ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ- Λαϊκή Αγορά

[Στάθης Δημητρακός]

ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ- Λαϊκή αγορά

Το παζάρι είναι υπαίθριος χώρος δημόσιας αγοράς. Η λέξη παζάρι προέρχεται από το τουρκοπερσικό pazar=αγορά. Στο παζάρι για την αγορά ή πώληση των διαφόρων προϊόντων γινόταν διαπραγμάτευση ως προς την τιμή τους, την αξία τους, γίνονταν δηλαδή παζαρέματα.
    
■ Στην παλιά Τρίγλια κάθε Κυριακή γινότανε παζάρι και ερχόντουσαν από τα γύρω χωριά και έφερναν τα προϊόντα τους, από τα Xριστιανικά και από τα Tουρκοχώρια γιατί η Τρίγλια ήτο μεγάλο μέρος και ήτο περιστοιχισμένο από πολλά χωριά. Εκεί έβρισκαν να πούμε ότι χρειαζόντουσαν. Εκεί ήσαν οι γιατροί, είχε κάπου 7 γιατροί, φαρμακεία δύο, του Νικολάκη και του Σταύρου.
Φέρνανε τυρί από το Μεχαλίτσι που το λέγανε Μεχαλιτσιανό, ήταν πολύ μεγάλα καλούπια 6-7 οκάδες το κάθε κεφάλι και όταν έκοβες μέσα ήτο τρύπες – τρύπες, και μοσχοβολούσε σαν το Βουλγάρικο κεφαλοτύρι. Το Μεχαλίτσι ήτο ανάμικτο. Χριστιανοί με Τούρκοι φέρνανε βούτυρο, αυτό που το λέμε εδώ ανάλατο, αυτοί εκεί βάζανε αλάτι και το λέγανε τερέγια. Ήτο όμως ένα πράγμα πολύ νόστιμο, το είχαν μέσα σε καβανούς (βυτίνες). Ερχότανε και από άλλα χωριά, από το Διασκέλι, από το Γιαμάνι, από το Γιαλιτσιφλίκι, σε αυτό δε ήσαν όλο Χριστιανοί. Στο παζάρι έβρισκες διάφορα πράγματα κότες, αυγά, αρνιά, κατσικάκια, κάρβουνα, ξύλα, μαλλί από πρόβατα, γιατί τότε οι γυναίκες παίρνανε μαλλί και το κλώθαν και κάναν φανέλες και κάλτσες.  Όταν πουλούσαν τα προϊόντα τους αγοράζανε ότι χρειαζόντουσαν και εκείνοι από τα αργαστήρια (μαγαζιά) της Τρίγλιας και τα πήγαιναν σπίτια τους Αυτό το παζάρι διευκόλυνε και τα γύρω χωριά που πουλούσαν τα προϊόντα τους και από την άλλη πλευρά και τα εσνάφια της Τρίγλιας κάνανε αλισβερίσι (δουλειά) και ο κόσμος της Τρίγλιας γενικά εξυπηρετιούνταν.


Το παζάρι (Λαϊκή Αγορά) της παλιάς Τρίγλιας
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

■Στο παζάρι που γινόταν κάθε Κυριακή έφερναν από τα γύρω χωριά βούτυρο, καϊμάκι, γιαούρτια με μπακράτσια, τυριά, λάχανα και δημητριακά...Οι ζωέμποροι έκαναν χρυσές δουλείες.

Αριστείδης Ασθενίδης, «Αναμνήσεις: Περιπέτειες της Ρωμιοσύνης», «Τριγλιανά Νέα», Ιούνιος 1992, αρ.φύλλου 77, σελ 1-2.

■Έπειτα και οι λίμνες είχαν πολλά και μεγάλα ψάρια. Υπήρχαν σαζάνια (γριβάδια) 10 - 15 οκάδες. Επίσης και γουλιανοί στα ίδια βάρη. Επίσης υπήρχαν και πάρα πολλά χέλια. Η λίμνη της Απολλωνιάδος, που εκτός από τα ψάρια που προαναφέραμε, είχε μεγάλη και πολλή καραβίδα.

«Τριγλιανές Αναμνήσεις» «Τριγλιανά Νέα», 20Δεκεμβρίου 1980, αρ. φύλλου 29, Σταύρος Δ.Μαργαρίτης, Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής.

Η Τρίγλια  ήταν το κεφαλοχώρι της περιοχής. Στην Τρίγλια κάθε Κυριακή γινόταν παζάρι (λαϊκή αγορά). Έφερναν  με γαϊδούρια, μουλάρια, άλογα και αραμπάδες Χριστιανοί και Τούρκοι τα προϊόντα τους από τα γύρω χωριά, σιτάρι, αλεύρι, κριθάρι, καλαμπόκι, κρεμμύ-δια,σκόρδα, λάχανα, αρνιά, κατσικάκια, γιαούρτια, τυριά (διάφορα είδη),βούτυρο, κότες, αυγά, κάρβουνα, ξύλα, μαλλί από πρόβατα, ψάρια από τα ποτάμια και καραβίδα από την λίμνη Απολλωνιάδα.    

Τα χωριά  της περιοχής που ήταν γύρω –γύρω από την Τρίγλια και που μπορούσαν να φέρνουν προϊόντα στο παζάρι της ήταν :
1.Σιγή (ελληνικό χωριό , 4.000 κάτοικοι)
2. Αρβανιτοχώρι ( 800 κάτοικοι, ελληνικό χωριό).
3.Μεσαίπολις ή Μισόπολις ή Μυσόπολις (1.300 Έλληνες κάτοικοι)
4. Πλατίανος ή Πλατύαινος (900 Έλληνες τουρκόφωνοι)
5.Γιαλί-Τσιφλίκ (250 οικογένειες, ελληνικό χωριό)        
6.Βελετλέρ ή Βελετλέρι (160 οικογένειες, ελληνικό χωριό, τουρκόφωνο)
7. Γιαμάνκιοϊ ή Γιαμάνι (50 οικογένειες, τούρκικο χωριό)
8.Χαντζερλί και  Καϊμάμπασι (100 οικογένειες, και τα δυο τούρκικα χωριά)
9.Σαρίκ Καζέλ (20 οικογένειες, πρόσφυγες Βουλγαρίας)
10.Αναφόρι ή Ανωχώρι (τουρκόφωνο χωριό  μεικτό, Τούρκοι και 200 Έλληνες κάτοικοι).  
11. Ντερέκιοϊ (1.670 κάτοικοι Έλληνες τουρκόφωνοι) .
12. Κουβούκλια (ελληνικό χωριό, 2.250 κάτοικοι)
13. Ντανσάρ ή Ντάνσερι ή Άγιοι Θεόδωροι  ( ελληνικό χωριό, 1.100 κάτοικοι τουρκόφωνοι και ελληνόφωνοι)
14.Τσαμουρτζά ή Τσαμουτζά (100 οικογένειες , ελληνικό χωριό)
15.Τσεσνεήριον ή Τσεσνεϊρι ή Τσεϊριον (100 οικογένειες, ελληνικό χωριό).
16.Τσάμπασι ή Τσάμπαζι (ελληνικό χωριό,  300 κάτοικοι)
17. Γούλιος ή Καραγάτς  (150 οικογένειες, Τούρκοι και Έλληνες ψαράδες)
18.Σιργιάνι ή Σεργιάνι ή Σιργιάννη  (600 οικογένειες περισσότερες τούρκικες, τουρκόφωνοι και ελληνόφωνοι).  
19.Κύδια ή Κήδια ή Κίντια ή ΚαραΚοτζά  (200 οικογένειες , ελληνικό χωριό).
20.Πριμικήριον ή Πριμικήρι ( 100 ελληνικές οικογένειες τουρκόφωνες + 80 τούρκικες )
21.Απλαδάτος ή Απελ(λ)δάτοι ή Πελαδάτοι ή Σουμπασί Αγίλ ( 200 οικογένειες, ελληνικό χωριό).
22.Αγία Κυριακή ή Μακαριωτάτοι  (150 οικογένειες, ελληνικό χωριό).
23.Αϊνάτοι ή Αϊνάτι ή Αγινάτοι ή Σα(γ)ινάτοι ή Εσκιτζέ (150 οικογένειες, ελληνικό χωριό)
24.Τσάταλα ή Κωνσταντινάτι(-οι) ή Κωνσταντινίτσι ή Τσατάλ Αγίλ (80 οικογένειες, ελληνικό χωριό).
25.Χωρούδα ή Καρατζόβα (70 οικογένειες, ελληνικό χωριό)
26.Μπάσκοϊ ή Βουλγαράτοι ή Βουρλάτοι (200 ελληνικές οικογένειες και τούρκικες, ελληνόφωνο χωριό)  
27. Απολλωνιάδα (ελληνικό χωριό, 600 οικογένειες - 2.500 Έλληνες,   560 Τούρκοι).
28. Μιχαλήτσι( μεγάλο ελληνικό χωριό,7.800 κάτοικοι- 6.800 Έλληνες, οι λοιποί Τούρκοι και Αρμένιοι)
29. Κερμαστή ή Κρεμαστή ή Κασαμπά (5.000 κάτοικοι, 2.000 Έλληνες,  2.500 Τούρκοι, λίγοι Εβραίοι και Αρμένιοι)
30.Λουπάδιο ή Λουμπάτ (60 οικογένειες ελληνικές)

Σημείωση: Τα παραπάνω στοιχεία των χωριών που  μπορούσαν να είχαν εμπορικές συναλλαγές με την Τρίγλια ελήφθησαν από τις πηγές: 1-7.

Το παζάρι άρχιζε την Κυριακή  από το πρωί με τον ερχομό των χωρικών από  τα γύρω χωριά.  Οι χωριάτες, αφού πουλούσαν τα προϊόντα τους, αγόραζαν σε ποσότητες από τα μπακάλικα της Τρίγλιας σαπούνι, πετρέλαιο(γκάζι), οινόπνευμα(σπίρτο), ζάχαρη, καφέ, ρουχισμό κ.α. Οι ποσότητες ήταν μεγάλες, γιατί στο παζάρι  δεν έρχονταν πάντοτε οι ίδιοι κάθε βδομάδα, αλλά έκαναν και 15 μέρες  ακόμα και μήνα για να έρθουν. Αγόραζαν τα απαραίτητα για όλη την εβδομάδα ή για 15 μέρες ή για όλο το μήνα. Ο τζίρος την ημέρα αυτή ήταν μεγάλος. Οι μπακάληδες έκαναν χρυσές δουλείες.
Ακόμα οι χωριάτες έρχονταν σε επαφή με διάφορα επαγγέλματα που εξασκούσαν οι Τριγλιανοί και κυκλοφορούσαν παράδες.
Ζωέμποροι (τσαμπάσηδες), μεταλλοτεχνίτες, σιδεράδες,καζαντζήδες, τσουκαλάδες(μισοκοίληδες), κουντουράδες, κουγιουμτζήδες (χρυσοχόοι), πιρπιρήδες, κολλυβίδηδες(σαράφηδες), γιατροί, φαρμακοποιοί (σπετσέρηδες), τσιπουράδες,  αμπατζάδες, γραφιάδες, μουτάφηδες, τζιβιτζήδες, μπογιατζήδες, καλλιοντζήδες(πεταλωτές), σαγματοποιοί, ψαθάδες, καλπάκηδες, σεπετζήδες, γούναροι, φραγκοράφτες κ.α.
Η ύπαρξη του παζαριού συνέβαλε αποφασιστικά στην οικονομική δραστηριότητα της πόλης.


Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1. Απόστολος Ηρ. Τσίτερ,  «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδος», Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 1979
2.Γιάννης Κοκκινίδης (Τρίγλια 1916-Σέρρες 1995), Χάρτης της Τρίγλιας Βιθυνίας και των γύρω χωριών.    
3.«Γεωγραφία της Μ.Ασίας», Παντ. Μ. Κοντογιάννης , Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 1921
4.«Η Ελληνικότης των Νομών Προύσης και Σμύρνης», Παντ. M. Κοντογιάννης, Αθήναι 1919.
5.Σία Αναγνωστοπούλου, «Μικρά Ασία, 19ος αι.-1919- Οι Ελληνορθόδοξες Κοινότητες», Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1997.
6. «Ιστορία Ελληνικού Έθνους», τόμος Ι, σελ.177-180 και τόμος ΙΓ, σελ. 325.
7.Παρασκευά- Κράνη Δέσποινα, «Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής- Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο & την Ιστορία», Δήμος Τρίγλιας, Οκτώβριος 2008.  
8. Σταύρος Δ. Μαργαρίτης, Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής
Το παζάρι (Λαϊκή Αγορά) της παλιάς Τρίγλιας
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)
9. Αριστείδης Ασθενίδης, «Αναμνήσεις: Περιπέτειες της Ρωμιοσύνης»,«Τριγλιανά Νέα», Ιούνιος 1992, αρ.φύλλου 77.
10. "Ιστορία εικονογραφημένη" Δικαίος Β.Βαγιακάκος, Καταγωγή
Ονομάτων και Τοπωνυμίων, τεύχος 413, Νοέμβριος 2002.