ΚΥΝΗΓΟΙ- Γεράκης («γερακάρης»)

[Στάθης Δημητρακός]

ΚΥΝΗΓΟΙ- Γεράκης («γερακάρης»)

  Η λέξη κυνηγός προέρχεται από την  αρχαία ελληνική κύων (σκύλος), γενική κυνός + άγω (φέρω).
Κυνηγός είναι αυτός που ασχολείται με το κυνήγι, ο θηρευτής (η λέξη οφείλει το σχηματισμό της στο ότι το κυνήγι συνήθως γίνεται με σκύλους).
  Τους κυνηγούς στην Τρίγλια τους λέγανε και αβτζήδες. Η λέξη αβτζής προέρχεται από το τούρκικο av= κυνήγι και avci,αβτζής=κυνηγός. 
  Στην περιοχή της Τρίγλιας, υπήρχαν κάποιοι  ερασιτέχνες κυνηγοί, αλλά και αυτοί που συστηματικά κυνηγούσαν για εμπόριο.  Την επαγγελματική αυτή δουλειά την έλεγαν  και «αβτζιλίκι». Στο κυνήγι χρησιμοποιούσαν όπλα και διάφορες παγίδες. Τα κυνηγετικά τουφέκια τα λέγανε  και «αβλίκια». Στα  κυνηγετικά όπλα χρησιμοποιούσαν μαύρη πυρίτιδα. Κυνηγούσαν λαγούς, πέρδικες, αγριογούρουνα. Επίσης κυνηγούσαν κουνάβια και αλεπούδες και πουλούσαν τα δέρματά τους. 
Το κυνήγι των αγριόχοιρων γινότανε κυρίως το χειμώνα και ήτανε πολύ αποδοτικό. Ήμερα γουρούνια δεν υπήρχαν στην Τρίγλια.

■...Στην πατρίδα μας υπήρχαν πολλά αγριογούρουνα που τα κουβαλούσαν οι κυνηγοί στους χασάπηδες και αυτοί τα πουλούσαν λιανικώς. Αυτή η δουλειά όμως γινότανε τον χειμώνα με τα χιόνια, τα τρώγανε τα χοιρινά,  ενώ το αντίθετο γίνεται τώρα σε εμάς τα τρώμε το καλοκαίρι με τις μεγάλες ζέστες.
Οι  Τούρκοι δεν τα τρώγανε τα χοιρινά, τα λέγανε ντομούς, λόγω της θρησκείας τους. Έτσι, αυτή την παραγωγή την κατανάλωναν αποκλειστικά οι Χριστιανοί. 

Σταύρος Μαργαρίτης, Ν.Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο).


■....έστησα και ξόβεργα να πιάσω τα περδίκια
ούτε περδίκια έπιασα ούτε και τα λαγούδια...

Από τα κάλαντα «Άγιος Βασίλης των αγροτών της Παλιάς Τρίγλιας».
Χαράλαμπος Μήτσου, παλιός Τριγλιανός, Ν.Τρίγλια
«Τριγλιανά Νέα», αρ. φύλλου 84, Δεκέμβριος 1995. 

   
Γεράκης

Υπάρχει Τριγλιανό επώνυμο Γεράκης. Το επώνυμο προέρχεται από το πουλί γεράκι. 
Το γεράκι είναι το φοβερό τολμηρότατο αρπακτικό πτηνό των δασών με μεγάλες φτερούγες , με μακρύ γαμψό ράμφος (γαμψή μύτη) και νύχια. Όποιο ζώο αρπάζει δεν γλυτώνει. Είναι ο  φόβος και ο τρόμος των πουλιών και μικρών ζώων. Απ' όλες τις αισθήσεις η πιο ανεπτυγμένη είναι η όραση. Διακρίνει τα μικρότερα και σε μεγάλη απόσταση και αυτό λέμε και για τους ανθρώπους με καλή όραση «γερακίσιο μάτι» ή «μάτι γερακιού».
  Ένα είδος γερακιού «ιέραξ ο κυνηγετικός», το οποίο εξημερώνονταν και ασκούνταν στο κυνήγι άλλων πτηνών και ζώων. Οι κυνηγοί που είχαν τέτοια γεράκια, ήταν οι  κατά τον μεσαίωνα και μετά λεγόμενοι «γερακάρηδες», που έφεραν γεράκια ακόμη και στους ώμους τους. Τα ειδικά εξασκημένα γεράκια, με εντολή των αφεντικών τους  αν έβλεπαν μικρό ζώο, σηκώνονταν ψηλά, ορμούσαν και το άρπαζαν.
Το κυνήγι με γεράκια ήταν δημοφιλέστατο στο Βυζάντιο. Ο γερακάρης λεγόταν στο Βυζάντιο «γερακάριος ή ιερακοτρόφος». Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι γερακάρηδες  ήταν στρατιωτικοί που εκτός από τα στρατιωτικά τους καθήκοντα, προμήθευαν με κυνηγετικά γεράκια την Αυλή του Σουλτάνου.
Η πιο ισχυρή εκδοχή είναι ότι ο Τριγλιανός Γεράκης  έκανε κυνήγι με γεράκι ή γερακοκυνήγι, δηλαδή να ήταν «γερακάρης».
  Άλλη εκδοχή είναι να ήταν αρχικά παρατσούκλι που έγινε επώνυμο. Μεταφορικά γεράκι είναι αυτός που έχει γαμψή μύτη(γερακομύτης)  ή είναι αρπακτικό ή έχει γερακίσιο βλέμμα (γερακίσια μάτια).
Το Γεράκης όμως απαντάται και  ως βαφτιστικό (κύριο) όνομα Γεράκης, όπως στο θηλυκό Γερακίνα. Τα παιδιά τα βάφτιζαν με το όνομα Γεράκης ή Γερακίνα  (με την ελεύθερη αντίληψη του λαού)για την εξυπνάδα, για το ορμητικό της πτήσης, την τολμηρότητα  και την ανεπτυγμένη όραση, όπως το γεράκι.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:

1.Ανδρέας Καλατζάκος, «Ονόματα – Επώνυμα-Παρατσούκλια», Ελεύθερη σκέψις 2000.
2. Ι.Τ. Παμπούκης ,«Τουρκικό λεξιλόγιο της νέας Ελληνικής», Εκδόσεις Παπαζήση,  Αθήνα 1988.
3. Δημήτρης Τομπαΐδης, «Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Εκδόσεις  Επικαιρότητα, Αθήνα 1990.
4.Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή»
5.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
6.« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
7.«Τα οικογενειακά μας ονόματα», Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1995.
8. «Εισαγωγή στην Ελληνική Ονοματολογία», Χαράλαμπου Π.Συμεωνίδη, Εκδοτικός Οίκος Αφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1992. 
9.«Επαγγελματικές ασχολίες των Ελλήνων της Καππαδοκίας», Μαρία  Β.Ασβέστη, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1980.
10. «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Τόμος Ι,  σελ.34.
11.  Σταύρος Μαργαρίτης(1912-1995),  Ν.Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο).
12. Χαράλαμπος Μήτσου,  Ν.Τρίγλια, «Τριγλιανά Νέα»,
αρ. φύλλου 84, Δεκέμβριος 1995.