ΟΙ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΨΑΡΑΔΕΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΟΙ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΨΑΡΑΔΕΣ

Στην Τρίγλια, τα  παιδιά αγόρια και κορίτσια, από μικρά μάθαιναν την θάλασσα και  τα «κατατόπια» της, σπούδαζαν το ανάγλυφο της ακτής και εξασκούντο στην ψαρική με «θύματα» καβουράκια, αχινούς, πεταλίδες κ.α.

■...Γεννήθηκα το 1907 και μόλις πρόλαβα και πήγα μια τάξη στο καινούργιο μας σχολείο και αμέσως άρχισαν τα βάσανά μας (1). Το σπίτι μας ήταν δίπλα στην Παντοβασίλισσα και παίζαμε στις ωραίες Καμάρες και στους Κρεμνούς(2) μας που δεν ξέρω πόσο ύψος είχαν και που εκεί κάναμε τα μπάνια μας. Μετά αμέσως γεμίζαμε την τσάντα μας με πεταλίδες, στρούμπους, μύδια και τσαγανοί, παγούργια που με λάδι και λεμόνι γίνονταν νοστιμότατα φαγητά. Αν πήτε για τα ψάρια και μόνο με αγκίστρια πιάνανε πολλές οκάδες...

Η Αναστασία Σαλμάνη-Στοϊλη, Θυμάται
«Τριγλιανά Νέα», Θεσσαλονίκη, 15/12/1977, φύλλο 13, σελ.2.

Λεξιλόγιο-Σχόλια
(1)τα βάσανά μας= α΄ διωγμός
(2)Καμάρες-Κρεμνοί= τοπωνύμια

■ Στην παλιά μας κωμόπολη, την Τρίγλια υπήρχε μια μερίδα ανθρώπων που ζούσαν από τη θάλασσα και αυτοί ήσαν πολλοί λόγω του ότι η χώρα μας ήτο παράλιο μέρος, γι' αυτό καθημερινά υπήρχαν φρέσκα ψάρια, εκτός από τους επαγγελματίες ψαράδες υπήρχαν και ερασιτέχνες. Αυτοί όταν δεν είχαν δουλείες στα κτήματα τους έπαιρναν τα τακίμια τους (εργαλεία), τα καλάμια, τις συρτές, τις θροφές για τα αγκίστρια και πήγαιναν στο γιαλό, στην μεγάλη πέτρα (1) που τη λέγανε Καρουλού. Αυτή η πέτρα ήταν στον Τουρκομαχαλά.(2) Άλλοι πάλι πήγαιναν από την άλλη μεριά του χωριού στην Mύτη(2), στο Φελάκι (2), στον Γκεμπετσέ(2) ή στον Αλισσέα(2) και ψάρευαν λαβράκια.
Στην πατρίδα μας υπήρχε πολύ καλό ψάρι και πιάνανε σπάρους, τσιπούρες, μπαρμπούνια ωραία  της πέτρας, μεγάλα με μουστάκια. Είχαν και πολλά πετρόψαρα όπως λαπίνες, κουτσουρίνες, κοκωβιοί, κλπ.
Έπειτα υπήρχαν και άλλα είδη για μαγείρεμα, υπήρχαν πολλά χάβαρα, παγούρια, τσαγανοί, πεταλίδες, στρείδια, μύδια, χτένια κ.λπ. και έτσι αυτοί που πήγαιναν για ψάρεμα δεν πήγαινε ο κόπος τους χαμένος. Αν ο καιρός δεν τους επέτρεπε το ψάρεμα γέμιζαν το σακίδιο με χάβαρα.

Σταύρος Μαργαρίτης, Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

Λεξιλόγιο-Σχόλια
(1) μεγάλη πέτρα  Καρουλού= μικρό νησάκι, η Καρουλού
(2) Τουρκομαχαλάς-Μύτη-Φελάκι-Γκεμπετσέ-Αλισσέας=τοπωνύμια.

Οι ερασιτέχνες ψαράδες πήγαιναν στην παραλία προκειμένου να ψαρέψουν για κατανάλωση δική τους και πουλούσαν μερικά, προμήθευαν τα καφενεία με ουζομεζέδες. Το ψάρεμα δεν ήταν  ασχολία αναψυχής «σπορ», αλλά ήταν σχεδόν επάγγελμα. Οι ερασιτέχνες στην Τρίγλια ήταν περισσότεροι. Ψάρευαν από τη στεριά με εργαλεία ψαρικής  πεζόβολα, πεταχτάρια, πυροφάνια, καλαμίδια, καλάμια, συρτές, απόχες, καμάκια κ.α.  

■...Πολλοί από τους πατριώτες μας Τριγλιανούς, δεν περιμένανε να περάσει ο ψαράς για να αγοράσουν ψάρια, είχαν τα δικά τους τακίμια (εργαλεία) της ψαρικής και πήγαιναν στη θάλασσα στις τοποθεσίες Άγιοι Θεόδωροι(1),  στην Καρουλού (2), στη Μύτη (3), στο Γκέμπετσε(4), στο Αλισσέα (5), και σε πολλά αλλά μέρη και ψάρευαν. Έκτος από τα πετρόψαρα,  πιάνανε λαπήνες, κουτσουρίνες, κουβίδια (κοκοβιοί) κλπ. υπήρχαν και πολλά χάβαρα, όπως στρείδια, μύδια, χτένια, πεταλίδες, παγούρια, τσαγανοί. Υπήρχαν και αστακοί πολύ μεγάλοι, όπου οι παλαιότεροι τους λέγανε μπουρτσέκια, αυτοί μας λέγανε δεν είναι καθεαυτού αστακοί.    
Στην Προποντίδα υπήρχε και ένα ψάρι πολύ μικρό, που το λέγανε αθερίνα και η θάλασσα από αυτό το ψάρι έβγαζε πολύ. Ήταν πιο μικρό και από τα χαμψιά (γαύροι), ήταν τα αξιαγάπητο  φαγητό των ψαράδων. Το μαγειρεύανε σαν ένα είδος σούπας, που την λέγανε κακαβιά αλλά ο ζωμός του ήταν νοστιμότατος.

Η θάλασσα που καταβρέχει τις δανταλωτές ακρογιαλιές της παλιάς μας πατρίδας Τρίγλιας, Σταύρος Δ.Μαργαρίτης,«Τριγλιανά Νέα», Θεσσαλονίκη  20 Δεκεμβρίου 1980, φύλλο 29, Τριγλιανά Λαογραφικά.

Λεξιλόγιο-Σχόλια:
1.Αγιοι Θεόδωροι=Μικρό εκκλησάκι δίπλα στο χωριό, στα τελευταία   σπίτια προς τα Γκρεμνά.
2.Καρουλού= Μικρό νησάκι απέναντι στην παραλία της Τρίγλιας, πήγαιναν τα παιδιά  και έκαναν βουτιές.
3. Μύτη= Παραθαλάσσιος βράχος κοντά στον Άγιο Θεόδωρο, πήγαιναν τα παιδιά  και έκαναν βουτιές και μακροβούτια.
4. Γκεμπετσέ= παραλιακό τοπωνύμιο.
5. Αλισσέας=Άγιος Ελισσαίος, παραλιακή Μονή προς τα Μουδανιά, κο-ντά στα σύνορα με την Σίσβη.
Λεγόταν και Αλισσαίος, Αλισσαίας, Αϊασμα του Αλισσαίου.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός
Συνεχίζεται...