Οι Εκκλησίες της Τρίγλιας

[Μάκης Αποστολάτος]

Για τις εκκλησίες της Τρίγλιας έχουν γραφτεί πολλά άρθρα και αναφορές σε βιβλία.
Μετά την επίσκεψη της ομάδας ερευνητών στην Τρίγλια (17-21/9/2018) αποφάσισα να γράψω ένα κείμενο στο οποίο θα συγκεντρωθούν όλες οι πληροφορίες και αναφορές για τις εκκλησίες, διαχρονικά, το ιστορικό τους και η κατάστασή τους, από την ανέγερσή τους έως τη σημερινή εποχή.
Η εργασία αυτή εμπλουτίστηκε με στοιχεία αφενός για τις Μονές της Τρίγλιας αφετέρου για τα Παρεκκλήσια και τα Αγιάσματα, που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα. Η μελέτη αυτή έχει ολοκληρωθεί και σύντομα θα εκδοθεί σε βιβλίο.

Ο χάρτης με τις θέσεις των Εκκλησιών και τις ονομασίες τους, όπως αυτές καταγράφηκαν, Ιανουάριο 1908, στον "Κανονισμό της Ορθοδόξου Κοινότητος Τριγλίας" [Κώδικας 427 "Πρακτικά" της Τρίγλιας (σελ. 42) που φυλάσσεται στα ΓΑΚ], είναι αναρτημένος εδώ http://www.triglianoi.gr/index.php?action=gallery;sa=view;id=1613 Στο άρθρο 2 του Κανονισμού αναφέρεται ότι: "Η Κοινότης έχει έξι ιερούς ναούς α) τον του Αγίου Γεωργίου της κάτω συνοικίας, β) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομένης Μητροπόλεως, γ) τον του Αγίου Ιωάννου, δ) τον Αγίου Γεωργίου της άνω συνοικίας, του επιλεγομένου Κυπαρισσιώτου, ε) τον της Υπεραγίας Θεοτόκου της επιλεγομένης Παντανάσσης «Παντοβασιλίσσης» και στ) τον του Αγίου Δημητρίου". Επισημαίνεται ότι στις έξι Εκκλησίες αυτές δεν περιλαμβάνονται εκείνες 1) του Αγίου Στεφάνου (Μονή Χηνολάκκου) που μετατράπηκε τέμενος το 1661 και λειτουργεί έκτοτε, με μια μικρή αλλαγή στην περίοδο 1920-1922, που κατέλαβε την περιοχή ο Ελληνικός Στρατός και παραδόθηκε από την Τουρκική στην Ελληνική Διοίκηση, με το από 14/7/1921 πρακτικό, και 2) της Αγίας Επισκέψεως, η οποία είχε καεί το 1895. Επίσης, η Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου κρίθηκε ετοιμόρροπη και επικίνδυνη για τους πιστούς, και κατεδαφίστηκε, σε μικρό χρονικό διάστημα, μετά τη σύνταξη του Κανονισμού, για να ανεγερθεί στην ευρύτερη έκταση το μεγαλοπρεπές κτίριο των Εκπαιδευτηρίων (1909-1913).

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

Πολύ καλό το κείμενο αυτό, αφου μας δίνει μια ξεκάθαρη εικόνα για τις θέσεις και τις ονομασίες των εκκλησιών. Μου αρέσει πάρα πολύ ο χάρτης που επισυνάπτεται. Εχω μόνο την ερώτηση αν γνωρίζουμε για τη θέση της Αγίας Επισκέψεως ή και κάποια άλλα στοιχεία.

[Μάκης Αποστολάτος]

Στην εργασία μου για τις εκκλησίες, περιλαμβάνεται σχετικό κεφάλαιο, για την εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως, η οποία περιγράφεται 1) στο Τριγλιανό Χρονικό "Στις αρχές του 20ου αιώνα λειτουργούσαν εκεί πέντε Ελληνοορθόδοξοι ναοί, «πλην της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου, τελείως αργούσης», τρεις στην κάτω και δύο στην επάνω πόλη. ... Στις επιστολές δεν κατωνομάζονται οι ναοί της επάνω πόλεως, αναφέρεται όμως «η μικρά εκκλησία της Αγ. Επισκέψεως» (Ο ναός ήταν αφιερωμένος στον Αγ. Βασίλειο, αλλά ονομαζόταν της Αγ. Επισκέψεως λόγω της εικόνας της Παναγίας «η Επίσκεψις» που υπήρχε στο ναό)", 2) στον Τρ. Ευαγγελίδη (σελ. 58), ως "ναίδριον, εν Τριγλεία μικρόν, εν ω είχε κατατεθεί, κατά την παράδοσιν, η πολύτιμος εικών της Θεοτόκου μετά του παιδίου, υπό Τούρκων ευρεθείσα και τοις κατοίκοις δωρηθείσα. Πρότερον μεν ευρίσκετο εν τω ναϊδρίω του Αγίου Δημητρίου, αλλ΄ είτα πανηγυρικώς μετηνέχθη εις την απ' αυτής κληθείσαν Επίσκεψιν, εξαλειφθέντος του ονόματος του Αγ. Βασιλείου", και 3) από τους πληροφορητές του ΚΜΣ "Η Αγία Επίσκεψις ήταν στη συνοικία του Επάνω Άϊ Γιώργη. Πριν ήταν εκκλησία και λειτουργούσε και κάηκε το 1895. Έμεινε η εικόνα και κάτι άλλα, και κτίσαν ένα παρεκκλήσι πέτρινο και τάβαλαν μέσα. Την εικόνα τη φέραμε εδώ (σ.σ. εννοούν στην Ελλάδα), την πήραν στο Βυζαντινό Μουσείο και δεν μας τη δίνουν".

Συμπερασματικά, η εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως ήταν μικρή εκκλησία στην περιοχή του Αγ. Γεωργίου άνω που κάηκε το 1895.