Αποστολέας Θέμα: Συμπεράσματα από τη μελέτη των δύο Κωδίκων Προικοσυμφώνων της Τρίγλιας  (Αναγνώστηκε 234 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 10
  • -Λάβατε: 51
  • Μηνύματα: 126
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 51
  • Φύλο: Άντρας
Όπως είναι γνωστό, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους φυλάσσοντ αι τέσσερις από τους Κώδικες της Τρίγλιας, οι οποίοι διασώθηκα ν κατά το Μεγάλο Διωγμό του Αυγούστου 1922. Οι δύο Κώδικες αφορούν στα Προικοσύμ φωνα των περιόδων 1877-1898 (424) και 1903-1922 (425), ένας στις Διαθήκες της περιόδου 1903-1922 (426) και ένας στα Πρακτικά της Εφοροδημο γεροντίας της περιόδου 1903-1922 (427).

Από τη μελέτη του Κώδικα Πρακτικών, προέκυψαν σημαντικά στοιχεία για τον τρόπο οργάνωσης της Διοίκησης της Τρίγλιας, της λειτουργί ας της Εφοροδημο γεροντίας , των Εκκλησιών, των Ιερέων και των Επιτρόπων, των Σωματείων που είχαν ιδρυθεί και λειτουργο ύσαν, των Αγροφυλάκ ων, Νυκτοφυλά κων και Πολιτοφυλ άκων, των σχεδίων και των έργων του Μητροπολί τη Χρυσόστομ ου, για την ανάπτυξη της γενέτειρά ς του και των κατοίκων της, και πολλών άλλων θεμάτων, για τα οποία έγραψα τις αντίστοιχ ες ιστορίες στο forum www.trigl ianoi.gr (Ιστορία των Προγόνων μας / Κώδικας Πρακτικών Παλιάς Τρίγλιας-Ιστορίες), που βασίστηκα ν στα πραγματικ ά δεδομένα τα οποία έχουν καταγραφε ί στον Κώδικα.

Από το “Μεταφορά εκ του Παλαιού Κώδικος από έτους 1871, Κτηματολό γιον της Ιεράς Σχολής Τριγλίας”, που έχει καταχωρηθ εί στη σελίδα 355 του Κώδικα Προικοσυμ φώνων της περιόδου 1877-1898 (424), προκύπτει ότι η Εφοροδημο γεροντία τηρούσε Κώδικες και πριν από το 1877.

Από τη μελέτη των δύο Κωδίκων Προικοσυμ φώνων, διαπιστώθ ηκε ότι περιλαμβά νεται σ’ αυτούς πλήθος ατομικών στοιχείων των Χριστιανώ ν κατοίκων της Τρίγλιας, των δύο περιόδων από το 1877 έως το 1922, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθ ούν με πολλούς τρόπους. Έτσι αποφάσισα την πλήρη καταγραφή όλων των διαθέσιμω ν στοιχείων, που αναγράφον ται τόσο στα προικοσύμ φωνα όσο και στις διαθήκες, που για διάφορους λόγους έχουν καταχωρηθ εί στους δύο αυτούς Κώδικες. Συγκεκριμ ένα, από τα προικοσύμ φωνα καταγράφη καν σε Excel 1) η ημερομηνί α αρραβώνος (της πρώτης περιόδου 1877-1898, όπου αυτή αναγράφετ αι) και προικοσυμ φώνου, 2) τα ονοματεπώ νυμα της νύφης και του γαμπρού, 3) των γονέων τους, 3) το γένος της μητέρας του γαμπρού, 4) το επάγγελμα του πατέρα της νύφης και 5) το επάγγελμα του γαμπρού, στις περιπτώσε ις που αυτά αναγράφον ται, 6) οι ενορίες της κατοικίας της νύφης και του γαμπρού, 7) το όνομα του κουμπάρου, στις περιπτώσε ις που αναγράφετ αι, 8 ) ο αριθμός γάμου των μελλονύμφ ων και, γενικά, κάθε χρήσιμο στοιχείο που αναγράφετ αι και μπορεί να αξιοποιηθ εί στην αναζήτηση γενεαλογι κών στοιχείων των οικογενει ών από τις οποίες προήλθαν οι μελλόνυμφ οι, αλλά και εκείνων που δημιουργή θηκαν από τους συγκεκριμ ένους γάμους. Ήδη, ο Βασίλης Σακελλαρί δης αξιοποίησ ε δοκιμαστι κά το υλικό αυτό και προέκυψαν ικανοποιη τικά αποτελέσμ ατα, για τη σύνταξη γενεαλογι κών δένδρων.

Οι Κώδικες συντάσσον ταν από τους Γραμματεί ς της Εφοροδημο γεροντίας και κάθε Γραμματέα ς κατέγραφε τα προικοσύμ φωνα με το δικό του γραφικό χαρακτήρα, όπως είναι φυσικό και αναμενόμε νο. Παρατηρεί ται ότι, οι Γραμματεί ς της περιόδου 1877-1898 (Κώδικας 424) ακολουθού σαν διαφορετι κό τύπο καταγραφή ς των προικοσυμ φώνων από εκείνο της επόμενης περιόδου 1903-1922 (Κώδικας 425) και ο γραφικός χαρακτήρα ς των Γραμματέω ν της πρώτης περιόδου είναι πιο δυσανάγνω στος από εκείνον της δεύτερης. Επίσης ότι, για τη σύνταξη ενός προικοσυμ φώνου των πρώτων χρόνων (1877-1878) της πρώτης περιόδου, καταβαλλό ταν  ένα ποσό (13-19 Γρόσια περίπου) υπέρ των Σχολών.

Στον Κώδικα Προικοσυμ φώνων της περιόδου 1877-1898 (424) έχουν καταχωρηθ εί αφενός μερικά προικοσύμ φωνα εκτός χρονικής σειράς, που σημαίνει ότι οι Γραμματεί ς άφηναν κενές σελίδες και τις συμπλήρων αν μεταγενέσ τερα με άλλες πράξεις, αφετέρου αρκετές πράξεις που δεν έχουν σχέση με προικοσύμ φωνα, όπως πχ διαθήκες, μια δωρεά του Μητροπολί τη Ναθαναήλ, αγωγές, μια πρόσληψη, δηλώσεις, μια διανομή κτηματική ς περιουσία ς, ένα υποσχετήρ ιο κ.α. Επίσης, ένα προικοσύμ φωνο με χρονολογί α 2/2/1875 σε περίοδο καταχώρησ ης προικοσυμ φώνων του 1894 (σελ. 204), αν και ο Κώδικας έχει ξεκινήσει από την περίοδο 1877. Αναλυτικά, οι διαφορετι κές πράξεις που έχουν καταχωρηθ εί είναι οι ακόλουθες:

Διαθήκες: 1) η από 26/7/1890 διαθήκη της Παναγιώτι σσας Παντέρκαλ η ή Παντέρμαλ η (σελ. 45), 2) η από 8/1/1885 διαθήκη του ιερομονάχ ου Αθανασίου Μπαλασίου (σελ. 99), 3) η από 29/8/1885 διαθήκη της Φωτεινής Ανέστη Χ΄΄Ζαφείρογλου (σελ. 114), 4) η από 10/1/1891 διαθήκη της Μαρίας χήρας Χαραλάμπο υς Γρηγόρογλ ου (σελ. 141), 5) η από 29/7/1878 διαθήκη της Βασιλικής Χαραλάμπο υς Πήτα (σελ. 194), 6) η από 15/1/1893 διαθήκη του Αναστασίο υ Φλαμπουλή Τυμπανά (σελ. 209), 7) η από 24/1/1895 Γενική Καταγραφή της κινητής και ακίνητης περιουσία ς του ιδίου και διανομή στους κληρονόμο υς (σελ. 220), και 8 ) η από 25/1/1895 διαθήκη Αποστόλου Μπογιατζή (σελ. 235).

Αγωγές: 1) η από 15/1/1885 αγωγή Ιωάννη Αφατζάνη κατά του Χριστοδού λου Ιωακείμ Παπαδόπου λου, επειδή αρνήθηκε να παντρευτε ί την κόρη του μετά από μνηστεία 14 ετών (σελ. 110), 2) η από 20/1/1885 αγωγή της Ανθίτσας Νικολάου Σιτίγλου? κατά του Δημητρίου Κλωνάρη, επειδή δεν την παντρεύετ αι μετά από μνηστεία 6 ετών (σελ. 111), 3) η από 13/1/1888 αγωγή Γεωργίου και Γλυκερίας Πεπόνη κατά του αδελφού τους Αντώνη (σελ. 130), και 4) η από 13/1/1888 αγωγή του Στρατή Χ’’Φώτογλου, εξ Απολλωνιά δος, κατά της συζύγου του Σουλτάνας Μήτρου Μυτιληναί ου, επειδή δεν τον ακολουθεί στην οικία του (σελ. 131).

Δηλώσεις:  1) η από 8/5/1894 δήλωση των αδελφών Αθανασίου και Θεοφάνη Τυμπανίδη (σελ. 91), για τη γηροκόμησ η του πατέρα τους, 2) η από 30/1/1897 δήλωση Αγγέλου Ι. Τρικεριώτ η, για τη γηροκόμησ η της πεθεράς του Άννας χήρας Βασιλείου Γρηγόρογλ ου (σελ. 291).

Διανομή: η από 23/1/1895 διανομή κτηματική ς περιουσία ς του Αριστερή Μπαρμπή (Παρπή), από τους κληρονόμο υς του

Επιστολή: η από 10/1/1885 ευχαριστή ρια και ενημερωτι κή επιστολή της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 108) προς τον Λεωνίδα Ζαρίφη για τη δωρεά του Οίκου Ζαρίφη (η επιστολή έχει περιληφθε ί στην ιστορία με τίτλο «Τα παλιά Σχολεία της Τρίγλιας» που έχω ανεβάσει στο forum www.trigl ianoi.gr ).

Κατάλογος: Κατάλογος των κινητών της Μητροπόλε ως και των Σχολείων, που συντάχθηκ ε το 1885 (σελ. 112).
Υποσχετήρ ιο: το από 28/2/1886 υποσχετήρ ιο του Μιχάλη Νικολάου Σέμκου, για τη γηροκόμησ η της πεθεράς του Παρασκευή ς Χατζόλας συζ. Χ΄΄Αναστασίου (σελ. 118).

Δωρεά: η από 18/1/1893 δωρεά 10 ΛΤ του Μητροπολί τη Ναθαναήλ για την οικοδόμησ η και αποπεράτω ση δεύτερου Νηπιαγωγε ίου στην ενορία Αγ. Δημητρίου (σελ. 172).

Πρόσληψη: η από 29/7/1896 πρόσληψη του Αποστόλου Κ. Τακά ως διδασκάλο υ του Αρρεναγωγ είου, με ετήσιο μισθό 20 Οθωμ. Λιρών και δικαιώματ α στα αντίγραφα .

Καταγραφή: στη σελίδα 51 έχει καταχωρηθ εί η από 24/1/1881 “Σημείωση των Ορφανικών επίπλων των γενόντων εκ της προικός της Μακαριστί σης Χαρικλεία ς θυγατρός Νικολάου Σουγιόγλο υ”

Επισκέψεις: στη σελίδα 47 έχει καταχωρηθ εί η ακόλουθη σημείωση:
“Έτος 1883, ήλθεν ο Πατριάρχη ς της Κωνσταντι νουπόλεως εις την Τρίγλιαν όπου επήγε και εις την μονήν της Πελεκητής ονόματι Ιωακείμ ο Γ’.
Έτος 1885, ήλθε ο Ναζήμ πασάς της Προύσης.
Έτος 1890, ήλθε ο Μαχμούτ Τζελλαλαδ ίν πασσάς.
Έτος 1886, ήλθε ο νέος αρχιερεύς ημών κ.κ. Ναθαναήλ”

Κτηματολόγιο: στη σελίδα 355 έχει καταχωρηθ εί η “Μεταφορά εκ του Παλαιού Κώδικος από έτους 1871, Κτηματολό γιον της Ιεράς Σχολής Τριγλίας”, το οποίο έχω αναρτήσει με σχετικά σχόλια στο forum (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1863.0 ).

Το 1877 καταχωρήθ ηκαν στον Κώδικα 14 προικοσύμ φωνα, το 1878 12, το 1879 9, το 1880 κανένα, το 1881 13, το 1882 11, το 1883 11, το 1884 6, το 1885 2, το 1886 5, το 1887 4, το 1888 1, το 1889 4, το 1890 4, το 1891 15, το 1892 10, το 1893 10, το 1894 17, το 1895 20, το 1896 11, το 1897 33 και το 1898 8.

Συνολικά, στην περίοδο των 21 ετών από το 1878 έως το 1898 καταχωρήθ ηκαν 220 προικοσύμ φωνα, με μέσο όρο τα 10,5 ανά έτος και μέγιστο αριθμό 33 το 1897 και ελάχιστο 0 το 1880.

Στον Κώδικα Προικοσυμ φώνων της περιόδου 1903-1922 (425) δεν παρατηρεί ται το φαινόμενο των κενών σελίδων και της συμπλήρωσ ής τους εκ των υστέρων, με την καταχώρησ η πράξεων εκτός χρονικής σειράς, εκτός δύο προικοσυμ φώνων που καταχωρήθ ηκαν μεταγενέσ τερα και συγκεκριμ ένα 1) αυτό της 28.7.1902 που καταχωρήθ ηκε το 1903 (σελ. 10) και 2) αυτό της 17.1.1893 που καταχωρήθ ηκε στον Κώδικα την 9.12.1903 (σελ.64). Διαπιστών εται, όμως και πάλι, η καταχώρησ η πράξεων που δεν έχουν σχέση με προικοσύμ φωνα, όπως πχ διανομές, πωλητήρια, δωρητήρια, δηλώσεις, υποσχετήρ ια, , πρακτικά κλπ, αλλά σε μικρότερο αριθμό από εκείνες στον Κώδικα 424. Αναλυτικά, οι διαφορετι κές πράξεις που έχουν καταχωρηθ εί είναι οι ακόλουθες:

Διανεμητήριο: με το από 16.3.1914 διανεμητή ριο έγγραφο (σελ. 558) αποφασίστ ηκε ότι η προίκα της Ανθής χήρας Βασιλείου Γεράκη, το γένος Βασιλείου Παναγιώτο γλου, από το Γιαλιτσιφ λίκι, που περιγράφε ται στο από 7.10.1911 προικοσύμ φωνο (σελ. 408), ανήκει στην ίδια, μετά το θάνατο του συζύγου της.

Πωλητήριο: με το από 17.3.1914 πωλητήριο (σελ. 559) η Ανθή χήρα Βασιλείου Γεράκη επώλησε το ελαιόκτημ α στη θέση Αγ. Νικόλαος, αντί 1500 αργυρών γροσίων, στα αδέλφια του θανόντος συζύγου της Ιορδάνη, Προκόπιο και Μιλτιάδη Ευθυμίου Γεράκη.

Δωρητήριο: με το από 9/2/1913 δωρητήριο (σελ. 504) ο Θεόδωρος Αμπατζής δώρισε στο γιο του Γρηγόριο ένα συκαμινεώ να (κτήμα με μουριές) στη θέση Ιτιά, λόγω του γάμου του (προικοσύμ φωνο σελ. 502).

Δήλωση: 1) με την από 3.2.1919 δήλωσή της (σελ. 165), η Αικατερίν η Ν. Μαμελετζή δήλωσε ότι αντί του πωληθέντο ς μεριδίου στη θέση Πλατανιά, από την κληρονομι ά του συζύγου της, που προέρχετα ι από τη διαθήκη της Ελένης Δ. Παντσή (Κώδικας Διαθηκών σελ. 230), δίνει στα τρία παιδιά της Ιορδάνη, Αναστασία και Σταύρο ελαιόκτημ α στη θέση Βουνό, 2) με την από 28/9/1919 χειρόγραφ η δήλωσή της, που έχει ενσωματωθ εί στο προικοσύμ φωνο της ιδίας (σελ. 641), η Ελένη Δημ. Κλωνάρη δήλωσε ότι δεν έχει κληρονομι κό δικαίωμα σε συγκεκριμ ένη οικία.

Πρακτικά: 1) στο υπ’ αριθμ. 376/15.9.1919 πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 634) έχουν καταχωρηθ εί οι αποφάσεις της επί των υποθέσεων α) της Θεοδοσίας Κελεπούρη και Αρτέμιδος θετής θυγατρός Αποστόλου Εγγλέζου σε θέμα κληρονομι άς του και β) των κληρονόμω ν Ζωής Κ. Πιστικού, και 2) στο από 20.9.1919 πρακτικό της Εφοροδημο γεροντίας (σελ. 637) ορίζεται ότι η Μαρία Μπογιατζή και ο Παναγιώτη ς Καλπάκης (νύφη και γαμπρός αντίστοιχ α στο προικοσύμ φωνο σελ. 636) θα γηροκομήσ ουν τον πατέρα της νύφης.

Υποσχετικό: στη συνέχεια του από 15.4.1919 προικοσυμ φώνου (σελ. 614), μεταξύ της Ευφημίας Δημητρίου Εκρέ και του Χρυσόστομ ου Αποστόλου Καπάνδρια, συντάχθηκ ε, ως υστερόγρα φο, κείμενο της Μαριγώς Δημητρίου Εγρέ, μητέρας της νύφης (σελ. 615), με το οποίο υποσχέθηκ ε να παραδώσει στην κόρη της 1) συγκεκριμ ένα αντικείμε να που επώλησε στην Προύσα για τη διατροφή της και 2) 15 λίρες οθωμανικέ ς τις οποίες έλαβε από την κόρη της.

Το 1902 καταχωρήθ ηκε στον Κώδικα ένα προικοσύμ φωνο, το 1903 48 και ένα άκυρο, το 1904 12, το 1905 14 και 1 άκυρο, το 1906 26, το 1907 40, το 1908 18, το 1909 31, το 1910 34, το 1911 34, το 1912 37 και 1 άκυρο, το 1913 21, το 1914 34, το 1915 2, το 1916-1918 κανένα (περίοδος εξορίας των Τριγλιανώ ν στην Προύσα), το 1919 52 και 2 άκυρα, το 1920 22 και 2 άκυρα, το 1921 18 και 2 άκυρα, και το 1922 16, με το τελευταίο την 23.7.1922, λίγες μέρες πριν από το Μεγάλο διωγμό.

Συνολικά, στην περίοδο των 20 ετών από το 1903 έως το 1922 καταχωρήθ ηκαν 459 προικοσύμ φωνα, με μέσο όρο τα 23 περίπου ανά έτος, συμπεριλα μβανομένω ν και των ετών 1916-1918 της εξορίας στην Προύσα και 28,5 ανά έτος, εάν εξαιρεθεί η περίοδος 1915-1918, και μέγιστο αριθμό 52 το 1919 και ελάχιστο 12 το 1904, εάν εξαιρεθεί το 1915. Παρατηρεί ται, όμως, μεγάλος αριθμός προικοσυμ φώνων σχεδόν σε όλα τα χρόνια της περιόδου 1903-1914, που σημαίνει ότι είχε αυξηθεί σημαντικά, στην περίοδο αυτή, σε σχέση με την περίοδο 1877-1898, η ανάγκη δημιουργί ας νέων οικογενει ών, μεταξύ των Χριστιανώ ν κατοίκων της Τρίγλιας.
« Τελευταία τροποποίηση: 05 Ιούλιος 2020, 07:01:47 πμ από Μάκης Αποστολάτος »

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 65
  • -Λάβατε: 99
  • Μηνύματα: 344
  • Τόπος: Θεσσαλονίκη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 101
  • Φύλο: Άντρας
Η μελέτη του κώδικα των προικοσυμ φώνων της Τρίγλιας και η αποτύπωσή τους σε "διαχειρίσ ιμη" μορφή, που ολοκληρώθ ηκαν από τον Τριγλιανό κ. Μάκη Αποστολάτ ο είναι μεγάλης σημασίας έργο. Πιστεύω οτι η αξία των πληροφορι ών που βρίσκοντα ι στα προικοσύμ φωνα της Τρίγλιας, θα αναδειχθε ί τα επόμενα χρόνια και θα δώσει πιο "καθαρή" εικόνα για την κοινωνία της Τρίγλιας την περίοδο από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα. Επίσης -όπως δηλώνει και ο ερευνητής- περιλαμβά νεται στα προικοσύμ φωνα πλήθος ατομικών στοιχείων των Χριστιανώ ν κατοίκων της Τρίγλιας. Τα τελευταία θα είναι πάντα περιζήτητ α -σε προσωπικό επίπεδο- ανάμεσα στους απογόνους οι οποίοι θα αναζητούν τις ρίζες τους. Τέλος, οι διαπιστώσ εις και τα συμπεράσμ ατα που εξάγει ο κ. Αποστολάτ ος από την μεθοδική και επιστημον ική προσέγγισ η των στοιχείων, παρουσιάζ ουν εξαιρετικ ό ενδιαφέρο ν. Η συνεισφορ ά του κ. Αποστολάτ ου είναι μεγίστη γιατί ανοίγει νέες διόδους στην έρευνα και την ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμο ύ της Τρίγλιας. Συγχαρητή ρια !

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 0
  • -Λάβατε: 77
  • Μηνύματα: 242
  • Age: 72
  • Τόπος: Πάτρα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 87
  • Φύλο: Γυναίκα
  • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
Το να καταφέρει ς να διαβάσεις, κακές φωτογραφί ες από  χειρόγραφ α κείμενα 100 χρόνων, θέλει πολύ καλό μάτι, απέραντη υπομονή και επιμονή. Ένα μεγάλο μπράβο, σου ανήκει και μόνο γι αυτή την προσπάθει α. Το αποτέλεσμ α όμως είναι πολύ πιο σημαντικό για όλους μας να βρούμε τις ρίζες μας. Θα δημοσιεύσ εις κάποια στιγμή το exel?

Αυτό που βρίσκω εγώ πολύ ενδιαφέρο ν στα προικοσύμ φωνα, εκτός από την λεπτομερή περιγραφή της προίκας όπως για παράδειγμ α, δύο μαντηλάκι α από  το τάδε ύφασμα, το ένα κεντημένο στην άκρη... είναι και δυο ουσιαστικ ά γεγονότα. Τα κορίτσια, ακόμα και στην πρώτη περίοδο , από το 1877 αλλά κυρίως μετά το 1900, ξέρουν γράμματα, υπογράφου ν  με ωραία στρογγυλά γράμματα (ίσως, καλό θα ήταν να γίνει μια στατιστικ ή και σ αυτό το θέμα) και το δεύτερο,σχεδόν όλα τα κορίτσια έπαιρναν προίκα 40 ελιές (μοιάζει να είναι σταθερός αριθμός!), αλλά και ο γαμπρός έδινε προίκα!! Τα κορίτσια δεν παίρνανε συνήθως σπίτι (μάλλον το έπαιρναν τα αγόρια), μπορεί όμως να παίρνανε, μισό ή ακόμα και 1/4 του σπιτιού (γι αυτό μερικά σπίτια είναι πολύ στενά). Σε πολλές περιπτώσε ις, ο γαμπρός, της έκανε δώρο, το άλλο μισό (το αγόραζε από τα αδέλφια της). Αυτό, είχε κάνει και ο παππούς Βασίλης Πιστικίδη ς. Ο αδελφός της γιαγιάς (Βασίλης Κολυβίδης) είχε πάρει σπίτι από τη δική του γυναίκα, Σμαρώ Ασημού Βογιατζή.

Ένα μεγάλο Μπράβο και πάλι.