ΨΑΡΕΜΑ ΣΤΟΝ ΑΪ ΓΙΑΝΝΗ- ΝΗΣΤΕΙΑ ΚΑΙ ΨΑΡΟΦΑΓΙΑ- ΤΟ ΠΑΣΤΩΜΑ ΤΩΝ ΨΑΡΙΩΝ

[Στάθης Δημητρακός]

ΨΑΡΕΜΑ ΣΤΟΝ ΑΪ ΓΙΑΝΝΗ


■Σε καινούργια βάρκα μπήκα
και στον Αϊ Γιάννη* βγήκα.

Είδα ναύτες παλικάρια,
που ψαρεύουνε τα ψάρια.
............................

Στίχοι από το τραγούδι «Οι ψαράδες- Σε καινούργια βάρκα μπήκα»
Απαγγελία :  Ζαφείρης  Στυλιανoύ (Τρίγλια 1911- Νέα Τρίγλια 2004) και Στράτος Λιοντής (Τρίγλια 1914-Ραφήνα 2004)

■...Έπειτα ήτο το Μοναστήρι του Αϊ Γιάννη*, αυτό ήτο πιο μακριά και βρισκόταν στα δυτικά της κωμοπόλεως και συνάμα προς την παραλία. Εκεί πήγαιναν  οι μερακλήδες και ψαρεύανε, ωραία και μεγάλα ψάρια μπαρμπούνια, σαργοί, λαβράκια, τσιπούρες. Έπειτα από χάβαρα αστακούς, παγούρια, τσαγανούς, χτένια, μύδια, πεταλίδες, και πολλά άλλα, διότι η θάλασσα της Προποντίδας ήτο πλουτισμένη με τα καλύτερα ψάρια και χάβαρα από άλλες περιοχές.

Πανηγύρια και διασκεδάσεις στην Παλιά Τρίγλια στα Μοναστήρια.
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (Τρίγλια1912- Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής 1995)
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

Σχόλια:
*Αϊ Γιάννης= περιοχή της παλιάς παραθαλάσσιας Μονής του Αγίου Ιωάννου Θεολόγου- Πελεκητή (Αϊ Γιάννης Πελεκητής). Όπως αναφέρει ο Τρύφων Ευαγγελίδης, η Μονή είναι κτισμένη σε περίβλεπτη θέση πάνω σε βράχο «εκκοπείσα», «πελεκηθείσα», έχει θαυμάσια θέα τον Κιανό κόλπο μέχρι της Κίου, το νησί Καλόλιμνο και το Αργαθώνιο Όρος. Απέχει 5χλμ. δυτικά από την Τρίγλια. Η  παραλιακή σειρά των τοπωνυμίων μετά το χωριό ήταν: Γκρεμνά, Σκάλα, Αϊ Γιάννης. Η περιοχή είχε πανύψηλα δέντρα, πλατάνια, πεύκα, λεύκες, πτελέες(καραγάτσια). Είχε άφθονα τρεχούμενα νερά. Γινόταν πανηγύρι στις 8 Μαΐου του Θεολόγου και Ευαγγελιστού Ιωάννου.

ΝΗΣΤΕΙΑ ΚΑΙ ΨΑΡΟΦΑΓΙΑ

Η κατανάλωση των ψαριών στην Τρίγλια γινόταν σύμφωνα με το τυπολογικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στην περίοδο των 40 ημερών, το Σαρανταήμερο προ των Χριστουγέννων η νηστεία άρχιζε από 15 Νοεμβρίου. Σ' αυτό το διάστημα νήστευαν οι περισσότεροι. Μπορούσαν να τρώνε ψάρι και όστρακα εκτός Τετάρτης και Παρασκευής. Ψάρι έτρωγαν και τη γιορτή των Εισοδείων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου)ακόμα αν έπεφτε Τετάρτη ή Παρασκευή.
Στην περίοδο της Mεγάλης Σαρακοστής, νήστευαν σχεδόν όλοι, όχι όλοι. Η κατανάλωση του ψαριού απαγορευόταν αυστηρά. Επιβεβλημένες ημέρες ψαροφαγίας ήταν η 25η Μαρτίου και των Βαΐων.    

Βάγια, βάγια τω Βαγιώ
τρώνε ψάρι και κολιό
και την άλλη Κυριακή
τρώνε κόκκινο αυγό.
         
Στο Δεκαπενθήμερο της Παναγίας τον Αύγουστο έτρωγαν ψάρια  του Σωτήρος. Όλες τις άλλες μέρες μπορούσαν να φάνε ψάρια, φρέσκα ή παστά.

ΤΟ ΠΑΣΤΩΜΑ ΤΩΝ ΨΑΡΙΩΝ

Οι Τριγλιανοί έκαναν «κουμπάνια», εφοδιασμό σε τρόφιμα, πάστωναν τα λεγόμενα αφρόψαρα, παλαμίδα,κολιό,  σκουμπρί,σαρδέλα,χαμψί κα. Τα παστά ψάρια τα έλεγαν γαράτα. Τα σκουμπράκια τα αποξήραναν στον ήλιο και γίνονταν οι τσίροι.  Στο καθημερινό τραπέζι, στις εργασίες στις ελιές και στους μπαξέδες τα παστά ψάρια ήταν απαραίτητα.      
Αγαπούσαν πολύ την λακέρδα, τα κομμάτια παλαμίδας αλατισμένα και διατηρημένα με λάδι, τον κολιό παστό, την σαρδέλα στο λαδόξυδο, τις αντζούγιες και τους τσίρους.

■Σύ, Σύ, Σύ,
κορίτσια στο νησί
τσιροσαλάτες τρώγανε
και πίνανε κρασί.

(Στίχος από το Τριγλιανό τραγούδι «η Λουκουμτζού»).

Aπαγγελία Παναγιώτης Βούλγαρης (Τρίγλια 1914- Ν. Τρίγλια 2008)
         Στράτος Λεοντής (Τρίγλια 1914- Ραφήνα 2004)
         Μάκης Λαδόπουλος- Ραφήνα.   

Επιμέλεια:Στάθης Δημητρακός
Συνεχίζεται..