Η επέτειος της Μικρασιατικής Καταστροφής και η Τρίγλια

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Επέτειος, λέει σήμερα (14 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού), της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ψάχνοντας στο internet, βρήκα ένα ενδιαφέρον video από τη γνωστή τηλεοπτική εκπομπή «Η Μηχανή του Χρόνου». Το 2007, παρουσίασε μια σειρά εκπομπών για την Μικρασιατική Καταστροφή:

Το video αυτό δίνει μια σύντομη ιστορική αναδρομή των γεγονότων, τη καταστροφή της Σμύρνης, καθώς και το «Μαρτύριο του Μητροπολίτη Σμύρνης» (33ο λεπτό).

Φυσικά οι πιο συγκλονιστικές εικόνες και μαρτυρίες είναι από τη Σμύρνη. Πολύ λογικά. Ήταν μια μεγάλη, κοσμοπολίτικη πολιτεία που εξαφανίζεται εκ θεμελίων. Έγιναν φοβερές ακρότητες, όπως σε όλους τους πολέμους.

Μα και στη Τρίγλια όμως δεν σώθηκαν όλοι. Κάποιοι έμειναν εκεί, βασανίστηκαν και δολοφονήθηκαν. Υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις.

Ας αρχίσουμε από την περιγραφή του Ηρακλή Τσίτερ από τα «Διάφορα». Είναι από τη ενότητα «Άτακτα ιστορικά σημειώματα» και το κεφάλαιο «Διάφορα γεγονότα κατά την υποχώρησιν ή μάλλον φυγήν του Ελληνικού Στρατού εκ της Μ. Ασίας» (Το κείμενο, φυσικά έχει τις περισπωμένες του και τις ψιλές του, όμως αντιγράφοντας εδώ, δυστυχώς, θα τις παραλείψω...)

«Εις την Τρίγλιαν όλος ο πληθυσμός κατώρθωσε να σωθῇ επιβιβασθείς επί πλοίων, τα οποία έστειλεν ο Φίλιππος Καβουνίδης εκτός 100 ατόμων, ανδρών και γυναικών, οι οποίοι δεν κατώρθωσαν να φύγουν· αυτοί υπέστησαν πολλά και αι γυναίκες ατιμώσεις. Μεταξύ των ανδρών ο Αναστάσης Μιτέλης εφονεύθη με ξυλοκόπημα, ο Νικόλαος Καλενδέρης και Χρυσάφης Άκατης άγνωστον κρυβέντες που, εφονεύθησαν. Ο Θεολόγος Καγιάς, αυτόν έθεσαν εντός ενός τσουβαλιού και εποδοπάτουν και τελευταίως τον ετυφέκισαν· και ο Αντώνης Λέων, ο οποίος εκρεμάσθη εκ των ποδών από τον Μιναρέ· εκ των ανδρών αυτοί οι φονευθέντες· εκ των γυναικών όλαι μεν ητιμάσθησαν καίτοι ηλικιωμέναι· περισσοτέρας όμως ατιμώσεις υπέστησαν αι νεώτεραι, η Χαρίκλεια Χρυσοστόμου Κιουρτσή, σύζυγος Ηρακλέους Πουλκίτση, η Μαρία Ζαχαρία Οξούζογλου, σύζυγος Θεολόγου Διαμαντάκη και η γυναίκα του Λιμέρη, η οποία εν Κων/πόλει απέθανεν εν τω νοσοκομείω. Όλους εν γένει τους εναπομείναντας, αφού έφθασεν ο τούρκικος στρατός τους συνήθροισαν πέριξ του τούρκικου μαχαλά και προεφυλάττοντο, αλλά την επομένην έφυγε το τουρκικόν συν/γμα και οι τουρκικοί όχλοι ήθελον να τους σκοτώσουν, υπερασπίσθησαν όμως αυτούς τινές εντόπιοι Τούρκοι, τους εβαρκάρισαν εις εν μοτόρ διά Κωνσταντινούπολιν, αλλά το μοτόρ τους πήγε εις Αρμουτζή και αφού τους εξεγύμνωσαν ολότελα, τους απέστειλαν εις Κωνσταντινούπολιν.

Ο Θανάσης ο Πιστικίδης όμως στο βιβλίο του «Τρίγλια Βιθυνίας» σελ 81, αναφέρει ότι μόνο 5 χωριανοί δεν μπήκαν στα πλοία και αποφάσισαν να μείνουν στο χωριό. Αναφέρει δε μόνο τα ονόματα του Αναστάση του Πατικά και του Αντώνη του Λεού (Κουκή). Αργότερα σε αυτούς προστέθηκε και ο παππούς μου, Βασίλης Πιστικίδης, που γύριζε από το στρατό και έφτασε μερικές ώρες αργότερα από την αναχώρηση των πλοίων. Με τη βοήθεια κάποιου ντόπιου Τούρκου, που του 'χρωστούσε' όπως λέμε, μια και η γιαγιά μου είχε σώσει τη κόρη του από τα χέρια Έλληνα στρατιώτη, γλύτωσε το θάνατο αλλά έμεινε αιχμάλωτος του Τούρκικου στρατού. Μια και ήταν φούρναρης, έβγαζε ψωμί για το στρατό στο φούρνο του Προύσαλη. Μερικούς μήνες αργότερα, ο Τούρκος αυτός τον βοήθησε να δραπετεύσει και να πάει στη Κωνσταντινούπολή να βρει την οικογένεια του.

Οι Τούρκοι μπήκαν στο χωριό στις 29 Αυγούστου του 1922. Να ζούμε, να θυμόμαστε για να μπορούμε να αποτρέπουμε παρόμοιες βαρβαρότητες.