AΧΘΟΦΟΡΟΙ- ΧΑΜΑΛΗΔΕΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΑΧΘΟΦΟΡΟΙ- ΧΑΜΑΛΗΔΕΣ


  Η λέξη αχθοφόρος προέρχεται από το αρχαίο άχθος + φέρω. Άχθος= το βάρος, το φορτίο. Αχθοφόρος  είναι αυτός που μεταφέρει φορτία, ο χαμάλης. Οι αχθοφόροι ή χαμάληδες μετέφεραν πράγματα με την πλάτη τους. Η λέξη χαμάλης προέρχεται από το τούρκικο hamal=αχθοφόρος, βαστάζος.
 Δούλευαν κατά περίσταση και όπου εύρισκαν. Ανήκαν στα φτωχότερα στρώματα. Η δουλειά τους λεγόταν χαμαλίκι (από το τούρκικο hamallik) που σημαίνει χειρωνακτική εργασία, σκληρή και επίπονη, δηλαδή χαμαλοδουλειά.
Χαμαλίκα ήταν πάνινο επίστρωμα στη ράχη του αχθοφόρου για να σηκώνει ευκολότερα τα φορτία. Χαμαλιάτικα λέγανε την αμοιβή του χαμάλη,του αχθοφόρου.  
 
■Τα χτηνά τα σφάζαν στο Σαλαχανά (Σφαγείο), το οποίο ήτο έξω από την κωμόπολη στην παραλία στην περιοχή που το λέγανε Μύτη. Εκεί κοντά ήταν και ο Γαζχανάς, η αποθήκη που έβαζαν το γκάζι(πετρέλαιο) του τούρκικου κράτους. Λοιπόν, από τον Σαλαχανά θα τα φορτωθούν στην πλάτη οι χαμάληδες και θα τα κουβαλήσουν πάνω στο Παζάρι στο μεγάλο Πλάτανο.
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο).


Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1. Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (1912-1995), Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο).
2.« Ελληνικό Λεξικό», Τεγόπουλος- Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993.
3. «Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
4. «Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», Ν. Π. Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1995.
5. «Λεξικό των ξένων λέξεων στην Ελληνική γλώσσα», Ηλία Ι. Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1992.