ΜΑΡΚΟΣ ΓΙΟΒΑΝ ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΩΦ Βιογραφικό, Τρ.Ευαγγελίδη

[Στάθης Δημητρακός]

ΜΑΡΚΟΣ ΓΙΟΒΑΝ ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΩΦ
   
Ο μεγάλος Τριγλιανός συγγραφέας Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης (Τρίγλια 1863- Αθήνα 1941), ιστορικός- φιλόλογος, γυμνασιάρχης, στο περίφημο βιβλίο του «ΒΡΥΛΛΕΙΟΝ –ΤΡΙΓΛΕΙΑ, Ιστορική και Γεωγραφική μελέτη από του Ε' αιώνος π.Χ. μέχρι των καθ' ημάς», Αθήναι 1934, αναφέρει στις σελ. 101-103 βιογραφικό του Μάρκο Γιοβάν Μπαλαμπάνωφ.
(Όταν πρωτοδιάβασα το βιβλίο, εδώ και κάμποσα χρόνια, εντυπωσιάστηκα και απ' αυτό το βιογραφικό).

Σας μεταφέρω το κείμενο ατόφιο από τις σελίδες του βιβλίου.
           
"Εν Τριγλεία εγεννήθη και ο κατόπιν εν Σοφία καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ελληνικής φιλολογίας Μάρκος Γιοβάν Μπαλαμπάνωφ.
Ούτος ήτο υιός κλιβανέως (φούρναρη)ανδρός Βουλγάρου μέθυσου αλλά μητρός Τριγλειανής. Το παιδίον δεκαετές περίπου όν απεσύρθη του κλιβάνου και ίστατο ημέραν τινά κατά την 14η Ιανουαρίου 1847 παρά την θύραν πενιχράς καλύβης. Διερχόμενος εκείθεν ο προ έτους εκ Στρωμνίτζης μετατεθείς εις την επαρχίαν Προύσσης (Ιούνιος 1846) μητροπολίτης Κωνσταντίνος Δ. Καλογεράς, ο Άνδριος είδε αυτόν μορφής ευγενεστάτης και νοημονεστάτης όσον και γλυκυτάτης, ως λέγει ο βιογράφος αυτού Δ.Π.Πασχάλης ο χαλκέντερος συγγραφεύς και Ακαδημαϊκός, ράκη περιβεβλημένον. Ερωτήσας τους συνοδεύοντας αυτόν προκρίτους της κωμοπόλεως, έμαθεν παρ' αυτών ότι η μήτηρ η μεν του παιδιού ήτο Ελληνίς, αλλά ο πατήρ του ήτο Βούλγαρος κλιβανεύς αναγκαζόμενος να αποσύρη λόγω της πενίας του το παιδίον εκ του σχολείου καίπερ επιμελέστατο όν και επιδεικνύον μεγάλην εις τα Ελληνικά γράμματα επίδοσιν, ώστε  και εκανονάρχει και έψαλλέν εν τω ναώ του Αγίου Ιωάννου και ανεγίγνωσκε και τον Απόστολον. Ο μητροπολίτης ταύτα διαπυθόμενος και μεμνημένος και αυτός της ιδίας κατά την παιδικήν ηλικίαν καταστάσεως, εζήτησε να παραλάβη εις την Μητρόπολιν προς περαιτέρω εκπαίδευσιν. Και ιδού ο Μάρκος εις Προύσαν μετά του Αρχιερέως, έχοντας παρά αυτώ και τους δύο ανεψιούς, ύστερον διακριθέντας. Ενεγράφη εν τη σχολή του Μπαλούκ Παζαρί και διεκρίνετο για την ευφυίαν των συμμαθητών του. Ότε δε τω 1855 συνέβη  ο καταστρεπτικός σεισμός, ο δονίσας πάσαν την Βιθυνίαν, ο Μάρκος επληγώθη  την παρειάν πεσών κατά γης επί των μαχαιρίων, τα οποία αρπάσας εκ του μαγειρείου, ίνα μη χαθώσιν εκράτει εις τας χείρας και έκτοτε η ουλή έμεινεν ανεξίτηλος. Αποπερατώσας τα εν Προύση μαθήματα απεστάλη εις την εν Χάλκη Θεολογικήν Σχολήν, εν η επί επταετίαν διακούσας θεολογικών μαθημάτων απελύθη  84 αυτός από ιδρύσεως της σχολής μετά τινός άλλου εκ Σοφίας Βουλγάρου Δημητρίου Στοϊλωφ. Κατά το θέρος του 1861 κατελθών εις Τριγλείαν, ίνα ιδή τους γονείς αυτού εξεφώνησεν τη 20 Ιουλίου εν τω ναώ του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, εν ω παις όν εκανονάρχει, έξοχον λόγον περί παιδείας, δημοσιευθέντα εν τω «Ευαγγελικώ Κήρυκι» Αθηνών (1861 τομ.Ε, σελ. 442) μετά ευφήμου μνείας του εκδότου Κωνσταντίνου Κοντογόνη καθηγητού Πανεπιστημίου. Η συγκίνησις και ο θαυμασμός των Τριγλιανών ήτο μέγας και ο Βούλγαρος πατήρ εν δόξη ως τοιούτον γεννήσας υιόν.
Φοιτήσας και κατά το 1862 συνεστήθη υπό του Προύσης προς τον εν Κωνσταντινουπόλει διατρίβοντα τότε πλούσιον Φιλιππουπολίτη Κ. Γκιουμουσγερδάνην, όστις απέστειλεν αυτόν πρώτον μεν εις Παρισίους, είτα δ' εις Γερμανίαν προς περαιτέρω σπουδάς. Δυστυχώς ο δια των Ελληνικών γραμμάτων γαλουγηθείς και δι' ελληνικών χρημάτων εκπαιδευθείς, αρνηθείς την ελληνικότητα της μητρός προσεκολλήθη εις τους την από των Πατρειαρχείων της Κωνσταντινουπόλεως, όπερ από του 1453 περιέσωζεν αυτούς από του εξισλαμισμού χειραφέτησιν αυτών ζητούντας Βουλγάρους, οι οποίοι προυκάλεσαν το σχίσμα του 1871-1872 και ήρξατο εκδίδων τω 1870 το περιοδικό «Τσιτάλιστε» (Αναγνωστήριον), βουλγαριστί όργανον των την χειραφέτισιν ζητούντων Βουλγάρων και είτα το περιοδικόν «Βιτίν» (Αιών) τυγχάνων συγρόνως και γραμματεύς της ήδη, μετά το σχίσμα ιδρυθείσης Βουλγαρικής εξαρχίας εν Μεσοχώριω(Ορτάκιοϊ) τω 1874-1876. Μετά τας εν Βατάκ γενομένας σφαγάς των Βουλγάρων η εξαρχία απέστειλε τον Βαλαβάνωφ εις Λονδίνον και εις Παρισίους προς εξέγερσιν της δημοσίας γνώμης τω 1876, ήτις, δια του εκραγέντος Ρωσοτουρκικού πολέμου ελευθερωθείσα κατέστη ηγεμονία φόρου υποτελής τη Τουρκία τω 1878 και ο Διδάκτωρ Μάρκος Βαλαβάνωφ, τη συστάσει του εν Κωνσταντινοπόλει Ρώσου πρεσβευτού στρατηγού Ιγνάτιεφ, διορίζεται τω 1879 καθηγητής του αρτισύστατου Πανεπιστημίου Σοφίας και υπουργός Παιδείας και Εξωτερικών και τω 1904 πολιτικός πράκτωρ της Βουλγαρίας εν Αθήναις, υπηρετήσας επί διετίαν. Ως δε τον βιον αυτού γράφων Δ.Π. Πασχάλης, νομάρχης τω 1906 εν Λαρίση τυγχάνων, λέγει ότε εν Μακεδονία εμαίνετο ο εξοντωτικός των Βουλγάρων αγών και εδημιουργήθη και η Ελληνική αντίδρασις δια των αποσταλέντων ελληνικών σωμάτων, τότε (1906) ο Βαλαβάνωφ τυπτόμενος ίσως υπό της συνειδήσεως εζήτησε την εξ Αθηνών ανάκλησιν, λαβών σύνταξιν 6.000 λεβίων και ιδιώτευεν ασχολούμενος εις φιλολογικάς μελέτας μέχρι του θανάτου συμβάντος τω 1916. Εκτός των περιοδικών εξέδοτο το βιβλίον «οι Τούρκοι εν Βουλαρία τω 1868» και το «La Bulgarie» τω 1881. Μετέφρασε δε και τον «Φιλάργυρον» του Μολιέρου. Τοιούτος υπήρξεν ο Βουλγαροέλλην Βαλαβάνωφ".   

Για την αντιγραφή

Στάθης Δημητρακός