ΞΥΔΑΣ- Συρκιόγλης (-όγλου)

[Στάθης Δημητρακός]

 ΞΥΔΑΣ-Συρκιόγλης (-όγλου)


Ο Τριγλιανός Συρκιόγλης ή Συρκιόγλου πήρε το επώνυμό του από την τούρκικη λέξη sirke= ξύδι. Συρκιόγλης εξηγείται ως το παιδί του ξυδιού ή μάλλον το παιδί του ξυδά. Το ξύδι ήταν απαραίτητο σε κάθε Τριγλιανό σπίτι, γι' αυτό υπήρχε παραγωγή ξυδιού από ξυδά.
 
Το ξύδι, ξείδι, ξίδι (αρχ.όξος)  είναι υγρό με έντονη ιδιάζουσα ξινή γεύση προέρχεται από το κρασί και χρησιμοποιείται ως άρτυμα και συντηρητικό τροφίμων. 
Το ξίδι είναι το αποτέλεσμα της ζύμωσης, από βακτήρια, της αλκοόλης σε  οξικό οξύ. Τα βακτήρια που κάνουν αυτή τη εργασία  καλούνται οξοβακτηρίδια.
Με την οξική ζύμωση τα οξοβακτηρίδια παρέχουν το ένζυμο αλκοολοξειδάση, που ενεργεί ως καταλύτης και έτσι το οξυγόνο του αέρα μετατρέπει την αιθυλική αλκοόλη σε οξικό οξύ. Το αλκοολούχο υγρό  για να γίνει ξύδι δεν πρέπει να περιέχει πάνω από 15% αλκοόλη. Το ξύδι  είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα του οξικού οξέως.
Μερικά κρασιά «ξυδιάζουν» από μόνα τους, ειδικά αν δεν έχουν αποστείρωση, αν πάρει αέρα το βαρέλι  και με την άνοδο της θερμοκρασίας το καλοκαίρι.
Η φυσιολογική κατάληξη κάθε κρασιού είναι να γίνει ξίδι. Αυτό γίνεται με δύο παράγοντες τον αέρα και την θερμοκρασία.
Το ξύδι το χρησιμοποιούσαν στην Παλιά Τρίγλια  ως  φάρμακο στον υψηλό πυρετό, στις ταχυκαρδίες, το έπιναν για την παχυσαρκία, στις αρθρίτιδες, στις δερματίτιδες, στα τσιμπήματα εντόμων, στις ψείρες κ.α. 
Το ξύδι αραιωμένο στο λούσιμο βελτίωνε αρκετά τη φυσική κατάσταση των μαλλιών, δίνοντάς τους ευλυγισία και λάμψη. Επίσης οι παλιές νοικοκυρές το χρησιμοποιούσαν ως καθαριστικό (τζάμια κ.α). Αποτελούσε από τα κύρια προϊόντα κατανάλωσης στο οικιακό περιβάλλον.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
2. Μενέλαου Δημητριάδου «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν, Τουρκο-Ελληνικόν», Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.
3. «Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
4. «Νέο Επίτομο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό» Ελευθερουδάκη- Αθήναι
5. «Τα Πισιδικά Βαφτιστικά και Επώνυμα», Βάσος Π.Βογιατζόγλου,
Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα 1998.