ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ - ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΝΗΜΗ

[Ηρακλής Ψάλτης]

XΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ - ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΝΗΜΗ

1.  ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Χρυσόστομος Σμύρνης (κατά κόσμον Χρυσόστομος Καλαφάτης 1867-1922): Ο Άγιος του Μικρασιάτικου Ελληνισμού, ο Άγιος της Προσφυγιάς, ο Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, ο φλογερός Πατριώτης, ο Εθνομάρτυρας. Στην συνείδηση των Μικρασιατών πήρε τη θέση Εθνάρχη και Ήρωα. Καθιερώθηκε ως ο Προστάτης Άγιος του Αθλητισμού και της Γυμναστικής, καθώς ως πρωτοπόρος για την εποχή του, πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη της άθλησης των νέων και τη δημιουργία Αθλητικών - Γυμναστικών εγκαταστάσεων, Σχολείων και Γηπέδων.
Γεννήθηκε στην Τρίγλια της Προποντίδας της Μ. Ασίας, πολίχνη 6500-7000  κατοίκων όλων Ελλήνων. Ήταν παιδί πολυμελούς οικογένειας του Νικολάου Καλαφάτη και της Καλλιόπης Λεμονίδου. Διακρίθηκε στο σχολείο της πατρίδας του για την φιλομάθεια και την απόδοσή του στα μαθήματα.
Σε ηλικία 17 χρονών γράφτηκε στη ιστορική Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Το 1891 αποφοίτησε από τη Σχολή με άριστα και χειροτονήθηκε αμέσως διάκονος από το Μητροπολίτη Μυτιλήνης Κωνσταντίνο.
Αργότερα όταν ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης ανέλαβε την Μητρόπολη Εφέσου τον πήρε μαζί του. Από τα πρώτα βήματα της ιερατικής καριέρας του αναδείχθηκε ως εξαίρετος θεολόγος, συγγραφέας εκκλησιαστικών θεμάτων και ρήτορας.
Το 1897 ο Μητροπολίτης Εφέσου εκλέχτηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ο Χρυσόστομος ακολούθησε στον Οικουμενικό θρόνο, όπου χειροτονήθηκε πρεσβύτερος.
Ανέλαβε αμέσως το λειτούργημα του Μεγάλου Πρωτοσύγκελου. Από τη θέση αυτή εργάστηκε αποφασιστικά για την περάτωση του ανανεωτικού έργου –εκκλησιαστικού και εκπαιδευτικού - που επιχείρησε ο νέος Πατριάρχης.
Το 1901 ο Πατριάρχης Κωνσταντίνος ο Ε' παραιτήθηκε και στον πατριαρχικό θρόνο ανήλθε για δεύτερη φορά ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ'. Ο Χρυσόστομος σκέφτηκε να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο.
Ο Ιωακείμ Γ' τον παρότρυνε να παραμείνει στη θέση του και να συνεχίσει το έργο του, αναγνωρίζοντας τις ικανότητές του.
Το 1902 η Ιερά Σύνοδος τον εξέλεξε παμψηφεί στη χηρεύουσα Μητρόπολη Δράμας. Τον χειροτόνησε ο ίδιος ο Πατριάρχης σε Επίσκοπο, στα 35 του χρόνια.
Το Ιούλιο του 1902 έφθασε στη Δράμα και ο λαός τον υποδέχθηκε με μεγάλο ενθουσιασμό. Η Δράμα και η περιοχής της (1902) ήταν μια φτωχή τουρκοκρατούμενη επαρχία στην οποία οργίαζε η προπαγάνδα της βουλγάρικης εξαρχίας και η καταπίεση του βουλγαρικού κομιτάτου. Ο Χρυσόστομος στη Δράμα επιτέλεσε εθνικό, εκκλησιαστικό και κοινωνικό έργο.
Η δράση του αυτή τον έκανε γνωστό και δημοφιλή ανά το πανελλήνιο. Κάτω από την πίεση της Υψηλής Πύλης, το Πατριαρχείο αναγκάστηκε να ανακαλέσει τον Χρυσόστομο και να πάει υπό καθεστώς εξορίας στη γενέτειρά του Τρίγλια (1907). Ξαναγύρισε στην Δράμα  το 1908, η πολεμική των Τούρκων εναντίον του συνεχίστηκε και τελικά υποχρεώθηκε μετά από 6 μήνες να εξοριστεί ξανά στην Τρίγλια.
Στην Τρίγλια  κατά το διάστημα των δύο εξοριών του  εμψύχωσε τους πατριώτες του στη δημιουργία κοινωφελών έργων. Στη μικρή πόλη Τρίγλια της Προποντίδας έγιναν κοινωφελή έργα, δεσπόζει σ'αυτή μέχρι σήμερα το θαυμάσιο και μεγαλοπρεπές κτίριο του Σχολείου.
Το Μάρτιο του 1910 εξελέγη Μητροπολίτης Σμύρνης. Έφθασε στη Σμύρνη το Μάιο του 1910. Ο λαός της Σμύρνης τον υποδέχθηκε με μεγάλο ενθουσιασμό. Στη Σμύρνη άρχισε ένα τιτάνιο αγώνα υπέρ του ελληνικού έθνους και της Χριστιανοσύνης. Πριν την κήρυξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου, κατά τη διάρκεια των βιαιοτήτων των Νεότουρκων, ενάντια στον ελληνικό πληθυσμό της περιοχής στάθηκε επικεφαλής των Ελλήνων. Το θάρρος του και η επιμονή του που αντιμετώπισε τις Τούρκικες βιαιοπραγίες είχαν σαν αποτέλεσμα την αποπομπή του από την Σμύρνη τον Αύγουστο του 1914 και την εξορία του στην Κωνσταντινούπολη.
Το 1918 με την ανακωχή του Α' Παγκοσμίου πολέμου γύρισε στην Σμύρνη. Συνδέθηκε με την ιστορία της πόλης μέχρι το 1922, όταν άρχισε η υποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων. Το Μικρασιατικό μέτωπο κατέρρευσε, οι Τούρκοι μπήκαν στην Σμύρνη, η Σμύρνη καταστράφηκε. Αρνήθηκε την πρόταση του Αρχιεπισκόπου των Καθολικών να εγκαταλείψει την Σμύρνη. Έμεινε κοντά στο ποίμνιό του, δεν δέχθηκε να φύγει. Έμεινε  στο πλευρό των καταδιωγμένων Ελλήνων, μέχρι το τέλος του. Θανατώθηκε από τον Τούρκικο όχλο (Σάββατο 27 Αυγούστου 1922 με το παλιό ημερολόγιο).
Στις 14 Νοεμβρίου 1993 ανακηρύχθηκε  Άγιος (Αγιοκατάταξη) της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.  Η μνήμη του εορτάζεται την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

  2. ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΝΗΜΗ
Δημόσια = σε δημόσια εμφάνιση, μπροστά στο λαό.
Μνήμη = ανάμνηση

Η Δημόσια Μνήμη επιλέγεται από κάθε πόλη ή και χωριό από τους κατοίκους ή ομάδες κατοίκων  για να θυμούνται το παρελθόν και την ιστορική διαδρομή μέσα στο χρόνο.

Η δημόσια μνήμη εκφράζεται μέσα από:
•    Οδούς και Πλατείες πόλεων και χωριών
•    Ανδριαντες και Προτομές
•    Γιορτές και τελετές,  όπως Χρυσοστόμεια Ραφήνας,  Ν. Τριγλιας, Δράμας, Πτολεμαΐδας κ. α.
•    Βιβλία ιστορίας και βιογραφίας του
Είναι σημαντική γιατί επηρεάζει:
•    την εθνική ταυτότητα
•    την πολιτική και κοινωνική συνοχή
•    τον τρόπο που οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν το παρόν και το μέλλον
Με λίγα λόγια, η δημόσια μνήμη δεν είναι απλώς «τι έγινε», αλλά «πώς επιλέγουμε εμείς να το θυμόμαστε».
Εμείς θα αναφερθούμε  στη δημόσια μνήμη του Χρυσοστόμου Σμύρνης.

3. ΑΝΔΡΙΑΝΤΕΣ - ΠΡΟΤΟΜΕΣ
Άγαλμα= καθετί με το οποίο καθένας αγάλλεται, ευχαριστείται.  «Πᾶν ἐφ' ᾧ τις ἀγάλλεται»  σύμφωνα  με τον αρχαίο σχολιαστή.
Στολισμός, κόσμημα / τιμή, ευφροσύνη, δόξα
ανάθημα, αφιέρωμα / ξόανο, εικόνα γλύπτη, ανδριάντας.
Ανδριάντας: γλυπτική αναπαράσταση ανθρώπου, συνήθως σε ολόκληρο το σώμα, κατασκευασμένη από μάρμαρο, μέταλλο, πέτρα ή άλλο υλικό ,τιμητικό ολόσωμο άγαλμα επιφανούς προσώπου.
Προτομή= γλυπτό ή ανάγλυφο που αναπαριστάνει το κεφάλι ή  και τους ώμους και μέρος από στο στήθος ενός συγκεκριμένου προσώπου για να τον τιμήσουν. Η προτομή τοποθετείται σε υψηλή μαρμάρινή βάση.

      ΑΝΔΡΙΑΝΤΕΣ

3 α. Πλατεία Μητροπόλεως, Αθηνών
3 β. Χρυσοστόμου Σμύρνης, Ν Σμύρνη
3 γ. Πλατεία Αγίας Σοφίας, Θεσσαλονίκη
3 δ. Δράμα
3 ε. Γλυφάδα
 
4.    ΠΡΟΤΟΜΕΣ
4 α. Προαύλιο Παντοβασίλισσας Ραφήνας
4 β. Περίβολος Συλλόγου Τριγλιανών Ραφήνας
4 γ. Πλατεία  Νέας Τρίγλιας Χαλκιδικής
4 δ. Πτολεμαΐδα, προαύλιο Συλλόγου Μικρασιατών

Πολλές πόλεις της χώρας κοσμούνται με προτομές του Χρυσοστόμου Σμύρνης:
Πάτρα, Καλαμάτα, Πειραιάς, Νίκαια, Περιστέρι, Ν.Ιωνία, Μαγνησίας, Μυτιλήνη, Μενεμένη κ.α

5.    ΟΔΟΙ - ΛΕΩΦΟΡΟΙ  ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΠΟΛΕΩΝ - ΧΩΡΙΩΝ ΚΑΙ  ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ

5 α. Οδοί – Λεωφόροι
Αθήνα (Πατήσια)
Θεσσαλονίκη
Αγ. Ανάργυροι
Αγ. Δημήτριος Αττικής
Αγ. Ιωάννης Ρέντη
Αγ. Παρασκευή
Αγ. Στέφανος Αττικής
Αγρίνιο
Αιγάλεω                                                                                   
Αλεξανδρούπολη                                           
Άλιμος
Ανδραβίδα  Ηλείας
Αργυρούπολη
Αχαρνές (Μενίδι)
Βέροια
Βούλα
Βύρωνας Λεωφόρος                                           
Γαστούνη Ηλείας
Γλυκά Νερά Αττικής
Γλυφάδα
Γραμματικό
Δραπετσώνα
Ζεφύρι
Εύοσμος  (Θεσσαλονίκη)
Ηλιούπολη
Θήβα
Καβάλα Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Σμύρνης
Καβαλα Χρυσοστόμου Σμύρνης
Καισαριανή
Καλαμάτα
Καλλιθέα
Καμίνια
Κάτω Διμηνιό, Κορινθίας
Κερατσίνι
Κρυονέρι
Λαγκαδάς
Παιανία
Μαραθώνας
Μαρούσι 
Μέγαρα 
Μελίσσια
Μοσχάτο
Μυτιλήνη
Νέα Σμύρνη
Νέα Μουδανιά                                                                                     
Νέο Φάληρο
Νέο Ψυχικό
Νέα Ερυθραία (Πλατεία)
Νέα Ιωνία                                                               
Νέα Ιωνία Μαγνησίας
Νέα Φιλαδέλφεια                                                         
Νέα Χαλκηδόνα                                               
Νίκαια
Παλαιά Φώκαια                                                                                         
Πειραιάς         
Περιστέρι                                                                                         
Πέραμα                                                                                   
Πετρούπολη Πεύκη
Πτολεμαΐδα
Ραφήνα ( Λεωφόρος Χρυσοστόμου Σμύρνης) Νέος Βουτσάς                       
Ραψάνη Λάρισας                                                                                     
Σαλαμίνα Αμπελάκια                                                         
Σέρρες                                                                                             
Σπάτα                                                                                       
Σταυρούπολη
Ταύρος
Υμηττός  (Λεωφόρος)                                                                               
Χαλάνδρι
Χαλκίδα
Χανιά
Χολαργός


5 β. ΠΛΑΤΕΙΕΣ

Νέο Πόντος Ραφήνας
Νέα Ερυθραία
Νέα Ιωνία/ Αγίου Γεωργίου
Νέα Σμύρνη
Κόρινθος
Νέα Μαγνησία

5γ. ΣΧΟΛΕΙΑ
Δημοτικό Σχολείο «Χρυσόστομος Σμύρνης»  (Ιδιωτικό)

Στάθης Δημητρακός,  Ηρακλής Ψάλτης