ΚΑΦΕΝΕΙΑ- Και άλλα καφενεία- Γλωσσάρι του καφέ

[Στάθης Δημητρακός]

ΚΑΦΕΝΕΙΑ-  Και άλλα καφενεία- Γλωσσάρι του καφέ
 
Άλλα καφενεία στην Τρίγλια ήταν :
του Πισσινή
του Στεφανή του Μαθιά
του Φούντα
του Φούστα
του Γιορδάνη του Γιακουβάκη
και του Μπούφου.

Ο αριθμός των καφενείων ήταν λίγο μεγάλος σε σχέση με τον πληθυσμό. Οι Τριγλιανοί  δεν ήταν τόσο καφενόβιοι.Λίγα ήταν τα καφενεία που λειτουργούσαν συστηματικά και καθημερινά. Πολλοί καφετζήδες ήταν και κτηματίες και πήγαιναν την ημέρα στις δουλειές των κτημάτων τους. Έτσι μερικά καφενεία άνοιγαν μόνο το βράδυ. Έκλειναν επίσης για μέρες στο τάισμα του κουκουλιού και στο μαξούλι της ελιάς. Οι καφετζήδες αυτοί είχαν το καφενείο σαν δεύτερο επάγγελμα και συμπληρωματικό εισόδημα.      
   

Γλωσσάρι του καφέ

Καφενές= το καφενείο
Καφεδάκι= υποκοριστικό του καφέ
Καφετζιλίκι= το επάγγελμα του καφετζή.
Καφεπότης= ο συνηθισμένος να πίνει πολλούς καφέδες κάθε μέρα.
Καφεποσία= η υπερβολική πόση καφέ.
Καφενόβιος= ο τακτικός θαμώνας του καφενείου, ο αργόσχολος.
Καφενειακός= αυτός που ανήκει ή ταιριάζει στο καφενείο π.χ. καφενειακή τεμπελιά, καφενειακό ραχάτι.
Καφωδείον= σύνθετη λέξη από το καφές+ωδείον. Είδος καφενείου στο οποίο εμφανίζονταν τραγουδίστριες.
Καφέ-σαντάν(γαλλικά cafe chantant)=γαλλικό καφενείο με μουσική και τραγούδι.
Καφέ- αμάν(τούρκικο kahve-aman)= καφενείο όπου τραγουδούν, κατά τη νύχτα, αμανέδες.
Καφεαμάνισσα= η τραγουδίστρια του καφέ- αμάν.  
Καφεκόπτης ή μύλος του καφές= συσκευή που αλέθονται οι κόκκοι καφέ.
Καφεκούτι= το κουτί του καφέ(μτφ. προβληματική συσκευή, γριά κουτσομπόλα και ιδιόρρυθμη).  
Καφετιέρα= δοχείο που φυλάγεται ο καφές, το καφεκούτι.
Καφέμπρικο ή καφεδόμπρικο= Το μπρίκι που φτιάχνουν καφέ  
Κουτάλι του καφέ= μικρό κουταλάκι  
Φλιτζάνι του καφέ= μικρό χοντρό φλιτζανάκι
Καφεμαντεία= είδος μαντικής με το φλιτζάνι του καφέ.
Καφετζού= η γυναίκα που ασχολείται επαγγελματικά με την καφεμαντεία παρατηρώντας τα σχήματα που παίρνει το κατακάθι του καφέ στο φλιτζανάκι.
Καφέα ή κοφφέα= το φυτό που δίνει τον καφέ, καφεόδεντρο.
Καφές: σκέτος, μέτριος, γλυκυβραστός, βαρύ γλυκός, με ολίγη , πολλά βαρύς, καϊμακλίδικος, τεφαρίκι , μαυροζούμι, της παρηγοριάς.  
Καφές: καβουρντισμένος,φρεσκοκαβουρντισμένος, φρεσκοαλεσμένος .
Καφές: κριθαρένιος, ρεβιθένιος.

ΚΑΦΕΝΕΙΑ- Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές: 1.Σταύρος Δ. Μαργαρίτης, Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
Εφημερίδα «Τριγλιανά Νέα», Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη, αρ. φύλλων 5, 54. «Τριγλιανά Λαογραφικά» , Θεσσαλονίκη 2002.
-Από χειρόγραφα μη δημοσιευμένα κείμενα.
2. Θανάσης Πιστικίδης, «Τρίγλια Βιθυνίας», Ραφήνα Οκτώβρης 1983
3. Σταύρος Βελισσάρης, Αναμνήσεις Τριγλιανών, «Ένας Τριγλιανός θυμάται», «Τριγλιανά Νέα», αρ. φύλλου 31.  
4.« Τα τοπωνύμια της Τρίγλιας Βιθυνίας», Γλωσσική Μελέτη, Παπαδοπούλου Ελένη, Αθήνα 1996.
5.Γλωσσάρι της Τρίγλιας, Στάθης Δημητρακός, Ηρώ Πιστικού- Παπαγεωργίου, Ηρακλής Ψάλτης «Τριγλιανά Νέα» (συνέχειες).
6.Βασίλη Κουλίγκα, «Κίος η Αλησμόνητη», Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα- Γιάννινα 1995.
7.Παπακώστας Γιάννης , «Φιλολογικά  σαλόνια και καφενεία της Αθήνας», Έκδοση Εστία 1988- Εκδόσεις Πατάκη 2001.
8.«Ιστορία Εικονογραφημένη», «Ο καφές», Χριστόφορος Κριμπάς, τεύχος 107, Μάιος 1977.
9.«Ιστορία Εικονογραφημένη», Η ιστορία του καφέ, τεύχος 158, Αύγουστος 1981.
10.«Ιστορία Εικονογραφημένη», Τα ευχάριστα διαλείμματα της ζωής μας, «Ο καφές και η παράξενη ιστορία του» Francoise  Escoffier-Robida, τεύχος 87, Αύγουστος 1975.    
11. «Γεωγραφία της Μ.Ασίας», Παντ.M. Κοντογιάννης, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 1921.
12. Σία Αναγνωστοπούλου, «Μικρά Ασία, 19ος αι.-1919- Οι Ελληνορθόδοξες Κοινότητες», Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1997.  
13. Ι.Τ Παμπούκης «Τουρκικό Λεξιλόγιο της Νέας Ελληνικής», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1998.
14.« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
15.«Ετυμολογικό λεξικό της κοινής νεοελληνικής» Ν. Π. Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ, ΄Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη,  Θεσσαλονίκη 1995
16. «Ελληνικό λεξικό»  Τεγόπουλος – Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993  
17. «Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική Γλώσσα», Ηλία Ι.Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα.  
18.«Νέον Επίτομον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν», Ελευθερουδάκη.
19. Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή»
20. Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».

[Θεοδοσία Μυρωδή]

 Κύριε,
Στάθη

Συγχαρητήρια. Το θέμα των απογευματινών συναντήσεων των Τριγλιανών μετά την εργασία τους
είναι πολύ ενδιαφέρον. Αποδεικνύει και την σύνδεση που υπήρχε μεταξύ τους, τα χρόνια εκείνα.
Θα 'ηθελα να σας ρωτήσω, εαν από τα στοιχεία που επεξεργαστήκατε προκύπτει η ενορία ή ο
χρόνος που το συγκεκριμένο καφενείο ή ο συγκεκριμένος καφετζής ασκεί την δραστηριότητα άσχετα με την διάρκειά της. Συνήθως τα καφενεία ήταν σε ανοίγματα-περάσματα-πλατείες. Ο χρόνος ύπαρξης της δραστηριότητας εκάστου καφενείου, θα επέτρεπε να υποθέσουμε τις διαφοροποιήσεις των μορφών (επεκτάσεων/πυκνώσεων) του οικισμού, από το 1877-1922 που έχουμε στοιχεία. 
Καλημέρα σας
Θεοδοσία Μυρωδή