ΧΡΥΣΟΧΟΟΣ- Κουγιουμτζής

[Στάθης Δημητρακός]

ΧΡΥΣΟΧΟΟΣ- Κουγιουμτζής

       Το Τριγλιανό επώνυμο Κουγιουμτζής ή Κογιουμτζής  προέρχεται από το τούρκικη λέξη kuyumcu που σημαίνει χρυσοχόος. Είναι επαγγελματικό επώνυμο.
       Η χρυσοχοΐα είναι γνωστή από την Αρχαιότητα, τους Ρωμαϊκούς Χρόνους και το Βυζάντιο. Η Βυζαντινή χρυσοχοΐα είχε σημαντική επίδραση στη Δυτική Ευρώπη.
       Οι χρυσοχόοι ή χρυσικοί ή κουγιουμτζήδες κατεργάζονταν τον χρυσό και  κατασκεύαζαν σταυρούς, αλυσίδες, δακτυλίδια, βραχιόλια, σκουλαρίκια, τάματα κ.α. λιώνοντας χρυσές λίρες. Είναι πολλές οι τεχνικές διαμόρφωσης (χυτή και σφυρήλατη) και διακόσμησης που χρησιμοποιούσαν για να κάνουν το κόσμημα που επιθυμούσαν. Τα εργαλεία  του κουγιουμτζή  ήταν: το καμινέτο, τα σφυράκια, τα αμόνια, τα κοπίδια, τα καλέμια, το τρυπάνι, διάφορες λαβίδες και οι ζουμπάδες. Ο κουγιουμτζής φορούσε ποδιά και είχε ανοιχτό συρτάρι όταν εργαζόταν για να πέφτουν μέσα τα ψήγματα του χρυσού. Είναι γνωστή μάλιστα η φράση: « αν χτενίσεις του κουγιουμτζή τα μουστάκια, θα βγάλεις μεροκάματο».Τους κουγιουμτζήδες τους λέγανε  και κογιουμτζήδες, κοεμτζήδες, κουμιτζήδες, κιμιτζήδες.
Η δουλειά απαιτούσε σταθερό χέρι, καλλιτεχνία και έμπνευση.
       Οι Τριγλιανές φορούσαν φλουριά, σκουλαρίκια, βραχιόλια, δαχτυλίδια. Χρυσά κοσμήματα έκαναν δώρο στους αρραβώνες.  
      Οι κυρίες της εύπορης τάξης στην Τρίγλια πήγαιναν τις Κυριακές στην εκκλησία στολισμένες με μπιζού, χρυσά δακτυλίδια, σκουλαρίκια, καρφίτσες, βραχιόλια, γιορντάνια, χρυσές αλυσίδες με διπλές σειρές στο λαιμό, χρυσό ρολόϊ στο στήθος κ.α. Ο στολισμός έκφραζε την  επιζήτηση κοινωνικής διάκρισης και την τάση για επίδειξη πλούτου. Τα χρυσαφικά αποτελούσαν όμως και ένα μέσο αποταμίευσης, σίγουρο και εύκολα μεταφερόμενο, που έγινε χρήσιμο με τους διωγμούς και τις ταλαιπωρίες των Τριγλιανών.

   Η Τριγλιανή Σοφία Χρυσ. Γιαρένη στο βιβλίο της «Η Ιστορία μου» γράφει :  
"...Όλες οι γυναίκες της Τρίγλιας γενικά, μικρές και μεγάλες αγαπούσαν τα κοσμήματα. Φορούσαν σκουλαρίκια, δαχτυλίδια, φλουριά και πολλά άλλα χρυσαφικά. Μερικές ήταν πολύ φιλάρεσκες και ντυνόντουσαν πολύ κοκέτικα. Χρησιμοποιούσαν και πολύ τα αρώματα με προτίμηση στην λεβάντα...".

   Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:1. «Ονόματα – Επώνυμα-Παρατσούκλια», Ανδρέας Καλατζάκος, Ελεύθερη σκέψις 2000.
2. «Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Δημήτρης Τομπαΐδης, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1990.
3.«Η Ιστορία μου», Σοφία Χρ. Γιαρένη, Εκδόσεις  Δρυμός, Αθήνα  1984.
4.Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920), Κ.Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.
5. «Κίος 1012-1922, Σκόρπιες Μνήμες», Βασίλης Κουλίγκας, Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα-Γιάννενα 1993.