Εορτές φώτων στη Παλιά Τρίγλια.

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Εορτές φώτων στη Παλιά Τρίγλια.

Σχεδόν 100 χρόνια μετά που φύγανε οι παππούδες μας, από την Τρίγλια, ο Πατριάρχης και ο Μητροπολίτης Προύσης αποφάσισαν να αναβιώσουν τα έθιμα των Φώτων και να λειτουργήσουν στη Παλιά Τρίγλια, στο ναό της Μητροπόλεως. Μας καλούν στις 19 Ιανουαρίου 2019, να δώσουμε το παρών.

Πως να γιόρταζαν άραγε τα Φώτα οι παππούδες μας; Ζούσαν στο κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τι θρησκευτικές ελευθερίες και προνόμια θα μπορούσαν να είχαν; Τα Φώτα είναι μια Χριστιανική εορτή που απαιτεί, μια ιερή πορεία, με εξαπτέρυγα, από τον Ναό μέχρι τη θάλασσα, χρυσοντυμένους ιερείς που ρίχνουν το Σταυρό στη θάλασσα και τους νέους να βουτούν να πιάσουν τον Σταυρό, αγνοώντας το κρύο. Όποιος τον πιάσει είναι ο τυχερός της χρονιάς.

Στο «Τριγλιανό Χρονικό» ο Χριστόφορος Μουμτζής, στα γράμματα που έστελνε στο γιό του Αλέξανδρο, που εργαζότανε στη Ρουμανία, περιγράφει με μεγάλη ακρίβεια τι συνέβαινε στη Τρίγλια την περίοδο 1906-1909. Με έκπληξη διάβασα τη περιγραφή για την εορτή των Φώτων του 1909 που συμπίπτει με την υποδοχή στην Τρίγλια του νέου (τότε) Μητροπολίτου Προύσης Δωροθέου.

Ήταν έθιμο, ο Μητροπολίτης να κάνει περιοδεία την περίοδο των εορτών του Δωδεκαημέρου (από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα), στις διάφορες πόλεις της Μητροπόλεως του. Εκεί, πέρναγε μερικές ημέρες, ακούγοντας και λύνοντας τοπικά προβλήματα και φυσικά λειτουργούσε στις μεγάλες εορτές της περιόδου. Στα Μουντανιά πήγαινε τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά την πέρναγε στη γενέτειρα του, τη Συγή και τα Φώτα ερχότανε στη Τρίγλια.

Την παραμονή των Φώτων, οι δημογέροντες, οι επίτροποι των εκκλησιών και οι έφοροι των Σχολών, μετέβησαν στην Συγή με δυο καΐκια (μπηγιατέρες) για να υποβάλουν τα σέβη τους και να παραλάβουν τον Δεσπότη. Για την υποδοχή του, κατέβηκαν στη παραλία οι μαθητές και οι μαθήτριες δαφνοστεφανωμένοι και ντυμένοι με τις στολές της γυμναστικής και παρατάχτηκαν στην παραλία μαζί με πλήθος κόσμου.
Εκείνη τη στιγμή έφτασε και το ατμόπλοιο της γραμμής από την Κωνσταντινούπολη. Όταν αποβίβαζε τους επιβάτες του καταφτάνουν και τα δύο σημαιοστόλιστα καΐκια από τη Συγή. Το ένα έφερε τον Αρχιερέα, τους διακόνους και τους δημογέροντες, ενώ το άλλο τα έπιπλα και τους δύο υπηρέτες του Δεσπότη.

«Ήτο θέαμα έκτακτον εκ των σπανίων εν Τριγλία! Εις τοιαύτην στιγμήν του υπερβάλλοντος ενθουσιασμού απεβιβάσθη ο Αρχιερεύς εις την ξηράν εν μεγάλη συγκινήσει. Οι παραβρισκόμενοι στην παραλία, από μεγάλη έξαρση, άρχισαν να πυροβολούν, το ίδιο έκαναν το πλήρωμα και οι επιβάτες του ατμόπλοιου!! Το πλήθος σπρωχνότανε για να ασπασθεί την δεξιάν του Δεσπότου. Μία μαθήτρια του Παρθεναγωγείου προσεφώνησεν αυτόν το «ευ παρέστη» και του προσέφερε ανθοδέσμη. Εις το τέλος της προσφωνήσεως ουρανομήκεις ζητωκραυγαί ηγέρθησαν παρά του παρισταμένου πλήθους και ο Αρχιερεύς δακρύων εκ συγκινήσεως ήρξατο προχωρών».
Σε πομπή, στις άκρες ήταν οι μαθητές και οι μαθήτριες με τους δασκάλους τους, μπροστά ήταν οι ιερείς με τους ψάλτες και τα εξαπτέρυγα και μετά ο Αρχιερεύς, οι προεστοί και ακολουθούσε το πλήθος. Έφθασαν στον Άγιον Γεώργιον τον Κάτω (εκεί που είναι τώρα το Ηρώων) όπου εψάλη Δοξολογία. Μετά το τέλος της Δοξολογίας, και στο δρόμο για την Μητρόπολη, ο Αρχιερεύς σταμάτησε μπροστά στο Τούρκικο Διοικητήριο, έκανε δέησιν, εις τα Ελληνικά, για τον Σουλτάνο, την Κυβέρνηση και τη Βουλή, ενώ οι ζαπτιέδες (Τούρκοι Αστυνομικοί) παρουσίαζαν όπλα.

Την επομένην, ανήμερα, ο Δεσπότης λειτούργησε στον Άγιο Γεώργιο τον κάτω, σε μονοεκκλησιά. Μετά την απόλυση με «μεγάλη πομπή και ενδεδυμένος με λαμπράν αρχιερατική στολή και των ψαλτών ψαλλόντων μετέβη στην παραλία όπου έριψε το Σταυρό στη θάλασσα όπου αρκετοί νέοι γυμνοί ίσταντο εν τη θαλάσση αμιλλόμενοι τις πρώτος λάβη τον Σταυρόν». Την τελετήν παρακολουθούσαν με σεβασμό και πολλοί ξένοι, Χριστιανοί, χωρικοί που είχαν έρθει επί τούτο.

[Μάκης Αποστολάτος]

Συγχαρητήρια, Ευγενία, για το άρθρο, με την ευκαιρία της αναβίωσης του εθίμου στην Τρίγλια, την 19/1/2019, που θα είμαστε όλοι εκεί.

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

Συγχαρητήρια κι από μένα Ευγενία. Πόση λαμπρότης, πόση μεγαλοπρέπεια, πόση ομορφιά!