ΕΥΓΕ ΣΤΟΥΣ ΤΕΝΕΔΙΟΥΣ – του Ευστράτιου Λουτσίδη

[Στάθης Δημητρακός]

"ΕΥΓΕ ΣΤΟΥΣ ΤΕΝΕΔΙΟΥΣ"
του Ευστράτιου Λουτσίδη

Το παρακάτω κείμενο (απόσπασμα) του Τριγλιανού Ευστράτιου Κων. Λουτσίδη δημοσιεύθηκε στα «Τριγλιανά Νέα», εφημερίδα του Συλλόγου Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 10 Οκτωβρίου 1977, με τίτλο «Μνήμη Αυγούστου 1922. Για τους σκλαβωμένους σήμερα Τενεδιούς". 

EYΓΕ ΣΤΟΥΣ ΤΕΝΕΔΙΟΥΣ

"Στις  22 Αυγούστου του '22 μπαρκάραμε με το Γ. ΓΚΟΡΝΤΟΝ από την Τρίγλια για την Τένεδο. Εκεί μας υποδέχθηκαν με τον ανάλογο πόνο στην καρδιά τους οι Τενεδιοί, που έδειξαν πέρα από την καλοσύνη και την αγάπη τους τέτοια ξεχωριστή ανθρωπιά και γενικότερα οι πράξεις τους στην  εθνική φιλοξενία πρέπει ιδιαίτερα να εξαρθούν.

Ως γνωστόν στην Τένεδο έφθασαν άνω των 1500 Τριγλιανών κατά την 23η Αυγούστου 1922. Η συμπεριφορά όλων των Τενεδιών στους πρόσφυγες Τριγλιανούς ξεπέρασε τα όρια της καλοσύνης και της ανθρωπιάς που μπορούσε να διακρίνει κανείς  σ' ένα γνήσιο Έλληνα ή σ΄ένα αγιώτατο  Άγιο. Αυτοί οι Τενεδιοί άνοιξαν τα σπίτια τους, μας έβαλαν μέσα, μας έδωσαν οτιδήποτε είχαμε ανάγκη στις πρώτες εκείνες ημέρες ανάγκης, μας έδωσαν και τον επερχόμενο χειμώνα ξύλα και κάρβουνα να ζεσταθούμε και γενικότερα μας φιλοξένησαν, μας εβοήθησαν χωρίς να καταλάβουμε «προσφυγιά» ένα ολόκληρο χρόνο και μάλιστα χωρίς κανένα αντάλλαγμα.
Αυτό δε το τελευταίο έχει και την πιο μεγάλη σημασία. Θα μπορούσε να γράψει κανείς  πιο πολλά γι' αυτήν την πολύ σωστή στάση και πράξη της Τενέδου προς τους πρόσφυγες τους Τριγλιανούς του 1922. Αυτή τη στιγμή αρκούμαι εγώ προσωπικά έπειτα από 55 χρόνια να τους στείλω ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ. Πιστεύω ότι το ίδιο «ευχαριστώ» το έχουν και από όλους εκείνους τους Τριγλιανούς που εφιλοξενήθησαν από τους Τενεδιούς την δύσκολη εκείνη εποχή, όπως επίσης και από τους απογόνους εκείνων. Μπράβο λοιπόν στους Τενεδιούς. Τους αξίζει ένα μεγάλο εύγε! Η στάση τους εκτός του ότι δείχνει την μεγαλοσύνη τους και την ανθρωπιά τους  δείχνει και την εθνική συμβολή για την επιβίωση μέρους  της φυλής μας, κάτι πολύ ωραίο και πολύ μεγάλο στη μεγάλη εκείνη ανάγκη της φυλής, στην ανάγκη που προήλθε από την «καταστροφή» και την «φυγή». [...] Για τους Τριγλιανούς που από την Τένεδο που έφθασαν στην Ραφήνα, η πραγματική προσφυγιά αρχίζει όταν αυτοί πάτησαν το πόδι τους στο γυμνό έδαφος της από τη στιγμή που οι Τριγλιανοί  της Ραφήνας και στη συνέχεια αποδείχθη ότι αυτό το γυμνό έδαφος  που επελέγη από επιτροπή για μόνιμη εγκατάσταση πια των Τριγλιανών, απεδείχθει  πολύ επιτυχής".

Ευστράτιος (Στράτος) Λούντζογλης
ή Λουντζίδης ή Λουτσίδης

Ο Ευστράτιος (Στράτος) Λούντζογλης ή Λουντζίδης ή Λουτσίδης, (Τρίγλια 1915 - Αθήνα 2006), όπως τελικά διαμορφώθηκε το επώνυμο, ήταν γιος του Κωνσταντίνου Λούντζογλου ή Λουντζίδη - κτηματία και Δημογέροντα στην Τρίγλια. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είχε λαμπρή σταδιοδρομία. Υφηγητής της Παθολογίας και για πολλά χρόνια διευθυντής της Α' Παθολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Ε.Ε.Σ.
Υπήρξε δάσκαλός μου κατά την ειδίκευσή μου στην Παθολογία.  Πάντα υπερηφανευόταν για την Μικρασιατική καταγωγή του και ιδιαίτερα για την γενέτειρά του Τρίγλια. Κείμενά του δημοσιεύθηκαν κατά καιρούς στα «Τριγλιανά Νέα». Διετέλεσε αντιπρόεδρος  της  Α.Ε.Κ.

Στάθης Δημητρακός

[Στάθης Δημητρακός]

ΝΕΑ ΤΕΝΕΔΟΣ

Βορειοανατολικά της Νέας Τρίγλιας και σε απόσταση κάπου (3) χιλιόμετρα, βρισκότανε ένα μικρό τουρκοχώρι, ο Καρατεπές, που σημαίνει  μαύρο βουνό. Σ' αυτό το Καρατεπέ, εγκατασταθήκανε το 1923 οι Τενεδιοί, γι' αυτό και το ονόμασαν Νέα Τένεδο. Οι Τενεδιοί ήσαν, βέβαια, άνθρωποι θαλασσινοί, αλλά κατ' ανάγκη έγιναν στεριανοί. Με τους Τενεδιούς, μας συνδέει η μοίρα από πολύ παλιά, διότι ήταν το πρώτο σκαλοπάτι μετά από τον διωγμό μας από την  Πατρίδα.

Διότι το Νησί τους όπως θα ξέρετε, βρίσκεται στο Ανατολικό Αιγαίο, κοντά στα Ελληνοτουρκικά σύνορα, πλάι στο Τσανακαλέ (Δαρδανέλλια). Γι' αυτό και τα πλοία, επειδή ήταν σε κοντινό μέρος, ξεφόρτωναν τον κόσμο με τα μπαγάζιά τους στην Τένεδο. Και αναχωρούσαν ξανά για να πάνε να μεταφέρουν πάλι άλλους.

Άλλωστε με τους Τενεδιούς μας συνδέει και συμπεθεριό, διότι είχαμε και γαμπρό τον αλησμόνητο γιατρό Κονδιλένιο, που ήτο και αυτός Τενεδιός. Ας είναι καλά οι άνθρωποί μας περιποιήθηκαν πάρα πολύ, η φιλοξενία τους ήτο σε αφάνταστο βαθμό. Οι Νησιώτες από τη φύση τους, βέβαια, είναι γενικά φιλόξενοι , διότι γνωρίζουν την πίκρα της ξενιτιάς, από πού μικρή ηλικία, ταξιδεύοντας με τα καράβια τους, για να εξοικονομήσουν τον επιούσιο.

Σταύρος Δ. Μαργαρίτης
(1912-1995)
Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής

(Από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

[Στάθης Δημητρακός]

ΤΟ ΝΗΣΙ TENEΔOΣ

Η Τένεδος είναι νησί του Β.Α. Αιγαίου ανάμεσα στη Λήμνο και τα Μικρασιατικά παράλια. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν Λευκόφρυς, Καλύνδρα, Λυρνησσός. Την ονομασία Τένεδος πήρε από τον Τέννη, γιό του Κύκνου και εγγονό του Ποσειδώνα. Στους  ιστορικούς χρόνους αποικίστηκε από Αιολείς της Λέσβου, αλλά μετά την Ιωνική Επανάσταση, το 494 π.Χ. καταλήφθηκε από τους Πέρσες. Μετά τους Μηδικούς πολέμους πήρε μέρος στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο έμεινε με το μέρος της Αθήνας και το 388 π.Χ. καταστράφηκε από τους Σπαρτιάτες. Το 378 π.Χ. πήρε μέρος στη Β Άθηναϊκή Συμμαχία. Περιήλθε και πάλι για σύντομο χρόνο στους Πέρσες. Ελευθερώθηκε το 366 π.Χ. από τον Μ. Αλέξανδρο και ανήκε στην Μακεδονική κυριαρχία μέχρι την κατάκτηση του νησιού από τους Ρωμαίους (73π.Χ.)

Μαζί με την Μικρασία και την Ελλάδα πέρασε στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Μετά την κατάληψη της Κων/λης από τους Σταυροφόρους το 1204 το νησί πέρασε στους Ενετούς, επιστράφηκε στους Βυζαντινούς και τελικά το 1456 κατακτήθηκε από τους Τούρκους. Την εποχή του Αγώνα του '21, το νησί ήταν ναυτική βάση των Τούρκων. Το 1822 ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο Κανάρη πυρπόλησε στη θαλάσσια περιοχή μοίρα του τουρκικού στόλου με αρχηγό τον Παύλο Κουντουριώτη.

Στον Α' παγκόσμιο πόλεμο η Ίμβρος και η Τένεδος χρησίμευαν ως ναυτικές βάσεις των Συμμάχων. Με τη συνθήκη των Σεβρών (1920), η Τουρκία έχασε τα δικαιώματά της στην Ίμβρο και στην Τένεδο. Από την Τρίγλια έφθασαν στην Τένεδο άνω των 1500 Τριγλιανών (Αύγουστος 1922), όπου έμειναν ένα χειμώνα. Η συμπεριφορά των Τενέδιων προς τους Τριγλιανούς πέρασε τα όρια της φιλοξενίας, της ανθρωπιάς και του πατριωτισμού.

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και τη συνθήκη της Λωζάνης, τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος έμειναν στην Τουρκική κυριαρχία. Πολλοί Τενέδιοι εγκατέλειψαν το νησί τους και εγκαταστάθηκαν στα γειτονικά νησιά, οι περισσότεροι από αυτούς εγκαταστάθηκαν κοντά στη Ν.Τρίγλια Χαλκιδικής, όπου βρισκόταν το τουρκικό χωριό Καra-Tepe. To χωριό της Χαλκιδικής το ονόμασαν Νέα Τένεδος. Η Νέα Τένεδος είναι σήμερα κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Τρίγλιας Χαλκιδικής.
Καμπάνα

Στην πόλη της Ραφήνας σε ένδειξη ευγνωμοσύνης  προς τους Τενεδιούς για την φιλοξενία ενός χρόνου των Τριγλιανών της Ραφήνας στο νησί τους έχει δώσει όνομα μικρού δρόμου στο Μπλέ Λιμανάκι.

Στάθης Δημητρακός

[Στάθης Δημητρακός]

ΟΙ πρόσφυγες μετέφεραν πολλά κειμήλια από την Τένεδο.
Το σπουδαιότερο είναι η καμπάνα που δώρησε ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του νησιού, ωε ένδειξη ευγνωμοσύνης για μια νίκη εναντίον των Τούρκων.

Η καμπάνα αυτή βρίσκεται σήμερα στον ομώνυμο ναό της Νέας Τενέδου.