ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ-(Ν)ΤΕΛΑΛΗΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ- (Ν)ΤΕΛΑΛΗΣ

Ντελάλης ή τελάλης : αυτός που ανακοίνωνε φωναχτά στους δρόμους («ντελάλιζε») αποφάσεις ή διαταγές της κεντρικής διοίκησης  και της δημογεροντίας ή άλλα γεγονότα που αφορούσαν τους κατοίκους του τόπου. Η λέξη τελάλης προέρχεται  από την αραβοτουρκική dellal – tellal που σημαίνει τον δημόσιο κήρυκα. Ο ντελάλης ήταν υπάλληλος της Δημογεροντίας.

■...Για να γνωστοποιηθή στους κατοίκους μια διαταγή της διοικήσεως ή ανακοίνωση της κοινότητας, αλλά και για κάθε θέμα, υπήρχε ο τελάλης (δημόσιος κήρυκας), ο οποίος γύριζε στις συνοικίες και διαλαλούσε το  θέμα.
Άρχιζε πάντοτε με την φράση: « Από το χοκημάτι μας διαταγή ή από την  δημαρχία μας».  
Η πρώτη φράση χοκημάτι  εννοούσε κρατική διαταγή. Η δεύτερη δημαρχία  εννοούσε κοινοτικά θέματα ή καθαριότητας κλπ....

«Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδος»( σελ.31-32),
Απόστολου Ηρακλή Τσίτερ, Σύλλογος των  Απανταχού Τριγλιανών
Θεσσαλονίκη 1979.

■Κατά την εποχή στα μέρη της Μικρά Ασίας δεν υπήρχαν τα μέσα για να διαδώσει ο Δήμος ή η Κοινότητα τις αποφάσεις τους και οποιοδήποτε άλλο νέο, λόγου χάρη μία φωτιά, είτε ένα άλλο συμβάν καλό ή κακό. Γι' αυτό  είχαν τους λεγόμενους τελάληδες (κήρυκες). Στην παλιά Τρίγλια υπήρχαν οι τακτικοί, διορισμένοι από το Δήμο...

Οι τελάληδες (κήρυκες) στην Παλιά Τρίγλια
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης, Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο κείμενο μη δημοσιευμένο κείμενο)


■Στο χωριό μας είχαμε και τον τελάλη, την εφημερίδα του χωριού. Κάθε απόγευμα και όταν είχε νέα, την ώρα που ο κόσμος γύριζε από τις δουλειές, έβγαινε ο τελάλης  και φώναζε δυνατά για να ακουστεί απ' όλο το χωριό. Στην αρχή φώναζε για τα χαμένα ζωντανά και έλεγε: -Ένα υποκείμενο έχασε το  γαϊδούρι του, όποιος  το φέρνει θα πάρει το μπαξίσι του.
-Ένα υποκείμενο πουλάει το χτήμα του στο Φαουμόδι.
-Κάτω στο γιαλό ήρθε ένα καΐκι και έφερε καλίτσες(στάμνες), κουβέτσια και πινάκια.
-Κάτω στο γιαλό τα καΐκια έφεραν παλαμίδες, κολιούς, κολιαρούδια, σαρδέλες.

«Θύμησες από την Παληά Τρίγλια» από το βιβλίο του Λ.Βελισσάρη , «Τριγλιανά Νέα», Ιανουάριος 1992, αρ. φύλλου 76, σελ.4.  
 
O τελάλης  γύριζε στους δρόμους και με δυνατή φωνή έλεγε τις τοπικές ειδήσεις. Εκτός από τις ειδήσεις από την κρατική διοίκηση και της δημογεροντίας, διαλαλούσε  αγγελίες εμπορικής φύσης με δυνατή φωνή, από όποιον είχε πληρωθεί,  όπως π.χ. αγοροπωλησίες. Φώναζε δηλαδή  ότι « ο τάδε πουλάει λιοτόπι στους Καλιάγκους».Αν ο ίδιος πούλαγε και μπαξέ στην Πλατανιά, φώναζε «του ιδίου πωλείται μπαξές στην Πλατανιά». Αυτό «του ιδίου, πωλείται», «του ιδίου...» ήρθε από την Τρίγλια στην Ραφήνα ως παροιμιώδης έκφραση για όποιον έβγαζε στο σφυρί τα χτήματά του.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός

Πηγές:
1.«Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδος»
Απόστολου Ηρακλή Τσίτερ, Σύλλογος των  Απανταχού Τριγλιανών
Θεσσαλονίκη 1979.
2. Οι τελάληδες (κήρυκες) στην Παλιά Τρίγλια
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (1912-1995) Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο κείμενο μη δημοσιευμένο κείμενο.
3. «Θύμησες από την Παληά Τρίγλια» από το βιβλίο του Λ.Βελισσάρη , «Τριγλιανά Νέα», Ιανουάριος 1992, αρ. φύλλου 76.  
4. «Ελληνικό Λεξικό» Τεγόπουλος- Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993.    
5. «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν,Τουρκο- Ελληνικόν», Μενέλαου Δημητριάδου, Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.
6. «Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.