ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΗΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΗΣ

Ο πραματευτής ήταν πλανόδιος έμπορος (πλανέμπορος), γυρολόγος, μικροπωλητής, υπαίθριος έμπορος. Πραμάτεια λεγόταν το εμπόρευμα του πραματευτή. Πουλούσε υφάσματα και ψιλικά, κλωστές, μπογιές, χτένια κ.α. Οι πραματευτές πουλούσαν ό,τι τους παράγγελναν. Διαλαλούσαν το εμπόρευμά τους, είχαν ένα κουδούνι στο χέρι και το χτυπούσαν για να τους ακούσει ο κόσμος και να τους φωνάξει να ψωνίσουν. Πήγαιναν από χωριό σε χωριό και πουλούσαν διάφορα μικροπράγματα. Είχαν γάιδαρο, στον  οποίον φόρτωναν με ξύλινη ειδική θήκη τα εμπορεύματα τους. Στόλιζαν και το γάιδαρο με τα εμπορεύματά τους. Πολλές φορές έπαιρναν την πληρωμή σε είδος (τυριά, αυγά κ.α.). Τα είδη που συγκέντρωναν τα πουλούσαν και κέρδιζαν περισσότερα.  Περνούσαν στο κάθε χωριό με πρόγραμμα, συνήθως μια φορά την βδομάδα, ανάλογα πρωί ή απόγευμα. Οι μικροέμποροι πήγαιναν σχεδόν πάντοτε και πούλαγαν και στα τούρκικα χωριά. Στα τούρκικα χωριά έπρεπε να τον εμπιστεύονταν οι Τούρκοι, επειδή  έρχονταν σε επαφή με τις Τουρκάλες που ψώνιζαν από τα είδη του.
Ένας  τέτοιος πραματευτής στην Τρίγλια με γαϊδουράκι που γύριζε και στα χωριά ήταν ο Μαρτινίδης. Την πληροφορία  έδωσε ο εγγονός του Δημητρός Μαρτινίδης, ο οποίος είναι Τριγλιανός του απόδημου ελληνισμού (Καναδάς-  Ευρώπη) και παραθερίζει στην παραλία της Νέας Τρίγλιας.     

Μια τεράστια συλλογή δημοτικών στίχων έχουν τραγουδηθεί και ποιημάτων έχουν γραφτεί με θέμα τον πραματευτή. 

■«Ο πραματευτής», Ι.Γρυπάρης.

Ήρθε απ' τη Πόλη νιος πραματευτής
με διαλεχτή πραμάτεια,
μ' ασημικά και χρυσικά
και με γλυκά τα μαύρα μάτια.
.....................................

■Μαλαματένιος αργαλειός- τραγούδι από την Καππαδοκία
........................
πραματευτής επέρασε στο μαύρο καβαλάρης
κοντοκρατεί κι αμάν αμάν, κοντοκρατεί το μαύρο του

κοντοκρατεί το μαύρο του και την καλημερίζει
καλή σου μέ- κι αμάν αμάν, καλή σου μέρα λυγερή
...........................

■«Πραματευτής εκίνησεν»- Ποντιακό τραγούδι.

Πραματευτή, πού 'ν' τ' άσπρα σου και πού 'ν' η πραματεία σ';
..........................

■ Παραδοσιακό τραγούδι- «Όλα τα πουλάκια»
...........................
Ανδριανουπολίτη πραματευτή
που την επέτυχες αυτή τη νιά
την ξανθομαλλούσα την Πατρινιά;
Απ' την Πόλη ερχόμουν κι απ' τα νησιά
κι απ τη γειτονιά της επέρασα
τα βασιλικά της επότιζε
και τις μαντζουράνες εδρόσιζε,
μου 'κοψε κλωνάρι και μου 'δωσε,
μου 'πε κι ένα λόγο και μ' άρεσε.

■Από το δημοτικό τραγούδι «Το έρημο τ΄αηδόνι»

Το έρημο τ' αηδόνι το μοναχό,
περπατεί και λέει και κελαηδεί.
Περπατεί και λέει και κελαηδεί,
άντρας μου πολίτης πραματευτής


■Πραματευτής εξέβαινε 'πό μέσα 'πό την Προύσα- Δημοτικό τραγούδι

Πραματευτής εξέβαινε 'πό μέσα 'πό την Προύσα.
Σέρνει μουλάρια δώδεκα και μούλες δέκα πέντε,
κι η μούλα η κανακαριά αμέτρητο λογάρι,
λογάρι κι αλογάριαστο κι όλο μαργαριτάρι.
Το δρόμο όπου πήγαινε, τη στράτα που παγαίνει
άρχεψ' ο νιός να τραγουδεί, αρχεψ' ο νιός να λέγει:
«Για ιδές βουνά, καλά βουνά και κλέφτες να μην έχουν».
Ακόμ' ο λόγος στέκουνταν κι η συντυχιά κρατούσε,
εκεί τον επλακώσανε χίλιοι και δυο νομάτοι...

Από το βιβλίο «Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920»
Κ. Παπαθανάση- Μουσιουπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.


Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές: 1.«Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
2. « Ελληνικό Λεξικό», Τεγόπουλος- Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993.
3.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
4. «Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920», Κ. Παπαθανάση- Μουσιουπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.
5. «Επαγγελματικές ασχολίες των Ελλήνων της Καππαδοκίας», Μαρίας Β. Ασβέστη, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1980.
6. « Η Ελληνική Ποίηση Ανθολογημένη»,  Μάρκου Αυγέρη, Θρ. Σταύρου, Β.Ρώτα, Μ.Μ. Παπαϊωάννου, Εκδόσεις Παρθενών, τόμος 4.
7. « Μεγάλη Ελληνική  Ανθολογία της Ποιήσεως», Μιχάλης Περάνθης, τόμος Β΄.