ΖΥΓΙΣΤΗΣ- ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ZYΓΙΣΤΗΣ- ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ

■...κάθε Κυριακή γινότανε παζάρι (λαϊκή αγορά) φέρνοντας και Χριστιανοί και Τούρκοι, από τα γύρω χωριά τα προϊόντα τους σιτάρι, κριθάρι, αλεύρι, κρεμμύδια, τυριά, αυγά κλπ., αυτά όλα θα ζυγιστούν από τον κανταρτζή, αυτά που πουλούν οι χωριάτες και αυτά που αγοράζουν από την Τρίγλια.
Όπου ο κανταρτζής γύριζε συνέχεια, με το καντάρι στον ώμο μέσα στην αγορά.

«Μια οργανωμένη ζωή της παλιάς Τρίγλιας της Μικράς Ασίας»
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης, Ν.Τρίγλια Χαλκιδικής
«Τριγλιανά Νέα», Αύγουστος 1986, φύλλο 57. 
Τριγλιανά Λαογραφικά 2002.


Η λέξη κανταρτζής προέρχεται από το τούρκικο kantarci  που σημαίνει τον ζυγιστή με το καντάρι (από το αραβοτουρκικό kantar ή το ιταλικό cantaro ). Το επάγγελμα το γέννησαν οι ανάγκες της καθημερινής συναλλαγής. Συνήθως περιφέρονταν στην αγορά ή όπου χρειάζονταν, για να ζυγίσει κάποιο βάρος (τσουβάλι σιτάρι, καλαμπόκι, πατάτες, σφαχτό κ.ά.). Χρησιμοποιούσε κανταρόξυλο(ή μανέλα) και σχοινί για να δένει τα αντικείμενα ώστε να τα ζυγίσει με το καντάρι. Το καντάρι είχε μια βέργα (βραχίονα) με σημειωμένες χαρακιές για τις οκάδες  που πάνω της μετακινούσαν το κρεμασμένο βαρίδι. Είχε ακόμα τα γαντζάκια που κρεμούσαν τα αντικείμενα. Χρησιμοποιώντας τον πλησιέστερο στο βάρος γάντζο, ζυγίζονταν τα βαριά αντικείμενα, οι λεγόμενες "βαριές" του κανταριού  και χρησιμοποιώντας τον άλλον γάντζο ζυγίζονταν τα ελαφρά, οι "αλαφριές" του κανταριού. Τα προϊόντα που χρειάζονταν ζύγισμα, όλα ζυγίζονταν από τον κανταρτζή, αυτά που πουλούσαν οι χωριάτες και αυτά που αγόραζαν από το παζάρι της Τρίγλιας. Ο κανταρτζής ήταν επίσημος ζυγιστής, υπάλληλος της Δημογεροντίας της Τρίγλιας.
  Ο κανταρτζής εκτελούσε το ζύγισμα των εμπορευμάτων με το καντάρι στις αγοραπωλησίες. Για τις αγοραπωλησίες έλεγαν χαριτολογώντας τη φράση: «ο καντάρ παρά, ο καντάρ μπογιά» (ο καντάρ= τόσο).Ο πωλητής και ο αγοραστής θέλανε να ήτανε καλοζυγισμένα τα εμπορεύματα που αγόραζαν και πουλούσαν (τσόκ καντάρ=άφθονο, πολύ καντάρι, καλοζυγισμένο). Θέλανε να μην «κλαίει» το καντάρι, να το «λέει», μπερεκετλίδικα.       
    Επίσης, οι Τριγλιανές ελιές που αγοράζονταν από τους μεγαλέμπορους για εξαγωγή, ήταν αναμφισβήτητα καλοζυγισμένες από τον κανταρτζή.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.


Πηγές:
1 Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (Τρίγλια 1912- Ν.Τρίγλια 1995)
«Μια οργανωμένη ζωή της παλιάς Τρίγλιας της Μικράς Ασίας»
«Τριγλιανά Νέα», Αύγουστος 1986, φύλλο 57. 
  Τριγλιανά Λαογραφικά, Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 2002.
2. Βασίλη  Κουλίγκα, «Κίος 1912-1922 Αναμνήσεις ενός Μικρασιάτη», Εκδόσεις Δωδώνη,  Αθήνα- Γιάννενα 1988.
3.« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τρια-νταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
4.«Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής» Ν. Π. Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη 1995
5. «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν, Τουρκο- Ελληνικόν», Μενέλαου Δημητριάδου, Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.
6. «Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική Γλώσσα», Ηλία Ι.Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1992.   
7.«Νέον Επίτομον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν», Ελευθερουδάκη.