ZΩΕΜΠΟΡΟΙ- ΤΣΑΜΠΑΣΗΔΕΣ (ή τσαμπάζηδες ή τζαμπάζηδες).

[Στάθης Δημητρακός]

ΖΩΕΜΠΟΡΟΙ- ΤΣΑΜΠΑΣΗΔΕΣ(ή τσαμπάζηδες ή τζαμπάζηδες). 

         Οι ζωέμποροι έκαναν τις αγοραπωλησίες των ζώων και τους ονόμαζαν τσαμπάσηδες ή τσαμπάζηδες ή τζαμπάζηδες. Η λέξη τσαμπάσης ή τσαμπάζης ή τζαμπάζης  προέρχεται από το τούρκικο cambaz που σημαίνει τον ζωέμπορο, αλλά και τον σχοινοβάτη και τον πανούργο. Οι τσαμπάσηδες πουλούσαν γαϊδούρια, μουλάρια, αγελάδες, πρόβατα, κατσίκια, γουρούνια, όρνιθες κ.α.
Τα γαϊδούρια(τα έλεγαν και μερκέπια ή γαδούρια) ήταν απαραίτητα  στην Τρίγλια για το κουβάλημα, της ελιάς, των φύλλων των συκαμιών, τα αγροτικά εργαλεία και χρησίμευαν ως  Ι.Χ. της εποχής.
Τα γαϊδούρια (όνοι) στην Μ.Ασία ήταν ζωηρά, μεγάλα και ισχυρά.
Τα μουλάρια (ημίονοι) επίσης ήταν απαραίτητα για τις αγροτικές δουλειές, είχαν ισχύ και ταχύτητα, περίπου του αλόγου, την μακροβιότητα, την υγεία και την λιτότητα του γαϊδουριού.
Τα γαϊδούρια και τα μουλάρια ήταν κατάλληλα  για ανηφορικές και ημιορεινές εκτάσεις που είχε ο Μεράς της Τρίγλιας.
Oρισμένοι ζωέμποροι προτιμούσαν να διαπραγματεύονται με τους παραγωγούς περιοδεύοντας στα χωριά τους και αγοράζοντας ζώα. Πάντα είχαν χρήματα για τις αγοροπωλησίες. Αγόραζαν και πουλούσαν ζώα μικρά και μεγάλα στο παζάρι της Κυριακής.
Εκτός από τα «ζώντα ζώα» που πουλούσαν, οι τσαμπάσηδες είναι γνωστό ότι έσφαζαν κιόλα. Συνεργάζονταν με τους κασάπηδες (κρεοπώλες), ζύγιζαν με το καντάρι ή με το μάτι ή πουλούσαν με το κομμάτι.
   
■O Αλέκος ο Κοκκαλάς από την Νέα Τρίγλια μας γράφει: «Ο    παππούς μου ο Κοκκαλάς Αλέκος στην Π.Τρίγλια έκανε τον μεσίτη αγοροπωλησίας ζώων (τζαμπάζης) και έσφαζε ζώα, δεν έχω ακούσει εάν είχε μαγαζί. Στην Νέα Tρίγλια ξέρω ότι και ο παππούς και ο αδελφός του ο Δημητρός  ( ο Πρωτοσύγκελος) ήταν τζαμπάζηδες,
ο παππούς μου το 1929 κτυπήθηκε από ένα ταυρή και του έσπασε την σπλήνα και σε 40 μέρες πέθανε».

■Τα χτηνά τα σφάζαν στο Σαλαχανά (Σφαγείο), το οποίο ήτο έξω από την κωμόπολη στην παραλία στην περιοχή που το λέγανε Μύτη.....Λοιπόν, από τον Σαλαχανά θα τα φορτωθούν στην πλάτη οι χαμάληδες και θα τα κουβαλήσουν πάνω στο Παζάρι στο μεγάλο Πλάτανο(σημ. στα χασάπικα).

Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (1912-1995), Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο).

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές: 1.Δημήτρης Τομπαΐδης, «Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1990.
2.«Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
3. «Λεξικό των ξένων λέξεων στην Ελληνική γλώσσα», Ηλία Ι. Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1992.
4.«Γεωγραφία της Μ.Ασίας», Παντ. Μ. Κοντογιάννη, Αθήνα 1921, Ανατύπωση 2001, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφέλιμων Βιβλίων.
5.Μαρία Β. Ασβέστη, «Επαγγελματικές Ασχολίες των Ελλήνων της Καππαδοκίας», Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1980.
6.Κοκκαλάς Αλέκος, Ν. Τρίγλια (σχετικά με το θέμα: Κρεοπώλες, Κασάπης, Κοκκαλάς).   
7.Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (1912-1995), Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής.