ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ Λέων, Λέοντος ,το λιοντάρι

[Στάθης Δημητρακός]

    Λέων -Λέοντος=το λιοντάρι. Το λιοντάρι είναι μεγαλόσωμο, δυνατό σαρκοφάγο ζώο της κεντρικής και νότιας Αφρικής και νότιας Ασίας με ξανθωπό τρίχωμα, θυσανωτή ουρά και πλούσια χαίτη ( μόνο το αρσενικό). Θεωρείται ο βασιλιάς των ζώων. Ο λέων ήταν πάντοτε προσφιλής στους λαούς, των οποίων εμπλούτισε την ονοματολογία. Η πιο γνωστή πατρωνυμική κατάληξη παρουσίαζε δυο τύπους: -ιδας δωρικός,  -ιδης  ιωνικός.
Το Λεωνίδας στη Σπάρτη σύμβολο του χρέους, αρχαίο προσωπικό όνομα ,ο Λέων με τη κατάληξη -ιδας=Λεωνίδας.
Στην αρχαία Αθήνα ο Λέων είναι με την κατάληξη -ιδης, Λέων + -ιδης= Λεωνίδης,. Παρόμοια ονόματα στην Αθήνα έχουν πρώτο συνθετικό τη λέξη λεός όπως Λεωσθένης, Λεωκράτης και Λεωδάμας.
Λεως στην αρχαία Αθήνα= λαός ή οι πολίτες. Λεως-ω-ο στην αττική διάλεκτο αντί λαός, πληθυντικός λέω « ακούετε λεώ», ακούετε ω πολίται= αρχή των Αθηναϊκών προκηρύξεων.
Αυτά δεν απαντώνται στη Σπάρτη αλλά στην δημοκρατική Αθήνα. Από εκεί πηγάζουν οι σημερινές λέξεις  λεωφόρος και λεωφορείο, λεωφόρος= οδός φέρουσα το λαό, μεγάλη και πολυσύχναστη οδός.   

Ο  βροντερός βρυχηθμός(=κραυγή, μούγκρισμα )του συνταράζει το σύμπαν μέσα στην ζούγκλα, παγώνει το αίμα των άλλων ζώων μη και τυχόν τους επιτεθεί. Ο αλησμόνητος γείτονας μας στο πατρικό μας σπίτι Τριγλιανός  Πολυχρόνης Γιακουβάκης(1912-1965) έλεγε συχνά την παροιμιώδη φράση:<<Λέοντος φωνή δεν ακούσατε>>.
Μεταφορικά η λέξη λιοντάρι αναφέρεται για τον άνθρωπο που είναι γενναίος, ατρόμητος, θαρραλέος και ανδρείος. Το βαφτιστικά ονόματα από την ελεύθερη αντίληψη του  λαού, ονόματα παρομοιώσεων με ζώα όπως το λιοντάρι για την ρώμη  και το παράστημα.
Το βαφτιστικό Λέων και Λεωνίδας προέρχεται από την αρχαία ελληνική παράδοση. Καμιά φορά συγχέεται με το όνομα της ίδιας αρχής Λέων- Λεόντιος. Το Λιοντής προέρχεται από το Λεόντιος το οποίο και αυτός συγχέεται με τον Λεωνίδα. 
Λέου (Leu=λιοντάρι) λέγεται το νόμισμα της Ρουμανίας.   

Πολλοί εξέχοντες Αυτοκράτορες του Βυζάντιου είχαν το όνομα Λέων
    Λέων Α' Θράξ ή Μάκελλος.( 457-474)
    Λέων Β'474 ,ένας χρόνος
        Λέων Γ' Ίσαυρος  (714-741),
        Λέων ο Δ' ο Χάζαρος (755-780),
    Λέων ο Ε' ο Αρμένιος (813-820),
        Λέων ο Στ' ο Σοφός (866-812).
Υπήρχε και Αυτοκράτορας με το όνομα Λεόντιος (695-698).

Το επίθετο Λέων απαντάται στην λόγια γλώσσα στην ονομαστική και έτσι παραμένει. Υπάρχουν οικογενειακά ονόματα που έχουν μια επίσημη γραπτή και μια ανεπίσημη προφορική ακουστική. Λέων (=επίσημη γραπτή) και Λέος (= ανεπίσημη προφορική).

Στην Τρίγλια της Προποντίδας υπήρχαν οικογενειακά ονόματα (επώνυμα) Λέου, Λεοντής ή Λιοντής και μετανάστης από την Τρίγλια στον Καναδά  δήλωσε επώνυμο Λεωνίδας( Leonidas) το 1911.

Λέου: Ο Λέος ,του Λέου, ο Λέος. Στην Κυνουρία της Αρκαδίας συναντάμε Λέος, Λέου, Λέος (Μ. Τριανταφυλλίδης). Υπάρχει και το Λέω το οποίο δεν είναι θηλυκό αλλά αρσενικό χωρίς τελικό.
Η πατριώτισσα και συμπολίτισσα στη Ραφήνα κ. Σώσω Λέου με πληροφόρησε ότι υπάρχει οικογενειακή παράδοση ότι οι πρόγονοί της ήρθαν στην Τρίγλια, κάποια παλιά εποχή, μάλλον μετά τα Ορλωφικά(1770) από την Κυνουρία της Αρκαδίας. 
Στην οικογένεια Λιοντή ή Λεοντή στη Ραφήνα, καταγωγής από την Τρίγλια, έχουν και βαφτιστικό Λεωνίδας.
Στην Τρίγλια τα παιδιά, στις μεγάλές τάξεις μάθαιναν τους Αισώπειους μύθους ,ένας από τους γνωστότερους μύθους είναι  Λέαινα και Αλώπηξ.
Λέαινα,  ονειδιζόμενη υπό αλώπεκος ,επι τω δια παντός ένα τίκτειν.
ένα, εφη, αλλά Λέοντα/ Λέαινα, που κοροϊδεύονταν από αλεπού επειδή πάντα ένα γεννά,
είπε: Ένα ,Ένα ,αλλά Λέοντα[Λιοντάρι]
Λεοντή αρχ. =η δορά, το τομάρι
Λεόντιος η Λεόντειος=ο λιονταρίσιος, αυτός που ανήκει η αναφέρεται στο λιοντάρι. Το επώνυμο Λιοντής Λεοντής  προέρχεται συνήθως από το Λεόντιος, ο οποίος όπως αναφέρουμε  συγχέεται  με το Λεωνίδας.

Ο Γεράσιμος  Αποστολάτος γράφει για τον Τριγλιανό απόδημο στον Καναδά Leonidas
«Στην έρευνα των γενεαλογικών δένδρων των κλάδων της ευρύτερης οικογένειάς μου, περιλαμβάνεται το επώνυμο «Αλάογλου» :
Στα ΓΑΚ βρήκα την από 29.9.1906 διαθήκη του Λεωνίδα Αλάογλου στα 5 παιδιά του Άγγελο, Ευγενία, Αικατερίνη, Μαγδαληνή και Δημήτριο.
Εξ αυτών, ο Άγγελος (1876) μετανάστευσε το 1907 στον Καναδά, πολιτογραφήθηκε Καναδός το 1911 με το επώνυμο Leonidas, επέστρεψε στην Τρίγλια το 1913, για να παντρευτεί την Εισόδεια Καπάντρια και επέστρεψε στον Καναδά με την αδελφή του Αικατερίνη (1889), η οποία παντρεύτηκε το 1922 τον αδελφό του παππού μου Γεώργιο Γεράκη, που είχε μεταναστεύσει το 1913 στον Καναδά.
Η Ευγενία (1883) παντρεύτηκε στην Τρίγλια τον Απόστολο Ιω. Γρηγόρογλου, παρέμειναν στην Τρίγλια μέχρι το διωγμό, πήγαν στην Καβάλα, μέχρι το 1930, οπότε η χήρα Γρηγόρογλου μαζί με την κόρη της Φωτεινή μετανάστευσαν στον Καναδά, κοντά στην αδελφή της Αικατερίνη.
Η Μαγδαληνή (με επώνυμο Leonida) μετανάστευσε το 1913 στον Καναδά (Μόντρεαλ), όπου παντρεύτηκε τον Τριγλιανό Χρυσόστομο Κελέκη και δημιούργησαν την πολυμελή οικογένειά τους στο Winnipeg.
Ο Δημήτριος (1889 ή 1892) μετανάστευσε στον Καναδά το 1921 ως James Leonidas, παντρεύτηκε το 1922 στο Detroit Mich. και δημιούργησε την οικογένειά του>>.

Σημειώσεις για το γενεαλογικό δέντρο της ευρύτερης Οικογένειας του Γεράσιμου Αποστολατου(γράφει ο Στάθης Δημητράκος):

1.Ο Αλάογλου ο Πατριάρχης της οικογένειας του Λεωνίδα έχει σύνθετο επώνυμο: Πρώτον, τη λέξη Αλά, η οποία είναι τουρκικής προέλευσης (Ala) που σημαίνει ο κάλλιστος, ο εξαίρετος και δεύτερον τη κατάληξη -ογλού που σημαίνει παιδί. Συνεπώς ο Αλάογλου είναι το παιδί του πολύ καλού, του εξαιρετικού.
2. Ο γιος Άγγελος του Αλάογλου  που πολιτογραφήθηκε με το επώνυμο ως Leonidas, το όνομα του πατέρα του, το οποίο ήταν έξυπνο και χρήσιμο να έχει αρχαίο ελληνικό επώνυμο και που τελικά το πήρε η οικογένεια.

Πηγές:  1.Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή»
        2.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
        3 .« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη),
            Θεσσαλονίκη 1998.
        4.«Τα οικογενειακά μας ονόματα», Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη
          Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1995.
        5. «Εισαγωγή στην Ελληνική Ονοματολογία», Χαράλαμπου Π.Συμεωνίδη, Εκδοτικός Οίκος Αφών         
          Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1992.