ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ- ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ- ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ  ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

Οι Τριγλιανοί, όπως και οι όλοι οι Μικρασιάτες Έλληνες θεωρούσαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο εθνάρχη και ελευθερωτή.  Τα παρακάτω κείμενα μας μεταφέρουν στην εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου:
■ «Κάτω στην Παλαιά Ελλάδα ένας προφήτης, ένας νέος Μωυσής, κατόρθωσε με μεγάλος κόπους και αγωνίες, να παρασύρη το Γένος των Ελλήνων στην αφάνταστη πραγματικότητα. Ελευθερία των υπόδουλων Ελλήνων. Την Ελλάδα μεταξύ των νικητών. Ελευθέριος Βενιζέλος.  Είχα την τιμή να ζήσω κάτι αλησμόνητο. Ήμουν από εκείνους που κατόρθωσαν να γλυτώσουν , με κρυψώνες και διάφορα τεχνάσματα, από τον αφανισμό των εργατικών ταγμάτων. Είχα τελειώση το γυμνάσιο και με ψεύτικο όνομα και ψεύτικη ηλικία  εργαζόμουνα σε ένα φαρμακείο(Αρσενάκη) κοντά Σιρκετζή στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν Νοέμβριος του 1918, οι Τούρκοι αγριεμένοι και βλοσυροί , έβλεπαν ότι νικήθηκαν. Τρομοκρατία παντού. Από το φαρμακείο με έστειλαν να πάω φάρμακα κοντά στην Αγιά Σοφιά, στο Ατ Μεϊνταν (Ιππόδρομο των Βυζαντινών). Εκεί που περπατούσα ακούω ξαφνικά έντονα να παιανίζεται το   «  «Μαύρη είν'  η  νύχτα  στα βουνά» .Η μουσική ερχόταν από τη μεριά από τη μεριά της θάλασσας, στην είσοδο του Βοσπόρου από την Προποντίδα... Ένα δάσος  από κατάρτια πλοίων. Μικρά, μεγάλα πολεμικά, θωρηκτά, Ντρέντων , τορπιλικά,ένας πολεμικός στόλος προχωρεί μεγαλόπρεπα στη είσοδο του Βοσπόρου. Στο άκρο δεξιό,  το θρυλικό πολεμικό «Αβέρωφ», όπως μάθαμε αργότερα με τα αλλά νικήτρια της  Τουρκίας συμμαχικά πολεμικά. Ήταν η μπάντα του που επαιάνιζε το θρυλικό θούριο.... Με την υπογραφή της ανακωχής, δόθηκε , στο τέλος του 1918, η διαταγή, η επιστροφή των κατοίκων των χωριών που εκτοπίστηκαν. Από τις 1500 οικογένειες. που πήραν το 1915 το δρόμο της εξορίας με το τέλος του πολέμου το 1918 , κάπου 500-600 οικογένειες...




Απόσπαμα από το Βιβλίο του Αποστόλου  Ηρ. Τσίτερ
«Τρίγλια του Κιανού  Κόλπου Προποντίδας» Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών Θεσσαλονίκη 1979.  
         
             

■Θυμόμαστε ότι όταν ήλθαν τα ελληνικά στρατεύματα στο χωριό να μας ελευθερώσουν, έγινε μια ωραία τελετή, στην οποίαν τα παιδιά του σχολείου τραγούδησαν το κάτωθι τραγούδι:

Πανηγυρίζει ο κόσμος,
μεγάλη εορτή
τιμή εις τον στρατό μας,
τον ελευθερωτήν.

Ιδού ο στρατός μας φθάνει
να κάνη κατοχή,
ιδού ο Μέγας  Έλλην
λαμβάνει μετοχήν.

Ραγιάδες λαμπριθείτε
μ'ελληνικήν στολήν,
δεν είσθε πλέον δούλοι,
στην τουρκική φυλή.

Στα στήθια μας κοχλάζει
ελληνική καρδιά,
υψώσατε σημαίες
φωνάξατε παιδιά.

Ζήτω ο Μέγας Έλλην
της γενιάς αυτής,
Ζήτω κι ο Βενιζέλος
ο Ελευθερωτής.

Σοφία Αποστόλου, σύζυγος Γεωργίου Χαϊκάλη.
Μαρία Παλπατζή, σύζυγος Παναγιώτου Μπουζή.
Ολυμπία Πόππου, σύζυγος Δημητρίου Ντεβερίκου.
Αναμνήσεις, «Τριγλιανά Νέα», 20/4/1976, φύλλο 4, σελ.3.



■«...Σε λίγο, γύρω στην άνοιξη του 1920 φάνηκαν και τα πρώτα ελληνικά στρατεύματα να έρχονται από την Πάνορμο.
Πού  βρέθηκαν δια μας τόσες ελληνικές σημαίες και στολίσθηκε το χωριό, κανείς δε μπορεί να το εξηγήσει.
Στα καφενεία έπαιρναν και έδιναν οι συζητήσεις .  Η φήμη του Βενιζέλου φτεροκοπούσε παντού. Για πότε έμαθα το τραγούδι «Βενιζέλε μας πατέρα της πατρίδος, Βενιζέλε μας πατέρα της φυλής»* κλπ., δε μπορώ να σας πω. Εκείνο όμως που θυμάμαι ότι δεν ήθελα και πολλές προτροπές για να ανέβω σ' ένα κάθισμα και να το τραγουδήσω καμαρωτός- καμαρωτός.
Η αμοιβή μου ήταν πάντα λίγες καραμέλες. Το νόστιμο είναι ότι δεν το τραγουδάμε μόνο στα καφενεία μας, αλλά και στη γειτονιά μας, αλλά και στα γειτονικά. Ένα από αυτά,  που πήγαινα συχνότερα ήταν και το καφενείο του Κιώτη, κοντά στο γεφύρι που  έβγαζε στο μεϊντάνι.. Τότε ήταν που μου είχαν κολλήσει στη γειτονιά το παρατσούκλι : « ο «Βενιζέλος».
Τόση εντύπωση μου είχε κάνει το Βενιζέλε μας πατέρα της πατρίδας, Βενιζέλε μας πατέρα της φυλής», που στην παιδική μου φαντασία τον έβλεπα σαν γίγαντα, σε σημείο που ρωτούσα αφελέστατα πολλές φορές την μητέρα: «Καλέ μητέρα αν έρθει ο Βενιζέλος στο χωριό σε ποιο σπίτι θα τον βάλουμε;»
Τότε το Φεβρουάριο του 1920 ήταν που γεννήθηκε και ο Βενιαμίν της οικογένειας, τον οποίον, προς τιμή του Βενιζέλου και της λευτεριάς που μας έφερνε, τον ονόμασαν Ελευθέριο...»        
     
«Αναμνήσεις Τριγλιανών», «Ένας Τριγλιανός θυμάται», Σταύρος Βελισσάρης , «Τριγλιανά Νέα», 24/2/1981, αρ. φύλλου 30.  

Χαρακτηριστικά είναι τα παρακάτω κείμενα από τα βιβλία του Κιώτη Βασίλη Κουλιγκά που έζησε τα παιδικά του χρόνια, στην  γειτονική πόλη της Τρίγλιας, Κίο της Προποντίδας:



■Εορτασμός για την ονομαστική γιορτή του Ελευθέριου Βενιζέλου
Τον Ελευθέριο Βενιζέλο τον θεωρούσαμε Εθνάρχη της Ελλάδος. Τον τιμούσαμε δε, τόσο εμείς οι Κιώτες όσο και όλοι οι Μικρασιάτες, καθώς και όλοι οι υπόδουλοι Έλληνες. Γι' αυτό κάθε χρόνο, την μέρα της ονομαστική του εορτής, την γιορτάζαμε ιδιαίτερα.
Τη μέρα εκείνη, γινότανε αρχιερατική λειτουργία στον Μητροπολιτικό ναό, στην Οδηγήτρια, με συμμετοχή , ολόκληρου του κλήρου, των σχολείων κλπ.
Στην εκκλησία, σε περίοπτο θέση βάζαμε την εικόνα του Ελ. Βενιζέλου στεφανωμένη και μια μεγαλοπρεπή καντήλα μπροστά του.
Τον λατρεύαμε δηλαδή σαν άγιο και κατά το τέλος της λειτουργίας  χορωδία από μαθητές, έψαλε τον ύμνο του Βενιζέλου που έλεγε:
«Με αφρό απ' το Αιγαίο και με χιόνια απ' το Μπιζάνι
και Μικράς Ασίας Δάφνη, ανθισμένη φουντωτή ,  
η Μεγάλη μας Ελλάδα, πλέκει όμορφο στεφάνι,
και το στέλνει στη γιορτή σου,
Βενιζέλε ελευθερωτή».
Και ήταν ειλικρινή τα αισθήματά μας προς τον Βενιζέλο. Χωρίς καμιά απολύτως κομματική σκοπιμότητα διότι, εμείς οι υπόδουλοι, δεν είχαμε καμία σχέση με τα κομματικά που επικρατούσαν στην Παλιά Ελλάδα. Αγαπούσαμε τον Βενιζέλο, τον οποίο αναγνωρίζαμε ως  ελευθερωτή μας και νομίζαμε ότι και όλοι οι Έλληνες είχαν τα ίδια αισθήματα
Και είχαμε δίκαιο να πιστεύουμε έτσι διότι βλέπαμε τα όνειρά μας να πραγματοποιούνται . Ο «ΑΒΕΡΩΦ» επικεφαλής του συμμαχικού στόλου, μπήκε στη Κωνσταντινούπολη. Είδαμε τον ελληνικό στρατό να απελευθερώνει την μια περιοχή κατόπιν της άλλης.
Ύστερα από όλα αυτά δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα υπάρχουν Έλληνες που θα έχουν αντίθετη γνώμη.
 
Βασίλη Κουλιγκά, «Κίος 1912-1922, Αναμνήσεις ενός Μικρασιάτη» (σελ.149-150), Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα- Γιάννινα 1988.

■ «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ»  
(ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ)
Ο Βενιζέλος είχε καταστεί το ίνδαλμα των Κιωτών και όλων των υποδούλων, φυσικά , μέχρι του σημείου να έχουν την εικόνα του μέσα στις εκκλησίες, μεταξύ των αγίων.
Και με το δίκιο τους φυσικά. Διότι χάρη σ' αυτόν, αναπνεύσαμε τον αέρα της ελευθερίας, εμείς οι επί αιώνες ραγιάδες και ελπίζαμε και στη οριστική απελευθέρωση.
Ένας τρόπος δε, της εκδηλώσεως της προς αυτόν λατρείας, ήταν να δίνουμε ονόματα στα νεογέννητα το όνομά του: «Ελευθέριος» για τα αγόρια και «Ελευθερία» για τα κορίτσια.
Η πίστη και η ελπίδα , μάλιστα για την οριστική απελευθέρωση και προσάρτηση της Κωνσταντινουπόλεως στην Ελλάδα, όπως θέλαμε και ελπίζαμε, ήταν τέτοια , που πολλοί γονείς κρατούσαν τα παιδιά τους αβάφτιστα, για να τα βαφτίσουν στην Αγιά Σοφιά στην Πόλη, και να τα δώσουν το όνομα του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Βασίλη Κουλιγκά, Κίος 1912- 1922, Σκόρπιες μνήμες, (σελ.75), Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα Γιάννινα 1993.
     


*O Ύμνος του Ελευθέριου Βενιζέλου
(Ζήτω, ζήτω η λευτεριά, ζήτω και ο Λευτέρης)

Βενιζέλε μας πατέρα της πατρίδας,
Βενιζέλε μας πατέρα της φυλής
κάθε πόθου μας και κάθε μας ελπίδας
είσαι συ ζωή και φως κι αγωνιστής.

Ζήτω ζήτω η λευτεριά, ζήτω κι ο Λευτέρης
που 'ναι πρώτοι στη γραμμή μας λεβεντογενιά.
Βενιζέλε τι χαρά, μόνο συ το ξέρεις
το στρατί που βγάζει πέρα στην Αγιά Σοφιά.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός

[Αλέκος Κοκκαλάς]

Καλός τον θα λέγαμε στην Τρίγλια Καλός ήρθες πάλι μας έλειψες.
Στάθη και Ελένη καλές Γιορτές.

[Στάθης Δημητρακός]

 Με αφορμή την σημερινή γιορτή του Αγίου Ελευθερίου είναι ευκαιρία να ξαναδιαβάσετε αυτό το θέμα. Στους Λευτέρηδες και στις Ελευθερίες, Χρόνια Πολλά.