36. ΕΚΛΟΓΗ ΔΗΜΟΓΕΡΟΝΤΙΩΝ ΚΑΙ ΜΟΥΧΤΑΡΩΝ, ΝΕΟΛΟΓΟΣ φ. 8093/6.5.1896+8183/24.8.1896

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, εντόπισα στον Α΄ τόμο του 1896 και στο φύλλο 8093 της Δευτέρας 6/18.5.1896 (1η σελ 397), στη στήλη ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ, είδηση για την έκδοση εγκυκλίου από το Υπουργείο Εσωτερικών για την εφαρμογή του νόμου περί της εκλογής κατ' έτος των μελών της δημογεροντίας και του μουχτάρη στις πόλεις και τα χωριά. Η είδηση αυτή επαναλήφθηκε και την εντόπισα στον Β' τόμου του 1896 στο φύλλο 8183 του Σαββάτου 24.8/5.9.1896 (2η σελ 170).

Φαίνεται ότι είχαν παρατηρηθεί περιπτώσεις εσφαλμένης εφαρμογής των διατάξεων του νόμου και συγκεκριμένα σε νομούς της τότε Ευρωπαϊκής Τουρκίας, που έδωσαν αφορμή για την έκδοση της εγκυκλίου. Επισημαίνεται η κατ΄ έτος ελεύθερη εκλογή των δημογερόντων και των μουχταρών, στην οποία δεν πρέπει να εμπλέκεται η δημογεροντία. Επίσης ότι πρέπει να εξαιρούνται οι μουχτάρες που είχαν εκλεγεί στο ίδιο αξίωμα επί χρόνια και οφείλουν χρήματα στο δημόσιο ταμείο, προφανώς, από την είσπραξη των φόρων.

Για τη συγκεκριμένη περίπτωση γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην εγκύκλιο και ορίζεται η σχετική διαδικασία, δηλαδή 1) να ελέγχονται κάθε έτος οι λογαριασμοί των μουχταρών που εισπράττουν και φόρους, 2) να φυλάσσεται σε θήκη η σφραγίδα τους σε θήκη που θα σφραγίζεται από τρεις δημογέροντες, 3) η σφραγίδα θα βγαίνει από τη θήκης της με την παρουσία των τριών δημογερόντων, οι οποίοι θα βάζουν και τις δικές τους προσωπικές σφραγίδες σε κάθε σχετικό έγγραφο, για την πρόληψη καταχρήσεων. Τέλος, επισημαίνεται ότι τα μέτρα αυτά υποδείχθηκαν από την εξελεγκτική επιτροπή των νομών της τότε Ευρωπαϊκής Τουρκίας και διατάχθηκαν από τον Βεζύρη.

Από τη μελέτη των τεσσάρων (4) Κωδίκων της δημογεροντίας της Τρίγλιας (δύο  Προικοσυμφώνων 1877-1895 και 1903-1922, ένας Πρακτικών 1903-1922 και ένας Διαθηκών 1903-1922), που διασώθηκαν και φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), προκύπτουν σημαντικά στοιχεία για τη λειτουργία του θεσμού της δημογεροντίας και ειδικά μετά τον "Κανονισμό της ορθοδόξου Κοινότητος Τριγλίας της επαρχίας Προύσης", συντάχθηκε από τον Χρυσόστομο, μητροπολίτη Δράμας τότε και επικυρώθηκε από τη Γενική Συνέλευση της 13/1/1908 (κώδικας Πρακτικών σελ 39) περιγράφεται μια διαφορετική εικόνα της διοίκησης που ασκούσε η δημογεροντία της Τρίγλιας, όπως η διετής θητεία των δημογερόντων, η δομή και η οργάνωση της εσωτερικής διοίκησης της Κοινότητας, η οργάνωση και λειτουργία των Εκκλησιών, η οργάνωση και λειτουργία της δημογεροντίας, η οργάνωση και τα καθήκοντα των Επιτρόπων των εκκλησιών, οι πόροι για τη λειτουργία της Κοινότητας κ. πολλά άλλα (βλέπε σχετικό άρθρο μου  https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1819.0)

Το κείμενο της είδησης παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 8093 της Δευτέρας 6/18.5.1896 (1η σελ. 397)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ

Η ΕΚΛΟΓΗ ΔΗΜΟΓΕΡΟΝΤΙΩΝ ΚΑΙ ΜΟΥΧΤΑΡΩΝ

Το υπουργείον των εσωτερικών διεβίβασε προς πάσας τας επαρχιακάς του κράτους αρχάς εγκύκλιον περί της εκλογής των δημογεροντιών και των μουχταρών.

Αι εκλογαί αύται γίγνονται πολλάκις αφορμή  λυπηρών συγκρούσεων μεταξύ των κατοίκων χωρίων τινών, δι' ας εισίν υπεύθυνοι αι επιτόπιοι αρχαί, αι μη μεριμνώσαι περί της ακριβούς εφαρμογής του νόμου, καθ' ον δέον κατ' έτος να ανανεώνται τα μέλη των δημογεροντιών και οι μουχτάραι. Δια της εγκυκλίου λοιπόν αυτού το υπουργείον διέταξε την αυστηράν εφαρμογήν  του νόμου ουδεμιάς επιτρεπομένης αναμίξεως εν τη εκλογή των δημογεροντιών, ήτις δέον να διεξάγηται ελευθέρως και κατ' έτος υπό των κατοίκων. Όσον δ' αφορά την εκλογήν των μουχταρών, δέον όπως εξαιρώνται της εκλογής οι μουχτάραι, οίτινες επί πολλά έτη διετέλεσαν τοιούτοι και εισίν οφειλέται τω δημοσίω ταμείω.

Εάν οι μουχτάραι εισίν επιφορτισμένοι  και την είσπραξιν των φόρων δέον οι λ/σμοί αυτών να εξελέγχωνται καθ' έκαστον έτος. Η σφραγίς των μουχταρών θα φυλάσσηται εντός θήκης εσφραγισμένης υπό τριών μελών της δημογεροντίας, θα εξάγεται δε εν ανάγκη επί παρουσία των ρηθέντων τριών δημογερόντων, οίτινες επί πάντων των σχετικών εγγράφων θα επιθέτωσι και τας ιδιωτικάς αυτών σφραγίδας και τούτο προς πρόληψιν καταχρήσεων.

Πάντα τα μέτρα ταύτα υπεδείχθησαν υπό της εξελεγκτικής επιτροπής των νομών της ευρωπαικής Τουρκίας, διετάχθησαν δε υπό της μεγάλης βεζυρείας.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 8138 του Σαββάτου 24.8/5.9.1896 (2η σελ 170)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ

ΟΙ ΜΟΥΧΤΑΡΑΙ ΕΝ ΤΑΙΣ ΕΠΑΡΧΙΑΙΣ

Ανωτέρα εντολή εφιστάται και αύθις η προσοχή των αρμοδίων αρχών επί της εφαρμογής του μέτρου, καθ' ό οι μουχτάραι των χωρίων εν ταις επαρχίαις και αι δημογεροντίαι δέον να εκλέγωνται καθ' έκαστον έτος, να αποκλείωνται δε της εκλογής πάντες οι φωραθέντες επί παραβάσει των νενομισμένων. Συνάμα οι σφραγίδες των μουχταρών δέον να τηρώνται εντός κυτίου, φυλασσομένου υπό τριών δημογερόντων, και να εξάγωνται του κυτίου μόνον παρόντων των δημογερόντων τούτων. Τα υπό των μουχταρών σφραγιζόμενα έγγραφα δέον να φέρωσι και την ατομικήν αυτών σφραγίδα, διότι άλλως τα τοιαύτα έγγραφα δεν θα θεωρώνται έγκυρα.