηρώ,
Θάλεια,
Θεανώ,
Θεμιστοκλής [ο Θέμις],
Θρασύβουλος,
Ισμήνη,
Ιφιγένεια,
Καλλίνικος [ο Καλλινίας]
Καλλιόπη [η Κάλλη, Καλλιώ, Καλλιοπίτσα],
Κλεάνθης,
Κλεανθία,
Κλειώ,
Κλεονίκη
Κλεοπάτρα [η Πάτρα],
Κράτης,
Κρατίνος,
Λεόντειος [ο Λεοντής, Λιοντής],
Λέων [ο Λέος],
Λεωνίδας [ο Λεωνίδης, Λωνίδας, το Λωνιδιό],
Λυκούργος,
Μελπομένη [η Μέλπω],
Μενέλαος,
Μερόπη,
Μιλτιάδης [ο Μελκής],
Νίκη,
Ξανθίππη,
Ξενοφάνης,
Ξενοφών [ο Ξενοφώντας],
Οδυσσεύς [ο Οδυσσέας],
Ολυμπιάς [η Ολυμπία, Ολυμπίτσα, Λεμπιάδα],
Ουρανία,
Περικλής,
Περσεφόνη,
Πλούταρχος,
Πολύδωρος,
Πολύμνια,
Πολυνείκης,
Πολυξένη [η Ξένια, Πολυξενιώ, το Πολυξενιό, Πολυξενάκι],
Πολυτίμη,
Πυθαγόρας,
Ρωξάνη,
Σοφοκλής,
Συνέσιος,
Σωκράτης [ο Σωκρατίτσης, το Σωκρατό],
Τερψιθέα [η Τέρψη, Τερψούλα],
Τερψιχόρη [η Τέρψη, Τερψούλα],
Τηλέμαχος,
Φιλαλήθης,
Φιλήμων [ο Φιλήμονας, Φίλιος],
Φίλιππος [ο Φίλιππας, Φραμπουλής],
Χαρίκλεια [η Χαρικλείτσα, το Χαρικλάκι

Β. Βαφτιστικά από την Εκκλησιαστική Παράδοση.
(Βαφτιστικά από το Ορθόδοξο Χριστιανικό Αγιολόγιο των Εορτών και γενικά από την θρησκευτική Ορολογία).

Αγαπητός,
Αγγελική [η Αγγελικώ, το Αγγελιό],
Αθανασία [η Θανασία],
Αθανάσιος [ο Θανάσης, Θάνος,
              Θανασίτσης, το Θανασό],
Αικατερίνη [η Κατίνα, Κατίγκω, Κατινιώ,
               Κατερίνη, Ακατίνα, το Κατερινιό,
              Κατινιό, Κατινάκι],
Ανανίας,
Αναστασία [η Τασία, Ανάστα, Ανάστω,
             Ταρσή, Τασούλα, το Αναστασιό],
Αναστάσιος [ο Αναστάσης, Ανάστος,
               Τάσος, το Τασό],
Ανέστης,
Άννα [η Αννίτσα, Αννέτα, Αννίκα,
       Αννιώ, το Αννιό],
Ανδρέας[Αντρέας, Αντρίκος]
Αντωνία,
Αντώνιος [ο Αντώνης, το Αντωνό],
Απόστολος [ο Αποστόλης, Αποστολάκης,
              Τόλης, το Αποστολό, Πολό],
Βαλαχίας,
Βασιλεία [η Βασιλική, Βασιλικώ,
           Βασιλικούλα, Βάσω, το Βασιλικό],
Βασίλειος [ο Βασίλης, Βασιλάκης, Βάσος, το Βασιλό],
Βλάσιος [ο Βαλάσης, Μπαλάσης, Βλάσης, το Μπαλασό],
Γεωργία [η Γιωργία το Γιωργό],
Γεώργιος [ο Γιώργος, Γιωργάκης, Γιωργής,
            Τζώρτζης, το Γιωργί, Γιωργό],
Γαβριήλ [ο Γαβρίλης, Βίλης, Γαβρίλος],
Γρηγόριος [ο Γρηγόρης],
Δανιήλ,
Δημήτριος [ο Δημητρός, Δημήτρης, Δημητρακός,
              Μήτσος, Μήτρος, Μίμης, Μητρέλης,
              το Δημητρό, Μητσό],
Δέσποινα [η Δέσπω, Δεσποινιώ, το Δεσποινιό],
Διονύσιος [ο Διονύσης],
Εισοδία [η Σοδούλα, Σωσώ, το Σοδιό],
Ελένη [η Ελενίτσα, Ελέγκω, το Λενιό],
Ελισάβετ [η Αλισσαβέτη, Ελισσαβέτη, Ελισσώ],
Ελισσαίος [ο Ελισσαίας, Αλισσαίας, το Αλισσό],
Εμμανουήλ [ο Μανώλης, το Μανωλιό],
Ευαγγελία [η Βαγγελιώ, Βαγγελίτσα, το Βαγγελιό],
Ευάγγελος [ο Βαγγέλης, Βάγγος],
Ευγενία [η Ευγέγκω, το Βγενιό],
Ευγένιος [ο Ευγένης, Ευγενάκης],
Ευδοκία [το Βδοκιό]
Ευδόκιμος,
Ευδοξία [η Ευδόκα, το Ευδοξιό],
Ευθυμία [η Θυμιούλα, Θυμιά, Ευθυμιούλα,
           Θυμιώ, το Θυμιό],
Ευθύμιος [ο Ευθύμης, Θύμης],
Ευστάθιος [ο Στάθης, το Σταθό],
Ευστράτιος [ο Στράτος, Στρατής,
                Στρατούλης, το Στρατό],
Ζαχαρίας [ο Ζαχαριάς],
Ζαχαρώ,
Ζωή [η Ζωϊτσα. Ζωζώ],
Ηλίας [ο Λιάκος, το Ηλιό],
Ησαϊας,
Θεανώ,
Θεογνωσία,
Θεοδοσία,
Θεοδόσιος [ο Θεοδόσης, Θοδόσης, το Θεοδοσό],
Θεοδώρα [η Θοδόρα, Δώρα],
Θεολόγος [ο Θεολόγης, Θολόγης, Θολόης],
Θεωνάς
Θεονύμφη [η Θεώνη],
Θεοφάνης [ο Φάνης, το Φανό],
Θεοφανεία [η Φανή, το Θεοφανό],
Θεοχάρη [η Θεοχαρούλα],
Θωμαϊς [η Θωμαή],
Θωμάς [το Θωμό],
Ιακώβ [ο Ιακωβάκης, Γιακουβάκης],
Ιλαρίων,
Ιορδάνης [ο Γιορδάνης, το Ιορδανό],
Ιουστίνος,
Ιωακείμ [ο Ιωακείμης, Γιακείμης, το Γιακειμό],
Ιωάννης [ο Γιάννης, Γιάνκος, Γιάννος,
           Γιάνναρος, Γιαννάκος,Γιαννακός,
           Γιάννακας, Γιαννέλης, Τζοβάνης,
           Τζιβάνης, το Γιαννό, Γιανκό],
Ιωαννίκιος,
Ιωσήφ [το Γιωσηφό],
Κοσμάς,
Κυριακή[Κυριακίτσα]
Κυριάκος [ο Κυριαζής, Κυριατζής],
Κωνσταντίνος[ ο Κώστας, Κώτσος, Κωστής,
                  Κωστάκης, Κωνσταντής,
                 Κωτσαρής, Ντίνος, το Κωτσό],
Λάζαρος [ο Λαζαρής, το Λαζαρό, Λαλαλό],
Λουκάς,
Λουκία,
Μαγδαληνή [η Μαγδάλα, Μαγδάλω, Μάγδα,
                 Μαγδαλινίτσα, Μαγδαληνιό],
Μακρίνα,
Μαρία [η Μαριγώ, Μαριγούλα, Μαρίτσα,
        Μαρίκα, Μαριωρή, Μαριωρίτσα,
        Μαριώρα, Μαργίτσα, Μαριώγκα,
        Μαριώ, το Μαριό, Μαριγό, Μαρικάκι],
Μαρίνα,
Μάρκος,
Ματθαίος [ο Μαθιάς],
Μιχαήλ [ο Μιχάλης, Μιχαήλος, το Μιχαλιό],
Νικόλαος [ο Νίκος,Νικόλας, Νικολός,
            Νικολάκης, το Νικολό],
Νυμφοδώρα [Νυφοδώρα],
Όλγα [το Ολγό],
Παναγιώτα [η Γιώτα Τότα, το Παναγιωτό],
Παναγιώτης [ο Παναής, Πάνος, Παντής,
               Τότης, Νότης, το Παναγιωτό],
Παντελεήμων [ο Παντελής],
Παράσχος,
Παρουσία,
Παύλος [ο Παυλής Παυλάκης, το Παυλί, Παυλό],
Πέτρος [ο Πετρής, Πετράκης, το Πετρό],
Προκόπιος [ο Προκόπης],
Ραφαήλ,
Σάββας [το Σαββό],
Σέργιος,
Σοφία [η Σοφούλα,Σοφίκα, το Σοφιό, Σοφάκι],
Σπυρίδων [ο Σπύρος],
Σταύρος [ο Σταυράκης, Σταυρακός, Σταυρής,
           το Σταυρό, Σταυρακό, Σταυρί],
Στέφανος [ο Στεφανής, Στέφος, το Στεφανό, Στεφό],
Στυλιανή [η Στέλλα],
Στυλιανός [ο Στέλιος],
Σωτήριος [ο Σωτήρης, Σωτηράκης, Σώτος, το Σωτηρό],
Τίτος,
Τρύφων [ο Τρύφος, Τρύφωνας, το Τρυφό],
Υπερμαχία,
Φωτεινή [η Φωφώ, Φωτίκα, Φωφώκα,
           Φωτούλα, το Φωτεινιό],
Φώτιος [ο Φώτης, Φωτάκης, το Φωτό],
Χαράλαμπος [ο Χαραλάμπης, Μπάμπης,
                 Λάμπος, Λαμπός, το Χαραλαμπό],
Χρήστος [ο Χριστάκης, Κίτσος, το Χρηστό],
Χριστόδουλος [ο Χριστοδουλάκης],
Χριστόφορος [το Χριστοφορό],
Χρυσόστομος [ο Χρυσός, Χρυσούλης,
                 το Χρυσοστομό, Χρυσό
Γ. Βαφτιστικά από την Λαϊκή Παράδοση
(Βαφτιστικά από την ελεύθερη αντίληψη του λαού).

1. Από πολύτιμους λίθους
Αδαμαντία [η Διαμάντω],
Αδαμάντιος [ο Διαμαντής, Διαμαντάκης],
Αργύρης,
Αργυρώ,
Ασημάκης,
Ασημίνα [η Ασήμω, Ασημένια, το Ασημό],
Ζαφείρης [ο Ζαφειράκης, το Ζαφειρό],
Ζαφειρία,
Κρυστάλλης,
Μαργαρίτης,
Μπριλάντι [Πιρλάντη],
Σμαράγδα [η Σμάρω],
Χουρμούζης,
Χρυσάφης,
Χρυσή,
Χρυσός

2. Από Άνθη (Ανθωνυμικά).
Ανθή [η Ανθούλα],
Ευθαλία,
Ευανθία,
Μαριάνθη, [το Μαριανθό],
Μυρσίνη [η Μερσίνα],
Χρύσανθος

3. Από ξένους λαούς
Αιμιλία,
Αιμίλιος [ο Μίλιος],
Αμαλία,
Βερονίκη,
Βικτωρία,
Βιργινία [η Βεργινία, Βεργενία],
Γενοβέφα,
Γουλιέλμος [ο Ελμος],
Δόμνα,
Δόμνας,
Κορνηλία,
Λουκία,
Ματθίλδη [η Ματίλδη],
Ναπολέων,
Ραλλού,
Σουλτάνα [το Σουλτανιό],
Φραγκίσκος [ο Φρατζέσκος]

4. Ευχετικά  (Ευχή, επιθυμία, των γονέων ή του αναδόχου(νονού) να αποκτήσει ο βαφτιζόμενος προτερήματα ή προστασία στην ζωή του).
Αγαθή,
Ζαρίφης,
Ζαχάρω,
Ζωγραφιά [η Ζωγραφούλα],
Ηλιοστάλακτη [η Ηλιοστή},
Πάγκαλος,
Πανάρετος,
Πανταζής,
Πανωραία [η Ραία],
Πολυκαρπία,
Πολυχρόνιος [ο Πολυχρόνης],
Προκόπιος [ο Προκόπης],
Προκοπία [το Προκοπιό],
Στέργιος,
Στυλιανή [η Στέλλα],
Στυλιανός [ο Στέλιος],
Χαϊδεμένη [η Χάιδω].


Μερικές παρατηρήσεις:

Oι Τριγλιανοί είχαν μεγάλη αγάπη στα υποκοριστικά ονόματα.


1)Πολλά χαϊδευτικά ή υποκοριστικά ή μεγενθυτικά ή ιδιωματικά που αποκτήθηκαν στην παιδική ηλικία παρέμειναν τα ίδια και χρησιμοποιούνταν σ' ολόκληρη την ζωή.

2)Τα ονόματα των κληρικών και των λόγιων στην ενηλικίωση χρησιμοποιούσαν τα βαφτιστικά της λόγιας γλώσσας.

3)Τα χαϊδευτικά ή υποκοριστικά αρσενικά και θυληκά γίνονται με το άρθρο "το".

4)Τα υποκοριστικά θυληκά παίρνουν την κατάληξη "ω".

5)Η κατάληξη «-ος» στα αρσενικά έχουμε τροπή σε «-ής»,  τονιζόμενο στη λήγουσα που δηλώνει υποκορισμό.

6)Πολλά ονόματα από την Αρχαία Ελληνική παράδοση περιλαμβάνονται στο Ορθόδοξο Χριστιανικό Εορτολόγιο.

7)  Από τα αρσενικά ονόματα έχουμε τροπή της κατάληξη
–ος  , σε- ης  τονιζόμενη στη λήγουσα π.χ. Παύλος – Παυλής
Σταύρος – Σταυρής  Πέτρος – Πετρής.

8 )  Τα αρσενικά και τα θυληκά μετατρέπονται σε ουδέτερου γένους με άρθρο το «το» και κατάληξη –ο.

9) Τα θηλυκά κατά τα αρχαία ή κατά τους Βυζαντινούς τύπους των ονομάτων (Κλειώ, Ηρώ, Θεανώ, Θεοφανώ) παίρνουν την κατάληξη - ω.

10)Το δημοφιλέστερο όνομα των Τριγλιανών ήταν η Μαρία. Οι Τριαγλιανοί ήταν Θεοτοκολάτρες. Στην Τρίγλια υπήρχαν οι περίφημες εικόνες της Παναγίας, η Αγία Επίσκεψη και η Παντοβασίλισσα.

11)   Στις αρχές του 20ου αιώνα  λόγω της αίγλης του Δεσπότη Χρυσόστομου Καλαφάτη, πολλά αγόρια τα βάφτιζαν με το όνομα Χρυσόστομος.

[Ηρακλής Ψάλτης]

Στάθη ,
ΜΠΡΑΒΟ για την προσπάθειά σου αυτή , κρίμα που δεν σε "αξιοποιεί " ουσιαστικότερα η τριγλιανή κοινότητα,
γιατί γνωρίζω καλά και το μεράκι σου για τα θέματα αυτά και την ανισδιοτέλειά σου.
ηρακλής