Αποστολέας Θέμα: Τα αναπτυξιακά έργα της Εφοροδημογεροντίας της Τρίγλιας.  (Αναγνώστηκε 188 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 0
  • -Λάβατε: 78
  • Μηνύματα: 262
  • Age: 72
  • Τόπος: Πάτρα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 88
  • Φύλο: Γυναίκα
  • Γονείς: Στράτος & Γεωργία Μυτιληναίου/ Πιστικίδου
Τα αναπτυξια κά έργα της Εφοροδημο γεροντίας της Τρίγλιας.

Η δημιουργί α εθνικιστι κών και επαναστατ ικών κινήσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατο ρία τον 19ο αιώνα μεταξύ των οποίων η Ελληνική Επανάστασ η του 1821 και ο Κριμαϊκός πόλεμος (1853-56), Σε συνδυασμό με την πίεση των Μεγάλων δυνάμεων, ανάγκασαν την Οθωμανική Αυτοκρατο ρία σε μια αναδιοργά νωση και την παροχή περισσότε ρων ελευθεριώ ν προς τους αλλόθρησκ ους υπηκόους της. Το 1839 εκδόθηκε το Σουλτανικ ό έγγραφο Χάτι-Σερίφ (Ιερό Γράμμα), το οποίο υποσχόταν τον «σεβασμό της ασφάλειας, της τιμής και της περιουσία ς» στους μη Μωαμεθανο ύς υπηκόους της. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1856 εκδόθηκε και δεύτερο διάταγμα το Χάτι-Χουμαγιούν (Αυτοκρατο ρική Γραφή), που όριζε ακριβώς τα ίσα δικαιώματ α στους αλλόθρησκ ους ως αναφορά τους φόρους, την είσοδο χωρίς διακρίσει ς, στο υπαλληλικ ό σώμα, σε όλα τα διοικητικ ά και δικαστικά όργανα και έδινε το δικαίωμα στράτευση ς (που αποδείχτη κε καταστροφ ικό). Τα διατάγματ α αυτά έφεραν την άνθιση σε κάθε Χριστιανι κή πόλη και χωριό. Επιτράπηκ ε να κτιστούν σχολεία, καινούργι ες εκκλησίες, και καμπαναρι ά στις υπάρχουσε ς (μέχρι αυτή την εποχή οι εκκλησίες δεν είχαν καμπαναρι ά). (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B1%CE%BD%CE%B6%CE%B9%CE%BC%CE%AC%CF%84).

Έτσι, από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι τον πρώτο διωγμό (1915) η Τρίγλια, με σκληρή δουλειά και πολλές φορές με την βοήθεια των ξενιτεμέν ων της παιδιών-ευεργετών της, μεγαλούργ ησε. Στις αρχές του 20ου αιώνα, μεγάλη επίδραση στα διοικητικ ά πεπραγμέν α της Τρίγλιας είχε και ο Μητροπολί της Χρυσόστομ ος, αξιώτατο τέκνο του χωριού. Όταν σαν Μητροπολί της Δράμας εξορίστηκ ε δύο φορές, διέμεινε στο χωριό, αλλά και σαν Μητροπολί της Σμύρνης, ερχότανε συχνά στην Τρίγλια και μεριμνούσ ε για την καλύτερη διαχείρισ η θεμάτων της κοινότητα ς, προέτρεπε για οργανωμέν η δουλειά και παρακολου θούσε την εξέλιξη της. Τότε, μπήκαν οι κανόνες σωστής διαχείρησ ης του χωριού (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1819.0) και χτίστηκαν το Σχολείο και το νέο Νεκροταφε ίο (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1812.0).

Όπως μας λέει ο Αναστάσης Τακάς στο «Μονόλογο» του: «Ραγιάδες είμασταν στην παλιά Τρίγλια. Ραγιάδες, που πλήρωναν στο Τούρκικο γκοβέρνο το φόρο της σκλαβιάς τους, ένα είδος κεφαλικού φόρου ήπιας μορφής. Το γκόβερνο αυτό της βαρβαρότη τας, του μπαξισιού και της αμάθειας, έπαιρνε τα χρήματα των ραγιάδων, χωρίς να δείχνει έστω και το πιο μικρό ενδιαφέρο ν για τις τόσες ανάγκες τους. Έτσι ότι λειτουργο ύσε μέσα στην αγαπημένη μας Τρίγλια- σχολείο, εκκλησίες, αγροφυλακ ή, νυχτοφύλα κες-όλες οι υπηρεσίες πληρώνοντ αν από μας. Υπήρχαν για τον λόγο αυτό οι «αρμόδιαι επιτροπαί», σχολική, εκκλησιασ τική, αγροφυλακ ής, που προσλάμβα νε και πλήρωνε όλους τους υπαλλήλου ς που χρειαζότα ν, δασκάλους, ταχυδρόμο υς, κηπουρούς στο νεκροταφε ίο, ντελάληδε ς, καθαριστέ ς των δρόμων. Το έργο των επιτροπών αυτών το συντόνιζε η Εφοροδημο γεροντία ή Δημογερον τία, που ήταν ας πούμε, η κεντρική επιτροπή. Η εξουσία της επιτροπής αυτής ήταν ουσιαστικ ή. Για την καθυστερη μένη σε απίστευτο βαθμό Τουρκία της εποχής εκείνης, συνιστούσ ε ένα πραγματικ ό «κράτος εν κράτει». Είχε τόσο μεγάλη εξουσία η Εφοροδημο γεροντία της Τρίγλιας που την φοβόταν ακόμη και ο μπουντούρ ης, ο πολιτικός διοικητής της κωμόπολης μας και της γύρω περιοχής.

Η ανάπτυξη σε ένα χωριό αρχίζει με έργα υποδομής και υπεύθυνη για όλα αυτά ήταν η Εφοροδημο γεροντία. Έχουμε ενδείξεις, από ένα αντίγραφο πρακτικού της του 1871 που έχει διασωθεί, ότι θα είχε συσταθεί σε σώμα πολύ νωρίτερα, μάλλον αμέσως μετά την εφαρμογή του σχετικού διατάγματ ος του 1854 και άρχισε αμέσως να παράγει έργο. Θα αναφερθού με σε μερικές από τις πιο σημαντικέ ς κατασκευέ ς κοινωφελο ύς χαρακτήρα, που διευκόλυν αν την καθημεριν ότητα του χωριού.

Όπως φαίνεται, από τις πρώτες ενέργειες της Εφοροδημο γεροντίας , ήταν να χτίσει και να σκεπάσει το τμήμα του χειμάρρου που διέσχιζε το κέντρο του χωριού (η οδός Iskele Cad. σήμερα). Το δρομάκι που βλέπουμε τώρα πίσω από τη βρύση του Τσαου-τσεσμέ, τότε ήταν ο χείμαρρος, ο «Βαθύς Ρύαξ», κατέβαινε από τα βουνά της Αγιά Σωτήρας (εξ ου και το όνομα της, Μονή του Βαθέως Ρύακος), διέσχιζε όλο το χωριό και έφτανε μέχρι τη θάλασσα. Μετά την κάλυψη του, τον αποκαλούσ αν απλά, «Ντερέ», που θα πει «χτιστό ρέμα». Κοντά στη βρύση, έκαναν ένα μικρό φράγμα για να κρατούν το νερό το καλοκαίρι . «Ένα πρωτοπόρο και αξιοπρόσε κτο μηχανισμό για την εποχή εκείνη» όπως μας πληροφορε ί ο Αναστάσης Τακάς στο βιβλίο του «Μονόλογος». Από κει, μέχρι τη διασταύρω ση στο Μεϊντάνι, έκαναν μερικές γέφυρες για την καλύτερη επικοινων ία των δύο πλευρών του δρόμου και σχεδόν από τη Μητρόπολη και κάτω μέχρι τη θάλασσα, το σκέπασαν.

Οι πληροφορη τές του Κέντρου Μικρασιατ ικών Σπουδών λέγουν : «Παλιότερα, 60-70 χρόνια πριν (από την έξοδο), δεν είχαν γίνει ακόμα τα μουράγια (κτιστά τοιχώματα) στα πλευρά του ντερέ, ούτε κι η δέση (ο μηχανισμό ς) επάνω (κοντά στη βρύση), κι επειδή δεν καθάριζε καλά υπήρχε ελονοσία στο χωριό.
Ο ντερές που περνούσε μέσα απ’ το χωριό ήταν σκεπασμέν ος, από τη θάλασσα και πάνω καμιά τριακοσαρ ιά μέτρα, όλο με τραβέρσες, χοντρά ξύλα. Από κει και πάνω είχε καμιά δεκαριά γέφυρες περίπου. Οι δύο ήταν πέτρινες, παλιές γέφυρες, με καμάρες. Οι άλλες ήταν ξύλινες».

Συμπληρών ει δε ο Λάζαρος Βελισσάρη ς στο βιβλίο του «Πορεία Ζωής»: «Η Κοινότης, στο ρέμα που κυλούσε στη μέση του χωριού, έκτισε τοίχους με ασβέστη και, από πάνω, το σκέπασε με καστανιές χοντρές να περνούν τα κάρα. Το κενό του ντερέ είχε φάρδος 3X3, για να αποφεύγον ται οι πλημμύρες . Στο σπίτι μας κοντά έκαναν ένα μηχανισμό (στον Τσαού-τσεσμέ): έκλειναν οι πόρτες και μαζευόταν το νερό, μετά τις ανοίγανε και το νερό που έτρεχε με ορμή καθάριζε τον ντερέ».

Την απομακρυσ μένη παραλία, κάτω από τη Βαϊνού, διάλεξε η εφοροδημο γεροντία για να κατασκευά σει δύο μικρότερα μεν, αλλά πολύ σημαντικά για την υγιεινή και την ασφαλή λειτουργε ία του χωριού, έργα. Εκεί κτίστηκε ο σαλαχανάς (σφαγείο) και λίγο πιο πέρα ο γκασχανάς (αποθήκη πετρελαίο υ) όπου, με ασφάλεια, μακριά από τα σπίτια του χωριού, οι έμποροι αποθήκευα ν τα πετρέλαια τους και σφαγιάζον ταν όλα τα ζώα του χωριού χωρίς να ρυπαίνουν .

Ο Λ. Βελισσάρη ς (Τριγλιανά Νέα 77, 1992) μας πληροφορε ί ότι «Προχωρώντας στην αμμουδιά από τη σκάλα, 500 μέτρα δεξιά, έβλεπες τον «Γκασχανά», μια αποθήκη πετρελαίο υ. Όποιος έπαιρνε πετρέλαια τα αποθήκευε εκεί. Ο «Γκασχανάς» ήταν πέτρινος, με πλάκα τσιμεντέν ια και πόρτα από σίδερο. Παρακάτω ήταν ο «σαλαχανάς» το σφαγείο, επίσης πέτρινο. Από πάνω ήταν η Βαϊνού»


Κάτω από το βράχο της Βαϊνούς, είναι το σφαγείο και η αποθήκη πετρελαίο υ. Μπροστά, πλέει μια σαντάλα, τύπου μπουγιαντ έ ( με τρία ζεύγη κουπιών), χαρακτηρι στικό πλεούμενο της θάλασσας του Μαρμαρά.

Μετά, τη μεγάλη πυρκαγιά του 1896, που έκαψε 110 σπίτια, η εφοροδημο γεροντία μερίμνησε να κτιστεί μια μεγάλη δεξαμενή (χαζενές) νερού, στο κέντρο του χωριού, ώστε να μπορέσει να γίνει έγκαιρη κατάσβεση σε περίπτωση άλλης πυρκαγιάς . Τον χαζενέ, που ήταν σημείο αναφοράς του χωριού, μας τον περιγράφο υν διάφοροι πατριώτες . Από πληροφορί α του Μάκη Αποστολάτ ου, η βρύση αυτή έχει χαρακτηρι σθεί "διατηρητέ α" με το Χωροταξικ ό του 1989 και με την περιγραφή "Cesme Iskele Caddesi, Carsi" (Βρύση στην Iskele Caddesi, στο Παζάρι) Παρατήρησ η: ακόμα γίνεται λαϊκή αγορά εκεί μπροστά.

Ο Αλέξανδρος Μουμτζής στην αυτοβιογρ αφία του (Α. Χελιώτης «Τριγλιανό Χρονικό» σελ. 18) περιγράφε ι τα σημαντικά κτήρια της Τρίγλιας, αναφέρει ότι: «άλλο κτήριον άξιον λόγου είχε (η Τρίγλια) την υδαταποθήκην, την οποίαν έκτισαν οι κάτοικοι κατόπιν της πυρκαγιάς, ήτις παρηνάλωσ ε110 οικίας, και Πετρελαπο θήκην, όπου οι έμποροι εκράτουν τα πετρέλαια των…»

Ο Λ. Βελισσάρη ς "Πορεία Ζωής"σελ. 17, λέει "...Λίγο πιο κάτω από το καφενείο η Κυψέλη, στη μέση της πλατείας ήταν δυο μεγάλα πλατάνια, πιο πέρα ήταν ο χαζενές: μια μεγἀλη στέρνα σκεπαστή με μια διπλή βρύση και λεκάνη για να πίνουν τα ζώα και γύρω γύρω άλλα μαγαζιά.

Ο Ασθενίδης, περιγράφε ι τον Αλή το Τούρκο (Τριγλ Νέα, 76, 1992) «... ξεκινούσε από τον Τουρκομαχ αλά, έκανε μια στάση στον Χαζενέ (αποθήκη) νερού έμπαινε κάτω από τη βρύση και έπλενε πολύ ώρα το κεφάλι και τα πόδια του».


Ο «Χαζενές» όπως είναι σήμερα. Στα δεξιά του (δε φαίνεται στη φωτογραφί α ) είναι η «Κυψέλη» και απέναντι λίγο πιο κάτω είναι το σημερινό Δημαρχείο . Στο βάθος αριστερά φαίνεται το χαρακτηρι στικό σπίτι του Μουμτζή.

Είναι φανερό ότι η βρύση, όπως είναι σήμερα (με το κίτρινο κύκλο στη φωτογραφί α του Yandex maps) δεν ανταποκρί νεται στις περιγραφέ ς για «άξιον λόγου κτήριον» ή για «μεγάλη στέρνα σκεπαστή με μια διπλή βρύση και λεκάνη για να πίνουν τα ζώα»

Παρατηρού με, ότι κατ΄αρχήν δεν υπάρχει πια η δεξαμενή και μετά, η υπάρχουσα βρύση, είναι σχεδόν σε επαφή με το τοίχο του διπλανού καταστήμα τος. Ας θυμηθούμε ότι, όλες οι βρύσες στη Τρίγλια είναι ελεύθερες γύρω-γύρω, «πανταχόθεν ελεύθερες» που θα λέγαμε τώρα, για να έχουν εύκολη πρόσβαση σε ανθρώπους και ζώα, πολύ δε περισσότε ρο όταν την προόριζαν για να σβήσουν μια πυρκαγιά.

Είναι λοιπόν εύλογο να υποθέσουμ ε ότι ο χαζενές, η μεγάλη δεξαμενή, βρισκόταν ε κάπου προς τη μέση του κενού χώρου που υπάρχει τώρα, στα αριστερά της σημερινής βρύσης. Ίσως, όταν σκέπαζαν τον Ντερέ, γκρέμισαν την μεγάλη δεξαμενή (που τους ήταν άχρηστη πια) και μετέφεραν την βρύση στην άκρη, για να ελευθερώσ ουν χώρο.

Το μεγάλο ερώτημα είναι, πως τα κατάφερε η εφοροδημο γεροντία και έκανε τόσα έργα στην Τουρκοκρα τούμενη Τρίγλια. Με την έντιμη και τη σκληρή δουλειά των μελών της, με διαφάνεια και σωστή διαχείρισ η των εσόδων.

Τα έσοδα ήταν από τα ενοίκια των καταστημά των της κοινοτική ς ιδιοκτησί ας (όπως το καφενείο η «Κυψέλη»). Επίσης νοίκιαζε τα κτήματα όλων των Μονών, νοίκιαζε ακόμα και την πλάστιγγα της αγοράς. Έβαζε δημοτικού ς φόρους και έκανε νόμιμα εράνους. Πολλές πληροφορί ες θα βρείτε στους κώδικες της Τρίγλιας που έχει δημοσιεύσ ει ο Μάκης Αποστολάτ ος (https://www.triglianoi.gr/index.php?board=74.0).


« Τελευταία τροποποίηση: 24 Αύγουστος 2020, 02:58:01 μμ από Ευγενία Μυτιληναίου »

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Τριγλιανός Απόγονος
  • **
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 11
  • -Λάβατε: 59
  • Μηνύματα: 141
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 59
  • Φύλο: Άντρας
Απ: Τα αναπτυξιακά έργα της Εφοροδημογεροντίας της Τρίγλιας.
« Απάντηση #1 στις: 26 Αύγουστος 2020, 08:52:35 πμ »
Στην εξαιρετικ ή αυτή εργασία που αναδεικνύ ει, για άλλη μια φορά, την αυτοδιοικ ητική οργάνωση των Χριστιανώ ν Τριγλιανώ ν στην Οθωμανική Αυτοκρατο ρία, προσθέτω τη φωτογραφί α, από τη συλλογή του Βασίλη Σακελλαρί δη, άγνωστης φωτοληψία ς, στην οποία φαίνεται η θέση της δεξαμενής που τροφοδοτο ύσε με νερό τη δίδυμη βρύση (Χαζενές) στο πλάτωμα απέναντι από το σημερινό Δημαρχείο .


Διακρίνετ αι, επίσης, το παράθυρο του ισογείου του κτιρίου που υπήρχε τότε πίσω από τη δεξαμενή, γεγονός που αποδεικνύ ει ότι η δεξαμενή και η δίδυμη βρύση είχαν τοποθετηθ εί σε κάποια απόσταση από το κτίριο, ενώ σήμερα η δίδυμη βρύση χωρίς τη δεξαμενή ακουμπούν στην αντίστοιχ η πλευρά του νέου κτιρίου στην ίδια θέση.