ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΥΡΑΤΖΗΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΛΥΡΑΤΖΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Λύραντζης Αναστάσης (1893-1948)
Άξιος Tριγλιανός πατριώτης. Γεννήθηκε στην Τρίγλια και σε ηλικία 17 ετών έφυγε για την Αμερική. Σε δύο χρόνια ήλθε στην Ελλάδα και κατατάγηκε εθελοντής στον Ελληνικό στρατό, πολέμησε στον Μακεδονικό Αγώνα και στους Βαλκανικούς πολέμους.
Στην μάχη του Λαχανά (18-19 Ιουνίου 1913) τραυματίστηκε στο πόδι και έμεινε ανάπηρος.
Ως ανάπηρος πολέμου διατηρούσε περίπτερο στην οδό Αθηνάς, απέναντι από την Αγία Κυριακή. Παρέμεινε και ζούσε στην Αθήνα.
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή συνάντησε τους συμπατριώτες Τριγλιανούς, πρόσφυγες, στους οποίους συμπαραστάθηκε. Ήταν πάντα πρόθυμος να βοηθήσει κάθε Τριγλιανό πρόσφυγα για κάθε πρόβλημά του.
Μαζί με τους αδελφούς Σταυρίδη, κ.ά. συμμετείχε στο σωματείο «Δημογεροντία Τριγλίας», βοήθησε και συντέλεσε στην απαλλοτρίωση του κτήματος Ραφήνα του Αλ. Σκουζέ για την εγκατάσταση των Τριγλιανών προσφύγων, μαζί με τους οποίους εγκαταστάθηκε και ο ίδιος σχεδόν μόνιμα.
Στην ενεργητικότητά του και στη  δράση του οφείλεται η από το 1932 αναγνώριση του καταστατικού της Αθλητικής (Ποδοσφαιρικής) Ένωσης Τριγλίας, η σημερινή θρυλική ομάδα της Ραφήνας Α.Ο. Τριγλίας.
Συνελήφθη και φυλακίστηκε με το κίνημα του 1935 μαζί με τους:
Απόστολο Ασβεστάρη, Γιάννη Δρακούλη, Δημήτρη Ιμπιρλή, Νίκο Κελάδη, Χρυσό Κλωνάρη και Νίκο Παταπουδάκη – όλοι Τριγλιανοί – επειδή ήταν Δημοκρατικοί Βενιζελικοί.
Την άνοιξη του 1944, τελευταία της κατοχικής περιόδου, κατά παράκληση την συμπατριωτών του ανέλαβε πρόεδρος της Κοινότητας Ραφήνας.
Στις 12 Ιουλίου 1944 σε ενέδρα κοντά στο Πικέρμι σκοτώνουν το Γερμανό λοχαγό Διοικητή του «Οχυρού» της Ραφήνας και το Γερμανό λοχαγό Λιμενάρχη της Ραφήνας. Η ενέδρα είχε σκοπό να χτυπήσει άλλο Γερμανικό αυτοκίνητο για να απελευθερώσει Έλληνες κρατούμενους που θα τους πήγαιναν από τη  Αγία Μαρίνα του Μαραθώνα στην Αθήνα.
Στις 17 του μηνός Ιουλίου Τετάρτη ( ανήμερα της Αγίας Μαρίνας ) κάνουν  «μπλόκο» στο συνοικισμό της Ραφήνας  τα Ες -Ες και η Γκεστάπο, συλλαμβάνουν όλους τους άνδρες και τους συγκεντρώνουν στην πλατεία μπροστά στο ξενοδοχείο του Τζιβάνη Μακασίκη    (σήμερα καφετερία Διαγγελάκη).
Συνελήφθη ο Πρόεδρος Αναστάσης Λύρατζης και αφού τον χτυπήσαν, μπροστά στα μάτια όλων των Ραφηνιωτών, έτσι καταματωμένο και παραμορφωμένο τον ανέβασαν σ' ένα Γερμανικό τζιπ και τον γύριζαν μέσα στο συνοικισμό της Ραφήνας για να υποδείξει πρόσωπα και σπίτια. Αυτός απάντησε ούτε τα πρόσωπα ούτε τα σπίτια τους γνωρίζει, «δεν ξέρω απαντούσε. Στο «μπλόκο» συνέλαβαν 20 Ραφηνιώτες και τον Πρόεδρο. Αυτοί που συνελήφθησαν είναι:
Φορτώσαν όλους τους συλληφθέντες σ΄ένα φορτηγό και φύγανε. Τους οδήγησαν στο κτήμα Λεβίδη στην Παλλήνη (Χαρβάτι) και τους έστησαν στον τοίχο της μάντρας για εκτέλεση.
Πιασμένοι χέρι – χέρι, με τα πολυβόλα των Γερμανών στημένα απέναντι τους  οι σκοπευτές τους περίμεναν το κέλευσμα...
Στην κρίσιμη εκείνη στιγμή έρχεται με μεγάλη ταχύτητα μια κούρσα από το μέρος της Ραφήνας φρενάρει απότομα και κατεβαίνει ένας Γερμανός αξιωματικός. Σηκώνει τα χέρια ψηλά και φωνάζει δυνατά «Δις νιχτι κομμουνιστ», «αυτοί δεν είναι κομμουνιστές», «νιξ καπούτ». Τον αναγνωρίζουν, είναι ο Γερμανός υποδιοικητής του Ναυτικού στη Ραφήνα.
Τον κύκλωσαν οι Γερμανοί αξιωματικοί μίλησαν για αρκετή ώρα και έφυγε. Δεν εκτελέστηκαν. Μετά τους ξάπλωσαν κάτω και τους πατούσαν. Ο Δικηγόρος-Γερμανομαθής Γ. Αλεξανδρίδης, ένας από τους 21 συλληφθέντες, διαμαρτυρήθηκε  στα Γερμανικά, τους είπε για το διεθνές δίκαιο και τις διεθνής συνθήκες. Με μια ριπή έμεινε νεκρός.
Από το κτήμα Λεβίδη τους πήγαν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, στις φυλακές Αβέρωφ και στο Στρατόπεδο στο Γουδή. 
Λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών απελευθερώθηκαν.
Μετά την απελευθέρωση εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Πειραιά.
Πέθανε το 1948 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 55 ετών. Ο Δήμος Ραφήνας, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης και τιμής,  έχει δώσει το όνομά του σε μια οδό της πόλης.


Πηγές
1.   Β. Βουδούρη. Δημοσίευση Βιογραφίας Αν. Λύρατζη «Τριγλιανά Νέα».
2.   Θανάσης Πιστικίδης, «Βιώματα – Παθήματα – Αληθινές Ιστορίες Ραφήνας», 1985.
3.    Σωσώ Λύρατζη-Μπεγιόγλου (η κόρη του)
4.   Γεώργιος Αντωνιάδης, Αφήγηση των γεγονότων της 17ης Ιουλίου 1944 στον Στάθη Δημητρακό.

Στάθης Δημητρακός