16. ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΕΥΕΡΓΕΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟ ΖΑΡΙΦΗ

[Μάκης Αποστολάτος]

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Στην τελευταία από 24/4/1903 ανταπόκριση από την Τρίγλια, που δημοσιεύθηκε στο φύλλο 93 της Τρίτης 29 Απριλίου 1903 της εφημερίδας «Κωνσταντινούπολις», ο συντάκτης περιγράφει με χαρακτηριστική γλώσσα και λέξεις το καθιερωμένο ετήσιο μνημόσυνο για τον εθνικό ευεργέτη Γεώργιο Ζαρίφη. Είναι, επίσης, χαρακτηριστικό ότι ο τίτλος της ανταπόκρισης στην εφημερίδα είναι «ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΝ ΖΑΡΙΦΗ» και όχι ο συνήθης «ΑΝΑ ΤΑΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ».

Η ακολουθία τελέστηκε στον ευρύχωρο Ι.Ν του Αγίου Γεωργίου Κάτω, με την παρουσία του αρχιδιακόνου του Αγίου Προύσας κ. Νεόφυτου, που ήρθε στην Τρίγλια για το σκοπό αυτό. Κατά την αρτοκλασία μνημονεύθηκαν τα ονόματα της οικογένειας Ζαρίφη και στο δίσκο με τα κόλλυβα υπήρχε η προτομή του αοιδίμου ανδρός με την επιγραφή «Γεωργίω τω Ζαρίφη». Οι ιερείς των έξι ενοριών διάβασαν τις νεκρώσιμες ευχές και οι ψάλτες το «Αιωνία η μνήμη». Ο αρχιδιάκονος κ. Νεόφυτος μίλησε από τον άμβωνα για τον αείμνηστο Γεώργιο Ζαρίφη και συγκινήθηκε όλο το εκκλησίασμα.

Στη συνέχεια, όλο το εκκλησίασμα με πρώτο τον κλήρο, τις μαθήτριες και τα νήπια και κατευθύνθηκαν στην αίθουσα του κεντρικού νηπιαγωγείου, όπου έγινε επιμνημόσυνη τελετή, μετά τραγούδια από τις μαθήτριες και η διευθύντρια Σοφία Γιαζιτζόγλου εκφώνησε τον πανηγυρικό της ημέρας και την συνεχάρησαν πολλοί. Μεταφέρθηκαν οι ευχές και ευλογίες του Αγίου Προύσας και επισημάνθηκε η σημασία της εορτής και η επισημότητα της τελετής. Ακολούθησε η προσφορά γλυκού και καφέ, με άρτο και κόλλυβα.

Έτσι έληξε η επιβλητική τελετή γύρω στις 15.30, ενώ όλοι έφυγαν μνημονεύοντας τον ευεργέτη και ευχαριστώντας την Εφοροδημογεροντία για την άριστη διεξαγωγή της τελετής. Την ίδια μέρα συντάχθηκε από την Εφοροδημογεροντία ευχαριστήρια επιστολή προς την Ελένη χήρα Γεωργίου Ζαρίφη.

Στην τελετή συμμετείχε και ο νέος μουδίρης Αχμέτ Τεφήκ εφέντης, που ήρθε από τα Μουδανιά με τον μουαβίνη του καζά Αθανασάκη εφέντη Σγουρίδη, ο οποίος διοίκησε την Τρίγλια για δύο και πλέον μήνες.

Ως δεύτερο θέμα, ο συντάκτης περιγράφει την ανοιξιάτικη περίοδο, που ήταν αφιερωμένη στην εκτροφή των μεταξοσκωλήκων, και οι κάτοικοι έτρεχαν στις εξοχές για αναψυχή.

Στο σημείο αυτό θεωρώ αναγκαίο να επαναλάβω, και σ' αυτή την τελευταία ανταπόκριση του συντάκτη «Χ'' Μ», ότι από την λεπτομερή έρευνα που έκανα, ανά φύλλο, στα ψηφιοποιημένα αρχεία της ημερήσιας εφημερίδας «Κωνσταντινούπολις», για το διάστημα από 1/1/1901 έως 31/12/1903, τα οποία είναι αρχειοθετημένα στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, βρήκα άλλες 12 ανταποκρίσεις, εκτός από τις 3 που είχε εντοπίσει ο Πέτρος Μεχτίδης, οι οποίες αποτέλεσαν το κίνητρο γι' αυτή την έρευνα.

Σε ότι αφορά τον συντάκτη των ανταποκρίσεων, στις περισσότερες δεν αναφέρεται κανένα στοιχείο του, εκτός από τις τελευταίες του 1902 και τις πρώτες του 1903, στις οποίες αναγράφονται τα στοιχεία «Χ΄΄Μ». Οι πρώτες εγγραφές στον Κώδικα Διαθηκών της Εφοροδημογεροντίας Τρίγλιας (1903-1922) ξεκινούν από την 3/1/1903 (δεν υπάρχει Κώδικας για το προηγούμενο διάστημα) και, για όλη την περίοδο του Α' εξαμήνου 1903, αναφέρεται ως γραμματέας ο Χ΄΄ Μαρκόπουλος. Από την αρχή του Β' εξαμήνου ανέλαβε γραμματέας ο Νικόλαος Σοφοκλέους μέχρι και την 11/7/1906. Επίσης, στο πρώτο Προικοσύμφωνο (12/1/1903) του αντίστοιχου Κώδικα (1903-1922) αναφέρεται ο ίδιος γραμματέας. Από τα σημαντικά αυτά στοιχεία ενισχύεται η υπόθεση ότι ο συντάκτης αυτών των ανταποκρίσεων μπορεί να ήταν ο Χ΄΄ Μαρκόπουλος, γραμματέας της Εφοροδημογεροντίας, κατά το διάστημα της θητείας του.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΝ ΖΑΡΙΦΗ
Εν Τριγλία τη 24 Απριλίου 1903

(Χ'' Μ) Επιβάλλουσα κατά πάντα εγένετο η επέτειος ενταύθα εορτή υπέρ του αειμνήστου του έθνους ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη. Κατά την νενομισμένην εν τω ευρεί ναώ του μεγαλομάρτυρος Γεωργίου εκκλησιαστικήν ακολουθίαν, εις ην έλαβε μέρος ο επί τούτω ελθών αρχιδιάκονος του αγίου Προύσης κ. Νεόφυτος, εμνημονεύθησαν κατά την αρτοκλασίαν τα ονόματα  της σεβαστής χήρας κ. Ελένης Γ. Ζαρίφη, των εριτίμων Λεωνίδου, Ευφροσύνης και απάσης της λοιπής σεβαστής οικογενείας, προ του δίσκου δε των κολλύβων, φερόντων εν τω μέσω την προτομήν του αοιδίμου ανδρός και κάτωθι την επιγραφήν «Γεωργίω τω Ζαρίφη», ανεγνώσθησαν υπό των ιερέων των εξ ενοριών αι νεκρώσιμοι ευχαί, μεθ' ας έψαλον οι χοροί το «Αιωνία η μνήμη». Κατά την επιμνημόσυνον ταύτην τελετήν συνεκινήθη άπαν το εκκλησίασμα δις απ' άμβωνος η Α. Πανοσιολ. ο ευφραδής του αγίου Προύσης αρχιδιάκονος έπλεξεν το εγκώμιον του αοιδίμου ανδρός και ευχάς ανεπέμψαμεν προς τον Ύψιστον υπέρ του αλήστου μνήμης ευεργέτου της κωμοπόλεως ημών. Κατόπιν εξήλθον του ιερού ναού άπας ο ιερός κλήρος εν στολή προπορευομένων των μαθητριών και των νηπίων μετά της σεβαστής εφορίας, παρηκολούθει δε αθρόον το εκκλησίασμα, η όλη πομπή κατηυθύνθη εις την αίθουσαν του κεντρικού νηπιαγωγείου, ένθα εγένετο  και αύθις επιμνημόσυνος τελετή, εψάλησαν άσματα υπό των μαθητριών, μεθό παρουσιασθείσα εις το μέσον η ευπαίδευτος διευθύντρια δεσποινίς Σοφία Γιαζητζόγλου εξεφώνησεν τον πανηγυρικόν της ημέρας, μεμετρημένον και πλήρη εννοιών. Την σεμνήν και σώφρονα διευθύντριαν έσπευσαν πολλοί και συνεχάρησαν επί τω λαμπρώ αυτής λόγω. Είτα η Α. Πανοσιολ. διηρμήνευσε τας ευχάς και ευλογίας του αγ. Προύσης και άπαξ έτι δια βραχέων εξάρασα την σημασίαν της εορτής και την επισημότητα της τελετής εξέφρασεν ευχαριστίας τη αξιοτίμω εφορία, τη αγορευσάση διευθυντρία, μεθ' ο άπαντες μετέβησαν  εις την αίθουσαν της υποδοχής, ένθα προσεφέρθη αυτοίς γλυκόν και καφές μετά άρτου και κολλύβων, ενώ συγχρόνως το αθώον άσμα περιιπταμένης χελιδόνος υπέρ τας κεφαλάς ημών εφαίνετο ως να εξύμνει τας αρετάς και τας αγαθοεργίας του ανδρός.

Και ούτως έληξεν η επιβλητική αύτη τελετή περί την 3 ½ ώραν, πάντες δε απήλθον την μνήμην μεν επευλογούντες του περιδόξου ανδρός, εκδηλούντες δε τη αξιοτίμω εφορεία την γενικήν ευαρέσκειαν επί τη αρίστη διεξαγωγή της εορτής. Αυθημερόν συνετάχθη και απεστάλη υπό της εφορίας επιστολή ευχαριστήριος προς την ευγενεστάτην χήραν κ. Ελένην. Την λαμπράν ταύτην τελετήν ετίμησε και ο νεωστί αφιχθείς νέος ημών μουδίρης Αχμέτ Τεφήκ εφέντης, ελθών εκ Μουδανίων τη συνοδεία του ενδοξ. μουαβίνη του καζά Μουδανίων Αθανασάκη εφέντη Σγουρίδου, όστις επί δύο και επέκεινα μήνας μετά νοημοσύνης και συνέσεως διώκησε την κωμόπολιν ημών. Πλείστας όσας επί τούτω ευχαριστίας απονέμομεν τω υποδιοικητή Μουδανίων Βαχά βέη.

Οι κάτοικοι της κωμοπόλεως ημών, ζητούντες αναψυχήν κατά την εποχήν ταύτην της εκτροφής των μεταξοσκωλήκων, εξέρχονται κατά σμήνη εις τας ωραίας και πεφημισμένας ημών εξοχάς, ένθα το ηδύλαλον της αηδόνος άσμα αποσπά τον νουν ημών προς τον Πλάστην.