15) Αγροφύλακες-Νυκτοφύλακες-Πολιτοφύλακες στην Τρίγλια

[Μάκης Αποστολάτος]

Αγροφύλακες-Νυκτοφύλακες-Πολιτοφύλακες της Τρίγλιας

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια. Μια απ' αυτές, αφορά στη φύλαξη 1) του Μερά της Τρίγλιας, με αγροφύλακες, δηλαδή της αγροτικής έκτασης γύρω από το χωριό, στην οποία είχαν οι κάτοικοι τα κτήματά τους, 2) του χωριού τη νύχτα, με νυκτοφύλακες και 3) του χωριού και της περιφέρειας, με πολιτοφύλακες, στην περίοδο μετά την εγκατάσταση της Ελληνικής Στρατιωτικής διοίκησης το 1920. Ο Θανάσης Πιστικίδης γράφει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 137) "Από την ατέλειωτη αυτή σειρά των τοπωνυμίων και μόνο, βγαίνει το συμπέρασμα πόσο μεγάλη ήταν η αγροτική έκταση της Τρίγλιας, ο «Μεράς», όπως τον έλεγαν".

Στην αρχή αυτής της εργασίας, περιγράφεται το αντικείμενο αυτών των επαγγελμάτων, όπως καταγράφηκε από τις μαρτυρίες Τριγλιανών που έζησαν στις αρχές του 20ου αιώνα στην Τρίγλια, και στη συνέχεια η διαδικασία πρόσληψης, μισθοδοσίας κλπ, με βάση τα πρακτικά της Εφοροδημογεροντίας.

Για τους αγροφύλακες και τη δουλειά τους έχει γράψει σχετικό άρθρο ο λαογράφος Σταύρος Μαργαρίτης, που δημοσιεύτηκε στο φύλλο 10/12.5.1977 των Τριγλιανών Νέων, με τίτλο «Η Αγροφυλακή στην παλιά Τρίγλια», και μεταφέρεται πιστά, με την ορθογραφία και το συντακτικό του, όπως και όλα τα υπόλοιπα κείμενα.

"Οι αγροφύλακες οι λεγόμενοι μπεθηδες ή μπασκουρτσίδες πληρώνονταν από τον τόπο. Το κουβέρνο (κράτος) δεν είχε καμιά σχέση με τα μισθά τους, γι' αυτό και όποιος μπεξής δεν έκανε καλά τη δουλειά του, το χωριό τον παρατούσε από τη θεση του. Δεν ήταν όπως εδώ, που δεν έχει το δικαίωμα κάθε κοινότητα να κάνει ό,τι θέλει. Έπειτα εκεί οι άνθρωποι, κατά την εποχή εκείνη, δεν είχαν την εξέλειξη της σημερινής κοινωνίας, παρ' όλα όμως αυτά, είχαν και μια αυτοδίδακτη πρακτική πείρα, διότι ήσαν οργανωμένοι κατά τρόπο που δεν γινόταν κλεψιές και αν πάλι γινόταν καμμιά κλεψιά, είχαν την ικανότητα να την ανακαλύψουν. Παρ' όλο που οι μπεξήδες ήταν άνθρωποι αγράμματοι, είχαν κι έναν τον οποίον έλεγαν μπασκουρτσή, δηλαδή (αρχιφύλακα) και ο οποίος θα καθόριζε το όλο έργο της υπηρεσίας τους. Τέτοιοι μπασκουρουτσίδες ήταν ο Τσότσομος ο Τρουψής και ο Ραφαήλ ο Μυτηλινός. Προπαντός ο Ραφαήλ, ήταν που κατέστρωνε όλα τα επιτελικά σχέδια της υπηρεσίας και τον έβλεπες να κατεβαίνει στο παζάρι (αγορά) με το σκούρο το φέσι με τη μακριά φούντα, με το μαύρο και στριμένο μουστάκι, με το σκούρο ζουνάρι, , και με το ζεντεφεδένιο κομπολόϊ στο χέρι, σωστός λεβεντάνθρωπος. Οι αγροφύλακες ήσαν οπλισμένοι, με μια μεγάλη καραμπίνα, ενώ οι αρχιφύλακες, εκτός από την καραμπίνα, είχαν και από ένα πιστόλι, το οποίο το έλεγαν λιβόρβορο, είχαν και από ένα ωρολόγι μάρκας «σερκίσωφ» με διπλά καπάκια, με κλειδιά και με χοντρή καδένα, περασμένη στην μπουντουνιέρα του γιλέκου. Ο Ραφαήλ τους συγκέντρωνε όλους, κατέστρωνε τα σχέδια, έδινε οδηγίες και έλεγε, στους αγροφύλακες,, εσύ Νικόλα Πεζβάντη θα πάρεις το μεχαλάκο, εσύ Πάντσο θα πάεις στο τρώγο, εσύ Γιωργί Κοντόλη θα πάεις στα λειβάδια, εσύ Ζαχαρία θα πάεις στις πλατανιές, και συ Σταύρο Φράγκο θα πάεις στο καμμένο, και το βράδυ που θα βραδυάσει θα ανταμωθούμε όλοι στη Βαϊνού, απάνο στη Σούσα (δημόσιος δρόμος), που πηγαίνει στα Μουδανιά και εκεί θα σας δώσω Νέο Πρόγραμμα. Έπειτα εκεί, δεν είχε δικαστήριο για τους παραβάτες, όπως έχει εδώ το αγρονομικό δικαστήριο. Το δικαστήριο το έκαναν οι ίδιοι οι αγροφύλακες, και όταν πιάνανε κανέναν όχι για να φάει, αλλά όταν γέμιζε καλάθι, με φρούτα,  θα του έδινε το καλάθι στο χέρι, και από τα κλεμμένα θα κάναν μια αρμαθιά και θα την περνούσαν στο λαιμό του κλέφτη και σε συνέχεια θα τον οδηγούσαν προς το χωριό. Πριν όμως φθάσουν θα γινότανε το δικαστήριο επί τόπου, και θα τον ανάγκαζαν να πληρώση δυό λίρες χρυσές, αν τις έδινε έχει καλώς, αν όχι θα τον έφερναν μέσα στο χωριό και έτσι ο κατηγορούμενος αναγκαστικά υπέκυπτε. Τότε έγραφε ένα πούσουλα (σημείωμα) και έλεγε λ.χ. πατέρα δώσε στον φέροντα το σημείωμα, 2 λίρες. Τον έπαιρνε τον πούσουλα ο ένας αγροφύλακας και πήγαινε στο χωριό να φέρει τα χρήματα και ο άλλος τον περίμενε στο λιοτόπι, έπαιρναν τα χρήματα και μετά τον αμολούσαν. Με αυτόν τον τρόπο βέβαια, δεν γίνονταν ζημιές και φυλάγονταν καλλίτερα τα κτήματα του κόσμου".

Για τους νυκτοφύλακες και τη δουλειά τους σώζονται οι μαρτυρίες των  πληροφορητών του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ), οι περιγραφές του Απόστολου Τσίτερ και του λαογράφου Σταύρου Μαργαρίτη. Οι πληροφορητές αναφέρουν ότι "Τη νύχτα, είχαν φανάρια σε κάθε γωνιά και φωτίζονταν, περνούσε ο πασβάντης (νυχτοφύλακας) και τ' άναβε. Αυτός χτυπούσε και το μπαστούνι του στις πλάκες κι έδινε την ώρα. Για τις ολόκληρες ώρες χτυπούσε από μία, για τις μισές έσερνε το μπαστούνι χάμω. Από τρεις η ώρα, αλά Τούρκα (περίπου 9 μμ) άρχιζε και χτυπούσε ως το πρωί". Ο Απόστολος Τσίτερ περιγράφει στο βιβλίο του «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου» (σελ. 22) τους νυκτοφύλακες: "Σε όλους τους δρόμους, σε ορισμένες αποστάσεις, υπήρχαν στηριγμένες σε ορισμένο ύψος σε φανάρια λάμπες πετρελαίου για φωτισμό τη νύχτα. Τις λάμπες τις άναβαν, μόλις άρχιζε να νυχτώνη, οι παχβάντες (νυχτοφύλακες), οι οποίοι στα επίσημα χαρτιά της κοινότητας ονομάζονταν φανοκόροι. Είχαν μια ξύλινη σκαλίτσα, την στερέωναν στον τοίχο, ανέβαιναν έβαζαν πετρέλαιο στις λάμπες, σκούπιζαν με ένα πανί το λαμπογυάλι και ύστερα άναβαν την λάμπα, την οποία πάλι πολύ νωρίς το πρωί την έσβηναν. Οι πασβάντες είχαν και άλλα καθήκοντα, Είχαν ένα βαρύ μπαστούνι σαν ρόπαλο και χτυπούσαν μ' αυτό όλη νύχτα κάθε ώρα τις ώρες. Επίσης στις μεγάλες γιορτές, Πρωτοχρονιά, Πάσχα, Χριστούγεννα, έπρεπε να χτυπούν το ρόπαλο μπροστά στις πόρτες των σπιτιών, φωνάζοντας δυνατά: «Ορίσατε εις την εκκλησίαν»". Ο λαογράφος Σταύρος Μαργαρίτης δίνει περισσότερες πληροφορίες στο σχετικό άρθρο του «Οι Παζβάντες της Παλιάς Τρίγλιας», που δημοσιεύτηκε στα Τριγλιανά Νέα 7/23.11.1976:

"Στην παλιά Τρίγλια υπήρχαν παζβάντες (νυκτοφύλακες), και ήσαν πολλοί, γιατί η Τρίγλια ήταν μεγάλο μέρος είχε κάπου δέκα χιλιάδες κατοίκους κι' έξη ενορίες. Λοιπόν, σε κάθε συνοικία ήσαν από δυό για να αλλάζουν βάρδια. Η πρώτη δουλειά των νυκτοφυλάκων ήταν να πάρουν γκάζι από το δήμο, και να ανάψουν τα φανάρια του χωριού. Σε κάθε κιοσέ (γωνιά) ήταν και από ένα φανάρι καρφωμένο ψηλά στον τοίχο και μόλις βράδυαζε, έπαιρνε ο καθένας το γκάζι και την σκάλα και άναβε τα φανάρια της περιοχής του. Το μεγαλύτερο φανάρι ήταν του παζαριού στο κέντρο, που ήταν ο μεγάλος πλάτανος, κρεμασμένο στον πλάτανο, απέναντι από το παντοπωλείο του Αρμόδιου Στεργίου. Τα υποδήματά τους, ήσαν ελαφρά, γεμενιά, που βάδιζαν τη νύχτα  και δεν ακουγότανε. Οι παζβάντες, σκοπό τους είχαν να φυλάγουν την πόλη από τους νυχτερινούς κλέφτες μη τυχών και γίνει καμμιά πυρκαϊά, να φωνάζουν τις βάρδιες σ' αυτούς που δούλευαν στα λαδαριά (ελαιοτριβία) μη τυχών και παραπέσει κανένας μεθυσμένος, επίσης αν κανένας που είχε ανάγκη, να φωνάξουν τον γιατρό, γιατί τότε δεν υπήρχαν τηλέφωνα, εκτός από το χοκιμάτι (αστυνομία). Οι παζβάντες ήταν εξωπλισμένοι από τον Δήμο, είχαν ένα πιστόλι, το οποίο το λέγανε λιβόρβορο, ένα ρολόϊ μάρκας σερκισώφ, με μακρυά  και χοντρή καδένα, περασμένη στη μπουτουνιέρα του γιλέκου, γιατί τα ωρολόγια εκείνη την εποχή, τάχαν ορισμένοι, δεν ήταν όπως είναι τώρα, που τάχουν και τα μικρά παιδιά, μια χοντρή σφυρίχτρα και αυτή επίσης με αλυσίδα χοντρή και περασμένη στο λαιμό τους και μια χοντρή και μακριά μαγκούρα, που το κάτω μέρους της μαγκούρας είχε περτσινομένο σίδερο. Την μαγκούρα αυτή, την χρησιμοποιούσαν για να χτυπούν τις ώρες. Και έβλεπες τον Παζβάντη, τις νυχτερινές ώρες να πηγαίνη στην άκρη του δρόμου του σοκακιού, όπου ήταν καμιά μεγάλη και γερή πέτρα και αρχινούσε με την μαγκούρα να χτυπά, τακ-τακ-τακ. Κάθε κτύπος και μια ώρα. Και στο τέλος, όταν τελείωνε το κτύπημα, φώναζε κιόλας, «άντε αφεντικά, συκοθείται, είναι ξημερώματα». Νυκτοφύλακα δεν βάζανε όποιον νάτανε, έπρεπε νάταν και λίγο ψύχραιμος και νταής γιατί πολλά γινότανε κατά την εποχή εκείνη και έτσι αυτοί που μπένανε, ήσαν παληκάρια με καρδιά, διαλεχτά και ναμουσλήδες , δηλαδή (τίμιοι)".

Η φύλαξη των κτημάτων των κατοίκων γύρω από την Τρίγλια περιλαμβανόταν στις αρμοδιότητες της Εφοροδημογεροντίας και των Προκρίτων από τον 19ο αιώνα και στις πρώτες σελίδες του Κώδικα Πρακτικών, της περιόδου 1902-1922, καταγράφεται μια σημαντική απόφαση για το θέμα της αγροφυλακής. Συγκεκριμένα, στο πρώτο πρακτικό του Κώδικα, που αναφέρεται στους αγροφύλακες, με ημερομηνία 24.4.1905, ημέρα Κυριακή (σελ. 8 ), συνεδρίασε από κοινού η Εφοροδημογεροντία με Προκρίτους και αποφασίστηκε η αλλαγή του τρόπου διαχείρισης των ζητημάτων της αγροφυλακής και οι σχετικές αποφάσεις να λαμβάνονται πλέον σε κοινές συνεδριάσεις της Εφοροδημογεροντίας και των συμβούλων της Δημαρχίας, αντί των Προκρίτων:

".. όπως παυθώσιν οι πρώην αγροφύλακες αντικατασταθέντες δια των Διογένους Μιχαήλου, Αναστασίου Τολέρη, Σταύρου Καλαϊτζή, Αποστόλου Βουδούρη και Γεωργίου Αργύρη. Μεθ' ο εγκριθέντος όπως τα αφορώντα την αγροφυλακήν ζητήματα κανονίζονται υπό της Εφοροδημογεροντίας από κοινού μετά των συμβούλων του διοικητικού συμβουλίου της Δημαρχίας διελύθη η συνεδρίασις".

Στην από 12.3.1908 κοινή συνεδρίαση της Εφοροδημογεροντίας, των Επιτρόπων και των Προκρίτων (Κώδικας, σελ. 46) συζητήθηκαν διάφορα θέματα, μεταξύ των οποίων και ο διορισμός εισπρακτόρων, για τα έξοδα των αγροφυλάκων και της Αρχιερατικής επιχορηγήσεως (το θέμα αυτό έχει αναλυθεί στην εργασία 13 για τη Φορολογική επιβάρυνση των κατοίκων της Τρίγλιας).

Στο πρακτικό της κοινής συνεδρίασης της Εφοροδημογεροντίας, του Διοικητικού Συμβουλίου του Χοκουματίου, του Δημαρχιακού Συμβουλίου, του σφραγιδοφύλακος και λοιπών προκρίτων της 17.3.1914 (σελ. 198) συζητήθηκε το θέμα της φύλαξης της περιφέρειας του Μερρά της Κοινότητος. Το πρακτικό αυτό, αν και ακυρώθηκε εκ των υστέρων, παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον, αφού, ίσως για πρώτη φορά, ανατέθηκε από τα όργανα διοίκησης της Τρίγλιας το έργο της φύλαξης  του Μερρά σε Μωαμεθανό κάτοικο. Συγκεκριμένα, αποφασίστηκε να πωληθεί η φύλαξη αυτού δια μειοδοσίας. "Μη υπάρχοντος ετέρου μειοδότου κατεκυρώθη ούτος ο μερράς η φύλαξις αυτού εις τον συμπολίτην  ημών Αμιν αγά μουσταφά μπέη Ογλού αντί Γροσίων 22980. Ενεκρίθη συνάμα όπως υποδείξη τον κατάλληλον εγγυητήν συνωδά τη ειδοπιήσει-μουζαατέ?-συνάψη? όπως κανονίση τα απαιτούμενα έγγραφα τα συνωδά των όρων του μουζαατέ? ... των μουχτάριδων και του δημαρχιακού συμβουλίου και της Εφοροδημογεροντίας Η οριστική ανάληψις των καθηκόντων αυτού θα ορισθή από της τελευταίας ημέρας των ληξάντων διατυπώσεων. Προκειμένου δε περί του βιβλίου των εισπράξεων του φόρου, κουρουτζίδων των αγροφυλάκων τούτο θα κανονισθή εκ συνεννοήσεως των άνω συμβουλίων". Το πρακτικό υπογράφεται από 1) τον Δ. Κ. Τακά, από την Εφοροδημογεροντία, 2) τους Σωκράτη Καλεμκερή, Κωνσταντίνο Θωμίδη και Νικόλαο Νιστάζο, από τα μέλη της Δημαρχίας, 3) τους Βασιλάκη Διαμαντή και Δημήτριο Ν. Τακά, από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, 4) τους Λεωνίδα Χρυσού και Γεώργιο Τσιρίλη?, από τους Μουχτάριδες και 5) τους Αναστάσιο ..., Θεολόγο Φούντα και Γεώργιο Α. Τακά, από τους Προκρίτους. Στο χώρο των υπογραφών αναγράφεται διαγωνίως η λέξη «άκυρος» και στο τέλος της σελίδας αναγράφεται ότι "ακυρούται η ανωτέρω πράξις ως μη εκτελέσαντος του εργολάβου αμιν αγά τους όρους του πρακτικού, ήτοι μη δυνάμενος να υποδείξη τον απαιτούμενον εγγυητή. Τη 22 Μαρτίου 1914. Δ. Κ. Τακάς Γραμματεύς".

Στη Γενική Συνέλευση πολιτών της 30.3.1914 (σελ. 201) συζητήθηκε το θέμα των αγροφυλάκων-Κουρουτζίδων και αποφασίστηκε να σχηματιστεί επιτροπή από τους Αναστάσιο Προύσαλη, Αναστάσιο Βαρούτη, Ηρακλή Παρουκτσή, Δημοσθένη Τακά, Θεολόγο Ζαρζαβατζή, Βασίλειο Διαμαντάκη και τους σφαγιδοφύλακες-Μουχτάρηδες της Κοινότητος, για να φροντίσει το ζήτημα της φύλαξης της περιφέρειας του Μερά είτε με μειοδοσία είτε με άλλο τρόπο που θα αποφασίσει, παρέχοντας σ' αυτήν απεριόριστη πληρεξουσιότητα.

Είναι αξιοσημείωτο ότι την ίδια ημέρα (30.3.1914) ακολούθησε η συνεδρίαση της Κοινοτικής Επιτροπής επί των αγροφυλάκων και στο επόμενο πρακτικό (σελ. 202) καταγράφεται η πώληση δια μειοδοσίας της φύλαξης του μερρά "εις τους Πούντους? Αδραχαίνη και Ραφαήλ Δημητρίου αντί 23000 Γροσίων, με όρους τους οποίους θα κανονίζη ιδιαίτερον έγγραφον. Χάριν δε της τάξεως και της τακτικής πληρωμής του ποσού η Επιτροπή θα παραδώση εις αυτούς ιδιαίτερον βιβλίον το οποίον θα τεθή εις την διάθεσιν των μειοδοτών-εργολάβων μη υποχρεωμένης της Επιτροπής να πληρώση κανέν τέλος εισπρακτικόν. Ως εγγυητής δε δια την όλην διαχείρισιν αυτήν οι εργολάβοι υπέδειξαν τον κ. Σωτήριον Ηρακλέους Ιατρού ο οποίος υπόσχεται να πληρώση πάσαν αποζημίωσιν είτε προερχομένην εκ της εισπράξεως του βιβλίου των εξόδων είτε εκ των άλλων δικαιωμάτων αυτών, τα οριζόμενα επί τω ιδιαιτέρω εγγράφω".

Στο πρακτικό της 1.11.1914 (σελ. 212) καταγράφεται η παραλαβή από τον εισπράκτορα Δημοσθένη Πήττα των βιβλίων των γενικών εξόδων της Κοινότητος, για 14380 Γρ, τα οποία υπόσχεται να εισπράξει τιμίως και ευσυνειδήτως, για τους μισθούς των αγροφυλάκων και έκτακτα γενικά έξοδα της Κοινότητος, λαμβάνων ως εισπρακτικά τέλη 10% και υποσχόμενος να κρατεί βιβλία τακτικά και διπλότυπες αποδείξεις. Ως εγγυητή προς την Εφοροδημογεροντία της Τρίγλιας, δήλωσε τον Δημ. Κ. Τακά, ο οποίος υποσχέθηκε να πληρώσει το τυχόν έλλειμμά του, σε περίπτωση αρνήσεως του ιδίου. Το πρακτικό υπογράφεται από τον παραλήπτη και τον εγγυητή.

Στη Γενική Συνέλευση της 6.3.1915 (σελ. 217) με συμμετοχή της Εφοροδημογεροντίας, των σφραγιδοφυλάκων-Μουχτάρηδων και Προκρίτων συζητήθηκε το θέμα της φύλαξης της περιφέρειας του Μερά και αποφασίστηκε 1) η ανάθεση της φύλαξης σε έξι αγροφύλακες, με μηνιαίο μισθό 200 Γρ και των αρχηγών αυτών με 270 Γρ, 2) η επιλογή των αγροφυλάκων θα γίνει από τους σφραγιδοφύλακες, για να βρουν τα κατάλληλα πρόσωπα, 3) μετά από ψηφοφορία, για την εκλογή εισπράκτορος για τους αγροφύλακες, κατά το 1915,  εξελέγη πλειοψηφών ο Βασίλειος Γιαρένης, με επιλαχόντα τον Αθανάσιο Προκόπη, 4) επίδομα (αμοιβή) του εισπράκτορα ορίστηκε 10% επί της όλης εισπράξεως, και 5) σε περίπτωση προσκόμματος ή δυσκολίας στην είσπραξη να επικαλείται τη βοήθεια των Μουχτάρηδων. Σε προσθήκη της 8.3.1915, στην ίδια σελίδα, αναφέρεται ότι ο Βασίλειος Γιαρένης δεν αποδέχθηκε την εκλογή του ως εισπράκτορας των γενικών εξόδων της Κοινότητος, για το 1915, και στη θέση του διορίστηκε ο επιλαχών Αθανάσιος Προκόπης. Υπενθυμίζεται ότι λίγους μήνες αργότερα (Ιούλιος 1915) εξορίστηκαν οι Χριστιανοί Τριγλιανοί, από τα σπίτια τους, στην Προύσα μέχρι τον Οκτώβριο 1918, οπότε επέστρεψαν στο χωριό τους, όσοι επέζησαν.

Στη Γενική Συνέλευση της 8.4.1919 (σελ. 270) συζητήθηκε το θέμα της εκλογής αγροφυλάκων και της εξασφάλισης της μισθοδοσίας τους. Αποφασίστηκε να προστεθούν, στους υπάρχοντες δύο αγροφύλακες, τρεις ακόμη, δηλαδή συνολικά 5 αγροφύλακες και ένας νυκτοφύλακας. Για τη μισθοδοσία τους, αποφασίστηκε "... όπως φορολογηθή έκαστος συμπολίτης ημών κτηματίας αναλόγως του εγγείου αυτού φόρου (βεργγέ) 5 παράδες επί του γροσίου κατά μήνα. Επί τούτου εγένετο η εκλογή αρμοδίου δεκαμελούς επιτροπής δια μυστικής ψηφοφορίας, ήτις να επιβλέπη, διευθύνη, πληρώνη και επιβάλη τα απαιτούμενα πρόστιμα επί των ατόμων άτινα ήθελον συλληφθεί εν τω μέλλοντι αφαιρούντα ή κλέπτοντα από ξένων κτημάτων προϊόντα και άλλα αγροτικά είδη μη ανήκοντα αυτοίς, και εξελέγησαν ως επί των αγροφυλάκων επιτροπή οι κ.κ. Διογένης Λιλής, Σωκρ. Καλεμκερής, Λυκούργος Τσάκωνας, Βασ. Διαμαντάκης, Σωτηρ. Πιλάτος, και Θεολ. Φούντας, Γεωργ. Μποδός, Ηρακλής Μπαμπαρουτζής, Γ. Τακάς και Στέφανος Κασούρης. Προς αποτελεσματικωτέραν επίβλεψιν εκ μέρους των αγροφυλάκων των αγροτικών κτημάτων και πρόληψιν των συμπαρομαρτούντων απεφασίσθη όπως το πρόστιμον ει βαρύ αφ' ετέρου τούτο διανέμεται κατά το ήμισυ μεταξύ κοινότητος και αγροφυλάκων".

Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 1.8.1919 (σελ. 286) αναγράφεται, εκτός των άλλων, ότι «Τελευταίον απεφασίστθη όπως η Επιτροπή λάβη συντονώτερα μέτρα εις το ζήτημα των κλοπών εν τη υπαίθρω καλλιεργημένη χώρα, επιβάλλουσα μεγαλείτερα πρόστιμα και αυξάνουσα τον αριθμόν των αγροφυλάκων».

Στο πρακτικό της Γενικής Συνέλευσης της 14.8.1919 (σελ. 289) αναγράφεται, εκτός των άλλων, ότι «... προσεκλήθη ο κ. Αθαν. Προκόπης και τω ανακοινώθη ότι αποφάσει της Εφοροδημογεροντίας τα αποφασισμένα 8% εκ της εισπράξεως των δικαιωμάτων αγροφυλακής θα μετατραπώσιν εις ημερομίσθιον ένεκα του εθνικού δανείου το οποίον παρεχόμενον ήδη εισπράττονται τα δικαιώματα των αγροφυλάκων υπό της Εφοροδημογεροντίας συμπράττοντος μόνον καθ' ημέρας του κ. Αθ. Προκόπη».

Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 27.8.1919 (σελ. 291) συζητήθηκε, μεταξύ άλλων, και το θέμα των αγροφυλάκων και "Καλείται η Επιτροπή επί των αγροφυλάκων και παρακελεύεται όπως αυστηρότερον επιβληθή επί των αγροφυλάκων δια την φύλαξιν των κτημάτων. Ο κ. Σωκράτης Καλεμκερής μέλος της αυτής Επιτροπής υπέβαλεν παραίτησιν ήτις και εγένετο δεκτή". Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 16.8.1919, καταγράφεται, μεταξύ άλλων, και η παραίτηση των μελών της Επιτροπής Αριστοφάνους Κασούρη και Γ. Μποδού.

Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 3.11.1919 (σελ. 306) συζητήθηκε το θέμα του αριθμού και του μισθού των αγροφυλάκων, αλλά και το θέμα τη μη συνεισφοράς των Οθωμανών στις κοινές γενικές δαπάνες όλων των Τριγλιανών, Χριστιανών και Οθωμανών. Συγκεκριμένα, "Και πρώτον μεν συζητείται το ζήτημα του ποσού των αγροφυλάκων. Επειδή δε ήδη ο ελαιοκαρπός συνεκομίσθη εγκρίνεται όπως κατά την στείραν εποχήν του χειμώνος τέσσαρες μόνον αγροφύλακες προς 18 Λ.Οθ. μηνιαίως, Εγκρίνεται επίσης όπως προστεθή προς τω υπάρχοντι νυκτοφύλακι και έτερος με τον αυτόν μισθόν. ..... Είτα καλείται δια δευτέραν φοράν ο μουχτάρης των συνοίκων μας Οθωμανών δια τα προς ημάς χρέη αυτών εκ δεκάτης και αγροφυλάκων αλλά και την φοράν αυτή κωφεύει. Αποφασίζεται όπως γίνωσι παραστάσεις τω Διοικητή αίτινες και εγένοντο και απέφερον υποσχέσεις περί ενεργείας των δεόντων".

Λίγες μέρες αργότερα, στις συνεδριάσεις της Εφοροδημογεροντίας της 17.11.1919 και  24.11.1919 (σελ. 307), συζητήθηκε και πάλι το θέμα της μειώσεως του αριθμού των αγροφυλάκων, αλλά και εκείνο της μη καταβολής του μεριδίου των Οθωμανών κατοίκων, για τους μισθούς τους, και αποφασίστηκε "... ίνα διατηρηθώσι 4 μόνο αγροφύλακας εις δ' εξ αυτών να διορισθή νυκτοφύλαξ. Ως τοιούτος διορίζεται ο Ιωάννης Ροδιάς, ο δε Γεώργιος Σγουρής απολύεται". Στο ίδιο πρακτικό καταγράφεται και το πρόβλημα της μη συμμετοχής των Οθωμανών κατοίκων στα γενικά έξοδα και αποφασίστηκε "Καλούνται οι Οθωμανοί ίνα πληρώσωσι την δεκάτην αυτών. Ένεκα δυστροπιών όλων σχεδόν των Οθωμανών δια την πληρωμήν της δεκάτης ως και των δικαιωμάτων των αγροφυλάκων απεφασίσθη ίνα μη πληρωθή η μηνιαία δόσις εξ 20 Λ.οθ. ίνα εξαναγκασθώσι να πληρώσωσι".

Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 21.1.1920 (σελ. 312) συζητήθηκε, μεταξύ άλλων, το θέμα των αγροφυλάκων και "ενεκρίθη όπως του λοιπού μένωσιν μόνον τέσσαρες και οι Νυκτοφύλακες δύο".

Στο πρακτικό της Εφοροδημογεροντίας της 19.4.1920 (σελ. 323) συζητήθηκε και πάλι, μεταξύ άλλων, το θέμα των αγροφυλάκων αφενός λόγω της αποχώρησης ενός εξ αυτών αφετέρου για την καταγραφή σε κατάλογο εκείνων που αγόρασαν ελαιοτόπια και γενικά αγροτικές εκτάσεις μετά την επιστροφή των Χριστιανών από την εξορία. Συγκεκριμένα, "επί τη αποχωρήσει ενός εκ των αγροφυλάκων εγκρίνεται η πρόσληψη ετέρου τοιούτου, συνιστάται μετά ταύτα τω γραμματεί της Εφοροδημογεροντίας, όπως καταχωρήση εις ειδικόν κατάλογον πάντας τους μετά την παλινόστησιν εν τη πατρίδι ηγοράσαντας ελαιοτόπια κλπ μετά του ονόματος των πωλητών και των ποσών της αξίας του πωληθέντος κτήματος".

Μετά την εγκατάσταση της Ελληνικής Διοικήσεως στην ευρύτερη περιφέρεια, φαίνεται ότι δόθηκαν οδηγίες για την ενίσχυση της φύλαξης της περιοχής της Τρίγλιας, με περισσότερους αγροφύλακες αλλά και πολιτοφύλακες που θα ήταν πλέον ένοπλοι, και στο πρακτικό της Διοικητικής Επιτροπής του Δήμου Τριγλίας της 2.7.1920 (σελ. 327) συζητήθηκαν τα κατάλληλα μέτρα "τα οποία τη επιτρέπεται και δύναται να αναλάβη και υπό οικονομικήν έποψιν αποφάσισε τα εξής, να ενισχύση την αγροφυλακήν προς τε ασφάλειαν της υπαίθρου χώρας και προς πρόληψιν κλοπών δια προσθήκης έτι αγροφυλάκων προς τους υπάρχοντες ήδη τρεις, να διορίση εισέτι και τέσσαρες έως πέντε πολιτοφύλακας προς τήρησιν της δημοσίας τάξεως και ασφαλείας μέχρι της αποκαταστάσεως του πολιτειακού καθεστώτος. Εδήλωσεν δε σαφώς και ρητώς προς τους ήδη διορισθέντας και διορισθησομένους πολιτοφύλακας τε και αγροφύλακας ότι από την ημέραν του διορισμού αυτών θα θεωρούνται στρατιώται και θα υπάγονται εις τας ποινικάς διατάξεις των Ελληνικών στρατιωτικών νόμων εν περιπτώσει παρεκτροπής ή απειθείας, προς τούτο δε έκαστος αγροφύλαξ οφείλει να υπογράψη ιδιαίτερον έγγραφον δηλών την τε παραλαβήν παρ' αυτών και το είδος του όπλου και των φυσιγγίων και την παραδοχήν των άνω διατυπωθέντων όρων άνευ ουδεμιάς αντιρρήσεως. Πάντες δε οι αγροφύλακες και πολιτοφύλακες εν τη εξασκήσει των καθηκόντων αυτών θα φέρωσιν πιστοποιητικόν ταυτότητος παρά της  Δ. Επιτροπής". Το πρακτικό αυτό υπογράφεται από τα μέλη της Διοικητικής Επιτροπής Κ. Κονδυλένιο, Σωκράτη Καλεμκερή, Θεολόγο Φούντα, Γεώργιο Τακά και ένα Οθωμανό που υπέγραψε με αραβική γραφή.

Στο αμέσως επόμενο πρακτικό με ίδια ημερομηνία (σελ. 328) καταγράφηκαν οι δηλώσεις των διορισμένων αγροφυλάκων και πολιτοφυλάκων, με τον αριθμό όπλου και τον αριθμό φυσιγγίων που παρέλαβε καθένας.

"Οι υποφαινόμενοι αγροφύλακες και πολιτοφύλακες δήμου Τριγλίας δηλούμεν, ότι λαβόντες γνώσιν των αποφάσεων της Διοικητικής Επιτροπής δήμου Τριγλίας αναφορικώς προς τα καθήκοντα ημών ορκιζόμεθα και δίδομεν τον λόγον της τιμής μας, ότι από της στιγμής ταύτης θεωρούμεν εαυτούς στρατιώτας του Ελληνικού στρατού υπακούοντες εις τας διαταγάς της Διοικ. Επιτροπής και είμεθα υπέυθυνοι δια πάσαν παρεκτροπήν και απείθειαν εν γνώσει όντως ότι εν εναντία περιπτώσει θα εφαρμοσθή καθ' ημών ο Ελληνικός στρατιωτικός νόμος
Εν Τριγλία τη 2 Ιουλίου 1920".

Ακολουθούν οι υπογραφές, το είδος όπλου και ο αριθμός φυσιγγίων

• Αθανάσιος Βατατζής                Τριάρι 18632                30
• Πέτρος Ασκέρης                      Μαρτίνη 27154             24
• Λεωνίδας Καλπάκης?                Γκρά? 45352                17
• Νικόλαος Πετρίδης                   Γκρά? 59979                18
• Ιωάννης Χατζηαναστασίου                                           40
• Αριστείδης Ι. Καργενίδης?         Μάουζερ 5436                3
• Ιωάννης Σελκίπης?                   Γκρά? 77068                 --
• Χρυσόστομος Τρουπτσής                                              --
• Νικόλαος Παταπούδης                Αγγλικό 17058             87

Στον Κώδικα Πρακτικών επισυνάπτονται και μερικά χειρόγραφα έγγραφα, ένα εκ των οποίων, με τον αριθμό 526, αφορά στο πιστοποιητικό ταυτότητος που έδωσε στον πολιτοφύλακα Γεώργιο Νεοχωρίτη η Επιτροπή, με σφραγίδα της Εφοροδημογεροντίας, ο οποίος δεν αναφέρεται και δεν έχει υπογράψει στο πρακτικό της 2.7.1920 (σελ. 328)

Το περιεχόμενο του πιστοποιητικού ταυτότητος είναι το ακόλουθο:
"Πιστοποιητικόν
Δια του παρόντος πιστοποιητικού ταυτότητος δηλούται ότι ο επιφέρων το παρόν Γεώργιος Νεοχωρίτης διωρίσθη πολιτοφύλαξ υπό της Διοικητικής Επιτροπής Δήμου Τριγίας προς τήρησιν της τάξεως και ασφαλείας εντε τη υπαίθρω χώρα και τη πόλει.
Παρακαλούνται δε αι εκάστοτε παρουσιαζόμεναι Ελληνικαί στρατιωτικαί περιπολίαι ίνα εν ανάγκη συνδράμωσιν αυτόν.
Εν Τριγλία τη 2 Ιουλίου 1920
Η Διοικητική Επιτροπή Δήμου Τριγλίας
Κ. Κονδυλένιος
Σ. Καλεμκερής
Θεολόγος Φούντας
Αρμόδιος Στέργιος
Σήμα του φέροντος: Ελληνική Πολιτοφυλακή Τριγλίας «Ε.Π.Τ» - Χρώμα ταινίας : Βαθύ κυανούν μετά λευκών γραμμάτων και αύξοντος αριθμού (7) επτά".

Παρατηρείται ότι, και η απόφαση της Διοικητικής Επιτροπής (σελ. 327), οι δηλώσεις των διορισθέντων (σελ. 328) και το πιστοποιητικό ταυτότητος του πολιτοφύλακα Γεωργίου Νεοχωρίτη συντάχθηκαν την ίδια ημέρα (2.7.1920), ο Αρμόδιος Στέργιος δεν έχει υπογράψει την  απόφαση (σελ. 327) και ο Γεώργιος Τακάς δεν υπέγραψε το πιστοποιητικό ταυτότητος.

Το τελευταίο πρακτικό του Κώδικα Πρακτικών, που είναι σχετικό με τους πολιτοφύλακες, είναι αυτό της συνεδρίασης της Εφοροδημογεροντίας της 11.5.1921 (σελ. 360), στην οποία συζητήθηκε το θέμα διορισμού τριών πολιτοφυλάκων, λόγω των πολλών εκτρόπων που διαπιστώθηκαν στην περιφέρεια της Τρίγλιας. Στη συνεδρίαση αυτή αποφασίστηκε ο διορισμός "τριών πολιτοφυλάκων κατά σύστασιν του Φρουραχείου χάριν της ασφαλείας της πόλεως και της υπαίθρου χώρας εν τη οποία πολλά τα έκτροπα συνέβενον μέχρι της αφίξεως Στρατιωτικού αποσπάσματος, διωρίσθησαν δε ο Δημήτριος Αν. Πεταλάς, Αθανάσιος Αθ. Βατατσής και Θεολόγος Καγιάς".

Ο Θανάσης Πιστικίδης περιγράφει στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» (σελ. 45) την οργάνωση αυτοάμυνας στην περίοδο της εμφάνισης των Νεοτούρκων, μετά το 1909, "Η εποχή εκείνη ήταν μια από τις καλύτερες περιόδους, που είχε γνωρίσει η Τρίγλια. Με την παραμονή του Μητροπολίτη Δράμας τότε, του συμπολίτη μας Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου, η Τρίγλια είχε αποκτήσει ένα καινούργιο τριώροφο οκτατάξιο σχολείο, που διέθετε κι άλλες αίθουσες γι' άλλες λειτουργίες (σώζεται μέχρι σήμερα, αλλά υπολειτουργεί) ... Στα διάφορα ΕΡΧΟΝΤΑΙ των τελευταίων χρόνων οι Τριγλιανοί είχαν οργανώσει τοπική αυτοάμυνα. Το σύστημα της οργάνωσης: Οι πεντέξι μόνιμοι αγροφύλακες (μπεξήδες) έγιναν δεκαπέντε κι όλοι διαλεγμένα, παλικάρια, οπλισμένοι με τα όπλα κρυμένα σ΄αγροτόσπιτα και ξωκλήσια, κι ενώ τη μέρα μπορούσαν να έρχονται στο χωριό τα βράδυα ήταν η μόνιμη φρουρά. Φυσικά αυτοί ήσαν μισθωτοί από τη Δημογεροντία. Μέσα στο χωριό άλλοι εθελοντές περίμεναν το σήμα του κινδύνου, για να επέμβουν".