Αποστολέας Θέμα: Θ. Πιστικίδης: Χριστουγεννιάτικα Τριγλιανά Έθιμα  (Αναγνώστηκε 855 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 0
  • -Λάβατε: 77
  • Μηνύματα: 235
  • Age: 72
  • Τόπος: Πάτρα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 87
  • Φύλο: Γυναίκα
  • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
Θ. Πιστικίδη ς: Χριστουγε ννιάτικα Τριγλιανά Έθιμα


Από το βιβλίο του Θανάση Πιστικίδη, Τρίγλια Βιθυνίας, σελ228
Αρχικά είχε δημοσιευτ εί στα Τριγλιανά Νέα, 1980, τεύχος 29
(http://www.triglianoi.gr/trigliana%20nea%20pdf/%d4%e5%fd%f7%ef%f2%20%cd=29-20-12-80.pdf)


Εκτός από το ελιομάζωμ α, όλες οι εργασίες, αγροτικές και θαλασσινέ ς, σταματούσ αν, από την προπαραμο νή, γιατί το δωδεκάμερ ο εκτός από το ότι είναι γεμάτο γιορτές, γενικώς εθεωρείτο εορταστικ ό, όπως και η Μεγάλη Βδομάδα επίσης, και μόνο καμιά επείγουσα εργασία θα γινόταν.
Μοναδική φροντίδα λοιπόν το νοικοκύρε μα των σπιτιών, οι προμήθειε ς και η καλή και νοικοκυρε μένη εμφάνιση της οικογένει ας για τις γιορτές.
Ειδικότερ α οι θαλασσινο ί, και προπάντων οι ψαράδες, τρεις και τέσσερες μέρες απ’ τα Χριστούγε ννα, τραβούσαν καΐκια και βάρκες στη στεριά. Στη θάλασσα δεν έμενε κανένα πλεούμενο, έπρεπε όλα, μικρά και μεγάλα, να βγουν στη στεριά. Θα τα ρίξουν στη θάλασσα πια ύστερ’ απ’ τον καινούργι ο χρόνο, των Φώτων. Έπρεπε να αγιαστούν τα νερά και κατόπι ν΄ αρχίσουν τη δουλειά στη θάλασσα, ν’ αρχίσουν ταξίδια ή να ψαρέψουν. Ούτε από στεριά με πετονιά ούτε με πεζόβολο ψάρευαν και οι ερασιτέχν ες ακόμη, αν δεν αγιάζοντα ν τα νερά. Αυτές βέβαια οι μέρες δεν περνούσαν τελείως αργίες για τους θαλασσινο ύς. Ήταν η ευκαιρία να στανιάρου ν και να βάψουν βάρκες και καΐκια κι όταν ξανάπεφτα ν στη θάλασσα φορούσαν κι αυτές τα καλά τους σαν νυφούλες. Τάκα, τάκα, δούλευε το καλέμι του καλαφάτη ρυθμικά στις αναποδογυ ρισμένες βάρκες ή στις κουβέρτες των καϊκιών να μπει το λινάρι στους αρμούς να πισσωθεί και να βαφτεί.
Φρέσκο ψάρι το δωδεκαήμε ρο δεν έβρισκες ούτε γι’ άρρωστο στην Τρίγλια, εκτός αν πήγαινε κανένας Τούρκος για ψάρεμα, αλλά και αυτό ήταν σπάνιο, γιατί και οι Τούρκοι είχαν προσαρμοσ τεί στα δικά μας έθιμα και συνήθειες . Το ρίξιμο των καϊκιών στη θάλασσα τ’ Αγιαννιού συνήθως ήταν πανηγύρι με τις ευχές «καλά ταξίδια και πολλές καλές ψαριές».
Το χαρτοπαίγ νιο για τον Αϊ-Βασίλη ήταν σχεδόν άγνωστο στην Τρίγλια στην πλειοψηφί α των κατοίκων. Δεν έλλειπαν τελείως βέβαια οι χαρτοπαίχ τες (κουμαρτζή δες), αλλ’ αυτοί ήσαν λίγοι και δακτυλοδε ικτούμενο ι. Στα σπίτια μεταξύ οικογενει ακών φίλων παίζονταν ο μουτζούρη ς και καμιά τριανταμί α συνήθως, όχι όμως με χρήματα, αλλά με κουκιά και φασόλια.
Δεν ξέρω, ούτε θυμάμαι από την Τρίγλια, αν οι Τριγλιανο ί είχαν σχέση ή πίστευαν στην κωμική δεισιδαιμ ονία των καλικατζά ρων, θυμάμαι όμως τα πρώτα χρόνια στη Ραφήνα, ύστερ’ απ’ τον αγιασμό των υδάτων τα Θεοφάνεια, ή μάλλον από την παραμονή των Θεοφανείω ν το βράδυ αρκετές παλιές Τριγλιανέ ς νοικοκυρέ ς (όχι όμως η μητέρα μου) σκορπούσα ν γύρω-γύρω στο σπίτι και σ’ όλα τα κτίσματα του σπιτιού, στάχτη και το πρωί των Θεοφανείω ν έβγαιναν και κοίταζαν τη στάχτη.
Τη νύκτα ασφαλώς κάποια γάτα ή κάποιος σκύλος θα πατούσαν τη στάχτη ίσως και καμιά αδέσποτη κατσίκα, και τότε επιβεβαιω νόταν η φευγάλα του τρισκατάρ ατου καλικάτζα ρου, γιατί αν δεν είχε φύγει μόνος του θα τον σκότωνε την άλλη μέρα ο παπάς με την αγιαστούρ α του που γύριζε ν’ αγιάσει τα σπίτια.
Θυμάμαι που ρώτησα μια γειτόνισσ α, από τις τελευταίε ς της γενιάς της, που δεν άφησε το έθιμο μέχρι που πέθανε.
-   Γιατί κυρά Πολυξένη, τη ρώτησα, κάθε χρόνο βάζεις στάχτη γύρω-γύρω στο σπίτι; Ήταν ημέρα Θεοφανείω ν θυμάμαι, και η κυρά Πολυξένη μου απαντάει:
-   Έλα δω βρε αχρόνιαστ ε, εσείς η νεολαία (τότε ήμουν και εγώ νεολαία) που δεν πιστεύετε τίποτα, έλα δω να δεις, και μου δείχνει πάνω στη στάχτη μερικά πατήματα από γάτες και σκύλους. Τα βλέπεις βρε; Γιομάτο ήταν το σπίτι, φύγανε τώρα και πάνε στον αγύριστο.
-   Κυρά Πολυξένη, της λέω, αυτά είναι πατήματα από γάτες και μην ξεχνάς ότι είναι Γενάρης, και για τις γάτες τώρα είναι καιρός ξέρεις γιατί…
-   Άντε, βρε άπιστε Θωμά, αυτά τα ξέρουμε και τα κάνουμε από την Τρίγλια, τα πήραμε από τις μάνες μας.
-   Ε, κυρά Πολυξένη, και στην Τρίγλια και παντού οι γάτες το Γενάρη το ίδιο πανηγύρι έχουνε.
-   Άντε, άντε εσείς οι νεολαίοι θα μας χαλάσετε τον κόσμο. Αυτοί βρε οι καλικάτζα ροι δεν είναι όλοι ένα σόι, αυτοί είναι γατοπόδαρ οι και σκυλοπόδα ροι και κατσικοπό δαροι. Οι καλικάτζα ροι είναι λογιών ντολογιών και δεν είναι όλοι κακοί, έχει και καλούς καλικάτζα ρους.
Ταύτα έφη η κυρία Πολυξένη κι εγώ έφυγα γελώντας και …σοφότερος.